Concept Notulen raad 23 februari 2026

Ieder gebouw, hoe bijzonder ook, kan dan met een simpele sloopmelding worden gesloopt. Op dit moment maken wij zorgen over een drietal bijzondere objecten in het Entreegebied waarover wij jaren geleden een monumentenaanvraag hebben ingediend en nog niet eens in het gemeentelijke voorstel Post '45 is meegenomen. In de afgelopen week is er veel onrust ontstaan over het gemeentelijke monumentenproject. Omdat wij niet alle ins en outs kennen van de communicatie tussen de gemeente en de eigenaren van de betreffende panden, kunnen wij niet alle aspecten overzien. Wij begrijpen dat je als raad luistert naar de burger. Tegelijkertijd heeft de gemeente ook de taak om haar eigen erfgoed te beschermen. Wij willen u dan ook dringend verzoeken om verder te gaan met het monumentproject Post '45 met oog voor een betere communicatie en voorlichting. Belangrijk daarbij is om te leren van werkwijzen elders. Wij kunnen ons heel goed voorstellen dat voor bijvoorbeeld de grotere woningbouwprojecten voor monumentenstatus light wordt gekozen. Een status die zich beperkt tot bescherming tegen sloop en vooral de voorzijde van de huizen beschermt. Daar zit immers ook de waarde. Verder is het belangrijk om als gemeente goed uit te dragen waarom

Raad 23 februari 2026

13

Zoetermeer jong erfgoed beschermt. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Dubbelaar, voor uw inspraak. Dan gaan wij over naar de laatste inspreker, dat is de heer Wessels over het behoud van het kantoorgebouw De Mammoet aan het Bredewater. De heer Wessels heeft het woord. De heer Wessels: Dank u wel, voorzitter. Leden van de raad, leden van het college, aanwezigen. Ik wil het ook hebben over een Post '45-monument maar dan één die wel behouden moet blijven. Het iconische kantoorgebouw De Mammoet aan het Bredewater vlak bij de kruising met de Meerzichtlaan. Hoe kijkt een buitenstaander naar Zoetermeer? Waar valt Zoetermeer mee op? Waar kan een buitenstaander Zoetermeer van kennen? Aan welke bouwwerken zou men Zoetermeer kunnen herkennen? Waar kunnen wij Zoetermeerders zelf trots op zijn? Op de ontmantelde Mandelabrug, op de Aardappelmannetjes bij Centrum-West, op De Zuil van Palenstein. We hebben als Zoetermeer geen Euromast of Ridderzaal of Stopera en heel veel grote historische gebouwen hebben we ook niet. Wel hebben we wat modern historische gebouwen, die vooral vallen onder die Post '45-monumenten. Zoals dat beeldbepalende iconische gebouw De Mammoet, het voormalig hoofdkantoor van Abvakabo aan het Bredewater. Een iconisch gebouw uit het begin van de jaren tachtig, ontworpen door het architectenbureau van J. Vlaming.

De buitenzijde van het gebouw is nog helemaal in oorspronkelijke staat en ook het interieur, er zijn heel veel oorspronkelijke elementen bewaard gebleven. Het gebouw staat op de nominatie van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, een onderdeel van het ministerie van OCW, om te worden aangewezen als Post '45-monument. De toekomst een verleden geven en het verleden een toekomst, is het motto van die Rijksdienst. Het Zoetermeerse college van B&W heeft de intentie om het te slopen voor de nieuw te bouwen wijk de Entree. Oftewel, een aankomend monument platgooien voor het grotere, ambitieuze project. Overigens is dat gebouw nog helemaal intact en gewoon volledig in gebruik. Er zijn zo een 35 ondernemers in gevestigd, vaak uit de paramedische hoek, zoals een mondhygiënist en een masseur. Allemaal dienstverleners die ook de toekomstige bewoners van De Entree nodig gaan hebben. Ik roep u op om ervoor te zorgen dat het gebouw De Mammoet behouden blijft voor Zoetermeer en de huidige en toekomstige Zoetermeerders.

Het behoud van dat gebouw doet weinig of niets af aan de opbrengst van het aantal van 7000 te bouwen woningen in De Entree, maar het behouden van het gebouw betekent wel een landelijk te erkennen monument dat behouden blijft voor Zoetermeer voor de toekomst en dat de Zoetermeerders trots kunnen zijn op een van de weinige monumenten in de stad en dat buitenstaanders iets hebben om Zoetermeer van te kennen. Behoud dit Post '45-monument voor Zoetermeer en de Zoetermeerders. Laten we dit stukje Zoetermeerse historie niet verloren laten gaan. Laat u dit stukje Zoetermeerse historie niet verloren laten gaan. Dank voor uw aandacht en als laatste zou ik nog willen zeggen naar aanleiding van vele voorgaande sprekers, de gemeente is er voor de inwoners, niet andersom. De gemeente zou daaraan moeten werken en de inwoners zouden dat moeten gaan merken. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Wessels, voor uw inbreng. Dat brengt ons in ieder geval aan het einde van de insprekers en het agendapunt 2. 3.

Mondelinge vragen

De voorzitter: Ik stel voor dat we nog heel even doorgaan dan zullen we straks zeker ook nog pauzeren maar ik wil toch overgaan naar agendapunt 3, dat zijn de mondelinge vragen. Daarvoor zijn er twee ingediend. De allereerste door mevrouw Bink van Zoetermeer Vooruit over de brandmeldinstallatie van een nieuw theater in het Van Tuyllpark en de culturele broedplaats. Het woord is aan mevrouw Bink. Mevrouw Bink (Zoetermeer Vooruit): Voorzitter, dank u wel. Wilt u de vragen in één keer of moet ik ze splitsen in stukjes? In één keer. Oké. Op 8 december 2025 heb ik mondelinge vragen gesteld over de brandmeldinstallatie van het nieuwe theater in het Van Tuyllpark. Het college zou hier nog op terugkomen. Naar mijn weten is dat nog niet gebeurd, dus stel ik de vragen nogmaals. Als de brandmeldinstallatie in orde is, dan kan het theater gaan draaien en dat zal voor het culturele veld een verademing zijn. Is er al zicht op wanneer de brandmeldinstallatie voor het nieuwe theater in het Van Tuyllpark aanwezig is en hoe staat het met de ontwikkeling van de grondruiling? Dan gaan we nu naar de culturele broedplaats. Op 15 december 2025 heb ik mondelinge vragen gesteld over de culturele broedplaats. Ik heb begrepen dat er begin 2026 een vorm van terugkoppeling zou komen. Het is Zoetermeer Vooruit niet duidelijk, vandaar de volgende mondelinge vraag nogmaals.

Kan de wethouder aangeven hoe het op dit moment staat met de ontwikkeling van de culturele broedplaats? Kunt u aangeven of er gesprekken hebben plaatsgevonden met de initiatiefnemers uit het culturele veld en of

14

Raad 23 februari 2026

deze gesprekken positief zijn verlopen en of het realiseren van de culturele broedplaats nabij is? Is er ook een samenwerking ontstaan met de initiatiefnemers uit het culturele veld om een broedplaats te realiseren? Tot zover mijn vragen. De voorzitter: Dank u wel. Ik ga naar het college en dat is wethouder Iedema. Gaat uw gang. Wethouder Iedema: Voorzitter, dank. Om met de brandmeldinstallatie te beginnen, het pand waar u het over heeft is in eigendom van een eigenaar. Dat klinkt wat vaag, maar het is goed om geen namen te noemen, denk ik. Die eigenaar is verantwoordelijk voor de brandmeldinstallatie. Greg & Baud is een onderhuurder. Ik heb onlangs contact gehad met Greg & Baud en hen ook gevraagd of zij meer duidelijkheid hadden. Die gesprekken lopen nog en we houden elkaar goed op de hoogte van de status van de brandmeldinstallatie en ook met de eventuele vergunningen om daarna op te gaan treden en theater te gaan houden. Daarover kan ik op dit moment niet meer vertellen dan dat, maar we zijn met Greg & Baud in ieder geval goed in gesprek daarover. U vraagt ook naar de grondruiling. Die is voor mij niet helemaal helder, maar wellicht dat u doelt op het voorkeursrecht dat wij gevestigd hebben op die plek. Daarover bent u als raad in een geheim memo geïnformeerd. Daar staat de laatste stand van zaken ook in. In dat memo, daarna is er nog geen verandering gekomen.

Zoals u weet, de Wet voorkeursrecht gemeenten gaat met sommige geheimhoudingen gepaard, dus daar kan ik hier verder geen uitspraak over doen. Dan de ontwikkeling van de broedplaats. In mijn rondje als nieuwbakken wethouder van Cultuur ben ik alle culturele instellingen aan het langsgaan, waaronder ook een aantal mensen die een culturele broedplaats willen beginnen of iets hebben wat erop lijkt. Denk bijvoorbeeld aan Mevrouw Latenstaan, aan de BaZtille, aan Franx, et cetera. Ik heb ook met een nieuwe initiatiefnemer al ambtelijk contact laten leggen en daarover hoop ik ook binnenkort met wat meer zaken richting uw raad te komen, maar daarvoor moeten nog een aantal gesprekken wat verder gevoerd worden met de deelnemers uit het culturele veld. Daarmee, of de samenwerking is ontstaan met de initiatiefnemers in het culturele veld, daar kan ik inmiddels volmondig ja op zeggen. De voorzitter: Dank u wel, wethouder. Ik kijk, mevrouw Bink, gaat uw gang. Mevrouw Bink (Zoetermeer Vooruit): Voorzitter, dank u wel, nog even over het theater. Elke keer heeft het theater een plan van dan en dan gaan wij het openstellen, want we hebben dingen te doen, ze willen starten. We zijn hier al zo verschrikkelijk lang mee bezig. Kunt u niet een indicatie geven van wanneer u nou denkt dat dit nou van de grond gaat komen? Dat is de eerste vraag.

Dan heb ik ook nog een vraag uiteraard over de culturele broedplaats. Daar zijn we natuurlijk ook al heel lang mee bezig. Ik zal niet zeggen hoelang, maar kunt u een tijdpad geven waarvan u denkt, ik ga dan en dan de mensen meenemen, ik ga dan en dan dit doen, want dan hebben wij ook iets om ons aan vast te houden, want nu zitten we elke keer, maar ja, krijgen we nu nog antwoord? Krijgen we? We worden weer verwezen naar een memo van heel lang geleden. Wat kunt u nou doen om ons als raad, maar ook zeker de mensen van het culturele veld mee te nemen? De voorzitter: Dank u wel. Wethouder Iedema. Wethouder Iedema: Ja, voorzitter, dank. Ik zal dat proberen zo duidelijk mogelijk te beantwoorden. De mensen uit het culturele veld, die probeer ik zo goed mogelijk allemaal zelf te spreken en ook op ontmoetingsmomenten, zoals bijvoorbeeld de Cultuurkantine, waar ze allemaal samenkomen. Dus die probeer ik zo goed mogelijk zelf mee te nemen. Ik zal het ook nu hier in uw raad doen. De Dutch Water Dreams is eigendom van een partij. Die partij is verantwoordelijk voor wat er in hun gebouw, in hun eigendom gebeurt. Greg & Baud is als onderhuurder daarvan afhankelijk. Ik heb als college Greg & Baud de hulp aangeboden om te kijken naar wat ik kan doen om daar wat in te bemiddelen.

Wat zijn de zaken waar jullie tegen aanlopen? Dat is op dit moment het enige wat ik voor hen kan doen, nogmaals omdat die eigenaar echt eventjes van zijn stoel af moet komen. Dat is ook degene die de uiteindelijke vergunningaanvraag moet doen, die moet laten testen of er opgetreden kan worden en of er een theater van start kan gaan in hun eigendom. Dat is de duidelijkheid die er is, en die doorbraak waar we allemaal op hopen, maar waar die eigenaar dus ook echt zelf een stap moet zetten. Dan de broedplaats. We hebben een aantal plekken die als broedplaats zouden kunnen fungeren, dan wel dat al op bepaalde wijze doen. Ik noemde al Mevrouw Latenstaan voor het jongerenpubliek, Franx, maar ook de BaZtille. Met die drie partijen ben ik ook heel erg in gesprek nu om te kijken wat zij kunnen betekenen voor een culturele broedplaatsgedachte en tegelijkertijd zijn we aan het kijken of er eventueel nog andere plekken zijn waar we nieuwe initiatieven zouden kunnen laten landen. Die nieuwe initiatieven, dat is denk ik iets van een wat langere termijn. Dan moet je echt denken aan later dit jaar, na de zomervakantie, die

Raad 23 februari 2026

15

andere drie projecten, volgens mij, Mevrouw Latenstaan heeft de afgelopen tijd al heel veel nieuwe initiatieven laten zien. Daar zit een nieuw bestuur op met weer een hele nieuwe kijk van zaken en dus ook weer een nieuwe energie. Franx zien we regelmatig zaken organiseren. BaZtille, daar maak ik me iets meer zorgen over. Dat is een wat gesloten bastiljon, dan dat we met zijn allen wel eens hebben gehoopt. Ook daar ga ik met hen het gesprek over aan en dat zal dan deze maand, nee deze maand, of volgende maand, maart, ja. We zitten al eind februari. De voorzitter: Dank u wel. Ik stel voor om het hierbij te laten. Dan ga ik over naar de heer Smits van de PVV, over een woonproject aan de Ruimtebaan. De heer Smits. De heer Smits (PVV): Ja, dank u wel, voorzitter. De ernstige misstanden bij Stek Oost-project in Amsterdam hebben laten zien wat er kan gebeuren wanneer signalen over onveiligheid niet tijdig worden opgepakt. Ook aan de Ruimtebaan komt een woonproject gemengd met statushouders. Enkele omwonenden hebben hun zorgen hierover bij ons uitgesproken, met name over veiligheid, toezicht en verantwoordelijkheid. Op dit moment woont er nog niemand, maar juist daarom moeten zaken vooraf goed geregeld zijn. De PVV vindt dat veiligheid van Zoetermeerders altijd voorop moet blijven staan. Daarom de volgende vragen. Eén, preventie en screening.

Welke concrete screening en risicoinschatting vindt plaats voor plaatsing aan de Ruimtebaan? Kan het college garanderen dat personen met een gewelds- of zedendelictverleden hier niet worden geplaatst of gehuisvest? Verantwoordelijkheid en ingrijpen. Welke maatregelen zijn afgesproken om signalen van onveiligheid direct op te pakken en wie is bestuurlijk verantwoordelijk als niet tijdig wordt ingegrepen of als het misgaat? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk naar het college, wethouder Frinking, gaat uw gang. Wethouder Frinking: Ja, dank u wel, voorzitter. Dank voor uw vragen. Als het gaat over preventie en screening, op de locatie komen 81 huishoudens te wonen en dan gaat het hierbij om 31 Zoetermeerse jongeren, 10 aan Zoetermeer gekoppelde jonge statushouders, 15 Zoetermeerse spoedzoekers en 25 huishoudens met zorg en ondersteuning. Over de samenstelling van de bewonersgroep zijn door de gemeente met Vidomes afspraken gemaakt. De woningcorporatie Vidomes die zorgt voor een uitvoerige selectie van mogelijke inwoners van de Ruimtebaan. Omdat er is gekozen voor een communitygericht woonconcept, is de selectie uitvoeriger dan bij reguliere woonprojecten wordt gedaan en worden er meerdere gesprekken gevoerd om er zeker van te zijn dat potentiële inwoners een match hebben met dit woonconcept.

Vanwege de wet op de privacy heeft een corporatie geen zicht op de achtergrond van een potentiële huurder. Als het gaat over de verantwoordelijkheid en ingrijpen, Vidomes, de gemeente en de zorgpartners werken bij de Ruimtebaan nauw samen en ook hebben deze samenwerkingspartners gezamenlijk een communitybuilder aangesteld die zich inzet voor het creëren van een prettige woonomgeving. Deze collega houdt goed vinger aan de pols en is overdag op de locatie aanwezig om de toekomstige bewoners te helpen waar nodig. Als er signalen zijn dat de veiligheid in het geding lijkt te komen, pakt de communitybuilder dit op. Wat betreft de bestuurlijke verantwoordelijkheid, dat is niet anders geregeld dan bij andere woonsituaties. De gemeente en Vidomes zullen hierin vanzelfsprekend doen wat nodig is om ervoor te zorgen dat dit een geslaagd woonproject zal zijn voor zowel de toekomstige bewoners als de omwonenden. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Frinking. Is dit voldoende voor de heer Smits? Ik zie hem knikken dus dat klopt dan. Dan constateer ik dat agendapunt 3, de mondelinge vragen, ook daarmee zijn afgerond. 4.

Mededelingen

De voorzitter: Dan gaan we over naar agendapunt 4, de mededelingen. Zijn er mededelingen vanuit de raad? De heer Nawijn, gaat uw gang. De heer Nawijn (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank u wel, mijnheer de voorzitter. De afgelopen dagen hebben diepe indruk gemaakt op onze partij, onze achterban en iedereen die zich verbonden voelt met het Fortuynistische gedachtegoed waar de LHN al twintig jaar voor staat. De gebeurtenissen rondom het aftreden van onze wethouder Ronald Weerwag raken ons als mensen, als partij en als vertegenwoordigers van de Zoetermeerse inwoners. LHN is opgericht vanuit de overtuiging dat politiek begint bij luisteren, bij eerlijkheid, bij hoor en wederhoor, bij menselijkheid, en dat de bestuurders verantwoordelijkheid nemen, ook als dat moeilijk is. De inwoner dient altijd centraal te staan.

16

Raad 23 februari 2026

De voorzitter: Mag ik u verzoeken tot een afronding te komen mijnheer Nawijn? Het is een mededeling, hè? De heer Nawijn (Lijst Hilbrand Nawijn): Wat is het? De voorzitter: Een mededeling. Dat zijn korte… De heer Nawijn (Lijst Hilbrand Nawijn): De mededeling komt aan het eind van het verhaal. De voorzitter: Gaat u het afronden, alstublieft. De heer Nawijn (Lijst Hilbrand Nawijn): Even kijken hoor, dan moet ik even een stuk eruit halen. De afgelopen week hebben wij als partij kritisch gekeken naar onze positie in de coalitie. Niet uit boosheid, niet uit rancune, maar uit verantwoordelijkheid. Verantwoordelijkheid voor onze waarden, verantwoordelijkheid voor onze achterban en vooral verantwoordelijkheid voor de Zoetermeerse inwoners. Wij willen dat de politiek in Zoetermeer een plek is waar ruimte is voor dialoog, voor nuance, voor hoor en wederhoor. Waar bestuurders fouten mogen erkennen zonder dat het systeem harder is dan de mens. De LHN blijft staan voor een politiek met het hart voor Zoetermeerders, een politiek die luistert, een politiek die verbindt en een politiek die mensen wijst. Het is tijd voor een nieuwe politiek in Zoetermeer. Dank u wel. De voorzitter: Oké, dank u wel, want dit is langer dan een mededeling, dat zeg ik er maar even bij. Dat is voor de evaluatie. Zijn er nog andere mededelingen vanuit de raad? Mevrouw Meurs. Gaat uw gang.

Mevrouw Meurs (Zoetermeer Vooruit): Dank u wel, voorzitter. Ik ben blij dat de gemeenteraad staat voor hoor en wederhoor en voor het voeren van een goed debat. Dat was mijn mededeling, dank u wel. De voorzitter: Ja, maar ik stel wel even voor, anders ga ik het agendapunt Mededelingen er straks er gewoon uit halen. Dan gaan we even zorgen dat we nu de mededelingen doen, want het gaat echt om korte zakelijke mededelingen die noodzakelijk zijn voor het functioneren van de gemeenteraad. Ik stel voor om te kijken of er nog mededelingen vanuit de raad zijn die anders zijn dan dat. Dat is niet het geval. Mededelingen vanuit het college? Wethouder Van der Meer. Wethouder Van der Meer: Dank u wel, voorzitter. Ik wil graag aan de raad nog even in herinnering roepen dat wij morgenavond de tweede themabijeenkomst hebben over de ontwikkeling van het stationsgebied en de Mandelabrug om 19.30 uur in de commissiezaal. Dit klinkt ook als reclame, maar ik hoop echt dat u allemaal komt. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan beschouw ik agendapunt 4 als afgehandeld. 5.

Afdoening ingekomen stukken

De voorzitter: Dan gaan we over naar de afdoening van de ingekomen stukken. Is er iemand die daar het woord over wenst te voeren? Als dat niet het geval is, is er iemand er stemming wenst over dit? Er zijn 37 raadselen, dat is niet het geval. Afdoening ingekomen stukken afgehandeld. 6.

Hamerstukken a. Raadsvoorstel Vestiging voorkeursrecht op percelen gelegen in deelgebied 5A Zuidflank Nederlandlaan (programma Binnenstad) b. Raadsvoorstel Uitvoeringsbudget optimalisatie binnenklimaat en verduurzaming CKC c. Raadsvoorstel Instructie griffier gemeente Zoetermeer 2025 d. Raadsvoorstel Nota reserves en voorzieningen e. Raadsvoorstel Definitief ontwerp 5e wijziging Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst Haaglanden f. Raadsvoorstel Suppletie ontplofbare oorlogsresten 2026 i. Raadsvoorstel Park Palenstein k. Besluitenlijsten en notulen van 19 en 26 januari 2026

De voorzitter: Dan gaan we naar de hamerstukken, agendapunt 6. Aan de orde zijn de raadsvoorstellen

Raad 23 februari 2026

17

die als hamerstukken kunnen worden afgedaan. De titels daarvan kunt u vinden op de agenda van vandaag. Er zijn natuurlijk een drietal raadsvoorstellen naar de debatstukken, maar dat weet u. Dan ga ik kijken of er iemand behoefte heeft aan het geven van een stemverklaring bij een van de raadsvoorstellen. Als dat niet het geval is, dan constateren nu opnieuw 37 raadsleden. Is er iemand die stemming over een van de raadsvoorstellen zou willen? Dat is niet het geval, dan zijn deze voorstellen vastgesteld. Het zijn er 37, maar ja, er is een weg, maar in principe zijn het er 37. Oh, ja, we hebben er 37 gemeld. Als u alstublieft mij laat gaan, dan komt het allemaal vast goed. 7.

Debat a. Agenderingsverzoek "Gang van zaken Project Post '45: voorselectie gemeentelijke monumenten en communicatie richting bewoners"

De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 7, debat. Voordat we gaan beginnen, gaan we tien minuten schorsen. Ik schors de vergadering. Schorsing De voorzitter: Ik heropen de vergadering en verzoek iedereen plaats te nemen en uiteraard ook stilte in acht te nemen want dan gaan wij over naar agendapunt 7, het debat. We beginnen, zoals ook afgesproken met 7.a. Agenderingsverzoek "Gang van zaken Project Post '45: voorselectie gemeentelijke monumenten en communicatie richting bewoners". Aan de orde is het agenderingsverzoek, even kort gezegd het project Post '45 en dat gaat om de gang van zaken rond het project Post '45 te bespreken en in het bijzonder de voorselectie van woningen van mogelijke aanwijzingen als gemeentelijk monument en de wijze waarop hierover met inwoners is gecommuniceerd. Daarvoor hebben wij een sprekerslijst en ik zie al dat mijnheer Zamani is gaan staan, dat klopt. De fractie van D66 heeft als eerste het woord. Gaat uw gang. De heer Zamani (D66): Dank u wel, voorzitter. Beste mevrouw Vrauwdeunt, Van der Helm en heren Wissema, Lankau, Corver en alle andere Zoetermeerders die geraakt zijn door de onduidelijkheid die er ontstaan is over jullie woning, ik wil jullie oprecht bedanken voor jullie komst en het inspreken. Ik kan me namelijk goed voorstellen dat de manier waarop jullie door de gemeente, door een wethouder zijn behandeld, het vertrouwen schaadt.

Ik kan me goed voorstellen dat wat jullie vandaag hier in de raadzaal aangetroffen hebben, niet bijdraagt aan het vertrouwen in de politiek. Wat D66 Zoetermeer betreft is er maar één ding dat we kunnen doen, namelijk het monumentenplan van de heer Weerwag raadsbreed en keihard de prullenbak ingooien. De volgende brief die de getroffen Zoetermeerders moeten krijgen moet superduidelijk zijn. Sorry voor alles, alle voorgaande brieven mag je als onverstuurd beschouwen. Beste Zoetermeerders, uw huis is jullie huis. Ik herhaal het allerbelangrijkste, voorzitter, D66 Zoetermeer wil dat dit monumentenplan de prullenbak ingaat. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Zamani, voor uw eerste termijn. Dan ga ik over naar de fractie van GroenLinks. Dat is de heer Boerboom, gaat uw gang. De heer Boerboom (GroenLinks): Voorzitter, wat heb ik aan een monumentale status op mijn woning, behalve pochen bij de golfclub? Waarom neemt de gemeente vrijheden af over mijn eigendom? Is het proces nu gestopt of niet? Moet ik nu mijn woning terugbrengen naar de originele staat? Bovenal, ik maak mij zorgen en slaap slecht sinds onze woning op de nominatie staat als monument. Zomaar wat opmerkingen en vragen die GroenLinks de afgelopen weken heeft gehoord in De Leyens, Seghwaert en Meerzicht bij gesprekken aan de deur.

Dat het onderwerp emoties oproept, zien we ook vanavond met de volste tribune deze raadsperiode en via de mail en brieven die we de afgelopen weken hebben mogen ontvangen. Voorzitter, maar hoe zijn we hier gekomen? De motie die we in de raad hebben aangenomen in 2018 heeft zeker niet gevraagd om woningen tot monument aan te wijzen. Het verzoek is door ons gezien als om Post '45 monumenten te inventariseren en niet tot monumenten aan te wijzen en al zeker geen woningen, waardoor inwoners zich onzeker voelen en slapeloze nachten hebben. Ook ik als raadslid voel mij overvallen en eigenlijk in mijn hemd gezet richting de inwoners. Kan het college vertellen hoe het zover is gekomen en waar het is misgegaan waar er zoveel inwoners nu met deze onzekerheid zitten? Voorzitter, dan naar het proces. Ook daar valt veel over te zeggen. Bijeenkomsten die alleen overdag waren, waardoor bewoners niet aanwezig konden zijn, waar ook geen wethouder aanwezig was, waar bewoners geen inspraak hadden, waar bewoners bozer weggingen van bijeenkomsten dan ze kwamen en tot slot onduidelijke communicatie van de gemeente ontvangen over het stopzetten van dit hele proces. Het lijkt een aaneenschakeling van fouten. Gaat het college dit

18

Raad 23 februari 2026

proces grondig evalueren? Voorzitter, wat GroenLinks betreft is er maar één oplossing. Stop het proces en verwijder alle woningen van de eerder geïnventariseerde lijst. Het pauzeren van het proces laat inwoners met onzekerheid zitten en dat is voor GroenLinks onacceptabel. Na al het gedoe verdienen zij nu duidelijkheid. Wij gaan ervan uit dat het college dit besluit op korte termijn neemt en de inwoners daar helder over informeert, inclusief excuses. Kan het college die toezegging doen? Voorzitter, dit alles neemt niet weg dat GroenLinks ook oog heeft voor ons jonge erfgoed. Zie de discussie in de Entree waarbij we nog steeds twijfels hebben over het Mammoetgebouw en waar zelfs een procedure loopt tot Rijksmonument. Wat ons betreft had de hele inventarisatie ook geen acht jaar hoeven te duren, maar we snappen nu waarom het zo lang geduurd heeft. 2500 woningen inventariseren kost namelijk even tijd. Tot slot, voorzitter, met de nieuwe raad, met de inwoners en ook organisaties moeten we nu een nieuw proces starten. De gebouwen, niet zijnde woningen, kunnen we daar wat ons betreft in meenemen, maar ook daar willen we niet dat er nu al vervolgstappen worden gezet. Tot slot, voorzitter. GroenLinks wil alle inwoners danken voor de inspanningen die zij gedaan hebben en voor hun openhartigheid.

Ik hoop dat zij na vanavond weer allemaal rustig kunnen slapen en daarna ook weer kunnen genieten van de fijne woonstad die we zijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Boerboom, voor uw eerste termijn. Dan ga ik over naar de fractie van de VVD, mevrouw Sandifort. Mevrouw Sandifort (VVD): Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, voorzitter, u begrijpt, ik sta hier vandaag een beetje met een zwaar hart. Het was tot nu toe een zware avond en eerlijk gezegd, het waren ook zware weken, maar zeker niet alleen voor mij. De afgelopen weken zaten duizenden inwoners in onzekerheid. Weken waarin mensen zich afvroegen wat dit voor hun huis, hun toekomst en hun financiële ruimte zou betekenen. Daarom veel dank aan het college dat dit debat vanavond wel doorgang vindt. Dat verdienen al deze inwoners. Voorzitter, ik start graag met een diepe buiging voor de enorme inzet van alle inwoners op het dossier Post '45. Hun betrokkenheid, hun bijdrage hier in de raad, in de appgroepen, in de bewonersbijeenkomsten, de brieven die zij schreven, de tijd die zij namen om met mij, maar ook met mijn collega-raadsleden te spreken, dank daarvoor. Dan nu kunnen we eindelijk doen waar het ons altijd al om te doen was, de inhoud. Voorzitter, het ging hier om een voorselectie van ongeveer 2500 woningen. 2500 woningen die mogelijk als gemeentelijk monument zouden worden aangewezen.

Dit is niet een klein cultuurproject. Dit is een enorme ingreep in het leven van mensen, want laten we helder zijn wat dat betekent. Het raakt direct aan het eigendomsrecht van inwoners. Het betekent beperkingen bij verbouwen, beperkingen bij verduurzamen, extra vergunningstrajecten, onzekerheid over wat wel en niet mag en vaak ook extra kosten. Voor veel mensen is hun woning geen beleidsinstrument. Het is hun thuis, hun investering, hun pensioen, hun vrijheid om eigen keuzes te maken. Ja, ook de VVD is trots op onze stad, maar trots zijn op je stad betekent niet dat je woningen aanwijst omdat het kan, of omdat het mooi staat op de erfgoedlijst. De VVD is altijd tegen het aanwijzen van woningen als monument geweest en niet omdat wij de cultuurhistorie onbelangrijk vinden, maar omdat je niet moet beschermen om het beschermen zelf. Zeker niet als dat ten koste gaat van inwoners. Dan het proces, voorzitter. Ik ging ervan uit dat we dit in een ander debat zouden bespreken en daarover vragen konden stellen aan degene die het proces mede heeft vormgegeven. Dat is niet het geval, dus ik houd het bij het volgende. Zoveel inwoners in de stress, zoveel onrust, zoveel vragen, zo weinig antwoorden, zoveel onduidelijkheid, zoveel tijd die zij hebben moeten steken in het strijden voor hun eigendomsrecht, voor een traject dat wat ons betreft überhaupt niet wenselijk is.

Dit had nooit zo mogen lopen. Ik betreur het ontzettend dat al deze inwoners, waarvan een deel hier vanavond aanwezig is, zo lang in onzekerheid moest zitten. Voorzitter, daarom vraag ik het college namens een aantal van de insprekers, is het college bereid om de reeds door hen voorgestelde evaluatie door een onafhankelijk extern onderzoeksorgaan te laten uitvoeren? Voorzitter, dan eindelijk naar het allerbelangrijkste. Wat ons betreft maken we vanavond een einde aan die onzekerheid. Aan alle ellende die Post '45 Zoetermeer heeft gebracht. Het memo dat er nu ligt, waarin op de pauzeknop wordt gedrukt, is een eerste stap, maar een pauze is niet genoeg. Zolang de lijst bestaat, blijft de onzekerheid bestaan. Zolang de voorselectie op tafel ligt, blijft de dreiging boven inwoners hangen. Daarom willen wij meer dan pauzeren. Wij willen dat dit traject direct stopt, dat de voorselectie wordt vernietigd en dat er een streep onder wordt gezet. Daarna leggen we als raad in een geactualiseerde Erfgoedverordening helder vast hoe we met erfgoed omgaan en, wat de VVD betreft ook, dat wij in de toekomst geen andere particuliere woningen als monument gaan aanwijzen, want alleen daar kunnen we dat definitief regelen. Voorzitter, daarom dienen wij samen met alle aanwezige partijen nu eindelijk de motie in die dit regelt. Niet uit politieke profilering, maar uit verantwoordelijkheid.

Verantwoordelijkheid naar de inwoners die hier vanavond zitten, meeluisteren en de duizenden die thuis zitten en al dan niet online meekijken. Hun huis is geen experiment, hun eigendom is geen beleidsinstrument. Het is tijd voor duidelijkheid, het is tijd voor rust en het is tijd om

Raad 23 februari 2026

19

dit te stoppen. Dank u wel. Motie 2602-04 ingediend door VVD, LHN, Zó! Zoetermeer, ChristenUnie-SGP, CDA, 50PLUS, PDvZ, PvdA, D66, Zoetermeer Vooruit, GroenLinks, SP, PVV Stopzetten 'Voorselectie gemeentelijke monumenten Post '45' "De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bijeen op 23 februari 2026; constaterende dat: na een inventarisatie van mogelijke zogenoemde Post '45-gebouwen in de loop van 2024, het college de zogenoemde 'Voorselectie gemeentelijke monumenten Post 45' [verder voorselectie post 45] midden 2025 heeft vastgesteld en de raad hierover heeft geïnformeerd middels het memo van juli 2025; in dit memo een proces staat beschreven hoe, niet of, tot aanwijzing van de gebouwen, complexen, woningen, objecten [verder objecten] als gemeentelijk monument kan worden overgegaan; het proces nog wel een nadrukkelijk 'go/no go' moment omschrijft voor het college; in de bijlage bij het memo wordt gesproken over '28' complexen, maar het in de praktijk om zo'n 2500 adressen gaat, bestaande uit veelal woningen in particulier bezit, de gemeente telt op dit moment iets meer dan 100 gemeentelijke monumenten; eigenaren van objecten op de voorselectie post 45 hierover per brief zijn geïnformeerd, hetgeen aantoonbaar heeft geleid tot grote onrust, onzekerheid en gevoelens van aantasting van het eigendomsrecht; de communicatie vanuit de gemeente bij eigenaren de indruk heeft

gewekt dat de gemeente reeds voornemens is hun object als monument aan te wijzen; vanuit de samenleving zwaarwegende en inhoudelijke bezwaren zijn ingebracht tegen de voorselectie post 45, onder meer over rechtsongelijkheid, disproportionaliteit, belemmering van verduurzaming en het ontbreken van feitelijke gaafheid van veel van de objecten; overwegende dat: aanwijzing van particuliere objecten als gemeentelijk monument een zeer ingrijpend instrument is, met verstrekkende gevolgen voor eigendomsrechten, onderhoud, verbouwing en verduurzaming; bij het vaststellen van de gemeentelijke Erfgoedverordening 2022 is geen voornemen uitgesproken om het aantal gemeentelijk monumenten uit te breiden, laat staan te vervijfentwintig-voudigen, hiervoor is destijds tevens geen budget beschikbaar gesteld; de gemeente tegelijkertijd hoge ambities heeft op het gebied van woningbouw, energietransitie en verduurzaming, die door een monumentenstatus kunnen worden belemmerd; het huidige proces en de gekozen volgorde onvoldoende recht doen aan de politieke en maatschappelijke gevoeligheid van dit onderwerp; een besluit op korte termijn nodig is om te voorkomen dat de gemeente en eigenaren in een duur en onwenselijk juridisch conflict komen, waarmee tevens het vertrouwen in de gemeente ernstig wordt beschadigd; verzoekt het college: het lopende proces rondom de 'Voorselectie gemeentelijke monumenten

Post '45' pet direct te staken door voor alle objecten op deze selectie een 'No-go' besluit te nemen. alle reeds aangeschreven eigenaren onmiddellijk en schriftelijk te informeren dat de voorselectie definitief is stopgezet en dat aan de ontvangen brieven geen rechten of verplichtingen (meer) zijn verbonden; extern te laten evalueren of de gemeentelijke Erfgoedverordening 2022 de belangen van eigenaren en inwoners van Zoetermeer voldoende meeweegt en beschermt en de gemeenteraad hierover te informeren; • daaropvolgend tevens een voorstel voor actualisatie van de gemeentelijke Erfgoedverordening aan de raad aan te bieden waarbij het belang van de eigenaar van een object beter beschermd wordt en waarin de gemeenteraad een bindend positief advies moet afgeven alvorens eigenaren worden benaderd en voordat naar buiten toe wordt gecommuniceerd met een vooringenomenheid dat geselecteerde objecten een monumentale status (kunnen) krijgen, e.e.a. met uitzondering van processen waarbij de eigenaar zelf de monumentale status aanvraagt;

20

Raad 23 februari 2026

-

de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit [verder CRK] te informeren dat de gemeenteraad wenst dat de reeds opgestelde voorselectie wordt vernietigd, en deze geen status of plek krijgt bij beoordelingen over de welstand in verband met het aanvragen van enige vergunning aangaande de objecten op deze lijst; • in geval deze wens niet wordt gehonoreerd de gemeenteraad daar direct over te informeren en in gevallen waarin de voorselectie alsnog als onderbouwing gebruikt wordt van (negatieve) adviezen van de CRK, de collegebevoegdheid te gebruiken om hiervan af te kunnen wijken;

en gaat over tot de orde van de dag." De voorzitter: Ik denk u krijgt een interruptie vanuit uw eigen fractie, dacht ik, maar dat is niet zo. De motie is hierbij ingediend en onderdeel van de beraadslaging. Dank u wel voor de eerste termijn. Dan gaan we over naar de fractie van de PvdA. De heer Nikerk, gaat uw gang. De heer Nikerk (PvdA): Voorzitter, de Partij van de Arbeid juicht initiatief uit het stadhuis toe. Naar ons gevoel wordt er vaak te weinig proactief meegedacht met het beleid en de inwoners. Dat lijkt bij de uitvoering van motie 81138 juist niet het geval. Ambtenaren hebben hier vanuit eigen inzicht verder aan gewerkt, wat goed. Sturing, controle en heldere communicatie op dit gebied is wel enorm gemist. Het was op 5 november 2018, om 00.01 uur 's nachts, toen op deze plek collega Ekkelenkamp een motie indiende voor inventarisatie van het cultureel erfgoed. Dat deed hij overigens op voorspraak van HGOS, dat bezorgd was over het mogelijk verdwijnen van naoorlogse panden die cultuurhistorische waarde hebben. Ook de Partij van de Arbeid deelde die zorgen en daarom dienden wij die motie mede in. Gaat het indienen van die motie zonder slag of stoot? Nee, er zijn nog wel wat vragen. Zó! Zoetermeer vraagt, wij hebben niet goed in beeld wat u nou wil gaan doen, geef ons een hint. Complimenten, de huidige voorliggende vraag is toen al gesteld.

Wat wilt u met deze motie? Het antwoord bevatte geen woord Spaans. Het is goed dat je nu bezig gaat met een versnellingsagenda om dan ook te kijken naar gebouwen die een bepaalde cultuurhistorische waarde hebben in onze stad. Dat met een aantal mensen die daar verstand van hebben te beoordelen en dan te bekijken wat dat kan betekenen voor de plannen die er zijn. Zo moet u dat zien. Zo zag en ziet de Partij van de Arbeid dat ook. Alleen, betekenen voor de plannen die er zijn, is jaren later uitgegroeid tot 'gebruiken'. Waar we ons bij sommige panden best een monumentenstatus kunnen voorstellen, lijkt ons dat bij zoveel huizen echt onzin. Je mag bijvoorbeeld niks veranderen aan het interieur. Wil het college dan echt dat de insprekers van vandaag een verzoek in drievoud gaan indienen als ze een schilderijtje willen ophangen? Dat lijkt ons toch niet. Dan is de vervolgvraag natuurlijk 'college, waar is het misgegaan?' Wanneer is een inventarisatie een voorschrift geworden? De afgelopen jaren heeft mijn collega mevrouw Bout keer op keer gevraagd naar de lijst met Post '45-panden. Tot op de dag van vandaag is die gehele lijst nog altijd niet bij de raad bekend.

Waarom horen we iets vanuit inwoners en niets vanuit het college? Bovendien staat in de afdoeningsmemo vanuit het college van 28 augustus 2019 onder beslispunt 3 heel duidelijk: "Samenspraak te verlenen op het niveau van raadplegen voor de belangenorganisaties en de eigenaren", en verderop: "Ook zal de raad na de aanwijzing van naoorlogse monumenten worden geïnformeerd over het totaaloverzicht van alle gemeentelijke monumenten". Dat de raad deze nog altijd niet heeft gekregen, is één, maar dat die lijst nu al gebruikt wordt om aanpassingen aan woningen niet toe te staan, is iets heel anders. Dat kan echt niet. Zoals al eerder genoemd, dat was ook in het geheel niet de intentie van de motie. Voorzitter, ik sluit af. De voorzitter: De heer Nikerk, voordat u dat gaat doen… De heer Nikerk (PvdA): Ik sluit niet af. De voorzitter: … een interruptie van mevrouw Brouwer. Gaat uw gang. Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Ja, het kostte wat moeite, maar ik wil even iets corrigeren. Als u in iBabs kijkt op 10 april 2024, vindt u daar een memo met vijf bijlagen. In de eerste daarvan, van 407 pagina's, staat de hele lijst. Ik geef toe dat de lijst soms je wat aan het lachen maakt, maar hij staat er wel. De voorzitter: De heer Nikerk. De heer Nikerk (PvdA): Dank voor deze verbetering, daar zijn wij heel blij mee. Ik kijk meteen mevrouw

Raad 23 februari 2026

21

Bout aan en we gaan er meteen, nou niet nu, maar we gaan er eens naar kijken. De voorzitter: Gaat u verder. De heer Nikerk (PvdA): Voorzitter, ik sluit af. Ik wil de insprekers hartelijk danken voor hun constructief inspreken. Er is af en toe gelachen, maar de reden waarom u hier bent is natuurlijk om te huilen. Onze partij is de afgelopen weken door een aantal inwoners aangesproken op de gevolgen van de motie uit 2018. Gevolgen die wij niet hadden voorzien en helemaal niet op deze manier hadden gewild. We zijn daarom blij om vanavond uit te kunnen leggen hoe wij alles zien. We zijn blij met de zojuist ingediende motie, omdat wat ons betreft zorgvuldigheid boven alles gaat. De Partij van de Arbeid hoopt dat Zoetermeer in de toekomst in onze stad cultureel erfgoed aan kan wijzen, maar nooit zonder overleg en verstrekkender dan ooit de bedoeling was. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel voor uw eerste termijn van de fractie van de PvdA. Dan ga ik over naar de fractie van Zó! Zoetermeer, de heer Van der Vlies. De heer Van der Vlies (Zó! Zoetermeer): Dank u, voorzitter. Laat ik beginnen met een dankwoord aan de vorige inspreker. Een dankwoord voor het bedanken, voor het compliment. Dat neem ik graag in ontvangst, maar u begrijpt natuurlijk wel dat dat een voorganger van mij was. U kent haar misschien nog wel. Die was toen zo scherp.

Voorzitter, de afgelopen week hebben we gezien wat er gebeurt als een ingrijpend besluit niet zorgvuldig wordt voorbereid. 2500 adressen in de gemeente met iets meer dan 100 monumenten. Dat is geen detail. Dat is een fundamentele beleidskeuze. Zo een keuze die vraagt besluitvorming vooraf, niet een memo achteraf. Uit de brieven van de bewoners blijkt heel duidelijk: mensen voelen zich overvallen. Ze kregen een brief zonder voorafgaand gesprek, zonder helder zicht op de gevolgen en met het gevoel dat het besluit al was genomen. Of dat juridisch ook werkelijk zo klopt, is bijna niet meer de vraag, want bestuurlijk voelde het zo en dat schaadt vertrouwen. Voorzitter, erfgoed beschermen is waardevol, maar eigendomsrecht is dat ook. Als je een instrument inzet dat diep ingrijpt in particuliere woningen, dan moet je maximaal zorgvuldig zijn en dat betekent heldere criteria, een transparante rol van de raad, echte participatie voordat lijsten worden vastgesteld en geen voorselectie die als beslissing wordt ervaren. Daarom steunen wij ook het stopzetten van dit proces. Niet om het erfgoedbeleid an sich te blokkeren, maar om dat zorgvuldig uit te voeren. Eerst het kader, dan pas een lijst. Zo kunnen we vertrouwen herstellen en zo doen we recht aan de inwoners en aan onze eigen rol in het bestuur. Ik dank u. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Van der Vlies voor uw eerste termijn.

Dan ga ik over naar de fractie van de ChristenUnie-SGP, mevrouw Brouwer. Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Ja, sorry. Iedereen heeft vanavond een beetje last van stress, geloof ik. Onze fractie heeft in 2018 die gewraakte motie van D66 gesteund en je zou bijna zeggen dat je je daar nu een beetje voor moet schamen, maar dat is niet zo. Die motie had gewoon goed uitgevoerd kunnen worden. In samenwerking met HGOS cultuurhistorische waarde inventariseren, analyseren hoe we dit geheel of deels kunnen behouden en de raad hierover berichten. Daar kun je toch eigenlijk gewoon niet tegen zijn. Waar wij toen niet voor gestemd hebben is zonder verder overleg of een uitspraak van de raad een informele status toekennen aan gebouwen en die nu al anders gaan behandelen. Je kon de afgelopen tijd al in stukken van de commissie Ruimtelijke Kwaliteit zien, pas op, dit is een gevoelig gebouw, want daar ligt al een status op van mogelijk monument. Dat kon natuurlijk echt niet. Waar we ook niet voor gestemd hebben, is bewoners brieven sturen dat het college voornemens is om hun huis tot een monument te maken.

Toen wij een jaar geleden in de gaten kregen welke kant het advies van de commissie Ruimtelijke Kwaliteit opging hebben we wethouder Blansjaar gevraagd om een wensen-en-bedenkingenprocedure, omdat die lijst een collegeverantwoordelijkheid was en wij wilden graag bezwaren inbrengen tegen het tot monument maken van kantoren, van scholen en van willekeurige woningen. Die procedure is er niet gekomen en het proces is zonder bijsturing verdergegaan en ontspoord. Begrijp ons goed, wij houden van de bestaande monumenten in de stad. Ons erfgoed is het beschermen waard en wat ons betreft mag er ook meer budget zijn voor het onderhoud van de huidige monumenten. We snappen ook dat je sommige architectonische bijzonderheden wilt beschermen. Je wilt bijvoorbeeld niet dat inwoners het koepeltje van hun woning slopen of zo, maar daarvoor hoeven we nog geen wooncomplexen en willekeurige voorbeeldwoningen en verouderde schooltjes onder het strenge monumentenregime te brengen. De raad is heel wel in staat om in gesprek tot een oplossing te komen voor naoorlogs erfgoed dat ze willen bewaren. Te denken valt aan beschermde stadsgezichten bijvoorbeeld of afspraken over materiaal en kleur. Wij hebben met

22

Raad 23 februari 2026

instemming de ingezonden brief van de Stadsbouwmeester hierover gelezen. Die kan prima als input dienen voor een debat in de volgende raad. In zo een debat moeten we het dan ook even hebben over de vergaande invloed van de commissie Ruimtelijke Kwaliteit in verhouding tot de rechten van de inwoners. Wat ons betreft mag het beleid op dat punt pragmatischer en willen we graag een evaluatie. Voorzitter, de genoemde motie van de VVD dienen wij mee in. Het kan ook niet anders, want dat doen we allemaal. Dit project is van de rails gelopen, buiten de kaders gegroeid en heeft een inhoudelijk gesprek nodig in de raad. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Brouwer, voor uw eerste termijn. Dan ga ik over naar de fractie van het CDA, de heer Weekenstroo. De heer Weekenstroo (CDA): Dank, voorzitter, en dank aan de insprekers en de vele aanwezigen hier vanavond. Laat ik beginnen met helderheid. Het CDA heeft in 2018 in ieder geval tegen de motie gestemd. Niet omdat we tegen erfgoed zijn, maar omdat we toen al zeiden: wees voorzichtig met plannen die ingrijpen in het leven van mensen en hun eigendom. Wat we nu zien bij project Post '45 of project Post '45-project bevestigt in ieder geval die zorg. Bewoners kregen een brief, maar geen gesprek, een selectie, maar geen keuze en vooral veel onzekerheid.

Voorzitter, heel mooi gezegd, het gaat niet over stenen, maar over mensen en dan is de volgorde cruciaal. Eerst luisteren, dan besluiten. Nu is die volgorde omgedraaid. Dat schuurt met het vertrouwen van de inwoners. De pauzeknop die in eerste instantie is aangekondigd, vinden wij niet voldoende en daarom steunen we ook de motie van de VVD, maar volgens mij doen alle partijen dat in ieder geval in de raad. Dat is de enige juiste keuze. Wie draagvlak wil bouwen, moet eerst een stevig fundament leggen en dat begint bij zorgvuldigheid, transparantie en respect voor de positie van de inwoners. Daarom nog de aanvullende vragen, gericht op de toekomst aan de wethouder. Op welke termijn kunnen de inwoners de uitvraag voor de evaluatie verwachten? Eventueel extern, dan wel vanuit het college zelf als opdrachtgever. Wanneer verwacht het college de evaluatie ook afgerond te hebben en naar de raad eventueel te kunnen sturen? Die moet natuurlijk zorgvuldig, helder en transparant gebeuren. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Weekenstroo voor uw eerste termijn. Dan ga ik over naar de fractie van Zoetermeer Vooruit, mevrouw Bink, gaat uw gang. Mevrouw Bink (Zoetermeer Vooruit): Voorzitter, dank u wel. Lang geleden, we gaan terug naar 12 november 2018, de gemeenteraad nam toen een motie aan met een duidelijke bedoeling.

Een inventarisatie maken van panden, inclusief woningen met een cultuurhistorische waarde, niet om deze panden automatisch een monumentstatus te geven, maar om zorgvuldig te onderzoeken hoe we ons erfgoed geheel of gedeeltelijk kunnen behouden. De kern van de motie was behoud door inzicht, niet behoud door overval. De inventarisatie is uitgevoerd, dat is goed, maar waar het misging is de vervolgstap. Nergens in de motie staat dat geïnventariseerde panden automatisch de status van gemeentelijk monument moesten krijgen. Integendeel, er werd gevraagd om een analyse van mogelijkheden tot behoud, niet om een aanwijzing tot een monument. Voorzitter, we weten hoe pijnlijk het kan zijn als er waardevolle gebouwen verdwijnen. Denk aan Wijkcentrum Meerzicht, aan de Apenrots in Meerzicht, toen een ontmoetingsplaats voor jong en oud, maar recent ook De Mammoet en De Kristalkantoren staan op de nominatie voor de sloop. Gebouwen die juist vanwege hun architectonische waarde binnen de inventarisatie vielen. Voorzitter, erfgoed vraagt om zorgvuldigheid, draagvlak en communicatie. Het vraagt om samenwerking met inwoners, niet om een brief die inslaat als een bom. Terug naar februari 2026. Een brief die het leven van veel inwoners op zijn kop zette. Een brief die onzekerheid, onrust en boosheid veroorzaakte in onze stad. Stelt u zich eens voor, u heeft jarenlang hard gewerkt voor uw woning.

U onderhoudt uw huis. U investeert erin, maakt het eigen. Dan valt er een brief op de mat waarin staat dat uw woning in de voorselectie zit om een monument te worden. Wat betekent dat? Mag ik nog verbouwen? Wat gebeurt er met de waarde van mijn woning? Kan ik nog een dakkapel plaatsen? Mag ik nog een spijker in de muur slaan? Onzekerheid, angst, wantrouwen. Op 13 februari 2026 heeft het college de voorselectie stopgezet, omdat de communicatie onvoldoende en onduidelijk was. Voorzitter, laten we eerlijk zijn. Er was geen communicatie, geen voorafgaand gesprek, geen duidelijke uitleg, geen participatieproces. Er was een brief en daarna radiostilte. Er zijn nog steeds inwoners die alleen de eerste brief hebben ontvangen en verder niets. Geen uitleg, geen geruststelling, geen intrekking. Voor Zoetermeer Vooruit is het helder. Inwoners die een brief hebben ontvangen, moeten een nieuwe brief krijgen waarin zwart-op-wit staat dat de voorselectie definitief is stopgezet, dat de eerdere brief geen rechtsgevolg heeft, dat zij niet langer in onzekerheid verkeren. Alleen dan kunnen zij de eerste brief bij het oud papier doen, letterlijk en figuurlijk. Mogelijk kunnen de inwoners dan ook de mislukte bewonersavond vergeten van 27 januari 2026, waar

Raad 23 februari 2026

23

gezorgd is voor nog meer boosheid, verwarring, angst en wantrouwen. Voorzitter, in deze raad heb ik vaak horen zeggen, vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Het vertrouwen van inwoners in hun gemeente heeft hier een flinke deuk opgelopen. Als raad hebben wij de verantwoordelijkheid om dat vertrouwen te herstellen. Niet met halve maatregelen, maar met duidelijkheid. Erfgoed beschermen is belangrijk, maar het beschermen van vertrouwen is nog veel belangrijker. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Bink, voor uw eerste termijn. Dan ga ik over naar de fractie van de PDvZ. Mevrouw Haak gaat uw gang. Mevrouw Haak (PDvZ): Ja, dank u, voorzitter. Het is belangrijk dat we in dit dossier de inhoud en het proces apart behandelen. Qua inhoud is de PDvZ er niet op tegen dat we nagaan welke gebouwen of panden er mogelijk van cultuurhistorische waarde zijn. We hebben immers acht jaar geleden de motie die dit project in gang heeft gezet, mede ingediend. Echter, de uitwerking zoals die nu bij ons bekend is, kan onze goedkeuring niet krijgen. We zien dat duizenden huizen geselecteerd zijn als mogelijk gemeentelijk monument. Dat klinkt misschien wel bewonderenswaardig, wonen in een monument, maar laten we wel wezen. We wonen in Zoetermeer en niet vanwege de vele mooie historische hoogstaande architectonische huizen.

We wonen in Zoetermeer omdat we fijne huizen hebben, veel groen hebben en dicht bij alle voorzieningen zitten. Zeker in deze tijd, met de woningnood, is het belangrijk dat onze inwoners mogelijkheden hebben tot bijvoorbeeld een dakkapel, een aanbouw of hun huizen goed kunnen verduurzamen. Tot op heden is het voor niemand duidelijk wat de aanwijzing als gemeentelijk monument voor gevolgen heeft. Dat brengt mij tot het proces. We hebben daar vanavond bij de inwoners al veel over gehoord. Hier heeft de voormalige wethouder toch echt heel veel steken laten vallen. Van een onduidelijke brief, of in sommige gevallen zelfs geen brief, tot een informatiebijeenkomst in de middag. Onze inwoners zijn bijzonder slecht geïnformeerd en betrokken. De enige juiste optie is dan ook per direct en definitief stoppen met het Post '45-project. Het is niet meer dan logisch dat het college een stevige evaluatie op dit proces uitvoert en laat dit vooral leerzaam zijn voor hoe je het niet moet doen. Dank u, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel voor uw eerste termijn. Dan was nu de fractie van 50PLUS Zoetermeer, maar dan kan ik meteen melden dat mevrouw Mertens de vergadering helaas heeft moeten verlaten wegens ziekte. Ik ga over nu naar de fractie van de PVV. Dat is de heer Smits. Gaat uw gang. De heer Smits (PVV): Voorzitter dank u wel.

Ik wil vooraf expliciet aangeven dat wij als PVV zijnde ook dit agenderingsverzoek steunden, ook al staan wij niet als mede-indiener onder het verzoek. Dan onze dank aan de insprekers die hun verhaal met ons hebben willen delen. De brief die inwoners ontvingen over de voorselectie voor de gemeentelijke monumenten heeft aantoonbaar tot onrust geleid. In de brief staat dat het nog geen directe gevolgen heeft, maar voor inwoners voelt het als een vooraankondiging van een ingrijpend besluit en dat is begrijpelijk. Zoals ook in de motie van de VVD, vinden wij dat dit proces moet worden stopgezet en herijkt. Dit debat gaat verder dan alleen een motie. Voorzitter, het gaat over bestuurlijke zorgvuldigheid, redelijkheid in besluitvorming en vertrouwen. Wanneer het gaat om particulier eigendom en mogelijke beperkingen daarop, moet de overheid buitengewoon zorgvuldig handelen. De rol van de raad moet vooraf helder zijn en de communicatie ondubbelzinnig. Dat is hier onvoldoende gebeurd. Daarom vinden wij het terecht dat dit onderwerp vandaag wordt besproken en dat er snel duidelijkheid komt voor de inwoners, dus, voorzitter, laten we deze inwoners dan ook deze duidelijkheid geven en Post '45 definitief van de tafel vegen. Geef de woningen in Zoetermeer de bescherming die wel nodig is. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dat is het voor uw eerste termijn.

Dan ga ik over naar de fractie van de SP. De heer Velner. De heer Velner (SP): Dank u wel, voorzitter. Allereerst danken wij ook de insprekers voor hun bijdrage vanavond, wat heel erg heeft aangegeven dat het bij hen heel erg leeft. In 2018 heeft de raad een motie aangenomen om gebouwen in onze stad te onderzoeken op hun cultuurhistorische waarde. Dat vinden wij op zich heel begrijpelijk. Wat voor de SP onacceptabel is, is dat inwoners plotseling een brief krijgen waarin staat dat hun woning de status van gemeentelijk monument krijgt, zonder dat zij daar goed over geïnformeerd worden. Dat veroorzaakt veel onrust. De wethouder gaf vervolgens toe dat de communicatie in dat traject niet duidelijk is geweest. Daarbij verwijst hij naar zijn voorganger en de ambtenaren, maar daar hebben onze inwoners niks aan. Zij willen weten wat er fout is gegaan. In de memo van 12 februari jl. wordt het proces nader uitgelegd, maar het blijft onduidelijk wat er nu precies gaat gebeuren. In de alinea 'Waar staan we nu' staat dat er eerst een evaluatie komt, daarna wordt

24

Raad 23 februari 2026

besloten of en onder welke voorwaarden het proces doorgaat. We missen iets belangrijks. Waar is de stem van de betrokken inwoners? Hoe worden zij meegenomen in het vervolg? Het traject wordt nu stopgezet, dat is goed, maar dat is voor ons niet genoeg. De SP vindt namelijk dat je particulier eigendom niet zomaar kunt aanwijzen als gemeentelijk monument. Dat raakt mensen direct in hun rechten en mogelijkheden met hun eigen woning. Daarom dienen wij de motie in Maak een einde aan het Post '45-dossier. De voorzitter: De heer Velner, voordat u verdergaat, een interruptie van mevrouw Sandifort. Gaat uw gang. Mevrouw Sandifort (VVD): Ja, dank u wel, voorzitter. Ik denk dat de heer Velner mijn interruptie al had zien aankomen, want ik heb hem deze vraag al eerder gesteld. Ietsje scherper dan ik al eerder aan u stelde. U dient nu een aparte motie in die exact hetzelfde vraagt, maar dan iets anders geformuleerd. Een motie die nooit kan worden afgedaan, want als iets nooit mag, kan je de motie ook nooit afdoen. Dat kan wel op de motie die u met ons mee indient, waarbij we laten zien dat we even verenigen en het voor deze mensen opnemen. Nu gaat u er toch nog een soort spelletje van maken en ik ben gewoon heel benieuwd waarom. De voorzitter: De heer Velner. De heer Velner (SP): Dank u wel, voorzitter. Ik vind niet dat dit een spelletje is, dat ten eerste, dat wil ik ook gezegd hebben.

Er zitten toch wat nuanceverschillen in uw motie en die van ons en daarom blijf ik deze handhaven. De voorzitter: Mevrouw Sandifort. Mevrouw Sandifort (VVD): Ja, voorzitter, ik laat het bij dat dat natuurlijk echt niet het geval is, maar als je iets nooit meer wilt, moet je dat in een Erfgoedverordening regelen en niet met een motie die je vervolgens nooit kunt afdoen. Dat weet de heer Velner volgens mij hartstikke goed. Motie 2602-05 ingediend door SP Maak een einde aan het Post '45 dossier "De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bijeen op 23 februari 2026; constaterende dat: er veel onrust bij inwoners is ontstaan naar aanleiding van de brief die zij ontvangen hebben waarin gemeld wordt dat hun woningen de status hebben gekregen van gemeentelijk monument; de communicatie met de gevolgen voor de betrokken inwoners niet altijd even duidelijk is geweest; het niet past om de verantwoordelijkheid hiervoor niet te nemen en vooral te wijzen naar je voorganger/de betrokken ambtenaren; overwegende dat: dat motie 1811-38, waarin gevraagd wordt: • in overleg te treden met HGOS om samen de panden te inventariseren die voor onze stad van cultuur-historische waarde zijn; • een analyse te maken van op welke wijze deze panden geheel of deels te behouden zijn; • de gemeenteraad hierover voor het zomerreces van 2019 te berichten; is afgedaan met een memo op 28 augustus 2019; een

motie uit 2018 niet deze gevolgen mag hebben, terwijl de samenstelling van de gemeenteraad tussentijds is gewijzigd, zonder de impact nogmaals in de raad te bespreken; draagt het college op: het huidige proces van het mogelijk toewijzen per direct te stoppen nu en in de toekomst geen monumentenstatus toe te wijzen aan panden die in particulier eigendom zijn; en gaat over tot de orde van de dag."

Raad 23 februari 2026

25

De voorzitter: De heer Velner nog behoefte aan reactie? Gaat u verder. U was klaar en u heeft de motie ingediend. Ik heb inmiddels begrepen dat die onderdeel is van de beraadslaging en ik dank u voor uw eerste termijn. Over naar de fractie van de LHN voor de eerste termijn. Geen behoefte aan, zie ik. Dan slaan we... Wel of niet? Ja. Mevrouw Siegelaer, gaat uw gang. Ja, ik zag mijnheer Nawijn zo zwaaien van nee, hoeft niet. Daarom trok ik de conclusie, maar die was verkeerd en dat mag. Mevrouw Siegelaer heeft het woord namens de fractie van LHN. Gaat uw gang. Mevrouw Siegelaer (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank, voorzitter. Dit dossier gaat niet over beleidstukken, maar over mensen. Over inwoners met een hart voor hun stad, voor hun buurt en vooral voor hun eigen thuis. Een huis is meer dan een bezit, het is de plek waar je leeft, je investeert en je toekomst opbouwt. Voorzitter, wij waren in 2018 niet voor niets kritisch op en tegen de oorspronkelijke motie. Een traject dat het eigendomsrecht van inwoners raakt. Het vraagt uiterste zorgvuldigheid, duidelijke kaders en voldoende draagvlak. Dat is hier onvoldoende gebeurd en dat betreuren wij. De brieven aan duizenden huishoudens hebben onrust veroorzaakt. Daarom steunen we dat besluit van het college om het traject stil te leggen, het proces te stoppen, eerst duidelijkheid te scheppen en zorgvuldig te evalueren.

De motie stopzetten van de VVD steunen wij omdat het voor ons ook echt een stap verder moet. Wat ons betreft moet dit project stoppen. Voor LHN staat één principe centraal. Bij ingrijpende besluiten moet de overheid terughoudend zijn, transparant en zorgvuldig handelen. Laat één ding helder zijn. Dit is geen diskwalificatie van de mensen die het onderzoek hebben uitgevoerd. Zij hebben hun werk verricht, precies zoals opgedragen in de motie. Wel vinden wij dat de manier waarop daarna is uitgewerkt echt, echt een verbeterslag verdient. Voorzitter, LHN heeft hart voor de stad, met respect voor bewoners en met vertrouwen in de toekomst. Een overheid die naast haar inwoners staat, die zorgvuldig handelt en die luistert, en dat is onze kern. Dank, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Siegelaer, voor uw eerste termijn en daarmee ook het einde van de eerste termijn van de gemeenteraad. Het zal u, denk ik, niet heel vreemd in de oren klinken dat wij en dan heb ik nu even vanuit mijn rol als voorzitter van het college, ik ben natuurlijk voorzitter van de raad hier, maar dat het college even een schorsing behoeft omdat ook de portefeuillehouder is gewisseld in deze korte tijd. Die heeft mij net aangegeven dat hij niet superlang nodig heeft, dus wij gaan schorsen tot 22.25 uur, dus zeven minuten. De vergadering is geschorst. Schorsing De voorzitter: Ik heropen de vergadering.

Het woord is aan het college. Wethouder Iedema, gaat uw gang. Wethouder Iedema: Voorzitter, dank. Ik had me deze laatste raadsvergadering van deze periode heel anders voorgesteld, maar ik denk dat het voor iedereen hier in deze zaal geldt. Tegelijkertijd laat het grote aantal aanwezigen op de tribune ook zien dat we hier werk doen dat ertoe doet, dat verschil maakt en dat impact heeft op de dagelijkse omgeving van onze inwoners. Dat vereist zorgvuldigheid en nauwkeurigheid en dat laatste is in het Post '45-traject misgegaan. Daarvoor wil ik namens het college aan alle inwoners echt onze oprechte excuses aanbieden. Dat had niet op deze manier moeten en mogen gebeuren. Dat, voorzitter, brengt mij, denk ik, meteen op de eerste vraag die het meest gesteld is. Gaat het college hier nu mee stoppen? Ja, wij gaan stoppen met dit Post '45-traject en ja, wij zullen evalueren hoe dit allemaal zo gekomen is, hoe het is gelopen en wat we kunnen leren van de lessen uit het verleden om ervoor te zorgen dat ze niet meer gebeuren. Ja, dat zullen we ook laten doen door een extern onderzoek. Voorzitter, dan blijft natuurlijk nog de vraag, hoe gaan we in de toekomst om met gemeentelijke monumenten? U heeft dat misschien niet al te duidelijk, maar al wel enigszins kunnen lezen in de memo dat wij van de week hebben gestuurd.