CConstaterende datZoetermeer
Koppel je AI →
Document · PDF

complete-set-vergaderstukken-alv-30-september-2026

Commissie Plenair 17 september 2026, gemeente ZoetermeerBij agendapunt: Aandachtspunten Algemene ledenvergadering VNG d.d. 30 september 2026124.366 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 6 van 15

Meer dan ooit hebben we een gedragen, transparante strategie voor verantwoord datagebruik nodig. De samenleving wordt steeds complexer, de grote maatschappelijke opgaven ingewikkelder. Het niet kunnen delen van data vormt een belemmering voor het oplossen van die vraagstukken. Terwijl het delen van data het vinden van oplossingsrichtingen vergroot. Uiteraard is het delen van data niet altijd vanzelfsprekend en toegestaan. Om optimaal te kunnen profiteren van de kansen die data delen biedt, zijn een visie, een afsprakenstelsel en standaardisering nodig. Daarnaast kan collectief inkopen van data voor gemeenten besparingen opleveren. We zien over de hele linie een verschuiving van individueel naar collectief ontwikkelen en van aanbodgestuurd naar vraaggestuurd ontwikkelen. Koers in 2027 • Om versnippering van ICT-oplossingen te voorkomen, investeren we in 2027 in een samenbindende aanpak voor datagedreven werken, zodat we collectief beter in staat zijn de opgaven het hoofd te bieden. • In 2027 versterken we de informatiepositie voor gemeentelijke opgaven in het sociaal en fysiek domein. 36 5.4 Innovatie-infrastructuur Digitalisering en technologie, zowel bestaand als gloednieuw, bieden forse kansen voor maatschappelijke opgaven. Gemeenten willen die kansen met andere overheden verzilveren.

Hiervoor hanteren zij een innovatie-infrastructuur die goede ideeën, energieke gemeenten en faciliteiten voor experiment en opschaling met elkaar verbindt. Inhoudelijk zijn de Verenigingsstrategie 20230, de NDS-prioriteiten (Nederlandse Digitaliseringsstrategie) en de Common Ground-principes richtinggevend voor de initiatieven, waarbij gemeenten werken aan – waar mogelijk overheidsbrede – collectivisering van hun digitalisering. De VNG ondersteunt hierin met het programma GROEI, het Kennisnetwerk Data en Samenleving en natuurlijk de verbinding met de NDS. Daarmee leggen wij de hele puzzel van energie tot impact, van idee tot collectieve implementatie. Trends & ontwikkelingen Gemeenten werken aan (waar mogelijk overheidsbrede) collectivisering van hun digitalisering. De innovatie-infrastructuur richt zich in ieder geval op de prioriteiten die zijn vastgesteld door de ALV en in de NDS. Ook ideeën vanuit andere agenda’s kunnen bij dit ‘loket’ terecht. Daarin blijven ze experimenteren en ontwikkelen in ecosystemen van enthousiaste partijen, met koplopers die ophalen wat het bred ere veld nodig heeft en met kaders en criteria die garanderen dat wat zij maken ook bruikbaar is voor alle betrokkenen. Wat verandert, is dat zij dit nu áltijd in een overheidsbrede context doen. De VNG en interbestuurlijke partners ondersteunen hierbij.

Innovatie vraagt allerlei disciplines en - voor grote impact - een fors schaalniveau. Daarom stimuleert de VNG gemeenten om met andere overheden (in ecosystemen) elkaar te vinden, kritisch te beoordelen wat innovatie betekent en wat de grenzen daarvan zijn. Om te bekijken waarin zij verder willen investeren, en wat zich leent voor de stap naar opschaling en collectivisering. Daarbij kijken we scherp welke onderwerpen en ontwikkelingen echte meerwaarde hebben. Verantwoorde inzet van de technologie blijft hierbij hét speerpunt. De VNG zorgt voor de verbinding met (Europese) initiatieven, in het bijzonder in de NDS. Koers in 2027 • De VNG werkt in 2027 aan het doorontwikkelen van een overheidsbrede innovatie - infrastructuur, waaronder: opschaalfaciliteiten, criteria en ecosystemen voor experimenten en pilots. • In 2027 zetten we onder andere GROEI, kennisnetwerken en communities in voor prioriteiten in de overheidsbrede samenwerking en collectivisering. • De VNG gaat in 2027 voor een doorontwikkeling en verbinding van Kennisnetwerk Data & Samenleving met gemeentelijke en overheidsbrede communities. 5.5 AI en Algoritmen AI en algoritmen veranderen fundamenteel hoe gemeenten hun publieke taken uitvoeren en organiseren.

Voor gemeenten is het gebruik van AI geen doel op zich, maar een middel om maatschappelijke opgaven, uitvoeringsdruk en arbeidsmarktkrapte (beter) het hoofd te bieden. De VNG ondersteunt gemeenten bij het gezamenlijk en verantwoord inzetten van AI, met borging van publieke waarden zoals transparantie, privacy en de menselijke maat. AI is een van de thema's van de collectiviseringinzet: wat niet- onderscheidend is, organiseren we samen. De toegevoegde waarde voor gemeenten ligt in schaalvoordeel, digitale autonomie en een duurzame, controleerbare AI-infrastructuur. 37 Trends & ontwikkelingen De ontwikkeling van (generatieve) AI heeft een disruptief karakter. AI-instrumenten worden ingezet in stemwijzers en beïnvloeden publieke opinievorming, terwijl jongeren chatbots gebruiken als digitale ‘vriend’ of zelfs als vervangend aanspreekpunt voor psychologische ondersteuning. Dit raakt op een fundamentele manier onze democratie en de sociale veiligheid van inwoners. Tegelijkertijd groeit de afhankelijkheid van een beperkt aantal internationale niet-Europese technologieleveranciers, wat vragen oproept over digitale autonomie en controleerbaarheid. Binnen gemeentelijke organisaties vindt AI steeds vaker zijn weg naar werkprocessen, zoals transcriptie, documentanalyse en ondersteuning bij juridische afhandeling.

Hoewel deze toepassingen waardevol zijn, blijven structurele en aantoonbare tijdsbesparingen vooralsnog beperkt. De efficiencybelofte is groter dan de gerealiseerde impact, terwijl risico’s rond privacy, bias en governance toenemen. Zonder gezamenlijke kaders dreigt versnippering en nieuwe vendor lock-in. Op Europees en nationaal niveau gebeurt ook veel. De implementatie van de AI -verordening wordt uitgesteld en diverse aspecten ervan liggen weer op de Europese tekentafel. Interbestuurlijk is binnen de Nederlandse Digitaliseringsstrategie AI een heldere prioriteit, maar de concrete uitwerking van infrastructuur en het toekomstperspectief is nog volop in ontwikkeling. Voor de VNG betekent dit dat wij niet primair inzetten op meer pilots, maar op regie, infrastructuur en collectieve kaders. Onze ambitie is om AI duurzaam en bestuurbaar te organiseren: via gezamenlijke standaarden, verantwoorde inkoop en een federatief opgebouwde AI-infrastructuur waarin de diverse juridische en ethische checks & balances collectief ingericht zijn en gezamenlijke innovatie een schaalbare landingsplek vindt. In 2026 komen we met het programmaplan AI & Algoritmen, waarin collectivisering mede de koers bepaalt. Dit jaar staat in het teken van het leggen van het fundament: bestuurlijke consensus, gezamenlijke kaders, standaardisatie en het voorbereiden van een collectieve uitvoeringsinfrastructuur.

Dit fundament wordt gelegd in nauwe samenhang met de AI-prioriteit binnen de NDS, waarbij we interbestuurlijk werken aan de noodzakelijke randvoorwaarden. Koers in 2027 • Vanuit een federatieve aanpak - via bestaande samenwerkingsverbanden en gedeelde standaarden - bouwen we in 2027 stapsgewijs toe naar een bestuurbare regie-infrastructuur waarin modelkeuze, compliance, logging en leveranciersafhankelijkheid collectief worden georganiseerd. De stip op de horizon is een collectieve AI-infrastructuur voor gemeenten. In 2027 verschuift het zwaartepunt naar het uitwerken van het organisatorische en financiële model dat deze infrastructuur gaat vragen van de VNG en de gemeenten. • In 2027 versterken we de samenwerking met het kennisnetwerk Markt & Overheid, zodat digitale autonomie, herbruikbaarheid en gezamenlijke sourcing structureel worden geborgd. AI is immers een van de sleuteltechnologieën waar verantwoorde inkoop en strategisch leveranciersmanagement cruciaal zijn. Ook benutten we de doorontwikkelingen rondom de kennisfunctie van de VNG. Ledenbetrokkenheid wordt structureel georganiseerd via de community AI & algoritmen en in samenhang met de (doorontwikkeling van) VNG Academi e, zodat kennis, leren en praktijkervaring cyclisch worden verbonden aan beleid en uitvoering.

• We positioneren AI niet als tijdelijk innovatieprogramma, maar als structureel collectiviseringsthema binnen de digitale infrastructuur van gemeenten. 38 6 Versterken lokale uitvoering 39 Ook op het terrein van dienstverlening aan onze inwoners en ondernemers hopen we in 2027 weer stappen te zetten. We werken mee aan de realisatie van een overheidsbrede loketfunctie. Dit alles doen we om de dienstverlening aan onze inwoners en ondernemers te verbeteren. Gemeentebreed wordt de meerwaarde gevoeld om samen op te trekken in vraagstukken rondom digitalisering. Openbaarheid is een randvoorwaarde voor een open bestuurscultuur. Met het realiseren van een open overheid werken gemeenten niet alleen aan de uitvoering van relevante wet - en regelgeving, maar ook aan de digitale transformatie bij gemeenten. De VNG helpt gemeenten om hun aanpak rondom data en digitalisering naar een hoger plan te trekken en tegelijkertijd de (digitale) grondrechten van inwoners te waarborgen. De Common Ground-visie geeft hiervoor goede bouwstenen. Collectiviteit maakt de lokale bestuurslaag sterker. Er liggen mooie aangrijpingspunten om de lokale uitvoering nog verder te versterken. Beleid kan alleen effectief zijn als het realistisch, betaalbaar en uitvoerbaar is. We constateren dat deze randvoorwaarden nog steeds niet op orde zijn, en dat blijven wij ook in 2027 voor het voetlicht brengen.

Tal van factoren staan de mogelijkheid om als betrouwbare overheid te kunnen opereren in de weg, denk aan: stapeling van taken, ontoereikende financiële middelen, onlogische regelgeving, belemmeringen in de mogelijkheden voor gegevensdeling en gebrek aan personeel. Om deze problemen te kunnen voork omen, is het ontzettend belangrijk dat uitvoerbaarheid al vanaf de start onderdeel is van beleidsontwikkeling. Ook slaan we de handen ineen op gebied van bedrijfsvoeringsfuncties zoals collectieve inkoop en contractbeheer. Het coöperatieve Risicobeheerfonds laat zien dat de bundeling van krachten ons als lokale overheid veel kan brengen. 6.1 Inclusieve dienstverlening Met projecten en programma’s ondersteunt de VNG gemeenten bij het verbeteren van hun dienstverlening aan inwoners en ondernemers. Inclusieve dienstverlening is zowel digitaal als analoog, gebruiksvriendelijk, begrijpelijk, transparant en toegankelijk voor iedereen. Overheidscommunicatie is daarbij duidelijk en toegankelijk, zodat inwoners en ondernemers beter begrijpen wat hun rechten, plichten en mogelijkheden zijn. Trends & ontwikkelingen De VNG richt zich op het versterken van samenhang en hergebruik in de manier waarop gemeenten hun dienstverlening organiseren.

Daarbij wordt dienstverlening steeds vaker geplaatst in een overheidsbrede context, waarin inwoners en ondernemers niet het onderscheid merken tussen gemeenten, rijksorganisaties of uitvoeringsinstanties. Voor de digitale dienstverlening vormt de Nationale Digitaliseringsstrategie (NDS) het uitgangspunt. De VNG ondersteunt gemeenten door het stimuleren van standaarden, kaders en praktische hulpmiddelen en door afstemming met landelijke partijen en uitvoeringsorganisaties. Een aantal projecten dat bijdraagt aan deze inzet is ondergebracht bij het expertisecentrum Dienstverlening van de VNG, waaronder MijnServices en Duidelijke Overheidscommunicatie. Deze projecten dragen bij aan een herkenbare en samenhangende inrichting van de gemeentelijke dienstverlening en bouwen voort op bestaande oplossingen en kennis. Bij inclusieve dienstverlening hoort ook het beter verbinden van diensten en contactpunten waar inwoners en ondernemers ondersteuning zoeken. De VNG stimuleert het gebruik van normen en standaarden die gemeenten helpen om hun dienstverlening toegankelijk en toekomstbestendig in te richten, zoals het NL Design System voor het ontwerpen en ontwikkelen van toegankelijke digitale toepassingen. 40 Koers in 2027 • In 2027 ligt de nadruk op verdere verbreding en bestendiging van MijnServices in de gemeentelijke praktijk.

De VNG ondersteunt gemeenten bij het aansluiten van een breder dienstenaanbod en bij het duurzaam inzetten van MijnOmgevingen, met aandacht voor samenhang met landelijke ontwikkelingen en uitvoeringsorganisaties. • De VNG werkt in 2027 toe naar meer duidelijkheid over de wijze waarop de loketfunctie zich ontwikkelt. Daarbij worden kennis en leerervaringen gedeeld en wordt samenhang bevorderd tussen digitale en fysieke contactpunten, waaronder informatiepunten en loke tten. • De VNG blijft gemeenten ondersteunen bij het toepassen van duidelijke, begrijpelijke en toegankelijke overheidscommunicatie, in samenhang met bestaande normen en initiatieven en - waar relevant - in samenwerking met andere overheidsorganisaties. • Signaalmanagement is geen expliciet onderdeel van de inzet op dienstverlening. Wel volgt de VNG de ontwikkelingen rond signaalmanagement, zoals benoemd in de NDS, en verkent zij welke betekenis deze op termijn kunnen hebben voor gemeenten. 6.2 Digitale Overheid Gemeenten onderschrijven de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) en collectiviseren een groot deel van hun gebruik en inzet van digitalisering. Dit volgt uit de ALV resolutie 'Als één sterke bestuurslaag regie op de digitale samenleving’ en het besluit voor vier prioriteiten.

In dit licht ondersteunt de VNG met verantwoorde en effectieve inzet van digitalisering voor de betere uitvoering van de gemeentelijke taken door allereerst: de gemeentelijke invulling van de informatievoorziening met behulp van referentiearchitectuur en uitwisselstandaarden te ondersteunen. Deze gemeentelijke invulling van de informatievoorziening is gebaseerd op de visie Common Ground. Ten tweede vertalen we gemeentelijke inzichten en wensen naar de Generieke Digitale Infrastructuur (GDI) op landelijk niveau die de gemeentelijke informatievoorziening maximaal ondersteunt. Ten derde streven we naar uniformiteit in datadeling in de vele ketens en taken waarin gemeenten met andere partijen samenwerken. Tot slot vertalen en beïnvloeden we (Europese) wetten en ambities zodat ze helpen om digitalisering in goede banen te leiden. Trends & ontwikkelingen Tegen de achtergrond van een veranderende geopolitieke context zien we meer focus op digitale autonomie. De vertrouwelijkheid en beschikbaarheid van data en bedrijfscontinuïteit moeten worden gewaarborgd. Hierdoor wordt de beweging naar de cloud een strategisch onderwerp dat bestuurlijke aandacht vraagt. Ook blijft het verantwoord gebruik van data voor maatschappelijke opgaven en betere dienstverlening aandacht.

De VNG richt zich hiervoor met name op het mogelijk maken van gegevensdeling, het verhogen van de kwaliteit van data en een duurzame financiering van datastelsels. Voor gemeenten levert het Common Ground programma belangrijke bouwstenen om de gemeentelijke digitale dienstverlening te ondersteunen. Een andere grote ontwikkeling die op gemee nten afkomt is de EIDAS 2.0 verordening die gaat over een nieuw digitale identiteitsstelsel (inclusief Wallet functionaliteit) waar alle gemeenten op aan moeten sluiten. Op al deze ontwikkelingen spelen we in vanuit een samenhangende architectuur, rekening houdend met nationale afspraken, standaarden en voorzieningen. Er is brede behoefte een collectieve aanpak verder vorm te geven. De VNG geeft een samenhangende ondersteunings- en implementatie aanpak vorm. Waarbij we de ontwikkelingen vanuit Europa, de NDS en gemeentelijke collectivisering op gebied van digitalisering voor gemeenten behapbaar maken. Zo worden gemeenten beter in staat gesteld de baten van digitalisering goed te benutten en de risico's te mitigeren. 41 Koers in 2027 • In 2027 ligt de prioriteit van onze aanpak bij digitale autonomie, Cloud en data (gegevensdeling, bronkwaliteit, financiering stelsels). • Gelet op de ontwikkelingen rondom het stelsel rond EIDAS 2.0, gaat de VNG zich ook inzetten op het terrein van digitale identiteit.

We helpen gemeenten te voldoen aan de vereisten. • In 2027 bereiden we de borging van de resultaten van het programma Common Ground voor, ten behoeve van het platform dienstverlening. • De VNG houdt zich in 2027 bezig met samenhangende implementatie van wetgeving en NDS - prioriteiten (architectuur, afspraken, standaarden en voorzieningen). • Bij informatiekundige vraagstukken sturen we in 2027 vanuit ‘werken onder architectuur’ op hergebruik van standpunten, afspraken, standaarden en bouwstenen zodat gemeenten minder versnippering maar meer samenhang ervaren. 6.3 Informatiehuishouding en openbaarheid Betrouwbare informatie en een open gemeente zijn voorwaarden voor goed lokaal bestuur. Door informatie duurzaam toegankelijk te bewaren en relevante documenten actief openbaar te maken, dienen gemeenten de democratische rechtsstaat, de burger, het bestuur en economische ontwikkeling. Daarnaast wordt door publieke verantwoording bijgedragen aan de versterking van het vertrouwen. Door gemeenten te helpen om de digitale basis op orde te krijgen, ontstaan er voor gemeenten kansen om de mogelijkheden van moderne technologie beter te benutten en meer waarde te halen uit informatie.

Trends & ontwikkelingen In de weg naar een moderne informatiehuishouding moeten gemeenten de komende jaren een lokaal platform inrichten waarop zij documenten behorende tot informatiecategorieën uit de Wet open overheid (Woo) actief openbaar kunnen maken. Door specifieke metadata aan deze documenten toe te voegen, zijn deze te ontsluiten in de landelijke voorziening. Daarnaast moeten gemeenten uitvoering gaan geven aan de nieuwe Archiefwet. Deze treedt naar verwachting op 1 januari 2027 in werking. De nieuwe Archiefwet verplicht gemeenten om blijvend te bewaren informatie eerder over te bren gen naar het e-depot van de Archiefdienst en om een gediplomeerd archivaris aan te wijzen. Het voldoen aan de Woo en de nieuwe Archiefwet draagt daarmee in belangrijke mate bij aan het vertrouwen van burgers in hun eigen gemeenten en het duurzaam verbeteren van de eigen bedrijfsvoering. Wij helpen gemeenten bij het realiseren van een open bestuurscultuur door richting te geven aan het op orde brengen van de informatiehuishouding en door concrete oplossingen aan te reiken. Gemeenten beogen meer regie te krijgen op cruciale digitale keuzes, met minder afhankelijkheid van enkele marktpartijen en meer wendbaarheid. Een robuuste informatiehuishouding en het vergroten van eigenaarschap over de eigen informatiehuishouding zijn hiervoor randvoorwaardelijk.

Wanneer gemeenten meer grip krijgen op hun informatie kan de realisatie van een soevereine en moderne digitale werkomgeving worden vergroot. Een moderne digitale werkomgeving vraagt van gemeenten om een herontwerp van de werkprocessen zodat medewerkers met weinig eigen inspanningen automatisch compliant werken. Wij helpen gemeenten met het realiseren van de moderne digitale werkomgeving door richting te geven aan het herontwerp van processen en het hergebruik van bestaande componen ten op interbestuurlijk niveau aan te jagen. Koers 2027 • De VNG ondersteunt gemeenten bij het krijgen van meer Grip op Informatie en het oplossen van knelpunten bij invoering van de Woo en de gemoderniseerde Archiefwet. 42 • We zoeken interbestuurlijk naar oplossingen voor digitale archivering, publicatie van overheidsinformatie en de digitale werkomgeving. • Samen met de Adviescommissie Archieven actualiseren we de Selectielijst archiefbescheiden gemeenten en intergemeentelijke organen. Voor bijzondere categorieën zoals e -mail en tekstberichten ontwikkelen en beheren we specifieke selectielijsten. • We helpen gemeenten om prioriteit te geven aan hun informatiehuishouding, door onder andere te werken aan het opstellen van een bestuurlijke leerlijn over informatiehuishouding en door op interbestuurlijk niveau vorm te geven aan een innovatieagenda voor informatiehuishouding en openbaarmaking.

6.4 Uitvoerbaarheid Uitvoerbaar (rijks)beleid is een essentiële randvoorwaarde om als gemeenten betrouwbaar en voorspelbaar te kunnen zijn voor inwoners en ondernemers. Die uitvoerbaarheid vraagt om heldere taken, passende middelen en realistische uitvoeringsvoorwaarden. Op d it moment staan deze randvoorwaarden onder druk, onder meer door de stapeling van taken, een disbalans tussen taken en middelen, regelgeving die niet altijd aansluit bij de gemeentelijke praktijk of onderling schuurt, beperkte mogelijkheden voor gegevensdeling en schaarste aan personeel. De VNG zet zich daarom krachtig en constructief in om deze randvoorwaarden structureel te verbeteren. Voor leden betekent dit dat de VNG zich richt op uitvoerbare wet- en regelgeving, passende financiering en betere interbestuurlijke samenwerking. Daarmee vergroten we gezamenlijk de uitvoeringskracht, verminderen we knelpunten in de praktijk en versterken we de betrouwbaarheid van gemeenten. Trends & ontwikkelingen Gemeenten staan voor complexe en samenhangende maatschappelijke opgaven, terwijl de financiële vooruitzichten onzeker blijven en de balans tussen taken, middelen en uitvoerbaarheid onder druk staat. Uitvoerbaarheid is daarbij een randvoorwaarde: beleid kan alleen effectief zijn als het realistisch, betaalbaar en uitvoerbaar is.

Dit vraagt om stevige interbestuurlijke afspraken en structureel passende financiering. Het coalitieakkoord en de opvolging van het rapport-Polman ‘Samen bouwen aan resultaten’ bieden aanknopingspunten om uitvoerbaarheid steviger te verankeren in het beleidsproces. De afspraak om beleidsvoornemens in co-creatie met medeoverheden uit te werken en de Uitvoerbaarheidstoets Decentrale Overheden (UDO) standaard toe te passen, is daarbij cruciaal. Daarmee wordt geborgd dat uitvoerbaarheid vanaf de start onderdeel is van beleidsontwikkeling. Wij zien dat zowel de Eerste Kamer als het ministerie van BZK inzet op versterking en zorgvuldige toepassing van deze werkwijze. De VNG zet in op het structureel borgen van uitvoerbaarheid aan de voorkant van beleid. Nieuwe wet - en regelgeving mag niet worden vastgesteld zonder aantoonbare uitvoerbaarheidstoets en zonder heldere afspraken over taken en financiële dekking. Onze inzet is dat gemeenten hun maatschappelijke opgaven kunnen uitvoeren op een manier die uitvoerbaar, betaalbaar en betrouwbaar is. Koers in 2027 • We agenderen vanuit de gemeentelijke uitvoeringspraktijk wat nodig is om bestaande en toekomstige knelpunten op te lossen en de uitvoeringskracht te versterken, onder andere door opvolging te geven aan de Stand van de uitvoering gemeenten. • We zetten in op de inbreng van de gemeentelijke praktijk vanaf de start in (rijks)beleid.

Dat doen we door op alle relevante voornemens de UDO-werkwijze te volgen. • We borgen het thema uitvoerbaarheid in het inwerkprogramma van de VNG en van de nieuwe commissies en faciliteren domeinoverstijgend leren. 43 • We monitoren hoe het in de praktijk gaat met het interbestuurlijke samenwerken aan uitvoerbaar beleid. We gebruiken deze informatie als basis voor interbestuurlijk overleg over het verbeteren van de interbestuurlijke verhoudingen. • We voeren uitvoeringstoetsen op beleidsvoorstellen uit als onderdeel van het UDO -proces. Dat doen we op basis van kwalitatief, representatief onderzoek in de gemeentelijke praktijk. Altijd op basis van de inbreng van gemeenten en rekening houdend met de on derlinge variatie tussen gemeenten. • We ontwikkelen de werkwijze van de uitvoeringstoetsen door en verkennen de mogelijkheden van verantwoorde, veilige en aanvullende inzet van AI ter verhoging van de kwaliteit van de toetsen. 6.5 Collectieve dienstverlening en inkoopbeleid Gemeenten besteden jaarlijks miljarden euro’s aan dienstverlening voor hun inwoners. Dit doen zij door middel van inkoop en aanbesteding van producten en diensten binnen strikte Europese en Nederlandse wet- en regelgeving.

Met deze uitgaven kunnen gemeenten sturen op maatschappelijke opgaven, zoals maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen (MVOI), het bijdragen aan de lokale economie, maar ook focussen op besparingspotentieel of het afvlakken van meerkosten. Gemeenten kunnen hun inkoopkracht zowel individueel als gezamenlijk benutten. Waarbij samenwerking, standaardisering en collectivisering als gezamenlijke uitgangspunten belangrijk zijn voor de organisatie van deze activiteiten. De VNG behartigt gemeentelijke belangen bij ontwikkelingen in (Europese) wet - en regelgeving en stimuleert, faciliteert en ondersteunt de samenwerking tussen leden en gelieerde organisaties. De VNG richt zich integraal op de sourcing keten en sluit daarbij aan op toekomstige collectieve ontwikkelingen richting collectiviteit. Van kennisdeling tot gezamenlijke inkoop – draagt bij aan een efficiëntere en effectievere besteding van gemeenschapsgeld. Trends & ontwikkelingen Veel gemeenten kampen met krapte in mensen en in middelen. Er is steeds meer aandacht voor kostenbesparingen en het beperken van meerkosten. Het besluit van de ALV om meer samen te werken, te standaardiseren en te collectiviseren biedt een instrument om als sector gezamenlijk te organiseren.

De VNG draagt daaraan bij door producten en diensten voor alle gemeenten te creëren, waarbij we de bestuurlijke wens vertalen naar betrouwbare uitvoering. Bijvoorbeeld in de vorm van het ontwikkelen van een centrale TenderKalender. We bundelen interne activiteiten om deze effectief en efficiënt uit te voeren. We creëren één voordeur om tot een collectieve oplossing te komen en ontwikkelen relatiemanagement door om onze leden in positie te brengen. We zijn aanspreekbaar, geri cht op verbinding en resultaat en daarbij voortdurend in contact met marktpartijen, leveranciers, ministeries en andere (keten)partners. We onderzoeken mogelijkheden om categoriemanagement te organiseren. En werken naar een duurzame financieringsmethodiek toe. We maken de voordelen van onze dienstverlening inzichtelijk zodat we helder en voorspelbaar zijn voor gemeenten en bestuurders. Variërend tussen maatschappelijke meerwaarde, het collectief ontzorgen door samen te werken, gerealiseerde besparing en minder meerkosten, belangenbehartiging, het opbouwen en onderhouden van een netwerk én systematiek van voortbrenging en samenwerking. De Europese richtlijn is één van de belangrijkste wetten met kaders voor inkoop en aanbesteden. De herziening daarvan is nog in volle gang.

Daarnaast komt er steeds meer zicht op de gevolgen van de sectorale Europese bindende regelgeving ten aanzien van inkoop en aanbesteden die wordt ontwikkeld in Europa, en het onderontwikkelde vermogen van zowel de Europese Commissie als de Nederlandse overheid om daar integraal inzicht in te bieden. Zonder dat inzicht is goed opdrachtgeven en de uitvoering 44 binnen wettelijke kaders door de duizenden inkopers en contractmanagers bij gemeenten en aanverwante organisaties een hele lastige opgave. Koers in 2027 • Met het oog op werkbare kaders voor inkoop en aanbesteden voor aanbestedende diensten, behartigen we de belangen van gemeenten in Europese- en Nederlandse wetsvoorstellen. • In 2027 verankeren we de sourcing cirkel bestuurlijk, gedreven vanuit een inhoudelijk toekomstbeeld. • In 2027 zetten we verder in op vertaling van wettelijke MVOI-eisen voor onze leden en de bijbehorende ondersteuning van gemeenten in de uitvoering. • In 2027 starten we met het hernieuwen van verschillende collectieve aanbestedingen. En onderzoeken we mogelijkheden om tot meer framework afspraken met marktpartijen te komen. • We versterken de dagelijkse uitvoeringspraktijk van gemeenten door een set aan standaard (inkoop)producten. • We ontwikkelen initiatieven en dragen deze uit.

Bijvoorbeeld de centrale Tendernedkalender en het organiseren van een werkwijze om categoriemanagement bij gemeenten te realiseren. 6.6 Risicobeheer VNG Risicobeheer ondersteunt gemeenten en andere decentrale overheden met kennis, producten en diensten om risico’s integraal te beheersen en strategisch te benaderen. We maken risico’s inzichtelijk en bestuurbaar, zodat gemeenten eerder kunnen sturen op preventie, kwaliteit en kosten. Dat doen we datagedreven, met heldere rapportages en toepasbare instrumenten (zoals risicoprofielen en risicolabels). Via het Risico Platform Overheden (RPO) versterken we kennisdeling en professionalisering van controllers, HR- en risicoprofessionals, onder meer rond ziekteverzuim, vitaliteit en preventie. De toegevoegde waarde voor leden is sneller kunnen handelen, beter kunnen verantwoorden en effectiever prioriteren, met doelmatiger inzet van publieke middelen. Trends & ontwikkelingen Gemeenten hebben toenemende behoefte aan datagedreven risicosturing (benchmarking, risicoprofielen) en aan concrete handvatten om preventie en interventies daadwerkelijk te organiseren. Tegelijk groeit de druk om publieke middelen doelmatig in te zetten en keuzes beter te onderbouwen richting bestuur, raad en accountant. Digitalisering en privacy-eisen (AVG) vragen om een stabiele, veilige data- en IT- infrastructuur en transparante governance.

Ook neemt de behoefte toe aan collectieve aanpakken voor opgaven die individuele gemeenten niet efficiënt alleen kunnen oplossen, zoals ziekteverzuim en vitaliteit (inclusief het Nationaal Verzuimplatform) en preventie. Voor de VNG betekent dit: sturen op een schaalbaar platformmodel met regie op inhoud en data, uitvoering via 1VNG/DVO’s (dienstverleningsovereenkomsten) en een partnernetwerk, en heldere kwaliteits- en resultaatrapportage. De ambitie is opschaling te combineren met aantoonbare kwaliteit: meer deelnemers, betere dienstverlening en zichtbaar effect. De koers in 2027 is gericht op beheerste opschaling en aantoonbare uitvoeringskwaliteit. We richten onze inzet effectiever in door scherpe keuzes te maken, plateaus (go/no-go) te hanteren en governance/financiën strak te organiseren. 45 Koers in 2027 • VNG Risicobeheer stuurt op strategie, data-inzicht, governance en resultaat; uitvoering loopt waar mogelijk via DVO’s en een zorgvuldig ingericht partnernetwerk. Oftewel, een schaalbaar regiemodel (1VNG). • Doorontwikkeling en opschaling van de collectieve aanpak van ziekteverzuim en vitaliteit. Hieronder valt ook het Nationaal Verzuimplatform. Dit doen we collectief en datagedreven, met transparante rapportages, effectmeting en gerichte ondersteuning van gem eenten.

• Het RPO wordt nadrukkelijker ingezet voor kennisdeling, toepassing in de praktijk en professionalisering van controllers, HR- en risicoprofessionals. Het RPO als versneller dus. • We zien 2027 als kwaliteits- en bewijsjaar. In onze inzet focussen we op stabiliteit van IT en dataketen, foutloze uitvoering, transparante rapportage en actieve evaluatie met deelnemende gemeenten als voorwaarde voor verdere groei. • Activiteiten die onvoldoende bijdragen aan opschaling of aantoonbare resultaten worden getemporiseerd of beëindigd; focus op ‘no regret’ en besluiten die passen binnen governance en compliance. 46 7 Europa, Internationaal en Caribisch deel van het Koninkrijk 47 Internationale samenwerking biedt kansen voor belangenbehartiging, kennisdeling en projecten. De VNG vertegenwoordigt lokale overheden op Europees en internationaal niveau en adviseert over internationaal beleid. Europa is om verschillende redenen belangrijk en interessant voor gemeenten. Gemeenten zijn voor een groot deel verantwoordelijk voor de uitvoering en naleving van EU -beleid, op gebied van digitalisering, milieu, migratie en tal van andere dossiers. Daarnaast participeren steeds meer gemeenten in Europese netwerken van gemeenten, om hun eigen beleidsprioriteiten te helpen realiseren en waar mogelijk Europese projecten en fondsen te verwerven.

Via netwerken als onze koepelverenigingen Council of European Municipalities and Regions (CEMR), United Cities and Local Governments (UCLG) en Europese samenwerkingsverbanden benadrukt de VNG het belang van lokaal bestuur in internationale agenda’s. Ook Saba, Sint Eustatius, Bonaire, Sint Maarten, Aruba en Curaçao, de Caribische leden van de VNG, worden ondersteund. Op internationaal niveau voeren we vele projecten uit, vaak in samenwerking met het ministerie van Buitenlandse Zaken, waarmee we bijdragen aan de verbetering van lokale diensten en het aanpakken van uitdagingen in de gemeenschappen van de landen waar we actief zijn. 7.1 Europa Voorlopig actueel zijn de onderhandelingen over het Meerjarig Financieel Kader 2028-2034 (MFK) , die nog tot eind 2027 doorlopen in Brussel. Veel gemeenten maken (in)direct gebruik van Europese financiering om in hun regio te werken aan de groene, digitale en sociale transities en zien graag dat die projecten ook na 2027 gecontinueerd kunnen worden. Ondertussen komt de Europese Commissie ook me t diverse andere belangrijke wetgeving voor gemeenten in 2026, onder andere op energie, aanbestedingen, circulaire economie en het digitale domein.

We trekken daarin zoveel mogelijk op met de Nederlandse gemeentelijke netwerken en regio’s die actief zijn in Brussel en werken stap voor stap uit hoe we meer collectief aan belangenbehartiging kunnen doen. We verstevigen de interbestuurlijke samenwerking richting Brussel; dit wordt opnieuw bekrachtigd tijdens een Bestuurlijk Overleg Europa tussen de koepels van decentrale overheden en de nieuwe bewindspersonen van BZ en BZK, waar ook het EU voorzitterschap van Nederland in 2029 voor het eerst besproken wordt. We verhuizen per 1 januari 2027 in Brussel naar het pand waar ook de Nederlandse provincies gehuisvest zijn, samen met de Unie van Waterschappen/Vewin. Dit met oog op meer samenwerking, zichtbaarheid en om een aanlandplek voor individuele gemeenten te kunnen faciliteren in Brussel. Trends & ontwikkelingen De VNG wil de Europese wet- en regelgeving op zo’n manier beïnvloeden dat het aansluit bij de collectieve wensen en behoeften van gemeenten. De focus ligt op continue financiering en uitvoerbaarheid van beleid uit Brussel. Deze periode komen er opnieuw veel nieuwe wetgevingsvoorstellen vanuit de Europese Commissie, zoals op het gebied van circulaire economie, energie en digitalisering. Onze beïnvloeding is reactief, op basis van wetsvoorstellen van de Europese Commissie. En proactief, voordat nieuwe wetsvoorstellen worden uitgebracht.

Ook vindt gerichte inzet in het Europees Comité van de Regio’s plaats. De VNG ondersteunt en adviseert daarnaast de Nederlandse gemeentelijke delegatie in het Congres van Lokale en Regionale Overheden van de Raad van Europa. Na benoeming van de nieuwe bestuurlijke delegatie naar het Congres in 2026, staat 2027 staat in het teken van onboarding en het opnieuw 48 vormgeven van alle relaties binnen het Congres. De inzet van de Congresdelegatie wordt afgestemd met het team Lokale Democratie en Veiligheid van de VNG en de gelieerde VNG-commissies. Uit onderzoek blijkt dat gemeenten in verschillende mate ‘Europa -proof’ zijn. Minder dan de helft van de gemeenten acht zich (heel) goed in staat om Europese wetgeving uit te voeren. Ondanks dat hebben zij wel een groeiende interesse in Brussel. In de komende jaren willen we de informatievoorziening rond het Europese werk van de VNG zoveel mogelijk standaardiseren en professionaliseren, onder meer via een vernieuwde nieuwsbrief, webpagina Europa en mogelijke producten van de VNG academie. Koers in 2027 • Eind 2027 worden de onderhandelingen rondom het MFK afgerond. Tot die tijd zetten we stevig in op lobby, samen met onze achterban. Dit speelt zich zowel af in Nederland (vormgeving nationaal plan onder het nieuwe MFK) als in Brussel (randvoorwaarden van to ekomstig MFK).

• In 2027 starten de inhoudelijke voorbereidingen van Nederland voor het Raadsvoorzitterschap in 2029. We gaan vroegtijdig in gesprek over inhoudelijke en praktische betrokkenheid van medeoverheden en starten de vormgeving van een gezamenlijke agenda van het voorzitterschap. • In 2027 werken we de vernieuwde inrichting van het Bestuurlijk Netwerk GROS verder uit, naar aanleiding van de evaluatie in 2026. • Binnen de Nederlandse gemeentelijke delegatie van het Europees Comité van de Regio’s kijken we in 2027 naar mogelijkheden voor rapporteurschappen op strategische dossiers. We verstevigen de werkrelatie met de provinciale leden en geven vorm aan het voorzit terschap van de Nederlandse delegatie voor de periode 2027-2030. • In 2027 zetten we in op het inwerken van de in 2026 geïnstalleerde delegatie en het uitbreiden van de relaties in Straatsburg. • In 2027 investeren we verder in de relatie met de nieuwe (Nederlandse) Europarlementariërs en in contacten bij de Europese Commissie, specifiek op de thema’s uit de Europese agenda van de VNG. • We ontvangen in 2027 een delegatie van het Congres van Lokale en Regionale Overheden van de Raad van Europa voor een monitoringsmissie naar de staat van lokale democratie in Nederland. Dit bereiden we voor met BZK.

• We maken een professionaliseringsslag in onze vraagbeantwoording en informatievoorziening op gebied van Europa en verkennen met VNG academie de mogelijkheden voor een Europaleerlijn voor gemeenten. • Na een pilot in 2026, denken we in 2027 actief mee over lange termijn borging van het EU fondsenbureau. Onze inzet is erop gericht dat de VNG (succesvol) meedingt in een aantal Europese calls, voor extra financiering voor lokale opgaven • We vernieuwen de samenwerkingsrelaties met Kenniscentrum Europa Decentraal. In 2027 liggen er nieuwe, meerjarige afspraken over de dienstverlening aan Nederlandse decentrale overheden. • In 2027 zijn we in Brussel verhuisd naar het pand waar ook de Nederlandse provincies gehuisvest zijn, samen met de Unie van Waterschappen/Vewin. 7.2 Internationaal Internationale ontwikkelingen zoals migratie, veiligheid, klimaat en economie zijn van directe invloed op lokaal beleid van Nederlandse gemeenten. Zo legt de opvang van vluchtelingen en andere migranten, mede door de mondiale toename aan conflicten, een groeiende druk op gemeenten. Tegelijkertijd heeft beleid van Nederlandse gemeenten ook impact elders in de wereld. Wereldwijd nemen verstedelijking, klimaatverandering en geopolitieke instabiliteit en rivaliteit toe. Dit zorgt voor nieuwe onzekerheden maar 49 ook kansen voor innovatie en samenwerking.

Lokale overheden spelen een cruciale rol in het vinden van oplossingen die aansluiten bij de behoeften van hun inwoners. Daarom blijft VNG International zich namens de VNG en Nederlandse gemeenten inzetten voor de versterking van goed lokaal bestuur over de hele wereld. Trends & ontwikkelingen Goed lokaal bestuur is een essentiële randvoorwaarde om de beleidsdoelen van het kabinet te kunnen realiseren. Gemeenten wereldwijd spelen namelijk een sleutelrol in duurzame ontwikkeling en stabiliteit. Sterke lokale instituties met betrouwbare dienstverlening zijn noodzakelijk voor het leveren van basisvoorzieningen aan inwoners, het stimuleren van ondernemerschap en economische ontwikkeling en veiligheid, weerbaarheid en stabiliteit. Via projecten in meer dan dertig landen werkt VNG International aan wederopbouw en versterking van lokaal bestuur. Daarin betrekken we de unieke kennis uit Nederlandse gemeenten en werken we samen met partners als onderdeel van de Dutch Diamond. Dit doen we met financiering vanuit bijvoorbeeld het ministerie van Buitenlandse Zaken, EU en Wereldbank. De financiering voor internationale samenwerking staat onder druk, maar zonder sterk lokaal bestuur in partnerlanden blijft de impact van Nederlandse beleidsinzet op ontwikkelingssamenwerking en handel beperkt.

Daarom blijven wij ons inzetten voor een stevige verankering van lokaal bestuur in internationaal beleid en de financiering daarvan, nationaal, op Europees niveau en bij wereldwijde instellinge n. Ook ondersteunen we Nederlandse gemeenten over aspecten van gemeentelijk internationaal beleid in het licht van oplopende mondiale spanningen. Op mondiaal niveau blijven we aandacht vragen voor het belang van het betrekken van lokale overheden bij besluitvorming over internationale agenda’s. Als VNG spelen wij een actieve rol in deze ontwikkeling door actieve inzet in relevante internationale netwerken zoals UCLG. Koers in 2027 • We zetten in op een hernieuwd partnerschap met het ministerie van Buitenlandse Zaken, waarin we werken aan sterk lokaal bestuur als belangrijke randvoorwaarde voor de prioriteiten van het ministerie op het gebied van veiligheid en stabiliteit, handel en ec onomie, migratie en watermanagement. • Ook in 2027 blijven we aandacht vragen voor het belang van goed bestuur in internationale agenda’s, beleid en programma’s. Dit doen we bijvoorbeeld via onze netwerken in de EU en via de wereldvereniging UCLG, waarin VNG via haar bestuurders actief betrokke n blijft. Hierbij behartigen we ook expliciet de belangen van Nederlandse gemeenten.

• We blijven werken aan een sterke relatie met Nederlandse gemeenten om kansen voor gezamenlijke initiatieven voor internationale samenwerking te initiëren, bijvoorbeeld voor internationale economische samenwerking. Daarnaast zetten we onze ondersteuning van Nederlandse gemeenten bij hun internationale betrokkenheid voort, bijvoorbeeld door het geven van advies en het organiseren van bijeenkomsten voor uitwisseling over gemeentelijk internationaal beleid. 7.3 Caribisch deel van het Koninkrijk De openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba en de autonome landen Aruba, Curaçao, en Sint Maarten zijn lid van de VNG. Zij hebben een bijzondere positie binnen het Koninkrijk en ook binnen de VNG. De Caribische leden van de VNG en gemeenten in Europees Nederland kunnen veel van elkaar leren als het gaat om opgaven zoals bestuurskracht en uitvoeringskracht. 50 Trends & ontwikkelingen Net als de gemeenten in Europees Nederland staan de eilanden in het Caribisch deel van het Koninkrijk voor grote uitdagingen. Bijvoorbeeld als het gaat om bestaanszekerheid, voldoende structurele financiering voor de taken die er liggen en uitvoeringskracht. De VNG kan de Caribische leden daarbij ondersteunen. Bijvoorbeeld door te adviseren, beschikbare kennis en producten te delen, praktijkvoorbeelden uit te wisselen, samenwerking te bevorderen en hun stem richting het rijk te versterken.

We ondersteunen de Caribische leden bij concrete bestuurs- en uitvoeringsvraagstukken via het Caribisch uitwisselingsnetwerk en via de VNG Caribendesk. Dat doen we in samenwerking met het ministerie van BZK, die hiervoor financiën beschikbaar stelt. Met het opzetten van de Caribendesk is ingezet op de verbetering van de samenwerking met Caribisch Nederland door bestaande dienstverlening van de VNG beter beschikbaar te maken voor de Caribische leden van de VNG, knelpunten in de uitvoering van wet- en regelgeving inzichtelijk te maken door middel van uitvoeringstoetsen en ondersteuning te bieden bij beleid en uitvoering in het sociaal domein. Koers in 2027 • We versterken de relatie met de Caribische leden door meer bekendheid te geven aan de diensten en producten van de VNG en samenwerking tussen de bijzondere leden uit het Caribisch deel van het Koninkrijk onderling en met Europees Nederlandse gemeenten te versterken. • Ook in 2027 bieden we concrete ondersteuning aan de Caribische leden. Dit doen we onder andere via een vervolg op het Caribisch uitwisselingsnetwerk en de Caribendesk. 8 De organisatie 51 Met het inrichten van één soepele en professionele afdeling bedrijfsvoering en communicatie, brengen we de één VNG-gedachte naar de volgende fase (Samen1VNG).

De organisatieverandering is nog pril, het komt er nu op aan om ook verder te bouwen aan de bedoeling ervan: verbeterde dienstverlening, meer innovatie en verdere verduurzaming binnen de organisatie, de VNG en haar leden nog beter in staat worden gesteld te werken aan de belangrijke beleids- en ontwikkelthema’s. In ons werk hebben we continu aandacht voor het optimaliseren van onze communicatie -activiteiten. De interactie met leden heeft een centrale plek: we informeren onze leden over tal van onderwerpen, via verschillende kanalen. We werken toe naar een organisatiebrede, strategisch ingebedde aanpak voor ledentevredenheid over dienstverlening en producten. Daarin komen luisteren, tevredenheid en behoefte van leden samen. Om zoveel mogelijk impact te maken met de verenigingsstrategie, is het bovendien belangrijk dat we ons blijven ontwikkelen in onze financiële en strategische ondersteuning, denk aan inkoop, HR, financiën en ICT. 8.1 Communicatie en lobby De VNG is een vereniging die het verschil maakt voor alle Nederlandse gemeenten: in Den Haag en Europa, in kennisdeling en in de uitvoering. Communicatie en lobby zijn daarbij cruciale instrumenten. In lijn met de verenigingsstrategie 2030 zetten we duidelijk een stap naar voren.

Communicatie en lobby ontwikkelen zich van een voornamelijk uitvoerende functie naar een strategisch businesspartner voor de drie kerntaken van de VNG. De komende jaren leveren we communicatie en belangbehartiging die aantoonbaar bijdraagt aan positie, politieke steun en invloed, zichtbaarheid, communityvorming en gebruik van VNG -diensten. Dat doen we altijd in nauwe samenwerking met beleidsinhoudelijke experts, VNG-bedrijven en onze leden. Trends & ontwikkelingen De omgeving waarin gemeenten en de VNG opereren, zoals politieke verhoudingen en algoritmen van belangrijke kanalen, veranderen snel. We moeten daarom wendbaar en leergierig zijn. Communicatie en lobby heeft alleen toegevoegde waarde als er na onze inzet een merkbaar verschil is. Dat kan zijn in bekendheid, relevantie, aanzien, conversie, levendigheid van een (digitale) community of politieke steun voor onze inbreng. Daarvoor is centrale regie op communicatie noodzakelijk. We stellen onszelf daarbij als doel relevanter te communiceren met onze leden en stakeholders. Het afgesproken organisatieprincipe om de communicatie-inzet binnen de hele VNG te centraliseren (Samen1VNG), gaat hierbij helpen, maar vraagt nog wel heel wat implementatie inzet. Onze leden verschillen sterk in informatiebehoefte. Burgemeesters, wethouders, raadsleden, gemeentesecretarissen en ambtenaren vragen elk om een andere benadering.

Datagedreven inzichten zullen ons helpen boodschappen beter te laten landen, kennis effectie ver te delen en meer afnemers voor onze diensten te vinden. De content van onze website wordt al goed gevonden en de nieuwsbrieven goed gelezen, maar leden geven aan dat het ook wel veel is en soms overlap bevat. Less (mailings) kan misschien wel more (impact) zijn. In 2027 zetten we een aantal concrete stappen om onze ambitie voor de komende jaren te realiseren. Deze vertalen we hieronder naar onze koers in 2027, gebaseerd op drie pijlers: (1) Strategische communicatie- en lobbybasis, (2) Datagedreven en digitale communicatie en (3) Versterking interne communicatie. 52 Koers in 2027 • We werken de verenigingsstrategie uit in een gezamenlijk vast te stellen corporate communicatiestrategie. Dit vertalen we vervolgens in een kanaal - en middelenstrategie die duidelijkheid en richting geeft aan de hele VNG. • Onze lobbyisten zetten we strategisch gecoördineerd in richting Tweede Kamer en Eerste Kamer, waarbij de meest intensieve inzet gaat naar de moeilijkste dossiers. We stemmen slim af met lobbyisten van netwerken en gemeenten. • De VNG gaat de digitale kanalen doorontwikkelen, zodat we datagedreven kunnen communiceren. Zo kunnen we centraal leren (en direct toepassen) wat goed werkt en wat minder, en voor welke doelgroep. • We versterken de interne communicatie.

Nu de VNG is uitgegroeid tot een grote organisatie en er zoveel ontwikkelingen spelen, is interne communicatie een volwassen discipline die vraagt om passende capaciteit. 8.2 Bedrijfsvoering Een goed functionerende organisatie vraagt om sterke financiële en strategische ondersteuning op het gebied van Inkoop, HR, Business Support, Financiën, Facilitaire Dienst en ICT. Ook een moderne en duurzame werkomgeving is essentieel om deze ambities te ondersteunen. Heel veel gaat al goed in wat we als organisatie doen in het belang van onze leden, maar er is altijd ruimte voor verbetering. Door lopende en nieuwe initiatieven in het perspectief te plaatsen waar we ons als organisatie naartoe ontwikkelen, kunnen we onze medewerkers en onze leden beter meenemen in wat we waarom doen en wat ze van de VNG als organisatie mogen verwachten. Ook kunnen we als organisatie nog beter sturen en prioriteren in onze werkzaamheden, zodat we gericht impact kunnen maken v oor onze leden en hun opgaven. Trends & ontwikkelingen Financiën & Control speelt een cruciale rol door zich te ontwikkelen tot een proactieve en integrale businesspartner. Sturingsinformatie wordt actiever verzameld, geanalyseerd en gekoppeld, zodat een compleet en actueel beeld ontstaat van de financiële, fiscale en juridische aspecten binnen de organisatie.

Om dit te bereiken, worden administratieve systemen en processen verder geoptimaliseerd, met als doel de efficiëntie en effectiviteit te verhogen. Ook Inkoop draagt bij aan een goed functionerende organisatie. Inkoop richt zich in 2027 op het implementeren van contractbeheer en contractmanagement om zo meer grip en inzicht te krijgen in onze (inhuur)contracten. Ook wordt er wederom aandacht besteed aan de nalev ing van de Wet DBA. Daarnaast is er focus op het continu verbeteren van de inkoopprocessen en het uitvoeren van rechtmatige inkoopprocedures. Business Support ondersteunt bij het creëren van overzicht en samenhang binnen de verschillende processen en afdelingen om van daaruit de kaders voor, ondersteuning van en adviezen aan de collega’s in business te verbeteren. Een onderdeel hiervan is ook het doorontwikkelen van de P&C-cyclus en het verstevigen van het jaarplanproces en de sturingsgesprekken. Hierdoor draagt de afdeling Business Support bij aan een versterkte (be)sturing van de organisatie, betere besluitvorming en een effectievere en efficiëntere organisatie en bedrijfsvoering. In een krappe arbeidsmarkt blijft de focus liggen op actieve arbeidsmarktcommunicatie en recruitment. Vanuit het principe ‘de basis op orde’ worden de arbeidsvoorwaarden en het 53 HR-beleid verder geoptimaliseerd, met een goede aansluiting op de cao Rijk.

Informatisering en Automatisering (I&A) ontwikkelt zich verder, passend bij de organisatieopgaven. I&A breidt de kennis en vaardigheden uit, zoals voor het ontwikkelen van managementrapportages. Ook legt I&A de focus op belangrijke aandachtspunten uit de ICT Strategie die vanuit Bedrijfsv oering is vastgesteld. In 2027 richt de Facilitaire Dienst zich op de Europese aanbesteding voor het gebouwonderhoud en de overgang naar een nieuwe onderhoudsorganisatie. Met duidelijke contractafspraken en stevig contractmanagement borgen we kwaliteit, continuïteit en doelmatigheid. Samen1VNG; dat is waar we in de organisatieontwikkeling naartoe werken. We willen de brug slaan tussen de inhoudelijke ambities en wat die betekenen voor de organisatie. Als organisatie staan we samen voor de uitdaging om ons verder te ontwikkelen en toekomstbestendig te blijven. Waarderend veranderen staat hierbij centraal. We doen als VNG’ers al ongelooflijk veel goed en willen dat verder bevorderen, met oog voor de hoeveelheid werk die iedereen verzet en de ervaren werkdruk. Daarom ontwikkelen we werkende weg – stap voor stap, met aandacht voor wat werkt en wat nodig is. Samen bouwen we aan een sterke toekomst. Koers in 2027 • We werken verder aan het moderniseren van ons applicatielandschap en onze infrastructuur, zodat de organisatie flexibeler, veiliger en toekomstbestendiger wordt.

• In 2027 gaan we door met het optimaliseren van het HR-instrumentarium dat de volledige medewerkersreis van de VNG’er ondersteunt, van instroom en onboarding tot ontwikkeling, vitaliteit en uitstroom. We versterken de samenhang en gebruiksvriendelijkheid, zodat processen eenvoudiger en effectiever worden voor medewerkers en leidinggevenden. • In 2027 richt de Facilitaire Dienst zich op de Europese aanbesteding voor het gebouwonderhoud en de overgang naar een nieuwe onderhoudsorganisatie. Met duidelijke contractafspraken en stevig contractmanagement borgen we kwaliteit, continuïteit en doelmatigheid. 54 9 Financiën 55 In dit hoofdstuk gaan we in op de financiële ontwikkeling van de VNG. Daarvoor worden verschillende kaders benoemd die samen richting geven aan de vorm van de VNG-begroting in 2027. De VNG-organisatie is een concern, waarbinnen de verschillende onderdelen samen meerwaarde creëren voor haar leden. De afgelopen jaren is gewerkt aan een sterke basis die ten goede komt aan de kwaliteit en effectiviteit van de primaire dienstverlening: de behartiging van belangen van gemeenten en de ondersteuning van gemeenten bij de uitvoering van taken. Daarbij staat het samenbrengen van het concern en het continueren van de kwaliteit van dienstverlening voorop. Hieronder is de huidige inrichting van de VNG schematisch weergegeven.

De in het organogram weergegeven dochterbedrijven VNG Connect, VNG Risicobeheer, VNG International en VNG Realisatie vallen onder de holding VNG Diensten BV. De volgende organisatorische ontwikkelingen spelen op dit moment: 1. Het is bekend dat de vakbonden zich voorbereiden op nieuwe CAO-gesprekken met het rijk. De VNG volgt de CAO Rijk. In de doorrekening van het CBS zit een minimale indexatie van de loonkosten. Dat betekent een risico voor de VNG op het moment dat de CAO in 2 027 harder zal stijgen. Datzelfde geldt voor de prijsindexatie. Doordat de loonvoet bij het opstellen van de VNG - begroting het zwaarste weegt, wordt deze in de doorrekening ook de meest bepalende component. Leveranciers van de VNG die hun kosten met meer dan de geraamde contributiestijging exclusief ingroei (in 2027 is dit 4,6%) indexeren betekenen voor de VNG dat we moeten bezuinigen. 2. Het gebouwonderhoud, de levering van gas en elektra en de jaarrekeningcontrole worden in 2026 opnieuw aanbesteed vanwege het bereiken van de maximale uitvoeringstermijn.

56 9.1 Ontwikkeling begroting De begroting van de VNG kent drie kerncomponenten., nl de contributie (20%), de rijkssubsidies en het fonds GGU (70%) en de overige baten (10%). Deze inkomensstromen vormen de belangrijkste basis van waaruit de VNG haar activiteiten financiert. Ontwikkeling begroting VNG (Bedragen x € 1000) De begroting is in de afgelopen jaren flink gestegen door de sterkere toename van rijkssubsidies en het GGU-fonds. De belangrijkste fluctuatie in de begroting ontstaat vanuit de wisselende subsidies. In de jaren vanaf 2022 is ieder jaar een stijging van de omvang van de inkomende geldstromen zichtbaar. Subsidieprojecten en het fonds GGU worden concernbreed uitgevoerd. Contributieontwikkeling Eerder is door de ALV een meerjarige contributiesystematiek vastgesteld waarbinnen de contributie kan veranderen op basis van twee componenten: 1. Compensatie voor de loon- en prijsontwikkeling op basis van CPB-indexcijfers 2. 1,0% voor de groei naar volledige dekking van de kosten van de VNG -basisorganisatie vanuit de contributie In het contributievoorstel 2027 stelt het bestuur voor om de contributie te indexeren op basis van de bovenstaande twee componenten. De compensatie voor de loon- en prijsontwikkeling is gebaseerd op een combinatie van de loonvoetsector van de overheid (4,2%) en de HICP, de geharmoniseerde consumentenprijsindex (1,9%).

Deze indices worden afgezet tegen de kosten van de VNG-basisorganisatie. De genoemde indices zijn in maart 2026 door het CPB gepresenteerd in het Centraal Economisch Plan 2026. Op basis van genoemde indices zijn de te verwachte kosten voor de VNG berekend, waarmee de gewogen indexatie voor de loon - en prijsontwikkeling uitkomt op 4,6%. Samen met de ingroei van 1,0% komt de contributieontwikkeling uit op 5,6% voor 2027. Meerjarig perspectief We hebben op basis van de begroting voor 2026 een doorrekening gemaakt die leidt tot een raming voor de jaren 2027 tot en met 2030, rekening houdend met structurele en tijdelijke effecten. De meerjarenraming stellen we op om een eerste inzicht te geven in de financiële ruimte voor beleids- en bedrijfsvoeringprioriteiten. Hierbij gaan we uit van dezelfde uitgangspunten als voor de begroting van 2026. Voor de meerjarige indexatie wordt gebruik gemaakt van de CPB-kerngegevens en de aanvullende kerngegevens Actualisatie Verkenning middellange termijn tot en met 2034, zoals opgenomen in het Centraal Economisch Plan 2026. 70.000 90.000 110.000 130.000 150.000 '21 '22 '23 '24 '25 '26 '27 Ontwikkeling begroting VNG (bedragen x € 1.000) 57 Over de periode 2027 – 2030 verwacht het CPB een ontwikkeling van de loonvoet sector overheid van 3,8% en een HICP van 2,2%.

Indexaties Index 2026 2027 2028 2029 2030 Loonvoet sector overheid A 2,00% 4,20% 3,80% 3,80% 3,80% Prijsontwikkeling (HICP-index) B 2,40% 1,90% 2,20% 2,20% 2,20% (Bedragen x €1.000) Begroting 2026 Raming 2027 Raming 2028 Raming 2029 Raming 2030 Salarissen A 41.408 43.147 44.786 46.488 48.255 Overige Personeelskosten B 4.942 5.036 5.147 5.260 5.376 Afschrijvingen B 1.961 1.998 2.042 2.087 2.133 Kantoor-en huisvestingskosten B 7.418 7.559 7.725 7.895 8.069 Overige bedrijfskosten B 4.024 4.101 4.191 4.283 4.378 Activiteitskosten B -10.282 -10.477 -10.707 -10.943 -11.184 Totaal 49.472 51.364 53.184 55.071 57.026 Doorbelasting Begroting 2026 Raming 2027 Raming 2028 Raming 2029 Raming 2030 Doorbelasting Kosten Bedrijven B -13.326 -13.579 -13.878 -14.184 -14.496 Doorbelasting Salarissen Gelieerde instellingen A -858 -894 -928 -964 -1.000 Dekking uit bestemmingsreserve B -607 -607 -607 -607 Totaal doorbelasting -14.792 -15.081 -15.414 -15.754 -15.496 Kosten 'Kernorganisatie' 34.680 36.283 37.771 39.317 41.531 Verwachte ontwikkeling kosten kernorganisatie in % 6,4% 4,6% 4,1% 4,1% 5,6% Ingroeipercentage contributie 1,0% 1,0% 1,0% 1,0% 1,0% Contributie stijging incl. loon-en prijsontwikkeling 7,4% 5,6% 5,1% 5,1% 6,6% 9.2 | Financiële kaders Voor de begroting 2027 hanteren we een aantal financiële kaders: • | De ontwikkeling van de contributie is conform besluit contributievoorstel 2027.

In november 2025 is tijdens de Najaars ALV hierover door de leden al besloten. Op basis van de in de ALV vastgestelde uitgangspunten komt de contributieverhoging voor 2027 uit op 5,6%. Hiervan is 4,6% de compensatie voor loon- en prijsontwikkeling en 1% ingroei naar volledige dekking van de kosten van de basisorganisatie van de VNG vanuit de contributie. Deze ingroei is van toepassing zolang er vanuit de lopende evaluatie op de contributiesystematiek geen andere afspraken zijn of worden gemaakt. • | Om de druk op het werkkapitaal van de vereniging te verlichten wordt er gekeken naar de contributiesystematiek en herprioritering van de activiteiten. Er wordt gewerkt aan het vast inbedden van herprioriteren in de P&C-cyclus. • | Daarnaast wordt er 2 miljoen euro bezuinigd op contributiegefinancierde activiteiten. Deze besparing kan gevonden worden in alle hieronder genoemde begrotingsposten met uitzondering van subsidies en het fonds GGU. • | De begrote salarislasten worden doorgerekend met als vertrekpunt de formatie zoals deze is vastgesteld door het ADT. Hierbij wordt gekeken naar de bezetting op peildatum 1 juni van het jaar voorafgaande aan het begrotingsjaar. In deze vergelijking is het uitgangspunt dat de in de begroting op te nemen kosten zo dicht mogelijk aansluiten bij de te verwachten werkelijke lasten.

• | Voor de invulling van prioriteiten werd in 2026 een bedrag gereserveerd van 1,7 miljoen euro. Hiervan werd de helft verdeeld over de beleidsdirecties en de andere helft over de staf- en ondersteuningsafdelingen. Het bovengenoemd bedrag wordt jaarlijks ingekocht en daarom niet geïndexeerd. • | Indexatie wordt toegekend aan contractuele verplichtingen, maar voor overige posten niet automatisch berekend. Op basis van een data-gedreven afweging wordt geadviseerd aan het managementteam en na besluitvorming aangepast in de doorrekening. • | Er is geen vangnet voor langdurige zieke medewerkers. Indien nodig moet vervanging binnen het vacaturebudget van het eigen managementteam worden opgelost. • | Naast de contributie en de inzet van het eigen vermogen zijn er ook andere bronnen waaruit de activiteiten van de organisatie als geheel worden gedekt. Subsidies en bijdragen aan het fonds GGU vormen hierbij een wezenlijke bron van inkomsten voor de daarbij behorende activiteiten. Kosten en dekking zijn aan elkaar gelijk. • | Voor het fonds GGU wordt de kaderbegroting en de te betalen bijdrage per inwoner voorgelegd aan de Algemene Ledenvergadering. De omvang van het GGU-fonds is, inclusief de indexatie van 4,6% gelijk aan 87,6 miljoen euro. De werkelijke omvang van de subsidieprojecten zal worden vastgesteld tijdens het opstellen van de begroting 2027 in het najaar van 2026.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://zoetermeer.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/ea70b852-3f54-417d-9984-32730dd58932?agendaItemId=7cef8754-e490-4742-ba11-fe687a341b73