Bijlage - Complete vergaderset VNG ALV 29 november 2024

Inkomenszekerheid: schulden Beleidsinzet

In 2024 is een basisdienstverlening schuldhulpverlening afgesproken zodat inwoners weten wat men kan verwachten. De VNG ondersteunt gemeenten met de routekaart Financiële Zorgen. In de routekaart wordt ook de basisdienstverlening opgenomen. De routekaart biedt gemeenten een basis voor de uitvoering van preventie, vroegsignalering, regelen van schulden, begeleiding en nazorg. Zodat gemeenten meer inwoners uit de schulden kunnen helpen of houden. De VNG lobbyt voor ketensamenwerking en voldoende middelen. We lobbyen ook voor verbetering van de incassoketen waardoor schulden minder hoog oplopen. En om schulden onder jongeren te voorkomen, roepen wij op om online gokken en achteraf betalen tegen te gaan.

Werkzekerheid: beschut werk en banenafspraak Beleidsinzet

Door middel van beschut werk en banenafspraken krijgen inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt mogelijkheden om aan het werk te gaan. In 2025 zijn de belangrijkste aandachtspunten dat er voldoende middelen voor de Cao Aan de Slag beschikbaar zijn en dat we werken aan een nieuwe banenafspraak met werkgevers. Daar maken we ons in onze lobby sterk voor.

15

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Werkzekerheid: sociaal ontwikkelbedrijven Beleidsinzet

Sociaal ontwikkelbedrijven bieden een werkomgeving voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en begeleiden mensen zo dicht mogelijk op de reguliere arbeidsmarkt. Vanaf 2025 worden extra middelen beschikbaar gesteld om ontwikkelbedrijven de transitie te laten maken naar een duurzame infrastructuur in alle regio’s. In 2025 zetten we in op de ontwikkeling van een lerende structuur voor sociaal ontwikkelbedrijven en een overleg met ketenpartners.

Werkzekerheid: inburgering Beleidsinzet

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor inburgering van nieuwkomers. Door grotere aantallen statushouders, beperkte koppeling tussen plek van opvang en woonplaats en lange wachttijden voor woningen zijn er niet alleen budgettaire uitdagingen, maar komen inburgeraars ook lang aan de kant van de samenleving te staan. In 2025 lobbyt de VNG voor extra uitvoeringsmiddelen vanwege een toegenomen instroom statushouders. We werken samen met de keten om lessen uit de eerste implementatiejaren te trekken.

Inwonergerichte dienstverlening: proactieve dienstverlening Beleidsinzet

Door de complexiteit van het stelsel van toeslagen, fiscaliteit en sociale zekerheid maken sommige inwoners geen gebruik van regelingen terwijl men daar wel recht op heeft. Ook worden regelingen verkeerd gebruikt. Door het delen van gegevens en proactieve dienst­ verlening weten inwoners makkelijker waar men recht op heeft. Hiervoor is samenwerking met ketenpartners en ontwikkeling van een wettelijke grondslag van belang. In 2025 lobbyt de VNG voor de Wet proactieve dienstverlening. Daarnaast onderzoeken we welke gegevens gemeenten nodig hebben om inwoners proactief te kunnen ondersteunen.

Inwonergerichte dienstverlening: vernieuwing handhaving sociale zekerheid Beleidsinzet

Handhaving van de sociale zekerheid is belangrijk om het goed gebruik van rechten te stimuleren en draagvlak te behouden. De parlementaire enquête naar fraudebeleid en het kinderopvangtoeslagenschandaal leerde dat handhaving opnieuw moet worden ingericht. Een wetsvoorstel voor handhaving in de sociale zekerheid is in voorbereiding. Menselijke maat in de handhaving van sociale zekerheid is essentieel. Daarom zet de VNG in op een verbeterde en uitvoerbare Wet handhaving sociale zekerheid.

Inwonergerichte dienstverlening: Participatiewet in balans Beleidsinzet

De Participatiewet biedt inwoners een inkomensvangnet en ondersteuning bij de weg naar participatie. De huidige Participatiewet kent enerzijds een aantal hardvochtigheden voor inwoners en is anderzijds niet meer passend bij de veranderende doelgroep die door sluiting van de instroom sociale werkvoorziening en Wajong is ontstaan. De VNG zet zich in voor een Participatiewet die bijdraagt aan bestaanszekerheid en participatie van de doelgroep door sturing op implementatie van wettelijke verbeteringen, lobby voor systeemverbeteringen en een leeragenda voor het verbeteren van vakmanschap.

16

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Bestaanszekerheid: toegankelijke en betaalbare voorzieningen Beleidsinzet

Beschikbaarheid en betaalbaarheid van wonen, zorg en onderwijs zijn belangrijk voor bestaanszekerheid van inwoners. Bestaanszekerheid voorkomt extra zorgkosten en stress. De VNG legt de verbinding tussen jeugdzorg en bestaanszekerheid. Hiermee voorkomen we duurdere jeugdzorginterventies. Dit kan onder andere door aanpassing van de reikwijdte van de jeugdzorg. In onze lobby willen we voorkomen dat stelsels (onderwijs en zorg) kosten afwentelen op sociale zekerheid en armoedebeleid. In 2025 onderzoeken we welke verbindingen er zijn tussen bestaanszekerheid en het woondossier.

Hersteloperatie Toeslagen Beleidsinzet

We helpen gemeenten door middel van een ondersteuningsprogramma Herstel Toeslagen. De VNG genereert bestuurlijke betrokkenheid en vervult belangenbehartiging op de Hersteloperatie Toeslagen.

Inburgering Beleidsinzet

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de inburgering van statushouders. Het idee is dat statushouders snel kunnen participeren in de samenleving en een bijdrage kunnen leveren aan de maatschappij. In 2025 lobbyt de VNG voor extra uitvoeringsmiddelen vanwege toegenomen instroom van statushouders. Dankzij samenwerking kunnen we gezamenlijk lessen halen uit de eerste implementatiejaren.

Opgave Werk, Inkomen, Schulden en Inburgering (WISI) informatievoorziening gemeenten Gezamenlijke gemeentelijke uitvoering structurele diensten

We dragen zorg voor de strategische informatiekundige beleidsontwikkeling op het gebied van Werk, Inkomen, Schulden en Inburgering (WISI). We ondersteunen gemeenten optimaal bij de ontwikkelingen in de informatiesamenleving en de digitale overheid. Dit doen we door het inzetten van ons eigen netwerk voor nieuwe ontwikkelingen. We omarmen nieuwe standaarden, implementeren wet- en regelgeving in de uitvoeringspraktijk. We nemen deel aan (bestuurlijke) overleggen met het rijk en bouwen een netwerk op van I-adviseurs.

Naleving: multidisciplinaire aanpak rechtmatigheid sociale zekerheid Gezamenlijke gemeentelijke uitvoering structurele diensten

We ondersteunen gemeenten bij preventie, toezicht en handhaving binnen de sociale zekerheid (Participatiewet). Dit doen we door het bevorderen van ketensamenwerking met partners gericht op projectmatige interventies. Ook ondersteunen we het landelijk dekkend bestuurlijk netwerk van negen Regionale Platforms Preventie, Toezicht en Handhaving (RPPTH). De herijking van het LSI-convenant (Landelijke Stuurgroep Interventieteams) krijgt ook in 2025 nog zijn beslag. Daarnaast ondersteunt de VNG gemeenten in het opbouwen van contacten en uitwisseling van kennis en expertise.

17

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Vraagorganisatie en ketenregie op de domeinen Werk Inkomen Schulden en Inburgering (WISI) Gezamenlijke gemeentelijke uitvoering structurele diensten

De VNG informeert en adviseert gemeenten over veranderingen in de WISI-ketenvoorzieningen, waardoor het gemeentelijk inzicht in dit domein toeneemt door de samenhang van functies, diensten, instrumenten, applicaties en data. Op basis hiervan kunnen gemeenten hun informatiekundige behoefte exacter duiden en sneller vanuit verschillende perspectieven reageren op veranderingen in hun dienstverlening aan inwoners. De focus ligt op het uitvoeringsperspectief van gemeenten zodat gemeenten op tijd geïnformeerd zijn over de uitvoerbaarheid van hun dienstverlening en passende maatregelen kunnen nemen.

Omkeringsthema bestaanszekerheid: inwonergerichte dienstverlening Gezamenlijke gemeentelijke uitvoering ontwikkelbudget

Gemeenten zien het dagelijks in de praktijk: steeds meer inwoners kunnen niet rondkomen. Te weinig financiële armslag om basisvoorzieningen (wonen, zorg, boodschappen, energie en vervoer) te kunnen bekostigen, betekent leven in bestaansonzekerheid. Gemeenten spelen een grote rol in het werken aan inwonergerichte dienstverlening. De VNG coördineert de gemeentelijke inbreng rondom de Participatiewet in Balans, de Wet proactieve dienstverlening SZW. Ook organiseren we pre-toetsen en uitvoeringstoetsen. We leggen verbinding met de bredere keten van werk en inkomen. Propositie

Lokale agenda bestaanszekerheid Gezamenlijke gemeentelijke uitvoering ontwikkelbudget

In 2025 starten we met dit programma zodat gemeenten in staat worden gesteld om een lokale agenda bestaanszekerheid te voeren. De VNG biedt sturingsinzicht en stelt businesscases op. We maken expertise beschikbaar. De bundeling van krachten levert veel op. Denk aan onderlinge kwaliteitsstandaarden voor effectieve uitvoering, sturingsinstrumenten op besparende samenhang, arrangementen om lokaal en regionaal samen te kunnen werken met landelijke uitvoerders en het onderzoeken van de mogelijkheden voor bundeling van uitvoering (regionaal en landelijk). Dit bespaart uitvoeringskosten.

Opgave WISI informatievoorziening gemeenten Gezamenlijke gemeentelijke uitvoering ontwikkelbudget

Dit item betreft informatiebeleid vanuit de CIO-functie (chief information officer). De VNG biedt overzicht en inzicht in de strategische informatiekundige opgaven op de thema’s Werk, Inkomen, Schulden en Inburgering (WISI). In 2025 werken we verder aan een duurzame omkering in het brede WISI/Werkdomein tegen de achtergrond van de doelen in het Koersdocument en de visie bestaanszekerheid. Het programma WISI heeft in samenhang projecten opgeleverd zoals Verbeteren Uitwisseling Matchingsgegevens (VUM), Dennis en Eva, UitwisselingsMechanisme Werk (UMw) en informatisering inburgering. Het project is nu in afronding.

Ketenverplichtingen sociaal domein Gezamenlijke gemeentelijke uitvoering ontwikkelbudget

Dit item voorziet in het versterken van de samenwerking met ketenpartners door te investeren in gezamenlijke producten zoals de werkagenda zorg en veiligheid en financieel onderzoek naar het sociaal domein. Een geschillencommissie voor jeugd en Wmo kan duurdere juridische procedures voorkomen.

18

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Doorontwikkeling en Programmaregie Werk & Inkomen en Inburgering Gezamenlijke gemeentelijke uitvoering ontwikkelbudget

De VNG voorziet gemeenten van landelijk ontwikkelde of nog te ontwikkelen producten en diensten op het domein Werk & Inkomen en Inburgering. Als basis worden het werklandschap en het inkomenslandschap gebruikt waarbij gemeenten hun eigen dienstverlening herkennen en de producten kunnen plaatsen. We koppelen nieuwe activiteiten aan uitvoering en implementatie bij gemeenten. We bekijken de samenhang en het hergebruik van producten en of standaardisatie mogelijk is.

UitwisselingsMechanisme Werk Extern gefinancierde activiteiten

Met dit item beogen we snellere gegevensuitwisseling van profielen van werkzoekenden tussen publieke en private partijen. De subsidie UitwisselingsMechanisme Werk (UMw) wordt ingezet voor het beheer van de tijdelijke UMw-tool voor aansluiting gemeenten op VUM. Daarnaast werken we aan de implementatie van VUM én aan faseplannen Uitfaseren UWV Portaal.

Verbinden Schuldendomein Extern gefinancierde activiteiten

Dit programma ondersteunt gemeenten in de gezamenlijke opgave om schulden bij inwoners en ondernemers te voorkomen en op te lossen. Hierbij dient de routekaart Financiële Zorgen als kader. De routekaart biedt gemeenten een basis voor de uitvoering van preventie, vroegsignalering, regelen van schulden, begeleiding en nazorg. Door te werken aan een betere onderlinge verbinding van diverse – lokale en landelijke – initiatieven op dit gebied kunnen we met elkaar vorm en inhoud geven aan deze enorme opgave.

Ondersteuning hersteloperatie kinderopvangtoeslag Extern gefinancierde activiteiten

Door middel van dit programma worden gemeenten ondersteund bij de uitvoering van de brede ondersteuning aan gedupeerde ouders van de kinderopvangtoeslagaffaire. Het betreft zowel lobby, beleid als ondersteuning van de implementatie. We willen hiermee bereiken dat ouders, hun toeslagpartners, ex-partners en kinderen worden geholpen met brede ondersteuning.

Datadelen Armoede en Schulden Extern gefinancierde activiteiten

Het doel van het project is dat armoede- en schuldhulpdata op geautomatiseerde en veilige wijze gedeeld kunnen worden, binnen wettelijke kaders en op een zo laag mogelijk detailniveau. Zodat enerzijds actuele informatie frequent beschikbaar komt voor beleidsmakers en uitvoeringsorganisaties om zo de armoede- en schuldenaanpak effectiever te maken. En anderzijds om de administratieve lasten voor gemeenten te reduceren. Dit portfolio-item is onderdeel van de Digitale Agenda 2028.

Eenverdieners / energietoeslag / spoor 3 Extern gefinancierde activiteiten

We ondersteunen en begeleiden gemeenten bij de implementatie en invoering van de motie Warmerdam c.s. over het proactief benaderen van de groep huishoudens die onbedoeld onder het bestaansminimum terechtkomt.

19

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Innovatie Gegevensuitwisseling in de Sociale Zekerheid (IGS) - Burgerregie in Zicht Extern gefinancierde activiteiten

Door vereenvoudiging van processen binnen het inkomensdomein kan de gemeente betere dienstverlening aan de inwoners verlenen. Daarin voorziet het programma Innovatie Gegevensuitwisseling in de Sociale Zekerheid (IGS), een subsidieprogramma van SZW.

2.2

Jeugd & Kansengelijkheid De kans op een goed leven mag niet afhangen van waar je woont of wie je bent. Een inclusieve samenleving vraagt om gerichte keuzes. Dat begint bij een sterke sociale en pedagogische basis, thuis, op school en in de wijk; een basis die jongeren de ruimte biedt zich naar eigen behoeften en mogelijkheden te ontplooien. Samen met onze partners in onderwijs en kinderopvang doen we een stap naar voren door deze pedagogische basis een impuls te geven. Goede verbinding met en een goede organisatie van (specialistische) hulp zijn daarbij onmisbaar. Omkeringsthema

Omkeringsthema: kansengelijkheid Beleidsinzet

We werken aan een sterke sociale en pedagogische basis voor jongeren. Dit doen we domein­ overstijgend, vanuit het omkeringsthema kansengelijkheid. We ondersteunen gemeenten in hun aanpak. Daarbij betrekken we (lokale) partners en aanpalende beleidsvelden zoals bestaanszekerheid, sport, cultuur, jongeren- en welzijnswerk. Als VNG zetten we een stap naar voren door zowel in te zetten op het oplossen van problemen in de gewone levens van mensen, alsook een slimmere en eenvoudigere organisatie van de (specialistische) jeugdhulp en het speciaal onderwijs. In 2025 geven we kansenongelijkheid letterlijk een gezicht door kinderen, jongeren, ouders en professionals aan het woord te laten. We organiseren een werkconferentie met dialoog tussen onderzoekers, vrijdenkers, ervaringsdeskundigen, professionals, beleidsmakers en bestuurders uit het veld. We schetsen waar gemeenten samen met scholen en kinderopvang zelf verschil kunnen maken. Ook zetten we specifiek in op het verbeteren van het leerlingenvervoer.

Hervormingsagenda Jeugd Beleidsinzet

In juni 2023 hebben we na een lange onderhandeling de Hervormingsagenda Jeugd afgesloten. Dit is de bestuurlijke agenda van de jeugdhulp tussen rijk, gemeenten en sectorpartijen (cliënten, professionals en aanbieders) voor de jaren 2023-2028. In het hoofdlijnenakkoord van het kabinet Schoof is dit bevestigd. Het doel is te komen tot een adequaat financieel kader voor gemeenten, met name vanaf 2026. Dit doen we door inbreng te leveren aan de deskundigencommissie die in januari 2025 een oordeel geeft en door op basis van dit oordeel tot overeenstemming met het rijk te komen over de budgetten vanaf 2026. We dragen bij aan sterke wijkteams en domeinoverstijgend werken. Ook laten we ons horen in de maatschappelijke dialoog over de reikwijdte van de jeugdhulp.

20

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Toekomstscenario kind en gezinsbescherming Beleidsinzet

We streven naar een eenvoudiger stelsel rondom onveiligheid in gezinnen en huishoudens. Met het toekomstscenario dragen we bij aan die verregaande vereenvoudiging van de jeugd­ beschermingsketen. We willen dat gezinnen hulp en bescherming krijgen volgens rechtsstatelijke beginselen en met liefdevolle zorg. In 2025 zetten we in op politieke besluitvorming over het stelsel en de wetswijziging die nodig zijn voor het Toekomstscenario kind en gezinsbescherming. Belangrijke randvoorwaarde hierbij is de uitvoerbaarheid van zowel de nieuwe wet als de transitie, waaronder toereikende financiering. In 2025 werken we aan verbetering van de effectiviteit van het beleid voor geweld in afhankelijkheidsrelaties en het beleid op het snijvlak van zorg en straf.

Onderwijshuisvesting Beleidsinzet

Gemeenten krijgen al jaren te weinig middelen voor onderwijshuisvesting terwijl goede huisvesting cruciaal is voor een goed leefklimaat in wijken en op scholen. De VNG lobbyt voor adequate bekostiging. Huisvesting is immers een belangrijke voorwaarde voor inclusief onderwijs en kansengelijkheid in alle wijken van Nederland. We dragen bij aan de groeifonds­ activiteiten rondom onderwijshuisvesting. Vanwege de langjarige lobby op dit onderwerp en de lage bereidheid van meerdere kabinetten om de acute financiële problemen op het gebied van onderwijshuisvesting aan te pakken, verkennen we met commissie ZJO en bestuur van de VNG hoe we onze inbreng verder vormgeven.

Sturing op specialistische jeugdhulp Beleidsinzet

Ons streven is dat zo weinig mogelijk kinderen uit huis worden geplaatst, en dat hulp in hun eigen context wordt geboden (Beweging van 0). We werken aan de versterking van de regionale samenwerking en bovenregionale afstemming. Er komt een doorontwikkeling van de landelijke inkoop. Er is versterking van landelijke regie nodig. In 2025 zetten we verder in op een meer collectieve sturing van specialistische jeugdhulp. Het Ketenbureau i-Sociaal Domein gaat helpen om te komen tot meer uniformering van inkoop, contractering en administratie met als doel vermindering van administratieve lasten. Met dit alles dragen we bij aan de doelen en acties in de Hervormingsagenda.

Toegankelijke kinderopvang Beleidsinzet

Een algemeen toegankelijke kinderopvang is cruciaal om vanaf jonge leeftijd te werken aan gelijke kansen. Dit is onze inzet ten aanzien van het nieuwe kinderopvangstelsel, waarover we samen met de partners het maatschappelijke debat voeren. In de stelselwijziging die het nieuwe kabinet doorzet, stellen we de arbeidseis ter discussie en pleiten we voor vrij toegankelijke kinderopvang. In de gemeentelijke activiteiten rondom vroege en voorschoolse educatie (VVE), Sociaal Medische Indicatie (SMI) en toezicht kinderopvang dragen we aan deze lobby bij. Net als aan het realiseren van kansen voor alle kinderen tussen 0-4 jaar in Nederland. Dit is een belangrijk onderdeel voor een sterke pedagogische basis.

21

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Uitvoering propositie Cultuur Beleidsinzet

Gemeenten zetten met de Propositie Samen cultuur borgen koers naar het nieuwe cultuurbestel. Het uitgangspunt is om cultuur voor alle inwoners toegankelijk, bereikbaar en aantrekkelijk te houden. In 2025 gaan we aan de slag met de uitvoering van de propositie cultuur. We helpen gemeenten bij de versterking van de culturele basis. Dat doen we met een gedeelde visie op gelijke kansen en culturele talentontwikkeling. We zetten in op fair pay voor werkenden in de culturele en creatieve sector. We lobbyen voor het behoud van cultuur als bindweefsel in de maatschappij. Met name de aangekondigde btw-verhoging levert grote problemen op. De VNG zal in lijn met de motie Veldhoven (ALV 26 juni 2024) de lobby vormgeven.

Naleving: kwaliteit kinderopvang Gezamenlijke gemeentelijke uitvoering structurele diensten

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor toezicht en handhaving op de kwaliteit van de kinder­ opvang. De VNG ondersteunt gemeenten hierbij met producten en diensten. Want sterke uitvoering draagt bij aan kwalitatief hoogwaardige kinderopvang wat gelijke kansen en een goede start voor alle kinderen bevordert. Daarnaast brengt de VNG ervaringen uit de uitvoeringspraktijk in bij landelijke gremia zodat wetgeving uitvoerbaar blijft. We houden ons bezig met strategische ontwikkeling van toezicht, zoals de reflectieve functie van toezicht. Het is van belang dat wetgeving uitvoerbaar is en landelijke ICT systemen ondersteunend zijn.

Landelijke inkoop zorgcontracten Gezamenlijke gemeentelijke uitvoering structurele diensten

Namens gemeenten koopt de VNG een aantal vormen van zeer specialistische jeugdhulp in. Door het Landelijk Transitiearrangement (LTA) wordt gegarandeerd dat hoogspecialistische jeugdhulp en Wmo beschikbaar zijn. Dit stelt gemeenten in staat om hun rol als opdrachtgever in het sociaal domein te vervullen. We werken daarnaast aan de doorontwikkeling van de landelijk inkoop. Hiermee willen we realiseren dat we (nog) beter kunnen sturen op deze vormen van zorg en zorgen voor een robuuste gezamenlijke uitvoering van weinig voorkomende en specialistische jeugdhulpfuncties.

Ketenbureau i-Sociaal Domein Gezamenlijke gemeentelijke uitvoering structurele diensten

Het beheer van de infrastructuur voor de gegevensuitwisseling voor Wmo en Jeugdwet wordt verzorgd door het Inlichtingenbureau en VECOZO. De stuurgroep i-Sociaal Domein is (inhoudelijk) opdrachtgever en formeel is de VNG de contracthouder. Het Ketenbureau voert regie op het beheer van deze infrastructuur. Dit omvat onder andere het contractmanagement, incident- en servicelevelmanagement, het change- en releaseproces in de (fysieke) keten en de integratie hiervan met de behoeftebepaling (door gemeenten en aanbieders) en de implementatiewerkzaamheden. Het doel is een stabiele en betrouwbare keten, gericht op continuïteit.

22

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Kennisborging Sociaal Domein en jeugdbeschermingsketen Gezamenlijke gemeentelijke uitvoering structurele diensten

De VNG neemt namens de gemeenten gecoördineerd invloed op de inhoud, informatie­ voorziening en de uitvoering voor gemeenten op de dossiers op het gebied van het sociaal domein en de jeugdbescherming en jeugdgezondheid. Accenten in 2025 liggen op het gereed maken van de gemeentelijke informatievoorziening voor de implementatie van de nieuwe inkomens- en vermogensafhankelijke bijdrage Wmo (iEb-standaard), IV-landschap toekomstscenario kind- en gezinsbescherming, doorontwikkeling i-Standaarden (stuurgroep i-Standaarden) en advisering overige standaardisatie Wmo en jeugd (Ketenbureau i-Sociaal Domein) en de regie in de keten bij de uitwerking van de informatiestandaard jeugdgezondheidszorg.

Gemeentelijk gegevensknooppunt Gezamenlijke gemeentelijke uitvoering structurele diensten

Via het Gemeentelijk gegevensknooppunt (GGk) en het Knooppunt voor Zorgaanbieders (KZA) wisselen gemeenten en zorgaanbieders geautomatiseerd en beveiligd digitale gegevens uit met andere ketenpartners in het sociaal domein. Het GGk is aangesloten op een landelijke infrastructuur en is in beheer bij het Inlichtingenbureau in opdracht van de VNG, namens gemeenten. Het KZA is na een Europese aanbesteding in beheer bij VECOZO in opdracht van de VNG namens gemeenten. Het GGk en KZA maken maximaal gebruik van bestaande i-standaarden en generieke adapters. Hiermee borgen we de continuïteit Wmo/Jw berichten­ verkeer tussen gemeenten en zorgaanbieders door beheercontracten met het Inlichtingenbureau (voor het GGk) en VECOZO (voor het KZA).

Programma Zorg en veiligheid Gezamenlijke gemeentelijke uitvoering ontwikkelbudget

Het Programma Zorg en Veiligheid biedt landelijke ketenregie door afsprakensets te creëren met partners zoals het Openbaar Ministerie, GGZ en politie. Hierdoor kunnen regio’s ondersteuning krijgen bij problemen die ze ervaren bij samenwerking in ketens. De domeinen zorg en veiligheid worden hierbij aan elkaar verbonden. In 2025 ondersteunen we het overleg stuurgroep Zorg en Veiligheid en genereren we keteninformatie en handreikingen.

Naleving: Kwaliteit voorschoolse educatie Extern gefinancierde activiteiten

De VNG ondersteunt gemeenten bij toezicht en handhaving op kwaliteit van de voorschoolse educatie. Sterke uitvoering draagt bij aan kwalitatief hoogwaardige voorschoolse educatie. Dit bevordert gelijke kansen en een goede start voor kinderen. De VNG brengt ervaringen uit de uitvoeringspraktijk in bij landelijke gremia zodat wetgeving uitvoerbaar blijft. We werken samen met het rijk aan een versterking van toezicht op de structurele kwaliteit van voorschoolse educatie. Dat doen we onder andere door het uitwerken van de voorwaarden om dit decentraal te beleggen. Dit in het verlengde van toezicht en handhaving op de kwaliteit van de reguliere kinderopvang. We verkennen de strategische mogelijkheden van reflectief toezicht. Voor dit item is momenteel een subsidieaanvraag bij het rijk in behandeling.

23

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Uitvoering Informatievoorziening/ Regieorganisatie Zorg en Veiligheidshuizen Extern gefinancierde activiteiten

De Zorg- en Veiligheidshuizen (ZVH) vervullen een belangrijke rol in de Zorg- en Veiligheidsketen. Voor een correcte uitvoering van de werkzaamheden moet de informatievoorziening (IV) in de ZVH op orde zijn en hebben de ZVH de juiste ICT-ondersteuning nodig. Een IV regieorganisatie helpt gemeenten om de coördinatie tussen gemeenten in de regio op het gebied van IV soepel te laten verlopen, en om afspraken te kunnen maken over de IV tussen enerzijds de gemeenten en anderzijds de ketenpartners (politie, OM, zorg en dergelijke). De 31 ZVH vormen een landelijk dekkend netwerk. De IV regieorganisatie ZVH is daarmee van belang voor álle Nederlandse gemeenten.

2.3

Gezond samenleven Een inclusieve samenleving is ook een samenleving die mensen uitnodigt tot gezond leven en gemeenten spelen hierin een belangrijke rol. De gezondheid van mensen is beïnvloedbaar door eigen leefstijl en gedrag, maar vooral ook door de sociale en fysieke situatie waarin mensen zich bevinden. Als vereniging zetten we een stap naar voren door in te zetten op een sterke sociale basis en daarmee preventie daadwerkelijk inhoud te geven. We bepleiten een forse transformatie door structurele overheveling van 2 procent van de zorgbegroting naar gemeenten. Zelf zetten we onder meer in op toegankelijke voorzieningen en gebiedsgerichte samenwerking tussen bijvoorbeeld welzijn, sport, onderwijs, gezondheidszorg, politie en woningcorporaties. Gezondheid: gezond leven makkelijker maken Beleidsinzet

Het doel van het programma Gezond en Actief Leven is ondersteuning van gemeenten bij de implementatie en uitvoering van IZA en GALA. Dat doen we door de beschikbare middelen uit GALA ontkokerd in te zetten. We lobbyen voor health in all policies. We maken ons hard voor betere wet- en regelgeving voor domeinoverstijgende samenwerking tussen gemeenten, zorgverzekeraars en zorgkantoren. We starten met Gezond Leven mandaatregio’s zodat we onderling kunnen delen en leren. Bovendien vormen we daarmee een sterkere bestuurslaag. Dit biedt een nieuwe overlegvorm voor afstemming met het rijk. Met deze activiteiten dragen we actief bij aan de versterking van de publieke gezondheid.

Versterken publieke gezondheid Beleidsinzet

In 2025 zetten wij in op aanscherping van de Wet publieke gezondheid (Wpg), het opdracht­ geverschap van gemeenten en de GGD GHOR. Dat doen wij op basis van gesprekken met onze leden. Ook versterken we onze informatiepositie op publieke gezondheid en zorg door toe te werken naar collectieve datavoorziening. Zodat goede onderbouwing van noodzakelijke keuzes voor een toekomstbestendig sociaal domein en gezondheidszorg mogelijk wordt. We verkennen en ondersteunen de positie van gemeenten ten aanzien van e-health toepassingen.

24

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Maatschappelijke ondersteuning en zorg: Een inclusieve en toegankelijke samenleving mogelijk maken Beleidsinzet

In 2016 heeft Nederland het VN-verdrag inzake rechten van personen met een handicap geratificeerd. Het VN-verdrag heeft als doel dat de wereld toegankelijk en inclusief wordt voor iedereen. De samenleving moet daarom fysieke en figuurlijke drempels weghalen. De overheid is daarbij als eerste aan zet. We versterken de lokale en regionale inzet op inclusie van inwoners met een handicap of psychiatrische en sociaal-maatschappelijke problemen. We bevorderen inclusief beleid. Onze inzet houdt verband met het programma ‘Iedereen doet mee!’ - het VN-verdrag Handicap. Omkeringsthema

Vitaal oud worden mogelijk maken Beleidsinzet

In 2025 faciliteren we het maatschappelijke gesprek over de vraag wie op welke zorg en ondersteuning kan rekenen en hoe we beter kunnen aansluiten bij initiatieven vanuit de samenleving. Dit doen we in afstemming met onze uitvoeringspartners. Doel is een VNGpropositie te formuleren voor de wijze waarop gemeenten in een vergrijzende samenleving hun taken rondom zorg, welzijn en wonen voor ouderen breed toegankelijk, kwalitatief volwaardig en betaalbaar kunnen vormgeven. Thema’s zijn reablement, vrijwiligersinitiatieven en bouwen/doorstroming. We organiseren een conferentie ‘Vergrijzing: verzilveren en omarmen’ voor adviseurs en bestuurders van gemeenten, rijk, koepels, cliënten en ouderenorganisaties.

Een beschermd thuis en meedoen mogelijk maken Beleidsinzet

Wat we willen bereiken is sociale inclusie van mensen die kampen met een psychische kwetsbaarheid. Dat doen we door toe te werken naar een succesvolle doordecentralisatie van Beschermd Wonen naar alle gemeenten, door de implementatie van de Wet woonplaats­ beginsel - als deze door de Kamer wordt aangenomen. In 2025 zetten we bovendien in op het verbeteren van de samenwerking tussen sociaal domein en de geestelijke gezondheidszorg (zorgverzekeringswet) en passende zorg voor mensen met langdurige ggz-problemen in de Wmo of Wlz (Wet langdurige zorg). In 2025 spannen wij ons ook in voor de realisatie van voldoende huisvesting voor aandachtsgroepen, waaronder mensen die uitstromen uit intramurale instellingen.

Maatschappelijke ondersteuning en zorg: aanpak dakloosheid Beleidsinzet

De ambitie is het terugdringen van dakloosheid, zodat in 2030 niemand meer dakloos is. Een betaalbaar en veilig ‘thuis’ is immers een basisbehoefte. Ieder mens heeft recht op een veilige en betaalbare plek om te wonen. Gemeenten hebben een belangrijke taak in het voorkomen en terugdringen van dakloosheid. Zij geven daar invulling aan met een regionaal plan van aanpak dat geënt is op de doelstellingen van het Nationaal Actieplan Dakloosheid. Belangrijke pijlers van deze aanpak zijn: wonen eerst, preventie en participatie van ervaringsdeskundigen.

25

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Een houdbare Wmo mogelijk maken Beleidsinzet

De VNG werkt met het rijk aan een houdbaarheidsonderzoek Wmo (inclusief toekomstraming van het CPB). We bereiden ons voor op de invoering van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo, zoeken een alternatief voor resultaatgericht financieren en zetten in op verbetering van kwaliteits- en rechtmatigheidstoezicht in de Wmo. We faciliteren het maatschap­pelijke gesprek: wie kan op welke zorg en ondersteuning rekenen en hoe kunnen we beter aansluiten bij initiatieven vanuit de samenleving.

Digitaal dossier jeugdgezondheidszorg Gezamenlijke gemeentelijke uitvoering structurele diensten

Zorgverleners in de jeugdgezondheidszorg gebruiken de informatiestandaard JGZ en het digitaal dossier. Doel hiervan is de algehele gezondheid en ontwikkeling van kinderen te monitoren, waaronder de vaccinatiegraad. Namens de gemeenten vervult de VNG een gecoördineerde regierol in de meerjarige beheerovereenkomst met Nictiz. Het uiteindelijke doel is een eenduidige, veilige en rechtmatige registratie en uitwisseling van gegevens binnen de jeugdgezondheidszorgketen, voor het Rijksvaccinatieprogramma met RIVM, en voor het basispakket Jeugdgezondheidszorg. Dat gaat om maar liefst drie miljoen kinderen en zes miljoen ouders en verzorgers. De informatiestandaard JGZ beperkt de administratieve lasten, verbetert de datakwaliteit en databeschikbaarheid en ondersteunt de integrale samenwerking tussen zorgverleners op het gebied van fysieke en mentale gezondheid van alle kinderen in Nederland.

Gemeentezorgspiegel Gezamenlijke gemeentelijke uitvoering structurele diensten

De VNG onderzoekt samen met Zorgverzekeraars Nederland (ZN) of en hoe gemeenten collectief gebruik kunnen maken van de Gemeentezorgspiegel van Vektis. Dit als onderdeel van een mogelijke datadeal. Met de Gemeentezorgspiegel kunnen gemeenten en zorgverzekeraars efficiënt en op een betrouwbare manier zorginformatie inwinnen die van belang is bij het bepalen van zorgplannen en inkoopbeleid. Mogelijk is deze in te zetten als datavoorziening voor de regiotafels. Uitgezocht wordt of en op welke wijze VNG en ZN de samenwerking verder kunnen vormgeven.

Naleving: kwaliteit en rechtmatigheid zorg Gezamenlijke gemeentelijke uitvoering structurele diensten

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het toezicht en de handhaving van de rechtmatige besteding van deze zorggelden. Gemeenten zijn ook verantwoordelijk voor toezicht en handhaving van de kwaliteit van de zorg in het kader van de Wmo. Het is belangrijk dat gemeenten onrechtmatigheden voorkomen en herstellen. Het doel is om gemeenten zodanig te ondersteunen dat zij in staat zijn hun toezicht- en handhavingsrol naar behoren in te vullen. Zodat gemeenten niet steeds zelf opnieuw het wiel hoeven uit te vinden. Team Naleving Wmo en Jeugdwet ondersteunt gemeenten onder meer door middel van (juridische) advisering en diverse producten als visuals, handreikingen, routekaarten en andere tools. Daarnaast ondersteunen we gemeenten in het opzetten en doorontwikkelen van preventie, toezicht en handhaving.

26

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Versterken informatiepositie publieke gezondheid Gezamenlijke gemeentelijke uitvoering ontwikkelbudget

In de uitvoering van de publieke gezondheid werken gemeenten samen met veel regionaal opererende partijen (zoals GGD’en, verzekeraars en gezondheidsorganisaties) en landelijke partijen (zoals het rijk, RIVM en CBS). Afspraken over uitwisselingsstandaarden en gezamenlijke ICT-voorzieningen kunnen alleen vanuit de collectiviteit gemaakt worden. Het maken van dergelijke afspraken voor ICT-voorzieningen is ook effectiever. Dit sluit aan bij de uitgangs­ punten van Common Ground. Door het maken van gemeenschappelijke afspraken ontstaat uitvoeringskracht.

Gezond en Actief Leven- IZA/GALA Gezamenlijke gemeentelijke uitvoering ontwikkelbudget

Ook in 2025 ondersteunt de VNG gemeenten bij de uitvoering van IZA en GALA. We versterken de samenwerking tussen zorg en sociaal domein ten behoeve van gezonde inwoners en een houdbaar zorgstelsel. Dat doen wij door het ontwikkelen van instrumentarium gericht op lokaal beleid en uitvoering, hulp bij het opstellen van lokale en regionale plannen, het inrichten van de governance, het ontwikkelen en ontsluiten van kennis en onderlinge kennisdeling en het versterken van de informatie- en sturingspositie van gemeenten lokaal en aan de regionale en landelijke tafels met partijen uit het zorgdomein.

Implementatie VN-verdrag Handicap Extern gefinancierde activiteiten

Gemeenten zijn verplicht een Lokale Inclusie Agenda op te stellen, samen met ervarings­ deskundigen, waarin de plannen voor het bevorderen van fysieke, informatieve en sociale toegankelijkheid worden beschreven. De VNG ondersteunt gemeenten bij de implementatie door middel van handreikingen, webinars en inspiratiebundels. 2025 is het laatste projectjaar - doel is de beoogde prestaties zoals beschreven in het projectplan 2023-2025 te realiseren. Verder is de VNG nauw betrokken bij de ontwikkelingen rond de werkagenda (voor de komende vijf jaar) bij de nationale strategie voor de implementatie van het VN-verdrag Handicap.

Ondersteuningsprogramma Gezond en Actief Leven Extern gefinancierde activiteiten

Het programmateam Gezond Leven ondersteunt gemeenten proactief bij de implementatie en uitvoering van IZA en GALA. Dit houdt lokale en regionale ondersteuning in, maar ook het werkbaar en uitvoerbaar maken van landelijke afspraken en werkagenda’s. Daarnaast ontwikkelen wij, samen met gemeenten, een toekomstvisie op gezond leven na 2026.

Eerst een thuis - landelijke beleidsaanpak Extern gefinancierde activiteiten

Het terugdringen van dakloosheid naar 0 in 2030 vraagt een paradigmashift van opvang naar wonen eerst. Daarvoor is langjarig ondersteuning en activering van gemeenten en andere stakeholders nodig. In samenhang met aanpalende beleidsterreinen, zoals de huisvesting van aandachtsgroepen, de vermaatschappelijking van de ggz en de beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis. De inzet van de VNG draagt bij aan sociale inclusie van mensen die kwetsbaar zijn door dreigende dakloosheid en/of psychische problematiek. Dit doen we door een landelijke beleidsaanpak, in nauwe samenwerking met Valente en Aedes.

27

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Huisvesting aandachtsgroepen Extern gefinancierde activiteiten

Het programma Een thuis voor iedereen richt zich op woningzoekenden met een sociale of medische urgentie. We werken aan regionaal afgestemde volkshuisvestingsprogramma’s en huisvestingsverordeningen. Dat maakt meer woningen bereikbaar voor aandachtsgroepen, evenwichtig verdeeld over het land en in de regio’s, met waar nodig voldoende zorg en ondersteuning. Door zich te richten op beschermd wonen en kwetsbare groepen, zoals dak- en thuislozen, statushouders en ouderen, creëert het programma niet alleen betaalbare huisvesting, maar bevordert het ook sociale inclusie. Stabiele woonruimte verbetert de kwaliteit van leven, biedt perspectief op een betere toekomst en draagt bij aan de algehele leefbaarheid in buurten en wijken.

Verbeteren kwaliteitstoezicht Wmo Extern gefinancierde activiteiten

De VNG ondersteunt gemeenten al in de uitvoering van het rechtmatigheidstoezicht Wmo, maar nog niet in de uitvoering van het kwaliteitstoezicht. Daar is onder gemeenten grote vraag naar. Het project ziet toe op het toerusten van gemeenten bij de inrichting, organisatie en uitvoering van het Wmo toezicht, bij de toerusting van de toezichthouders bij de uitoefening van hun beroep en op het actualiseren van handreikingen. Dit vergroot de uitvoeringskracht van gemeenten.

Meerjarenagenda Wmo Extern gefinancierde activiteiten

In afgelopen periode is door VWS en de VNG toegewerkt naar een breed samengesteld Bestuurlijk Overleg, waarin het perspectief van inwoners, mantelzorgers, mensen met een beperking, aanbieders van welzijn en zorg, gemeenten (uitvoering) en het rijk (stelsel) zijn vertegenwoordigd. Hiermee werken we aan een houdbare ontwikkeling van de Wmo, in samenhang met beleidskeuzes in het zorgstelsel. De VNG verstevigt de focus in de lobby en relatie met het rijk en landelijke brancheorganisaties.

PGB 2.0 Extern gefinancierde activiteiten

Het persoonsgebonden budget (pgb) is een budget dat mensen met een chronische beperking of ziekte toegekend kunnen krijgen om zelf zorgverleners in te huren. Voor het verwerken van de pgb-administratie is een nieuw systeem ontwikkeld. Dit PGB2.0-systeem verzorgt de administratieve ondersteuning van budgethouders, hun zorgverleners, de verstrekkers (gemeente of zorgkantoor) en de Sociale Verzekeringsbank (SVB) bij het beheren van toegekende budgetten en zorgovereenkomsten en bij het registreren en betalen van zorgdeclaraties. Dit vergroot de regie op de inzet van het persoonsgebonden budget in het kader van de Wmo of Jeugdwet en geeft inzicht in de status van contracten en budgetten.

28

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Naleving: proeftuinen aanpak zorgfraude Extern gefinancierde activiteiten

De regio’s Twente en Hart van Brabant lopen voorop in de aanpak van zorgfraude. Om een volgende stap te zetten in de doorontwikkeling, heeft de gemeente Almelo - onderdeel van de regio Twente - het initiatief genomen voor een Proeftuin, en heeft VNG Naleving om ondersteuning gevraagd. Hart van Brabant heeft zich bij de Proeftuin aangesloten. Het ministerie van VWS is medefinancier van de proeftuinen en het fieldlab. De proeftuinen beogen het ontwikkelen van beproefde werkwijzen voor een betere selectie en screening van zorgaanbieders- en zorgverleners, voorafgaand en tijdens de (huidige) contractperiode. Het fieldlab organiseert kennis- en informatiedeling uit de proeftuinen met alle ketenpartners binnen en tussen gemeenten zodat alle gemeenten in Nederland in staat worden gesteld de resultaten van de proeftuinen daadwerkelijk in hun beleid en praktijk te implementeren. Op innovatieve manieren wordt gekeken hoe zorgfraude effectiever kan worden aangepakt, zodat het zorggeld uiteindelijk ook aan zorg uitgegeven wordt.

2.4

Asiel en migratie Een inclusieve samenleving vraagt om een humaan asiel- en migratiebeleid met goede opvanglocaties en participatiemogelijkheden. Zowel bij de groeiende opvang van ontheemden uit Oekraïne als bij asielzoekers spelen gemeenten een sleutelrol. Gemeenten gaan niet over de (hoogte van de) instroom van mensen, maar hebben wel een verantwoordelijkheid voor opvang en participatie. Als vereniging maken we ons sterk voor de juiste randvoorwaarden om deze verantwoordelijkheid goed uit te kunnen voeren. Ook ondersteunen we gemeenten met kennis en uitwisseling van ervaringen. Propositie

Asiel en migratie: opvang asielzoekers Beleidsinzet

De opvang van asielzoekers staat onder druk. Tijdens de ALV is een resolutie aangenomen waarin we inzetten op het voorkomen van afwentelen van effecten op gemeenten, het behoud van de Spreidingswet en voorkomen dat gemeenten niet kunnen sturen in de volkshuisvesting. Het doel is te komen tot een stabiel opvangstelsel met een goede verdeling over gemeenten, dat stimuleert tot participatie. De tijdelijke commissie asiel en migratie zorgt dat alle soorten gemeenten betrokken worden bij standpuntbepaling en er verbindingen gelegd worden met de diverse vakcommissies. In 2025 dragen we ons VNG-standpunt uit in onze lobby. We pleiten ervoor de Spreidingswet pas in te trekken als de asielketen op orde is.

Asiel en migratie: opvang Oekraïners Beleidsinzet

Gemeenten vangen ongeveer 100.000 Oekraïners op. Afhankelijk van (Europese) keuzes over de toekomst van deze groep ontheemden zal de gemeentelijke inzet veranderen. In 2025 zet de VNG in op duidelijkheid over de toekomst van de groep Oekraïners. Met daaraan gekoppeld een uitvoerbare leefgeldregeling en een eigen bijdrage. We maken gezamenlijk afspraken met ketenpartners over de opvang van Oekraïense vluchtelingen.

29

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Asiel en Migratie: arbeidsmigratie Beleidsinzet

Arbeidsmigranten leveren een belangrijke bijdrage aan onze economie. Maar er zijn ook knelpunten. Gemeenten lopen tegen problemen aan op het gebied van huisvesting, uitbuiting en participatie. Op basis van het rapport Roemer worden stappen gezet om grip te krijgen op arbeidsmigratie. Dit bereiken we door te lobbyen op mogelijkheden en randvoorwaarden voor toezicht en handhaving, voldoende huisvesting, verbetering van registratie van arbeids­ migranten en het voorkomen van ongewenste afhankelijkheidsrelaties tussen werkgevers en werknemers.

Ondersteuning gemeenten bij taken Asiel en Migratie Gezamenlijke gemeentelijke uitvoering ontwikkelbudget + subsidie

De opvang van asielzoekers, Oekraïners en andere migranten is van grote invloed op gemeenten. De afgelopen jaren speelden gemeenten een steeds grotere rol bij participatie, huisvesting en integratie. Met de Tijdelijke Commissie Asiel & Migratie (TCAM) heeft de VNG dit thema bestuurlijk hoog op de agenda gezet. We werken aan een eigen gemeentelijk verhaal over asiel en migratie. In 2025 nemen we zelf ketenvertegenwoordiging en ondersteuning in handen. De VNG biedt handreikingen voor uitvoering van opvang en ondersteuning en een vraagbaak bij vragen in de uitvoering. We vertegenwoordigen de gemeenten in de uitvoerings­ keten, waaruit samenwerkingsafspraken en arrangementen voortvloeien.

Helpdesk van opvang tot integratie Extern gefinancierde activiteiten

We ondersteunen gemeenten bij al hun vragen op het gebied van asielopvang tot integratie. De VNG verzorgt de frontofficefunctie van dit loket en werkt samen met partners van de backoffice.

2.5

Platform Sociaal Domein Veel opgaven in het sociaal domein hebben onderlinge raakvlakken. Het Platform Sociaal Domein (PSD) helpt gemeenten en hun partners de noodzakelijke samenhang te versterken vanuit concrete lokale en regionale behoeften. Regioadviseurs zijn als één team overal aanwezig in het land, halen signalen en informatie op, delen kennis en ondersteunen waar nodig voor korte en langere tijd. Als vereniging zetten we een stap naar voren door landelijke ondersteuning veel meer te laten aansluiten op de lokale praktijk, bijvoorbeeld in het maken van concrete keuzes in tijden van schaarste. Onze inzet is dat het Platform de komende tijd door alle gemeenten en partners wordt omarmd. Lerende dialoog Beleidsinzet

We versterken het leervermogen van samenwerkende overheden en partners. Dit doen we door gemeenten te ondersteunen bij hun integrale opgaven in het sociaal domein en het gesprek tussen rijk en gemeenten te faciliteren over wat wel en wat niet werkt in de praktijk. Door de lerende dialoog sluit de dienstverlening van gemeenten en andere overheden uiteindelijk beter aan op de behoeften van inwoners.

30

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Propositie

Duurzame ondersteuning met het Platform Sociaal Domein Gezamenlijke gemeentelijke uitvoering ontwikkelbudget

Het Platform Sociaal Domein helpt gemeenten, rijk en ketenpartners bij samenwerking en het slimmer inrichten van het sociaal domein. Wij zijn de schakel tussen het rijk, gemeenten en ketenpartners. Als inclusief en neutraal platform bieden wij gemeenten kennis, inzicht en advies. Dit doen we met onze regioadviseurs, experts en online platform. Bewegingen waar we aan bijdragen zijn verbinding van het sociaal domein met wonen, zorg & veiligheid, specialistische hulp, toegang tot hulp en randvoorwaarden in financiën en governance. In 2025 bestaat onze ondersteuning onder andere uit een online kennisplatform waar we antwoord geven op vragen rondom inrichting en samenwerking in het sociaal domein. We werken aan inhoudelijke projecten en programma’s, met expertise die partijen echt verder brengt. Onze regioadviseurs bieden concrete ondersteuning in de vorm van instrumenten, opleidingen en praktijkvoorbeelden.

Eerst een thuis – regionale ondersteuning Extern gefinancierde activiteiten

Het Platform Sociaal Domein versterkt de regionale ondersteuning van gemeenten, aanbieders en woningcorporaties. Dit doen we door op het juiste moment en in samenhang met andere opgaven in te zetten op het vraagstuk van dakloosheid. Het uitgangspunt is dat mensen zoveel mogelijk ondersteuning thuis ontvangen in plaats van in intramurale (opvang) voorzieningen. We voorzien in één regionaal aanspreekpunt voor gemeenten, waarmee we de doelstellingen van het Nationaal Actieplan Dakloosheid - Eerst een Thuis realiseren.

Toegang, lokale teams en integrale dienstverlening Extern gefinancierde activiteiten

Het Platform Sociaal Domein ondersteunt gemeenten bij het versterken van hun lokale uitvoeringspraktijk in de toegang door hen inzicht te bieden in de lopende ontwikkelingen en de samenhang daartussen. Wij helpen om in de eigen lokale situatie stappen te zetten in de verbetering van de toegang, aansluitend bij de vragen/behoeften die lokaal leven. Daarbij zien we de landelijke programma’s en projecten als ondersteunend voor de beweging op lokaal niveau. Dit doen we bij voorkeur samen met inwoners en/of lokale cliëntenorganisaties en cliëntondersteuners.

POK-ondersteuningsprogramma Extern gefinancierde activiteiten

Deze subsidie is bedoeld voor het verder verbeteren van de kwaliteit van dienstverlening aan gemeenten en versterken van de samenwerking tussen gemeenten bij de inzet van de POKmiddelen. Het Platform Sociaal Domein is een belangrijk middel om deze dienstverlening te verbeteren. Dit doen we door de lerende dialoog tussen overheden en partners op landelijk en regionaal niveau verder te ontwikkelen. En door de hulpverlening aan mensen die kampen met multiproblematiek te verbeteren dankzij optimale gegevensdeling in het sociaal domein. We versterken de rechtspositie van inwoners bij het ontvangen van zorg of ondersteuning in het sociaal domein.

31

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Regioteam Zorg & Veiligheid Extern gefinancierde activiteiten

In de Landelijke agenda: perspectief 2025 staan gezamenlijke ambities die de basis vormen voor het regioteam Zorg & Veiligheid. Doel is dat in 2025 iedere regio een persoons- en systeemgerichte aanpak voor inwoners in een kwetsbare positie met bijbehorende huisvesting, zorg en ondersteuning hanteert. Dat vraagt dat gemeenten zich gedragen als partner in de samenwerking met ketenpartners in het zorg en veiligheidsdomein. Daar werkt het regioteam Zorg & Veiligheid naartoe door gemeenten en ketenpartners vraaggericht en proactief te ondersteunen, regionale regie te versterken en handvatten aan te reiken voor goede samen­ werking. We stimuleren de inzet van ervaringsdeskundigheid in advisering en uitvoeringspraktijk. Dit alles doen we in nauwe afstemming met het programma Grip op Onbegrip van ZonMW en op basis van de Landelijke Agenda Zorg & Veiligheid.

Aanpak wachttijden Extern gefinancierde activiteiten

Om wachttijden te verminderen is het nodig om te werken aan goed inzicht en overzicht. Daarvoor werken we samen met jeugdregio’s om duurzaam en methodisch de aanpak tot uitvoering te brengen in een gedecentraliseerd stelsel. Het verminderen van wachttijden bereiken we door het gebruik van data uit het Berichtenverkeer. We ondersteunen jeugdregio’s om de praktijk te vertalen naar duurzaam wachttijdbeleid/een meerjarig regioplan. We bekijken met de regio waar directe impact mogelijk is op de wachtenden, en we verkrijgen inzicht in het primaire proces en betrekken dit in de aanpak, zodat de duurzame plannen goed aansluiten op de praktijk. We zetten een leernetwerk op om kennis en expertise te delen.

Ondersteuningsteam Zorg voor Jeugd (OZJ) Extern gefinancierde activiteiten

Het Ondersteuningsteam Zorg voor Jeugd (OZJ) bouwt mee aan een lerend jeugdstelsel dat kinderen en jongeren in Nederland helpt gelukkig en veilig op te groeien. In het programma Zorg voor Jeugd werken professionals, gemeenten, rijk, cliënten- en jeugdhulporganisaties samen. Niet vanachter een bureau, maar in de lokale praktijk.

Ondersteuningsteam Toeslagen 1.0 Extern gefinancierde activiteiten

De afgelopen jaren is een grote groep kinderen van ouders die door de toeslagenaffaire zijn getroffen uit huis geplaatst. Schulden, zorgen om geld en armoede vormen een belangrijke risicofactor voor oplopende gezinsproblemen. In opdracht van het vorige kabinet wordt hard gewerkt aan herstel en vertrouwen. Dit doen we door het bieden van hulp en ondersteuning aan alle ouders en kinderen die gedupeerd zijn door de toeslagenaffaire; ook degenen waar een uithuisplaatsing aan de orde is (geweest). Specifiek is de opdracht van het OZJ (en haar opvolger) het Ondersteuningsteam te vormen om een onafhankelijk, neutraal en compassievol aanspreekpunt te bieden voor ouders. De lessen die we trekken uit de verhalen, gebruiken we om bij te dragen aan een brede dialoog over de menselijke maat.

32

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Schakel en Adviesraad (SAR) Extern gefinancierde activiteiten

Het uitgangspunt is dat jeugdhulp kan verbeteren. Dat kan wanneer we aan het einde van de keten de complexe en meervoudige problematiek van jeugdigen en het gezin/systeem onder­zoeken en op basis daarvan stroomopwaarts eerder en beter handelen. Niet méér jeugdhulp dus, maar steeds bétere jeugdhulp. Om dit proces te ondersteunen zijn acht bovenregionale expertisenetwerken (BEN’s) actief, waar experts van diverse organisaties deel van uitmaken. We helpen de professionals in deze expertisenetwerken om hun kennis en expertise organisatieoverstijgend met elkaar te verbinden, zodat de meest actuele en integrale, passende hulp geboden kan worden aan kinderen en gezinnen met complexe, meervoudige problemen.

Wel in Ontwikkeling Extern gefinancierde activiteiten

Het uitgangspunt in de aanpak Wel in Ontwikkeling is dat elk kind het recht heeft zich te ontwikkelen, en zich ook kán ontwikkelen. Dit tegen de achtergrond van een groep jongeren die niet bij onderwijs ingeschreven zijn. Het doel is te inventariseren, verbinden en zichtbaar maken van initiatieven die al op regionaal niveau zijn ontwikkeld, en hun toegevoegde waarde voor deze doelgroep hebben aangetoond. Daarnaast legt het project de focus op het samen (blijven) leren over en van deze doelgroep. Dat doen we door in gesprek te gaan met jeugdigen en hun gezin. Daar halen we rode draden en verbeterpotentieel uit voor de regio’s en landelijk, in aansluiting met MAO (Met Andere Ogen).

Voorbij corona/Doorontwikkeling PSD Extern gefinancierde activiteiten

In de coronacrisis kwamen er doorbraken in de aanpak van schulden en hulp aan kwetsbare gezinnen. Er ontstonden nieuwe, onverwachte coalities. Traditioneel ingewikkelde samen­ werkingen (onderwijs-gemeente) bleken makkelijker te organiseren als je een scherp doel hebt: de zorg voor inwoners in een kwetsbare positie. In een aantal trajecten nemen we deze lessen mee en worden stappen gezet naar structurele oplossingen. Doel is dat gemeenten aan de slag kunnen gaan met de weerbarstige knelpunten in de toegang voor inwoners. Concreet gaat het om rechtmatige, zorgvuldige gegevensdeling, onderzoek naar handelingsperspectief van gemeenten bij kansenongelijkheid, het inrichten van een adviespunt ontschotte financiering en de doorontwikkeling van de kennisfunctie van Platform Sociaal Domein.

Versterken samenwerking medisch-sociaal domein 2024-2025 Extern gefinancierde activiteiten

Het Platform Sociaal Domein voert verschillende activiteiten uit op het gebied van Wmo, Dakloosheid, IZA/GALA en de lokale Preventieakkoorden. Deze opgave staat in verbinding met de andere opgaven binnen het zorg-, sociaal en medisch domein. Juist doordat het Platform deze in verbinding met elkaar kan oppakken zorgt dit voor een betere uitvoerbaarheid van beleid en uitwisseling van kennis van onderop. Hierbij ontwikkelen wij ook innovatieve methoden. Onze regioadviseurs en financieel-juridisch adviseurs staan gemeenten bij. We versterken onderling (regionaal) leervermogen. Het Platform verzamelt tools en zet een kennisdatabase op voor de ondersteuning aan gemeenten.

33

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

3 Leefomgeving

Vereniging van Nederlandse Gemeenten 34

Lot van Hooijdonk Wethouder Utrecht, commissievoorzitter economie, klimaat, energie en milieu

Jan Martin van Rees Wethouder Almelo, commissievoorzitter ruimte, wonen en mobiliteit

Oog op de bal houden Lot van Hooijdonk: ‘In 2025 bereiden we ons voor op de invoering van de nieuwe Wet collectieve warmte. Bijzonder is dat de levering van warmte weer een publieke dienst wordt als het concept wetsvoorstel in de huidige vorm wordt aangenomen.’ Jan Martin van Rees: ‘Wij staan aan de lat om complexe opgaven voor onze inwoners behapbaar te maken. Het rijk moet keuzes samen met ons - gemeenten - en provincies en waterschappen maken.’

35

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Lot van Hooijdonk: ‘Ook de energietransitie legt beslag op de directe leefomgeving, denk aan zonnepanelen die energie geven én terugleveren. Als gevolg van dit tweerichtingsverkeer zijn de decentrale systemen complex, kleinschalig en dicht bij huis. De komende tien jaar verwachten we een verdubbeling van het huidige aantal transformatie­ huisjes. Dat grijpt in in onze straten en plantsoenen en dat vinden mensen echt niet leuk. Tegelijk is het absoluut noodzakelijk want iedereen wil 24/7 elektriciteit. Net als een warm huis.’ Jan Martin van Rees: ‘De vraag naar ruimte is vele malen omvangrijker dan ons landje groot is. We zullen steeds meer naar gecombineerd ruimtegebruik toe moeten.’ Lot van Hooijdonk: ‘Wij maken de openbare ruimte met elkaar. De keuzes die je in het fysieke domein maakt, zijn van directe invloed op mensenlevens en bepalen de kwaliteit van leven. De netcongestie is eigenlijk het resultaat van een succesvolle transitie. Versnellende factor was de oorlog in Oekraïne. Dat is typisch iets wat bij een systeemverandering hoort: er gebeuren dingen die je vooraf niet kon weten, op allerlei vlakken tegelijk: financiën, wetten en regels, technologie en cultuur. Dat gaat met horten en stoten.’ Jan Martin van Rees: ‘Je wil inderdaad uiteindelijk een leefbare maatschappij. Waar je met plezier naar buiten loopt. Waarin je kunt spelen, sporten en ontspannen.

De druk op de ruimte wordt groter. Er is ruimte nodig voor industrieterreinen, natuur, water, agrariërs, energie­ transitie en defensie. In Overijssel loopt bijvoorbeeld de vraag of er plaats is voor een munitiedepot, en dat zorgt voor verhitte discussies. Vanuit geopolitiek perspectief is dit verzoek legitiem en daarom is het aan gemeenten om vanuit gemeenschappelijk belang toch mee te denken waar dit depot kan komen. Dat is je verantwoordelijkheid nemen en de stap naar voren zetten. De kracht van gemeenten is dat we moeilijke keuzes niet uit de weg gaan.’ Lot van Hooijdonk: ‘Onze inzet vandaag gaat over de wereld zoals die over vijftien jaar is. Belangrijk om oog op de bal te houden dus. Met doorzettingsvermogen en optimisme, ook al is het niet alleen maar feestelijk. Waar dat nodig is, hebben wij als bestuurders de taak het de samenleving uit te leggen en het gewenste toekomstbeeld vast te houden.’ Jan Martin van Rees: ‘Ik denk dat we zo langzamerhand tegen de grenzen van participatie aan zijn gelopen. Zolang mensen vanuit hun eigen belang blijven procederen tegen een appartementencomplex aan de overkant van hun straat, gaan die 900.000 noodzakelijke woningen er niet komen. Je kunt inwoners wel ruimte geven om mee te denken over hóe die nieuwe woningen het beste ingepast kunnen worden.

Daarom kijken wij ook welke mogelijk­ heden er zijn om procedures te beperken en doorlooptijden te verkorten. Daadkracht en creativiteit zijn hard nodig. Je merkt in het land grote bereidheid om tot gezamenlijke oplossingen te komen. Daar haal ik vertrouwen uit.’

36

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Omkeringsthema 3.1

Fysieke leefomgeving Daadkracht en actie zijn nodig om verder te komen met de ruimtelijke puzzel, woonzekerheid, de transitie in het landelijk gebied het principe van water en bodem sturend en ook een duurzame en circulaire economie. De VNG zoekt de samenwerking en ondersteunt gemeenten bij het versterken van de uitvoering. Hiermee zijn gemeenten in staat om een goede belangenafweging te maken, doelen te stellen en te prioriteren bij het overgaan tot actie en uitvoering. Gezonde leefomgeving Beleidsinzet

Om te kunnen werken aan een schone, veilige en gezonde leefomgeving is samenwerking tussen gemeenten, medeoverheden, het rijk en de omgevingsdiensten essentieel. Of het nu gaat om een circulaire economie of beleidsontwikkelingen op het dossier milieu. Uitvoerbaarheid en juridische houdbaarheid zijn voor gemeenten cruciaal. Net zoals het gebruik kunnen maken van een efficiënt proces inzake vergunningverlening en handhaving. We ondersteunen gemeenten bij de inrichting van Uitgebreide Producenten Verantwoorde­ lijkheid (UPV) rondom de meest relevante afvalstromen. We streven ernaar dat gemeenten gebruikmaken van (vernieuwde) landelijke afspraken die zijn gemaakt met verpakkings­ verwerker Verpact, gericht op het afvaldossier. Dit doen we door een krachtige lobby en vroegtijdige, optimale afstemming tussen de uitvoeringspraktijk van gemeenten en het rijksbeleid.

Bouwen en wonen Beleidsinzet

De VNG behartigt de belangen van gemeenten bij het rijk, provincies en waterschappen in de uitwerking van wet- en regelgeving en diverse beleidsprogramma’s op de terreinen bouwen, wonen en grondbeleid. We werken samen met partners in de sector, zoals corporaties, projectontwikkelaars en banken. Onder meer door ideeën aan te dragen, te reageren op consultaties voor nieuwe wet- en regelgeving, onderzoeken te doen en deel te nemen aan klankbord- en werkgroepen draagt de VNG namens en met gemeenten bij aan het behalen van de beleidsdoelstellingen. En uiteraard voeren we onze vertrouwde lobby voor uitvoerbare wet- en regelgeving en afspraken die bijdragen aan de woonzekerheid en de bouw van meer woningen in ons land.