Bijlage 2. Complete set vergaderstukken VNG 14 juni 2023

Uitslag stemming: de motie is aangenomen met 99,71% van de stemmen.

08. Geschillencommissie sociaal domein Het bestuur stelt de leden voor om in te stemmen met de oprichting van een nieuwe onafhankelijke Geschillencommissie sociaal domein. De voorzitter constateert dat zich geen insprekers gemeld hebben. Het voorstel wordt in stemming gebracht. Uitkomst stemming: het voorstel is aangenomen met 99,27% van de stemmen.

09. Standaardisering contracten jeugd Het bestuur stelt de leden voor om in te stemmen met de vaststelling van standaarden voor de contracten jeugd. De voorzitter constateert dat zich geen insprekers gemeld hebben. Het voorstel wordt in stemming gebracht. Uitkomst stemming: het voorstel is aangenomen met 97,95% van de stemmen.

10. Beschikbaarstelling Wmo gegevens voor onderzoek en groeiraming De voorzitter licht toe dat het niet gaat om een voorstel waarover gestemd moet worden, maar over een oproep van het bestuur aan de leden. Het VNG bestuur roept de leden op medewerking te verlenen aan het houdbaarheidsonderzoek maatwerkvoorzieningen Wmo en de groeiraming van de individuele 9

10-

-

voorzieningen jeugdhulp. Daarvoor is nodig dat iedere gemeente toestemming geeft om gegevens te verstrekken aan het Centraal Planbureau (CPB). Het onderzoek en de groeiraming zijn voor de gemeenten van groot belang. Er hebben zich voor dit agendapunt geen insprekers aangemeld. De voorzitter constateert dat de vergadering hiervan kennis heeft genomen.

11.

Vaststelling principes voor de digitale samenleving

Aan de orde van behandeling is de vaststelling van de principes voor de digitale samenleving. Er hebben zich voor dit agendapunt geen insprekers aangemeld. Het voorstel wordt in stemming gebracht. Uitslag stemming: het voorstel is aangenomen met 100% van de stemmen.

12. Verantwoording bestuur over uitvoering moties ALV 29 juni 2022 De voorzitter licht de volgorde van behandeling toe. Deze ziet er als volgt uit: 1. Behandeling van de motie Eindhoven “In werking treden Omgevingswet” in samenhang met het aangehouden deel van de eerdere motie Moerdijk “Omgevingswet mag (nationale) woningbouwambitie niet vertragen” 2. Behandeling van andere nieuwe moties die niet bij de vorige agendapunten aan bod zijn gekomen 3. Behandeling van het voorstel van het bestuur voor verantwoording over de moties die zijn aangenomen in de ALV van 29 juni 2022. 4. Actuele ontwikkelingen asiel & migratie. Motie Eindhoven en aangehouden deel motie Moerdijk De motie Eindhoven over de inwerkingtreding van de Omgevingswet hangt samen met het aangehouden deel van de motie Moerdijk “Omgevingswet mag (nationale) woningbouwambitie niet vertragen”. De motie Eindhoven en het positieve preadvies daarop van het bestuur is op 28 november naar de leden gestuurd. Inmiddels heeft de gemeente Moerdijk aangeven dat de gemeente de motie Eindhoven steunt en het aangehouden deel van haar motie intrekt. De voorzitter geeft achtereenvolgens het woord aan: Mieke Verhees, wethouder Eindhoven, voor een toelichting op de nieuwe motie Liesbeth Grijsen, commissievoorzitter Ruimte, Wonen & Mobiliteit, voor een reactie namens het bestuur. Toelichting door Mieke Verhees, wethouder Eindhoven.

10

-

11Mieke Verhees licht toe dat de motie de inwerkingtreding van de Omgevingswet betreft. Deze inwerkingtreding is opnieuw uitgesteld met alle onzekerheden van dien voor gemeenten en hun organisaties. Het doel van de motie is het verkrijgen van een garantie voor een implementatieperiode van ten minste zes maanden tussen besluitvorming en inwerkingtreding van de Omgevingswet. Dat betekent dat bij besluitvorming door de Eerste Kamer eerste kwartaal 2023 de inwerkingtreding niet eerder kan plaatsvinden dan per 1 januari 2024.

Liesbeth Grijsen reageert namens het VNG-bestuur. De voorliggende motie steunt de inzet van de VNG: we willen de wet; we willen duidelijkheid op korte termijn en voldoende voorbereidingstijd. Daarom steunt het VNG-bestuur de motie. Met deze motie acht het VNG-bestuur de eerder toegezegde ledenraadpleging over de inwerkingtredingsdatum overbodig en zegt het VNG-bestuur de leden toe hen regelmatig bij te praten over de inhoud van de gesprekken met het rijk over de Omgevingswet. Liesbeth Grijsen benadrukt verder dat de VNG blijft vasthouden aan invulling van de eerder vastgestelde acht randvoorwaarden. Deze zijn namelijk de garantie voor verantwoorde inwerkingtreding. Ze merkt op dat de beslissing over inwerkingtreding niet bij de VNG ligt, maar bij de Kamers en de regering. Mocht de motie worden aangenomen, dan doet ze hierbij alvast een oproep aan de Kamers om zo spoedig mogelijk en wel in het 1e kwartaal van 2023 duidelijkheid te geven over inwerkingtreding van de Omgevingswet. De motie van Eindhoven en Tilburg “In werking treden Omgevingswet” wordt in stemming gebracht. Uitslag van de stemming: de motie is aangenomen met 93,64% van de stemmen.

Behandeling van andere nieuwe moties: De voorzitter stelt aan de volgende moties aan de orde van behandeling: - Motie Noardeast-Fryslân “Integraal en structureel aanpakken bestaanszekerheid” - Motie Deventer “Eigen bijdrage (abonnementstarief) Wmo 2015”. Motie Noardeast-Fryslân “Integraal en structureel aanpakken bestaanszekerheid” De voorzitter geeft het woord aan wethouder Jouke Douwe de Vries voor een toelichting op de motie. Wethouder Jouke Douwe de Vries refereert naar de mooie deelsessie vanochtend over bestaanszekerheid. Steeds meer mensen hebben grote financiële problemen als gevolg van stijgende kosten, waaronder de energieprijzen. Het kabinet neemt incidenteel wel maatregelen, maar niet structureel. De wethouder roept namens alle Friese gemeenten op tot een structurele en integrale aanpak voor de ondersteuning van mensen in hun bestaanszekerheid. Peter Heijkoop, voorzitter van de commissie Participatie, Schuldhulpverlening en Integratie geeft een reactie namens het VNG-bestuur. Het bestuur is het van A tot Z eens met de oproep van de Friese gemeenten. Deze past bij de al jarenlange inzet vanuit de VNG om te zorgen voor structurele verbetering en borging van bestaanszekerheid. De motie Noardeast-Fryslân “Integraal en structureel aanpakken bestaanszekerheid” wordt in stemming gebracht. 11

-

12Uitslag van de stemming: de motie is aangenomen met 98,92% van de stemmen. Motie Deventer “Eigen bijdrage (abonnementstarief) Wmo 2015” De voorzitter geeft het woord aan wethouder Ilse Duursma van de gemeente Deventer voor een toelichting op de motie. Wethouder Ilse Duursma merkt op dat er al veel over het abonnementstarief gesproken is, maar dat

oude regelgeving nieuwe regelgeving in de weg zit. Het is redelijk dat iedereen gebruik maakt van Wmo ondersteuning en de eigen bijdrage betaalt zonder onderscheid in gezinssamenstelling of leeftijd. Ze verwijst naar artikel 1 van de Grondwet waar staat dat allen die zich in Nederland bevinden gelijk behandeld dienen te worden. De indienende gemeenten zijn van mening dat het wetsvoorstel ‘passende bijdrage hulp bij het huishouden Wmo’ zodanig gewijzigd moet worden dat in principe alle gebruikers van de ondersteuning in de Wmo een eigen bijdrage zijn verschuldigd: dat meerpersoonshuishoudens/niet AOW gerechtigden niet meer bij wet worden uitgezonderd van het betalen van een eigen bijdrage Wmo en dat het bestuur dit onderwerp ook onder de aandacht brengt bij de leden van de Eerste en Tweede Kamer. De motie wordt mede ingediend door Apeldoorn en Raalte. De M50 gemeenten steunen de motie. De voorzitter wijst op het positieve preadvies van het VNG-bestuur en stelt voor de motie meteen in stemming te brengen. Uitslag van de stemming: de motie is aangenomen met 99,73% akkoord van de stemmen. 3. Verantwoording over moties die zijn aangenomen in ALV 29 juni 2022 De voorzitter memoreert dat de leden in de vorige ALV hebben ingestemd met de afdoening van alle eerder aangenomen moties, zodat wij met een schone lei kunnen beginnen aan de nieuwe raadsperiode.

Daarbij heeft het VNG-bestuur aangekondigd om de leden voortaan op een andere manier te informeren over de uitvoering van moties en de actuele ontwikkelingen op het onderwerp waarop de moties betrekking hebben. Daarmee wil het bestuur voorkomen dat opnieuw een omvangrijk en complex bouwwerk van aangehouden moties ontstaat. Het VNG-bureau werkt op dit moment samen met een aantal vertegenwoordigers van de leden een concreet voorstel uit. De voorzitter benadrukt dat het afdoen van moties niet betekent dat de VNG er niet meer aan zou werken, maar dat ze deel uitmaken van de inzet van de VNG. Bovendien staat het de leden altijd vrij een nieuwe motie in te dienen. Verzoek aanhouden motie Almere en Tilburg over Inburgering De VNG heeft van de gemeenten Almere en Tilburg het verzoek ontvangen om hun motie over inburgering niet als afgedaan te beschouwen, maar aan te houden. De voorzitter geeft hierover het woord aan Rik Grashoff, wethouder gemeente Tilburg. Rik Grashoff geeft aan dat al veel inspanningen zijn geleverd door het VNG-bestuur over het inburgeringsstelsel maar dat aan de voorwaarden voor een betaalbare en uitvoerbaar inburgeringsstelsel nog altijd niet wordt voldaan. En dat terwijl de taakstelling en de instroom erg groot

12

-

13zijn. Dit betekent een grote opgave voor gemeenten. Daarom het verzoek aan het VNG-bestuur om de motie aan te houden en zich te blijven inspannen voor de randvoorwaarden die nodig zijn. Over deze motie heeft nog zich een inspreker gemeld: Miranda de Hoop, wethouder Barendrecht. De voorzitter geeft het woord aan wethouder De Hoop. Miranda de Hoop vraagt met name aandacht voor het belang van structurele financiering van de onderwijsroute als onderdeel van de Wet inburgering 2021. De onderwijsroute is een stuk duurder geworden dan de andere routes. Gezien de hoge instroom van asielzoekers en de te verwachten aanmeldingen voor de onderwijsroute zal de huidige financiering onvoldoende zijn met alle risico’s van dien voor gemeenten of statushouders. Als het rijk gemeenten en de statushouders een eerlijke kans willen geven dan moet daar voldoende middelen tegenover staan. Dat betekent een afrekening per onderwijsroute. Verder is de wethouder van mening dat het delen van kennis via Divosa via de community of practises nog steeds wenselijk is. Miranda de Hoop ondersteunt daarom de oproep vanuit de gemeenten Tilburg en Almere om de motie over het inburgeringsstelsel aan te houden.

Peter Heijkoop, voorzitter commissie Participatie Schuldhulpverlening en Integratie reageert namens het VNG-bestuur. Hij begrijpt de zorgen. Er is al veel tijd geïnvesteerd in de gesprekken met het rijk om tot goede afspraken te komen over zowel de structurele financiering van het inburgeringsstelsel inclusief de onderwijsroute. Veel gemeenten zijn er nog onvoldoende in geslaagd de onderwijsroute te contracteren. Daarover heeft de VNG ook veel contact met de MBO-raad om hierover goede afspraken te maken. De VNG blijft dit ook monitoren. In het kader van de afspraken over asiel tussen rijk en gemeenten is een bedrag van 90 miljoen euro uitgetrokken voor inburgering, maar het is nog de vraag of dat voldoende is. We zullen hierover als VNG de vinger aan de pols blijven houden gezien om zo van passende inburgering te kunnen bieden aan statushouders. Het VNG-bestuur kan de oproep om de motie aan te houden ondersteunen. De voorzitter brengt het bestuursvoorstel in stemming waarbij de leden wordt gevraagd: •

in te stemmen met de verantwoording door het bestuur over de uitvoering van alle op 29 juni 2022 aangenomen, waarbij de motie over inburgering van de gemeenten Almere en Tilburg wordt aangehouden

•

een aantal moties af te doen, waarbij alle nog actuele onderdelen van deze moties onderdeel gaan uitmaken van de VNG-inzet op de betreffende dossiers.

Uitkomst van de stemming: het voorstel is aanvaard met 96,05% van de stemmen. 4. Actuele ontwikkelingen asiel & migratie De voorzitter geeft het woord aan Rutger Groot Wassink, portefeuillehouder Asiel & Migratie in het bestuur, om de leden te informeren over de actuele ontwikkelingen rond asiel & migratie. Rutger Groot Wassink merkt op dat er heel wat vraagstukken zijn rond asiel en migratie waarmee gemeenten te maken hebben. Het bestuur heeft daarom een tijdelijk commissie Asiel en Migratie ingesteld die naast leden uit de commissies Bestuur en Veiligheid, Ruimte Wonen en Mobiliteit, Zorg 13

-

14-

Jeugd en Onderwijs en Participatie Schuldhulpverlening en Integratie ook nieuwe mensen zoekt. Hij doet een dringende oproep aan de leden om zich te melden als kandidaat voor deze commissie. Dat kan nog tot 7 december as. Als VNG staan we voor een integrale benadering van vraagstukken rond asiel en migratie. Het gaat niet alleen over opvang en huisvesting maar ook over draagvlak, zorg en onderwijs. Eerder zijn met het rijk afspraken gemaakt over de Uitvoeringsagenda Flexibilisering Asielketen. Daar borduren we op voort maar met een integrale aanpak van statushouders, asielzoekers en Oekraïners. De VNG heeft onlangs een reactie gegeven op de Spreidingswet. We zijn als VNG voorstander van deze wet omdat we zien dat de opvang van asielzoekers nu ongelijk is verdeeld. De VNG vindt dat elke gemeente hierin haar verantwoordelijkheid moet nemen. Maar de VNG is van mening dat als het gaat om de beloning en verdeelsystematiek die wordt voorgesteld de wet te ingewikkeld in elkaar zit en of de wet wel gaat zorgen voor voldoende opvangplekken in 2023. Vandaar de kritische reactie van de VNG, die is afgestemd met het IPO en het Veiligheidsberaad.

De VNG zal zich ervoor inzetten om indien mogelijk nog aanpassingen in het wetsvoorstel tot stand te kunnen brengen ten behoeve vaneen stabiel opvangsysteem De voorzitter geeft het woord aan Paul Slettenhaar, wethouder gemeente Castricum, die zich gemeld heeft als inspreker bij dit onderwerp. Wethouder Paul Slettenhaar van de gemeente Castricum constateert dat er al een standpunt van de VNG lag voordat de consultatie van de leden goed was doorlopen. Hij doet een oproep het doorlopen proces te evalueren. Rutger Groot Wassink reageert dat VNG, IPO en Veiligheidsberaad eind augustus de asieldeal gesloten hebben, een set bestuurlijke afspraken waarvan deze wet onderdeel was. Spreiding zit nadrukkelijk ook in de Uitvoeringsagenda Flexibilisering Asielketen. Dus het kan geen verrassing zijn dat we ons als VNG vóór een spreidingswet hebben uitgesproken. Maar het klopt wel dat de consultatie voor deze Spreidingswet erg kort was. De voorzitter merkt op dat er soms acute zaken zijn waarbij we als VNG snel moeten handelen. Dan kan het wel eens anders gaan dan we normaliter zouden doen. De voorzitter vraagt daar begrip voor. De vraag is hoe je in algemene zin om gaat met spoedeisende zaken waarover we ons als vereniging met zoveel verschillende leden moeten uitspreken.

De voorzitter wil graag binnen de vereniging het gesprek voeren over het dilemma snelheid versus zorgvuldigheid maar vraagt ook begrip voor situaties waarin we als VNG snel moeten reageren. Wethouder Slettenhaar heeft begrip voor de snelheid waarmee soms gehandeld moet worden maar vraagt ook aandacht voor de politiek gevoelige kant van een onderwerp als de Spreidingswet.

13. Invulling vacatures in VNG bestuur en commissies De voorzitter geeft een toelichting bij agendapunt 13 “Invulling vacatures in VNG-bestuur en commissies”. In de grote vacatureronde na de raadsverkiezingen en een vacatureronde in het najaar heeft de Voordrachtscommissie in totaal 223 kandidaten voorgedragen voor het VNG-bestuur, de negen vaste 14

-

15-

commissies en de twee colleges. Op 18 november is bekend gemaakt dat zich voor deze voorgedragen kandidaten geen tegenkandidaten hebben gemeld. Dat betekent dat wij de voorgedragen kandidaten in deze ALV, zoals gebruikelijk, in één stemming aan u voorleggen. Daarbij stelt het VNG-bestuur de leden voor om de penningmeester/secretaris te benoemen. De huidige penningmeester en secretaris Eric van Oosterhout, burgemeester van Emmen, heeft aangegeven bereid te zijn om ook in de komende bestuursperiode deze functies op zich te nemen. Wij stellen u voor om hem te benoemen als penningmeester en secretaris. Ook na deze raadsverkiezingen waren er opnieuw veel kandidaten voor een beperkt aantal posities. De voorzitter geeft het woord aan René Verhulst, voorzitter van de Voordrachtscommissie, voor een toelichting op de werkwijze en gemaakte keuzes. René Verhulst meldt dat rond de 650 mensen hebben gereageerd op de opengestelde vacatures. Helaas zijn dus ook veel mensen teleurgesteld. Daarom een toelichting op de uitgangspunten die de Voordrachtscommissie gehanteerd heeft. Als eerste de kwaliteit van de kandidaten en de herkenbaarheid voor de achterban, al hoeft het niet per se helemaal representatief te zijn op partijpolitieke kleur of gemeentegrootte. Wat wel geldt is dat iedere provincie in bestuur of commissie/college vertegenwoordigd is.

Met een voorkeursbeleid voor vrouwen en vertegenwoordigers van lokale politieke partijen of partijlozen. Verder werkt de Voordrachtscommissie met aanbevelingen van de provinciale afdelingen en de vaste netwerken van gemeenten en de verenigingen van doelgroepen. In totaal worden 223 kandidaten voorgedragen. Dat betekent dat 146 gemeenten één of meer vertegenwoordigers in de VNG hebben. Het aandeel vrouwen is gestegen van 30% naar 36% vanaf 2018. Het aantal vrouwelijke kandidaten steeg van 27 naar 31%. Het aandeel lokale politieke partijen en partijlozen steeg van 25 naar 26 %. De huidige governance laat zien dat er twee commissievoorzitters zijn van een lokale partij en één partijloze commissievoorzitter. Zie verder de toelichting in de ledenbrief. Het is een lastige puzzel maar de Voordrachtscommissie is van mening dat de voordracht overwegend recht doet aan de wensen en verwachtingen. Natuurlijk zijn er altijd aandachts- en verbeterpunten. De Voordrachtscommissie zal nieuwe vacaturerondes en de vorming van de Tijdelijke Commissie Asiel en Migratie benutten om eventuele onevenwichtigheden te herstellen. Ook zal de Voordrachtscommissie de eigen werkwijze evalueren en indien nodig aanscherpen. René Verhulst dankt de leden van de Voordrachtcommissie: Jannewietske de Vries, Simon Fortuyn, Sebastiaan Vliegen, Pim van Vliet, Menno Huisman en Leonard Geluk.

Ook dankt hij Luuk Heijlman en Frans van de Waart van het VNG-bureau voor hun ondersteuning. De voorzitter dankt de Voordrachtscommissie voor het vele werk. Het voorstel wordt in stemming gebracht. Uitkomst van de stemming: het voorstel invulling vacatures is met 99,52% van de stemmen aangenomen.

15

-

16De voorzitter wenst alle gekozen kandidaten heel veel succes en plezier toe in het werk voor onze vereniging. Alle commissies en colleges en het bestuur zijn al voortvarend van start gegaan. Hij feliciteert in het bijzonder de nieuwe vicevoorzitter Sharon Dijksma, vanaf juni 2023 de nieuwe voorzitter van de VNG.

De komst van vele nieuwe gezichten betekent echter ook dat we afscheid moeten nemen van een groot aantal collega’s, die zich in de afgelopen vier jaar hebben ingezet voor de VNG. De voorzitter geeft het woord aan vertrekkend vicevoorzitter Hubert Bruls. Hubert Bruls vertelt opgewekt dat hij geen retrospectief gaat geven van wat had moeten gebeuren in de afgelopen periode, daar was hij immers acht jaar zelf bij als vice-voorzitter. Hij wil graag iedereen bedanken voor de samenwerking; met name het VNG-bureau en de mede bestuursleden en in het bijzonder de voorzitter. Die samenwerking zal in ander verband zeker voortgezet worden. Hij is blij met de komst van de nieuwe vice-voorzitter en aankomend voorzitter Sharon Dijksma. Hubert Bruls richt ook een warm woord van dank aan alle verenigingsleden: we hebben elkaar nodig als VNG familie. Samen vormen we een factor van belang in het land. Niet alleen in Den Haag maar ook buiten onze landsgrenzen. Want er zijn gemeenten in deze wereld die het nog heel wat zwaarder hebben dan wij. We gaan moedig voorwaarts, er is genoeg te doen. Het zal af en toe over geld gaan maar toch vooral over hoe we als gemeenten de toekomst zien voor onze inwoners.

14. Rondvraag/WVTTK Wethouder Adriaan van der Wulp wethouder Hoeksche Waard vraagt het woord mede namens de deelnemende gemeenten van het algemeen bestuur Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid. In het kielzog van de Omgevingswet komen ook de bodemsaneringstaken naar de gemeenten met positief advies van de VNG maar zonder dat de financiering van de apparaatskosten geregeld is. Wethouder Van der Wulp zou hier graag een nadere toelichting op krijgen, inclusief de vraag of er wel afspraken gemaakt gaan worden voor 2024. Lot van Hooijdonk, voorzitter commissie Economie Klimaat Energie en Milieu reageert namens het VNG-bestuur. Het VNG-bestuur is zich er terdege van bewust dat de overgang van de bodemsaneringstaken naar gemeenten gevoelig ligt en niet vanzelf goed gaat. Hierover is de VNG nog in onderhandeling met het rijk. Op korte termijn worden de leden geïnformeerd over de stand van zaken middels een ledenbrief. Vanuit het VNG-bureau zal indien nodig nog contact worden opgenomen met de gemeente Hoeksche Waard. De voorzitter constateert dat zich geen andere insprekers meer gemeld hebben voor de rondvraag. Hij kijkt terug op een zeer geslaagde Bestuurdersdag en ALV en bedankt iedereen die daaraan een bijdrage heeft geleverd. De voorzitter sluit de vergadering.

16

5. VNG Jaarverslag 2022, inclusief Financieel Jaarverslag en verantwoording over het Fonds Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU) Bijlage bij ledenbrief 17 mei 2023: “Uitnodiging ALV 14 juni 2023” Samenvatting Wij presenteren u het Jaarverslag 2022. Het bestaat uit een online bestuurlijk en financieel verslag. De verantwoording van het fonds Gemeenschappelijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU) is opgenomen in beide verslagen. Het Jaarverslag staat geagendeerd tijdens de aanstaande Algemene Ledenvergadering op woensdag 14 juni. Voorstel aan de leden Het VNG-bestuur legt het bestuurlijk verslag ter kennisname aan u voor en vraagt u om het Financieel Jaarverslag vast te stellen en het bestuur décharge te verlenen.

Bestuurlijk jaarverslag 2022 Hoe pakt het regeerakkoord van het kabinet-Rutte IV financieel uit voor gemeenten? Met spanning keken gemeenten uit naar de startnota, die half januari 2022 verscheen. Het stuk kreeg al snel de bijnaam The Good, the Bad and the Ugly. In de eerste maanden van het jaar is er weer een lockdown. Op de dag nadat die afloopt, 24 februari 2022, valt Rusland Oekraïne binnen. Duizenden Oekraïense vluchtelingen zijn welkom in gemeenten, een pittige opgave tegen de achtergrond van de al bestaande problemen bij de opvang van asielzoekers. In de terugblik over 2022 leest u meer over deze en andere onderwerpen die de aandacht van gemeenten vroegen in 2022. Ook leest u over de verschillende VNG-bedrijven en vertellen enkele VNG-bestuurders hoe zij terugkijken op 2022. U leest het bestuurlijk verslag op onze website: https://vng.nl/artikelen/vng-jaarverslag-2022.

Financieel jaarverslag 2022 De VNG eindigde het jaar met een negatief resultaat van € 4,2 miljoen. Dit is conform het besluit van de Algemene Ledenvergadering (ALV) in 2018 over het gefaseerd inzetten van eigen vermogen. In de begroting voor 2022 was een negatief resultaat opgenomen van € 4,6 miljoen; het resultaat is dus uiteindelijk iets beter dan begroot. Van het negatieve resultaat is ruim € 1 miljoen te wijten aan slechte resultaten in de beleggingsportefeuille. Het was geen gunstig jaar op de beurs. Twee belangrijke financiële onderwerpen vallen op in 2022: begin dit jaar is ruimte in de begroting ingezet om gemeenten te ondersteunen bij de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne en het VNG-bestuur maakte extra budget vrij voor werkzaamheden van de VNG Kennishub. Die faciliteert en stimuleert het ontwikkelen en delen van kennis, zowel binnen de VNG als met en tussen gemeenten. We doen dit samen met gemeenten en kennisinstellingen. De Kennishub past in de transities waarin technologie en data een grote rol spelen.

Het gaat ook om het organiseren van denkkracht over de grote maatschappelijke veranderopgaven en de rol van de overheid. Samen met de Argumentenfabriek hebben we hiervoor in 2022 initiatief genomen voor de Denktank Nederland 2040. Dit is een breed beraad van bestuurders, wetenschappers en betrokken burgers, bedoeld om gezamenlijk een langetermijnperspectief neer te zetten. Het idee is dat een sterke overheid de transformaties in goede banen moet leiden en de burgers bestaanszekerheid garandeert. Gemeenten spelen daarin een sleutelrol omdat ze de uitvoering goed kennen, en ook de leefwereld van hun inwoners. De volledige toelichting op het resultaat van de VNG leest u in het Financieel verslag 2022. Deze vindt u in de bijlage. Voorstel aan de leden Het Financieel Jaarverslag vast te stellen en het bestuur décharge te verlenen.

Financieel Jaarverslag 2022

2

Financieel jaarverslag 2022

Inhoud Voorwoord

5

Financieel beleid

6

Kerninformatie van de VNG

15

Samenstelling bestuur en directie VNG

17

Enkelvoudige jaarrekening 2022

19

Enkelvoudige balans per 31 december 2022

20

Enkelvoudige staat van baten en lasten over 2022

22

Toelichting algemeen

24

Toelichting op de enkelvoudige balans

30

Toelichting op de enkelvoudige staat van baten en lasten

40

Geconsolideerde jaarrekening 2022

51

Geconsolideerde balans per 31 december 2022

52

Geconsolideerde staat van baten en lasten over 2022

54

Geconsolideerd kasstroomoverzicht

56

Toelichting op de geconsolideerde balans

57

Toelichting op de geconsolideerde staat van baten en lasten

61

Overzicht mutatie eigen vermogen

64

Overige gegevens

65

Overige zaken betreffende de jaarrekening

66

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

67

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

3

4

Financieel jaarverslag 2022

Voorwoord 2022 was een jaar van crises: corona, Oekraïne, de asielzoekersopvang, stikstof, bestaanszekerheid, en het woningtekort. Gemeenten hadden er de handen aan vol. Het regeerakkoord bracht in 2022 financieel niet wat gemeenten nodig hebben: langjarige financiële zekerheid. De VNG-inzet is al jaren gericht op structurele financiële duidelijkheid en betere interbestuurlijke verhoudingen. Beide zijn helaas onvoldoende gerealiseerd. De VNG eindigde het jaar met een negatief resultaat van € 4,2 miljoen. Dit is conform het besluit van de Algemene Ledenvergadering (ALV) in 2018 over het gefaseerd inzetten van eigen vermogen. In de begroting voor 2022 was een negatief resultaat opgenomen van € 4,6 miljoen; het resultaat is dus uiteindelijk iets beter dan begroot. Van het negatieve resultaat is ruim € 1 miljoen te wijten aan slechte resultaten in de beleggingsportefeuille. Het was geen gunstig jaar op de beurs. Twee belangrijke financiële onderwerpen vallen op in 2022. Begin dit jaar is ruimte in de begroting ingezet om gemeenten te ondersteunen bij de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne en het VNG-bestuur maakte extra budget vrij voor werkzaamheden van de VNG Kennishub. Die faciliteert en stimuleert het ontwikkelen en delen van kennis, zowel binnen de VNG als met en tussen gemeenten. We doen dit samen met gemeenten en kennisinstellingen.

De Kennishub past in de transities waarin technologie en data een grote rol spelen. Het gaat ook om het organiseren van denkkracht over de grote maatschappelijke veranderopgaven en de rol van de overheid. Samen met de Argumentenfabriek hebben we hiervoor in 2022 initiatief genomen voor de Denktank Nederland 2040. Dit is een breed beraad van bestuurders en betrokken burgers, bedoeld om gezamenlijk een langetermijnperspectief neer te zetten. Het idee is dat een sterke overheid de transformaties in goede banen moet leiden en de burgers bestaanszekerheid garandeert. Gemeenten spelen daarin een sleutelrol omdat ze de uitvoering goed kennen, en ook de leefwereld van hun inwoners. Het is de laatste keer dat ik dit financieel jaarverslag inleid. Volgend jaar staat op deze plek mijn opvolger Sharon Dijksma. Ik wens haar veel succes in de eervolle en belangrijke rol van voorzitter van de VNG. Jan van Zanen, Voorzitter Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

5

Financieel beleid Het financieel beleid richt zich in 2022 evenals voorgaande jaren op een stabiele begroting en het altijd kunnen voldoen aan (betalings-)verplichtingen. Op basis van de in de ALV van juni 2018 vastgestelde contributiesystematiek (en daaruit volgende begrotingsgrondslagen) wordt de bestemming van het resultaat van de bedrijven en beleggingsportefeuille bij het vaststellen van de jaarrekening in de ALV besloten. In de meerjarige begrotingssystematiek is gekozen voor een combinatie van een contributiestijging van 1% bovenop de index als gevolg van de inflatie en een geleidelijke afbouw van de financiële reserves. In de toelichting op het contributievoorstel is geconstateerd dat het voor een stabiele begroting en een transparante verantwoording nodig is dat de basisactiviteiten (de kernorganisatie) uiteindelijk worden gedekt uit structurele inkomsten. Zolang de 100% dekking vanuit de contributie nog niet is gerealiseerd, wordt het begrotingstekort gefinancierd vanuit het vermogen. In de begroting 2022 is een dekking opgenomen uit het vermogen van € 4,584 miljoen en € 0,607 miljoen als dekking voor de afschrijvingslasten voor verbouwing van de Willemshof.

De samenstelling van de baten en lasten van de VNG De Vereniging streeft in haar begroting naar een volledige dekking van de kernorganisatie uit de contributie. Naast de contributie en de inzet van het eigen vermogen zijn er ook andere bronnen waaruit de kosten van de organisatie als geheel worden gedekt. Ook subsidies en bijdragen uit het Fonds GGU vormen een wezenlijke bron van inkomsten.

Samenstelling van de baten van de Vereniging 2022 Contributie: 18% Financiële baten en lasten: 1% Interne omzet: 3% Resultaat deelnemingen: 0% Overige baten: 2%

Bijdrage projecten: 76%

De lasten worden onderverdeeld in salarislasten, overige personeelslasten, activiteitslasten en de overige vaste lasten (zoals huisvestingskosten, ICT en overige kantoorkosten). Onder de activiteitslasten staan de lasten voor adviezen derden, bijeenkomsten en voorlichting. Deze lasten worden veelal gedekt vanuit de subsidies en GGU-middelen.

6

Financieel jaarverslag 2022

Samenstelling van de lasten van de Vereniging 2022 Overige personeelslasten: 3% Afschrijvingen: 1%

Salarislasten: 20% Overige lasten: 2% Kantoor- en huisvestingslasten: 4%

Activiteitslasten: 70%

Beleggingsportefeuille De VNG heeft in het verleden besloten om een beleggingsportefeuille aan te houden voor vermogen dat niet op korte termijn aangesproken hoeft te worden. Het beleggingsbeleid is gericht op een horizon van 5 tot 10 jaar. De doelstelling van de beleggingen is een stabiele vermogensontwikkeling met een gemiddeld jaarrendement van circa 4%. De lange termijn beleidsbenchmark die de gewenste risico/rendement verhouding van het bestuur van de Vereniging weerspiegelt, bestaat uit een portefeuille die is samengesteld uit wereldwijde aandelen (10%), onroerend goed (5%), absoluut rendement (10%) en Euro obligaties (75%). De samenstelling van de lange termijn benchmark en de hierbij afgesproken beheerrichtlijnen blijkt voor de toekomst steeds minder passend om binnen de gewenste risico/rendement verhouding te komen tot een langjarig rendement van 4%. Oorzaak hiervan is de ontwikkeling van de rente op lange termijn. Gezien het voorgaande wordt momenteel onderzocht in hoeverre het vermogensbeheercontract moet worden gewijzigd om aan de 4% rendementsdoelstelling te kunnen blijven voldoen, zonder dat gewenste (en aanvaardbare) risico/rendement verhouding hierbij wordt los gelaten.

Omvang van de beleggingsportefeuille Ten opzichte van het voorgaande jaar is de effectenportefeuille, inclusief saldo rekening courant en beheerkosten, met € 8,609 miljoen (=12,75%) in omvang afgenomen. Na eliminatie van beheerkosten wordt deze afname veroorzaakt door het lagere koersresultaat (€ -9,168 miljoen (14%)) ten opzichte van waarde per 01-01-2022. De ontvangen dividenden matigen het effect van de afname van de effectenportefeuille met € 0,625 miljoen. Er zijn in 2022 geen middelen onttrokken aan de effectenportefeuille noch is er gestort op de effectenportefeuille. Waarde beleggingsportefeuille De waarde van de beleggingsportefeuille ultimo 2022 komt uit op € 58,91 miljoen. Dit is inclusief het saldo rekening courant (€ 1,34 miljoen) dat de beheerder van de beleggingsportefeuille gebruikt voor aan- en verkopen. Samenstelling resultaat beleggingsportefeuille Het beleggingsresultaat bepaalt de toe en afname van de waarde van de portefeuille op de balans.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

7

Het resultaat op de beleggingsportefeuille na aftrek van management- en custodiankosten bedraagt € 8,609 miljoen negatief. Dit is als volgt samengesteld (* € 1.000)

Coupon Dividenden (na dividendbelasting) Rente

625 -

Netto inkomsten

625

Overige lasten effectenportefeuille

-66

Koersresultaat -9.168 Beleggingsresultaat -8.609

Het percentuele resultaat van de effectenportefeuille 2022 komt hiermee uit op -12,75%. Met de voor de portefeuille overeengekomen benchmark wordt een resultaat beoogd van 4%. Het beleggingsresultaat blijft dus dit jaar met 16,74% achter ten opzichte van de benchmark. Herwaarderingsreserve Het cumulatieve ongerealiseerde resultaat ultimo 2022 (= de theoretische waarde van de herwaarderingsreserve) bedraagt € 2,694 miljoen negatief.

Sturen op liquiditeitspositie en werkkapitaal Liquiditeitspositie De Vereniging wil op het gebied van liquiditeitsbeheer ‘in control’ zijn. Het uitgangspunt is dat het liquiditeitssaldo niet onder nul mag dalen. Dit wordt bereikt door: • het jaarlijks opstellen van een kasstroomoverzicht op basis van de geconsolideerde jaarrekening; • het beheersen van de jaarlijks toegestane investeringen; • het streven naar een voorspelbaar en optimaal winstuitkeringsbeleid van de door de VNG (in) direct gehouden bedrijven; • het periodiek verkopen van een deel van de effectenportefeuille indien nodig voor een aanvaardbare liquiditeitspositie; • een goede en adequate informatievoorziening. De liquiditeitspositie is het saldo van de liquide middelen en de kortlopende schulden aan kredietinstellingen. Ultimo 2022 bedraagt de liquiditeitspositie van de Vereniging € 37,65 miljoen. In 2021 kwam het saldo uit op € 33,15 miljoen. Vermogen en solvabiliteit De solvabiliteit wordt gebruikt om inzicht te krijgen in de financiële gezondheid van de organisatie op langere termijn. Dit kengetal geeft aan in hoeverre met het vermogen de kortlopende alsook de langlopende schulden kunnen worden terugbetaald. De solvabiliteitsratio van de Vereniging uitgedrukt als percentage van het eigen vermogen bedraagt per balansdatum 2022 37,17% (44,46% per balansdatum 2021).

De ten opzichte van 2021 verminderde solvabiliteit wordt veroorzaakt doordat het eigen vermogen is afgenomen als gevolg van voornamelijk koersverliezen op effecten en de daaruit volgende afname van de

8

Financieel jaarverslag 2022

bestemmingsreserve en door het negatieve resultaat 2022. Een solvabiliteitsratio van 37,17% bij de Vereniging wordt solide bevonden. De VNG heeft als gevolg van de verkoop van enkele panden in het verleden en het resultaat van haar deelnemingen een vrij vermogen, dat in een effectenportefeuille wordt aangehouden. Tot en met 2018 werd het rendement op het vermogen gebruikt als aanvulling op de contributie. Vanaf 2019 wordt het rendement op de effectenportefeuille niet begroot en uitgegeven in het boekjaar, maar wordt de bestemming van het rendement meegenomen bij de vaststelling van de jaarrekening. Vanaf 2019 wordt geleidelijk de contributie verhoogd met 1% per jaar. Dit wordt gedaan onder gelijktijdige afbouw van het vermogen. Zolang de contributie niet dekkend is zal het tekort uit het vermogen worden onttrokken, zoals afgesproken in de ALV 2018. Het belegde vermogen wordt aangehouden om de volgende reden: • Het vermogen wordt aangehouden om de gevolgen van negatieve begrotingen op te vangen. Deze zullen ontstaan door de financiering van de renovatie van de Willemshof in 2009. In 2007 is besloten dat lasten als gevolg van herhuisvesting ten laste van het eigen vermogen komen. Dit geschiedt door middel van het begroten van een verlies gelijk aan de jaarlijkse afschrijvingslast.

• Daarnaast komt het geregeld voor dat de VNG ten behoeve van grote projecten tijdelijk lasten voorfinanciert uit het vermogen. Vanaf 2017 wordt ongeveer € 5 miljoen voorgefinancierd voor de gemeentelijke telefonie. • Voorts dient het vermogen voor het opvangen van onvoorziene lasten die het gevolg zijn van tegenvallers in de eigen bedrijfsvoering en het financieren van tijdelijke, niet standaard uitgaven die wel voorzien in een behoefte bij de leden om actie op bepaalde terreinen te ondernemen, op te vangen in de begroting. • Het vermogen dient ook ter dekking van het belangrijkste risico voor de VNG: het WW- en bovenwettelijke WW(BWW)-risico. De VNG is eigenrisicodrager voor de WW en BWW. Het vermogen is nodig in het geval de VNG op enig moment sterk zou moeten inkrimpen en aan een groot deel van haar medewerkers een uitkering moet verstrekken. Gemiddeld genomen hebben de medewerkers een opgebouwd WW- en BWW-recht van ongeveer twee keer het jaarsalaris. • Het vermogen dient ook om extra uitgaven (bijvoorbeeld niet begrote maar wel op dat moment noodzakelijke uitgaven die in enig jaar ten laste van de exploitatie komen) op te vangen. • Het vermogen wordt gebruikt om deelnemingen die in zwaar weer zijn gekomen, al dan niet als gevolg van externe omstandigheden, tijdelijk te ondersteunen. • Het vermogen dient deels ter dekking van het negatieve werkkapitaal.

Maatschappelijk verantwoord ondernemen De VNG onderstreept het belang van maatschappelijk verantwoord ondernemen. De VNG ondersteunt veel initiatieven met een maatschappelijk karakter op landelijk en gemeentelijk niveau. De vermogensbeheerder belegt met engagement. Het engagementproces beoogt verbetering te bewerkstelligen bij ondernemingen en fondsmanagers waar bepaalde ESG-aandachtspunten (Environmental Social & Governance) zijn geconstateerd. Verwezenlijking van de uitgangspunten wordt bereikt door de dialoog aan te gaan met ondernemingen en fondsmanagers die ESG-criteria, die de vermogensbeheerder hanteert, schenden.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

9

Deelnemingen De deelnemingen die de VNG ultimo 2022 (indirect) aanhoudt zijn de volgende: • VNG Diensten B.V.: Fungeert als houdstermaatschappij van de hieronder vermelde dochterbedrijven. De vennootschap maakt gebruik van de vrijstelling tussenconsolidatie als bedoeld in artikel 2:408 BW. De financiële gegevens van de vennootschap en haar dochtermaatschappijen zijn opgenomen in de geconsolideerde jaarrekening 2022 van de VNG te Den Haag. Statutaire directie: L.K. Geluk en P.W. Jeroense. Vestigingsplaats: Den Haag. • Congres- en Studiecentrum VNG B.V. (incl. haar dochter VNG Opleiding en Detachering B.V.): Organiseert congressen, workshops, trainingen en studiebijeenkomsten over gemeentelijke en aanverwante onderwerpen en beleidsterreinen. Statutaire directie: L.D. de Vries. Vestigingsplaats: Den Haag. • VNG Risicobeheer B.V.: Is gericht op risicomanagement bij gemeenten. In deze rol adviseert zij over risicovraagstukken en ontwikkelt zij verzekeringsproducten voor gemeenten. Onder andere rechtsbijstandverzekeringen voor collegeleden en ambtenaren, vrijwilligersverzekeringen, zorgverzekeringen en ongevallenverzekeringen brandweer. Voorts adviseert VNG Risicobeheer over risicobeheer bij gemeenten. Statutaire directie: C. Ravensbergen. Vestigingsplaats: Den Haag.

• VNG International B.V.: (inclusief haar buitenlandse dochter CILG): Werkt aan versterking van het democratisch lokaal bestuur wereldwijd. Het bedrijf ondersteunt Nederlandse en Europese gemeenten bij beleidsinnovatie door gebruik te maken van Europese netwerken. VNG International ondersteunt het internationale werk van Nederlandse gemeenten. Statutaire directie: P.W. Jeroense. Vestigingsplaats: Den Haag. • VNG Realisatie B.V.: Richt zich op het verbeteren van dienstverlening en bedrijfsvoering van gemeenten ten behoeve van hun burgers en bedrijven. Daarnaast helpt VNG Realisatie gemeenten deel te nemen aan de netwerksamenleving en ontwikkelt VNG Realisatie concepten voor een krachtig bestuur. Statutaire directie: N. Ducastel. Vestigingsplaats: Den Haag. • VNG Naleving B.V.: Adviseert en ondersteunt gemeenten op het terrein van handhaving en naleving, ter verbetering van de uitvoeringskracht waarbij zij zich primair richt op het sociale domein en waarbij zij zich richt op de kennisontwikkeling, innovatie, kennisverspreiding. VNG Naleving ondersteunt de VNG bij door haar gevoerde programma’s op voorgenoemd terrein. Statutaire directie: N. Ducastel. Vestigingsplaats: Den Haag.

Resultaatontwikkeling van de Vereniging De jaarrekening omvat twee jaarrekeningen, de enkelvoudige jaarrekening en de geconsolideerde jaarrekening. In de enkelvoudige jaarrekening is het resultaat van de deelnemingen apart opgenomen, terwijl in de geconsolideerde jaarrekening de totale baten en lasten van de VNG en de deelnemingen worden weergegeven, geëlimineerd voor de onderlinge leveringen.

10

Financieel jaarverslag 2022

Op hoofdlijnen is de ontwikkeling van het resultaat van de Vereniging als volgt: Bedragen x € 1.000

Realisatie 2021

Begroting 2022

Realisatie 2022

Begroting 2023

Baten

129.502

101.090

134.883

113.081

Lasten

131.123

106.281

138.915

118.704

Bedrijfsresultaat

-1.621

-5.191

-4.032

-5.623

Financiële baten en lasten

1.045

-

-1.261

-

Resultaat deelnemingen

523

-

274

-

Resultaat (voor bestemming)

-53

-5.191

-5.019

-5.623

Bestemmingsreserve

1.177

607

800

1.135

Onverdeeld resultaat

1.124

-4.584

-4.219

-4.488

In de begroting 2022 is rekening gehouden met een dekking uit het vermogen van € 4,584 miljoen. Daarnaast is in de begroting 2022 rekening gehouden met de dekking van de onderstaande afschrijvingslasten vanuit het vermogen voor een totaalbedrag van € 0,607 miljoen: • De renovatie van de Willemshof, besluit genomen in 2007; • De herinrichting van de begane grond, besluit genomen in 2018, Deze lasten worden verantwoord in de staat van baten en lasten en gedekt vanuit het vermogen. In het tweede kwartaal 2022 is besloten € 1,056 miljoen uit het vermogen te bestemmen voor de werkzaamheden van de Kennishub. De inzet van deze middelen is verspreid over de jaren 2022 en 2023 voor een bedrag van € 0,528 per jaar. Deze Kennishub heeft op dit moment vooral een bemiddelende rol. Dat wil zeggen dat de hub zich richt op het faciliteren en stimuleren van kennisontwikkeling en -deling intern (binnen de VNG) en met en tussen de leden (gemeenten) van de VNG. De hub doet dit via (structurele) connecties met de kennisinstellingen (door de uitbouw en coördinatie van kennisnetwerken). Met andere woorden: de hub verbindt, structureert en coördineert kennisontwikkeling en -deling en heeft een aanjaagfunctie op het gebied van kennis- en datagedreven werken. De Kennishub wordt binnen en buiten de VNG steeds meer gevraagd te verbinden, adviseren en mee te denken.

Er is overal beweging op het gebied van kennis en ook andere partijen lijken in een vergelijkbare puzzel te zitten waar het gaat over kennis en expertise. De realisatie 2022 is uitgekomen op € 0,194 miljoen. Het restant valt vrij in de overige reserves. Vergelijking realisatie 2022 met begroting 2022 Het resultaat is uitgekomen op € 4,219 miljoen negatief. Het resultaat is daarmee € 0,365 miljoen hoger dan begroot. Het bedrijfsresultaat is € 1,159 miljoen hoger dan begroot. Het resultaat van de deelnemingen en de financiële baten en lasten waren in de begroting niet meegenomen. Het resultaat uit de effectenportefeuille en de deelnemingen bedraagt € 0,987 miljoen negatief. Het hogere bedrijfsresultaat verklaart deels het positievere resultaat. Het bedrijfsresultaat is een optelsom van de volgende posten: • Baten: De realisatie in 2022 is uiteindelijk € 33,793 miljoen hoger uitgekomen dan begroot met name veroorzaakt door hoger gerealiseerd projectvolume en de hogere doorbelasting van afgenomen diensten, zoals ICT en de vergoeding voor detachering van interne medewerkers. De nieuwe projecten beïnvloeden het bedrijfsresultaat. Een hogere dan begrote inzet van intern personeel zorgt voor een extra dekking van de overheadlasten.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

11

•

•

• •

• •

•

De hogere projectbijdrage wordt mede veroorzaakt door nieuwe extern gefinancierde projecten na het vaststellen van de begroting. Tegenover deze projecten staat een nagenoeg gelijke stijging van de projectlasten (inclusief personele lasten). De lasten van uitzendkrachten/personeel derden komen 2,621 miljoen hoger uit dan begroot. De extra lasten hebben onder andere betrekking op vervangende inhuur voor openstaande vacatures, detacheringen en zwangerschapsvervanging. De kosten van woon-werkverkeer zijn evenals de opleidingskosten lager uitgekomen dan begroot. De reis- en verblijfslasten komen € 0,113 hoger uit dan begroot. Vrijval vanuit de egalisatievoorziening van € 0,061 miljoen, als gevolg van de daling van de WW en BWW rechten omdat oud-medewerkers een baan hebben gevonden en geen recht hebben op de uitkering; Daling van de reservering van de verlofuren van € 0,119 miljoen. De kantoor- en huisvestingslasten zijn ten opzichte van de begroting € 0,689 miljoen hoger. Dit wordt met name veroorzaakt door de hogere automatiseringslasten. Deze zijn € 0,603 miljoen hoger dan begroot. Ook de huisvesting- en onderhoudslasten en de restauratieve lasten waren in 2022 hoger dan begroot. Doorbelasting van de inzet van medewerkers voor extern gefinancierde projecten aan projecten. In de begroting werd rekening gehouden met een doorbelasting van € 7,032 miljoen aan baten.

Door het gestegen projectvolume was de werkelijke inzet van medewerkers hoger. De werkelijke doorbelasting kwam uit op € 8,047 miljoen, € 1,015 miljoen hoger dan begroot. Dit levert een positief dekkingsresultaat op.

Vergelijking realisatie 2022 met realisatie 2021 Het resultaat van de Vereniging is in 2022 uitgekomen op € 4,219 miljoen negatief. Ten opzichte van het resultaat van € 1,124 miljoen positief over 2021 is dit een daling van € 5,343 miljoen. Zoals hierboven al genoemd zijn er zowel mee- als tegenvallers die voor het resultaat zorgen. Zo zijn ten opzichte van 2021 de lasten relatief meer gestegen dan de baten, is er een negatief resultaat te melden op de financiële baten en lasten en is het resultaat van de deelnemingen lager dan in 2021. Het bedrijfsresultaat is in 2022 € 2,411 miljoen lager dan in 2021, maar nog altijd hoger dan begroot. De belangrijkste oorzaak voor de daling van het resultaat is een optelsom van het volgende: • Een stijging van de salarislasten (conform AVR-ontwikkelingen) en de overige personeelslasten. • Hogere kantoor- en huisvestingslasten. • Hogere contributie als gevolg van de afgesproken 1% groei van de contributie, naast het gebruikelijke indexeren. • Hogere projectbijdragen als gevolg van de extra inzet vanuit Gemeentefonds Saldi, naast de bijdrage uit het Fonds GGU opgericht, voor de gezamenlijke uitvoeringsactiviteiten. • Het negatieve resultaat werd enigszins gedempt door de vrijval vanuit de egalisatievoorziening. De WW en BWW rechten daalden, omdat oud-medewerkers op de huidige arbeidsmarkt steeds sneller een baan vinden.

• Daarnaast was er ook een lagere reservering voor verlofuren, in 2022 is er door de organisatie meer gestuurd op het tijdig opnemen van de verlofdagen. Het resultaat uit deelnemingen komt € 0,249 miljoen (47,6%) lager uit ten opzichte van 2021. Het lagere resultaat uit de deelnemingen in 2022 wordt gevonden bij alle VNG-deelnemingen met uitzondering van VNG International B.V. VNG International B.V. wist haar resultaat ten opzichte van het voorgaande jaar te verbeteren met bijna 20%. De terugloop van het resultaat ten opzichte van het voorgaande jaar bij de overige VNG-deelnemingen is veroorzaakt door een aantal factoren die bij iedere deelneming anders is. Zo heeft VNG Realisatie B.V. een bestedingsplan in uitvoering om de conversiereserve uit te putten, leidt VNG Connect meer verlies door extra kosten die samenhangen met het gezondmakingstraject, loopt het resultaat

12

Financieel jaarverslag 2022

van VNG Risicobeheer B.V. terug als gevolg van omschakeling naar een nieuw businessmodel, is het resultaat van VNG Naleving lager doordat het jaar ervoor beheerst werd door eenmalige effecten en had VNG Diensten B.V. een lager resultaat als gevolg van extra advies uitvraag. Het gerealiseerde resultaat uit de effectenportefeuille is € 8,61 miljoen lager dan in 2021. Dit lager uitkomen wordt nagenoeg uitsluitend veroorzaakt door negatieve koersresultaten. De rentebaten zijn € 0,289 miljoen lager dan 2021. In 2021 was in de vergoeding het voorgeschoten vermogen van de gemeentelijke aanbestedingsprojecten met terugwerkende kracht vanaf 2016 opgenomen.

Toelichting op de bedrijfsrisico’s Net als iedere andere organisatie loopt de Vereniging in de dagelijkse uitvoering van haar activiteiten risico’s. Het is van belang deze risico’s te identificeren en daarop bewust beleid te ontwikkelen. In deze paragraaf worden de meest relevante risico’s belicht. Het gaat hier om risico’s die de financiële positie van de Vereniging kunnen aantasten. Projecten De Vereniging voert namens derden diverse projecten uit. Hiervoor ontvangt zij bijdragen en/of subsidies van het rijk en overige overheidsorganisaties. Uit de ontvangen bijdragen worden projectmedewerkers gefinancierd. Het betreft hier niet alleen medewerkers met een tijdelijke aanstelling, maar ook medewerkers met een vaste aanstelling of externe inhuur. Gezien de omvang van het aantal projecten is een vaste kern van projectmedewerkers verantwoord. Het laatste betekent wel dat vaste lasten worden gefinancierd met variabele inkomsten. Risico bij het wegvallen van projecten is dat er onvoldoende dekking is voor de salarislasten en eventueel kosten voor afvloeiing van projectmedewerkers. Om de risico’s te beheersen worden alleen die projecten begroot die zeker zullen worden gerealiseerd. Voorts wordt voor de uitvoering van projecten zo veel mogelijk gewerkt met personeel dat flexibel over de projecten ingezet kan worden.

Verder is er bij inhuur ook het risico van een fictief dienstverband. Risicobeheersing vindt hier plaats door vooraf de opdrachtformulering helder en duidelijk neer te zetten en te toetsen. Er is een Inkoop Service Desk ingericht om het inkoopproces te ondersteunen en te bewaken. Inkoop vindt plaats via de Inkoop Service Desk. Middels deze maatregelen wordt getracht het risico op het wegvallen van bijdragen te beperken. Subsidies De Vereniging ontvangt subsidies voor de uitvoering van diverse projecten. De Vereniging loopt het risico dat achteraf het subsidiebedrag naar beneden wordt bijgesteld als de Vereniging niet aan de subsidievoorwaarden heeft voldaan, terwijl de lasten wel zijn gemaakt. Dit risico wordt onder meer beperkt door periodiek te monitoren of de gemaakte lasten binnen het toegekende budget vallen en een strikt tijdschrijfbeleid te handhaven zodat projecturen na afloop te verantwoorden zijn. Resultaat bedrijven De Vereniging loopt het risico dat de resultaten van de bedrijven tegenvallen door ontwikkelingen op de markt waarop deze bedrijven opereren of doordat andere risico’s zich voordoen, die typisch zijn voor de betreffende deelneming. Als indirect 100% aandeelhouder deelt de Vereniging in het in de resultaatseffecten als gevolg van de ondernemingsrisico’s van de deelnemingen.

De VNG wil haar afhankelijkheid van het resultaat van de VNG-bedrijven terugdringen. Hierdoor zal bij de VNG het risico dat uit het aandeelhouderschap voortkomt gemitigeerd worden. Dit heeft zij gedaan door sinds 2019 het resultaat van de deelnemingen niet meer mee te nemen in de begroting. Beleggingen De Vereniging loopt koersrisico over het belegd vermogen. Als de koersen van aandelen en of

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

13

vastrentende waarden dalen zal dit een negatief effect op het vermogen hebben. Tevens kan het een negatief effect op het resultaat hebben omdat begrote inkomsten uit beleggingen niet worden gerealiseerd. Behoudens de situatie van algehele en extremere omstandigheden (malaise op de effectenmarkten) is door het aanbrengen van spreiding in de portefeuille (in beleggingscategorieën en over regio’s wereldwijd), het risico op een negatief effect op het vermogen beperkt. Er is gekozen voor een middellange beleggingsstrategie. Dat houdt in dat wordt verwacht dat optredende koersdalingen op de middellange termijn weer goed worden gemaakt en de vermogenspositie dus niet structureel wordt aangetast. Een eventueel negatief effect op het jaarresultaat van de Vereniging is niet altijd op voorhand uit te sluiten. Wel wordt dit eventuele negatieve effect gedempt door te werken met een herwaarderingsreserve. Hierdoor worden, zolang de herwaarderingsreserve positief is, ongerealiseerde koersresultaten niet in het resultaat betrokken. Het risico dat gelopen wordt met beleggingen wordt vervolgens nog verder beperkt door spreiding en door indien nodig door een tijdige aanpassing van de portefeuilleverdeling in tijden van verslechterende marktomstandigheden. Er wordt een defensief beleggingsbeleid gevoerd.

Eigenrisicodrager WW en Bovenwettelijk WW (BWW) De Vereniging is eigen risicodrager voor de WW- en BWW rechten van de oud-medewerkers. Dit kan leiden tot tegenvallers die vooral bij de het recht op BWW op kunnen lopen tot hoge bedragen. Voor alle opgebouwde rechten wordt op het moment dat het recht zich voordoet een voorziening gevormd. Om eventuele opbouw van nieuwe rechten te beperken, werkt de Vereniging voor een deel met tijdelijke contracten, indien het om tijdelijk werk en een tijdelijke financiering gaat. Frauderisico’s De Vereniging besteedt aandacht aan het in kaart brengen frauderisico’s. In het algemeen worden maatregelen genomen om de gesignaleerde risico’s te voorkomen en te mitigeren om zo de frauderisico’s te beperken. De VNG monitort periodiek de voortgang van projecten en de behaalde resultaten. Het verbeteren van een goede werking van het interne (risico-) beheersingssysteem is voor de VNG een prioriteit. Er zijn bij de Vereniging geen vermoedens dan wel gevallen van fraude bekend. Continuïteit De Vereniging heeft overwogen of er gebeurtenissen en omstandigheden zijn waardoor (ernstige) onzekerheid zou kunnen bestaan of de Vereniging haar activiteiten in continuïteit kan voortzetten. Daarbij is geconcludeerd dat er geen materiële onzekerheid bestaat.

De VNG heeft voldoende en geschikte informatie om te concluderen dat het hanteren van de continuïteitsveronderstelling passend is. Op basis hiervan zal in de jaarrekening geen verdere toelichting worden gegeven met betrekking tot de continuïteitsveronderstelling van de VNG.

14

Financieel jaarverslag 2022

Kerninformatie van de VNG (bedragen x € 1.000)

Geconsolideerde balans van de VNG per ultimo

2022

2021

Vaste activa

68.555

78.997

Vlottende activa

95.943

100.870

Groepsvermogen

-51.704

-63.912

Voorzieningen

-2.154

-2.981

-110.640

-112.794

-

-

2022

2021

Contributie

24.974

24.514

Totale baten (exclusief contributie)

156.484

140.571

Totale lasten

185.064

165.900

Bedrijfsresultaat

-3.604

-815

Financiële baten en lasten

-1.373

904

Bijzondere baten en lasten

-

-

Vennootschapsbelasting

-40

-142

-5.019

-53

800

1.177

-4.219

1.124

Kortlopende schulden

Geconsolideerde staat van baten en lasten van de VNG

Resultaat boekjaar Dekking uit het vermogen Onverdeeld resultaat

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

15

Het aandeel in het resultaat van de VNG-bedrijven in het resultaat (na VpB) van de Vereniging is als volgt opgebouwd

2022

2021

Congres- en Studiecentrum VNG B.V.

-399

-417

VNG Risicobeheer B.V.

395

517

VNG International B.V.

310

269

VNG Realisatie B.V.

87

102

VNG Naleving B.V.

20

145

-139

-93

274

523

2022

2021

Bezetting in fte’s per 31 december

298,5 fte

291,4 fte

Gemiddeld aantal fte’s

295,0 fte

293,5 fte

15%

13,16%

5,42%

4,36%

Salarislasten in procenten van de lasten

20%

20%

Vraagbaakfunctie van de Vereniging

2022

2021

25.531

16.598

VNG Diensten B.V. (excl. deelnemingen)

Personeelsgegevens van de Vereniging

Uitstroompercentage bij de Vereniging Ziekteverzuimpercentage (incl. zwangerschappen)

Aantal binnengekomen vragen via de Frontoffice (zowel in Corsa als per mail)

16

Financieel jaarverslag 2022

Samenstelling bestuur en directie VNG (per 31 december 2022)

Dhr. J. van Zanen Mw. S. Dijksma Dhr. E. van Oosterhout Dhr. S. van Alfen Mw. S. Ausems Mw. A. van Berckel Dhr. C. van den Bos Mw. S. Bruines Dhr. P. Depla Dhr. E. Drenth Mw. C. Dortmans Dhr. R. Groot Wassink Mw. L. Grijsen Dhr. T. Heerts Dhr. P. Heijkoop Dhr. J. Kramer Mw. L. Hooijdonk Dhr. R. Lievense Dhr. A. Reinders Dhr. P. Snijders Dhr. G. Soest Mw. L. Spies Mw. O. de Vries-Chang Dhr. R. Wever

Voorzitter Vicevoorzitter Secretaris/Penningmeester Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid

Burgemeester Burgemeester Burgemeester Raadslid Burgemeester Secretaris Burgemeester Wethouder Burgemeester Wethouder Wethouder Wethouder Wethouder Burgemeester Wethouder Burgemeester Wethouder Raadslid Burgemeester Burgemeester Griffier Burgemeester Raadslid Burgemeester

Den Haag Utrecht Emmen Buren Waalwijk Tilburg Urk Den Haag Breda Midden Groningen Helmond Amsterdam Deventer Apeldoorn Dordrecht Noardeast-Fryslân Utrecht Schouwen Duiveland Stichtse Vecht Zwolle Venlo Alphen a/d Rijn Heerenveen Heerlen

Directie Leonard Geluk Pieter Jeroense

Algemeen directeur plv. Algemeen directeur

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

17

18

Financieel jaarverslag 2022

Enkelvoudige jaarrekening 2022 Vereniging van Nederlandse Gemeenten

19

Enkelvoudige balans per 31 december 2022 Voor bestemming van het resultaat (bedragen x € 1.000)

ACTIVA 2022

2021

Vaste activa Materiële vaste activa (1) Bedrijfsgebouwen en -terreinen

8.536

9.279

Activa in uitvoering

84

84

Machines en installaties

788

836

1.408

1.344

Andere vaste bedrijfsmiddelen

10.816

11.543

Financiële vaste activa (2) Deelnemingen

19.745

19.488

Overige effecten

57.578

66.937

Totaal vaste activa

77.323

86.425

88.139

97.968

Vlottende activa Vorderingen Handelsdebiteuren (3)

5.915

4.374

Belastingen (4)

101

43

Intercompany (5)

354

322

6.809

7.949

Overige vorderingen en overlopende activa (6)

13.179

12.688

Liquide middelen (7)

37.654

33.150

Totaal vlottende activa

50.833

45.838

Totaal activa

138.972

143.806

20

Financieel jaarverslag 2022

PASSIVA 2022

2021

Eigen vermogen (8) Herwaarderingsreserves

-

7.172

Statutaire reserve

2.725

2.725

Bestemmingsreserves

4.121

4.729

Overige reserves

49.238

48.306

Omrekenverschillen

-161

-144

Onverdeeld resultaat

-4.219

1.124 51.704

63.912

Voorzieningen (9) Egalisatievoorziening

751

811

Jubileumvoorziening

408

431 1.159

1.242

Kortlopende schulden Handelscrediteuren (10)

6.271

5.777

Belastingen en premie sociale verzek. (11)

6.023

8.057

Intercompany (12)

6.583

2.375

Overlopende passiva (13)

59.196

56.446

Overige schulden (14)

8.036

5.997

Totaal passiva

86.109

78.652

138.972

143.806

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

21

Enkelvoudige staat van baten en lasten over 2022 (bedragen x € 1.000)

Realisatie 2022

Begroot 2022

Realisatie 2021

Contributie

24.974

24.978

24.514

Bijdrage projecten (15)

103.776

70.870

98.869

6.133

5.242

6.119

134.883

101.090

129.502

Salarissen (17)

21.896

21.747

20.869

Sociale lasten en pensioenlasten (17)

5.718

6.257

5.289

Overige personeelslasten (18)

4.261

1.887

3.181

Afschrijvingen

1.419

1.500

1.289

Kantoor- en huisvestingslasten (19)

5.546

4.872

4.879

Activiteitslasten (20)

97.815

68.620

93.821

Overige lasten (21)

2.260

1.396

1.795

Som der lasten

138.915

106.279

131.123

Bedrijfsresultaat

-4.032

-5.189

-1.621

Financiële baten en lasten (22)

-1.261

-

1.045

-

607

-

274

-

523

-5.019

-4.582

-53

-

-

-

-5.019

-4.582

-53

800

-4.582

1.177

-4.219

-

1.124

Baten

Overige baten (16) Som der baten Lasten

Buitengewone baten Aandeel in resultaat van deelnemingen (23)

Resultaat voor belastingen VPB Resultaat Dekking uit het vermogen

Onverdeeld resultaat

22

Financieel jaarverslag 2022

Het bedrijfsresultaat is uitgekomen op € 4,032 miljoen negatief. Dit is € 1,157 miljoen beter dan begroot. De resultaten van de effectenportefeuille en de deelnemingen waren geen onderdeel van de begroting. Na het negatieve resultaat van € 1,261 miljoen vanuit de effectenportefeuille, het positieve resultaat van de deelnemingen van € 0,274 miljoen en de onttrekking uit de bestemmingsreserve is het onverdeeld resultaat uitgekomen op € 4,219 miljoen negatief.