Bijlage 1 - Perspectiefnota 2025
Tekst van het document
In de thuissituatie is het voor deze kinderen niet mogelijk om zich voldoende te ontwikkelen vanwege medische of sociale omstandigheden binnen het gezin. Kinderopvang op sociaal 30
medische indicatie is preventief en draagt bij aan de ontwikkelkansen van kinderen en biedt ondersteuning aan gezinnen. Het betreft ouders die niet in aanmerking komen voor kinderopvangtoeslag. Ouders betalen een inkomensafhankelijke ouderbijdrage. Het gemeentelijke budget is onvoldoende om de noodzakelijke plaatsingen te betalen. Dit heeft een aantal redenen: • • •
de prijzen van de kinderopvangplaatsen zijn de afgelopen jaren harder gestegen (25-30%), dan de indexering van het gemeentelijke budget (rond de 2%); het betreft een open einderegeling. Als door JGH geconstateerd wordt dat voor de ontwikkeling van een kind voor een bepaalde periode een plaats in de kinderopvang noodzakelijk is, dan moet dat gebeuren en dus ook betaald worden; er zijn minder kinderen die een smi-plaats krijgen (137 in 2023 t.o.v. 189 in 2019), maar gemiddeld is de periode langer, waardoor de kosten voor de gemeente stijgen.
Om kinderopvang op sociaal-medische indicatie te kunnen blijven uitvoeren is een verhoging van het jaarlijkse budget van € 133.000 nodig. 1.9 Veilig Thuis De deelnemersbijdrage voor de GR GGD en Veilig Thuis Haaglanden is voor het onderdeel Veilig Thuis begroot op € 1.406.000. De indexatie voor 2025 bedraagt 2%. Inclusief deze indexatie is er sprake van een tekort van € 33.000 op de deelnemersbijdrage. 1.10 Specialistische jeugdhulp Eind 2023 heeft de raad het budget op programma 2 verhoogd voor 2024. Daarbij is een taakstelling van € 7 mln. opgelegd op de kosten voor jeugdhulp. Op het moment van schrijven is het nog heel moeilijk om een prognose te geven van de kostenontwikkeling voor 2024. De omvang van de kostenstijging in 2023 en de dynamiek in het jeugddomein maken echter dat het realiseren van de taakstelling voor de begroting van 2024 en verlaging van de kosten voor jeugdzorg op langere termijn zeer uitdagend en complex is. Door het uitvoeren van maatregelen, zoals onder meer benoemd in het raadsmemo Afronden acute acties jeugdhulp, wordt geprobeerd om de kostenontwikkeling te beïnvloeden. De ervaring leert dat maatregelen doorlooptijd nodig hebben; het effect is niet meteen merkbaar en of meetbaar en houdt geen gelijke tred met het tempo waarin de kosten zich ontwikkelen.
Binnen het huidige beleids-, inkoop- en organisatiekader is de verwachting dat het realiseren van een besparing van € 7 mln. binnen één jaar niet mogelijk is. Vanuit het project Hervorming Specialistische Jeugdhulp (onderdeel van het programma Toekomstbestendige Jeugdhulp) wordt inhoud gegeven aan een alternatief beleids-, inkoop- en organisatiekader dat in 2026/2027 geïmplementeerd kan worden. Deze implementatie gaat gepaard met frictiekosten. 1.11 Formatie Jeugd- en Gezinshulp Jeugd- en Gezinshulp (JGH) is onderdeel van het Sociaal Domein. JGH richt zich op de meest complexe gezinssituaties in Zoetermeer waarbij een veilige ontwikkeling van het kind in het geding is. Zij voeren (onder andere) beoordelingen uit om de noodzaak voor jeugdhulp te kunnen bepalen en voeren langdurige casusregie. Binnen JGH is er, kijkend naar de afgelopen jaren, sprake van een structurele toename van de instroom. Hierdoor bleek structurele uitbreiding van JGH noodzakelijk en is in de kalenderjaren 2022 en 2023 een formatie-uitbreiding gevraagd. Mede vanwege het onderzoek van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, waarin zij concludeerden dat de wachttijd onacceptabel, schrijnend en schokkend was, is de formatie uitgebreid.
Hierbij is als doel meegegeven om kritisch te blijven onderzoeken of JGH op termijn zou kunnen afschalen in formatie, ook door middel van procesoptimalisatie, waar JGH momenteel druk mee bezig is.
31
Kijkend naar de huidige situatie, is afschaling (nog) niet mogelijk. Verlaging van de capaciteit vanaf 2026 (en verder) met 3,2 fte wordt niet realistisch geacht. In financiële zin betekent dit dat de personeelskosten (exclusief overhead) met € 319.000 toenemen. In 2024 is ook extra formatie nodig om op het gewenste uitvoeringscapaciteit te komen en de nieuwe voorstellen in het kader van de bezuinigingen op jeugdhulp adequaat op te kunnen pakken. De kosten die hiermee gemoeid zijn, bedragen € 761.000. 1.12 Programmamanager Sociaal Innovatiefonds (SIF) De inzet van de programmamanager SIF is langer benodigd voor het verder brengen van het programma zoals in het programmaplan is opgesteld. Daarnaast lopen er projecten door tot eind 2025. Middelen voor de inzet van de programmamanager zijn voor twee jaar beschikbaar gesteld en zijn toereikend tot half 2024. Tot eind 2025 is voor de inzet van de programmamanager € 180.000 nodig. De dekking kan via de onderuitputting van project Positieve gezondheid en het huishouden, dat dit jaar wordt overgedragen aan de lijn. Een en ander is dus budgettair neutraal.
Onvermijdelijke ontwikkelingen Niet van toepassing.
Beleidswijzigingen Bevorderen meedoen aan de samenleving en zelfstandig wonen Positieve gezondheid in het huishouden Voor een gezonde stad is het nodig om niet te denken vanuit het beter worden, maar vanuit het beter zijn. Volgens het gedachtegoed van Positieve Gezondheid zijn inwoners met meer zelfregie tevredener over hun kwaliteit van leven en hebben minder ondersteuning nodig. Daarom wil het college in 2025 en verder de huishoudelijke ondersteuning anders regelen in Zoetermeer. We willen ons richten op wat inwoners, ondanks eventuele beperkingen, wél kunnen in plaats van niet meer kunnen. Het beoogde resultaat is dat meer inwoners zich gezond en vitaal voelen en huishoudelijke taken langer zelfstandig kunnen doen. Het uitgangspunt is om huishoudelijke ondersteuning vorm te gaan geven volgens deze impactcriteria: • • •
meer inwoners hebben regie over hun huishouden en kunnen huishoudelijke taken zelf uitvoeren; minder inwoners doen langdurig beroep op huishoudelijke ondersteuning vanuit de Wmo; voor inwoners die het echt nodig hebben, blijft huishoudelijke ondersteuning vanuit de Wmo beschikbaar.
Per 1 november 2025 dient een nieuwe raamovereenkomst met aanbieders in te gaan voor de huishoudelijke ondersteuning. Hiervoor moet een inkooptraject worden uitgevoerd. Maar eerst moet door de raad een nieuw beleidskader worden vastgesteld. Bij positieve besluitvorming gaan de bovengenoemde impactcriteria de basis vormen voor de opdracht voor huishoudelijke ondersteuning vanaf 1 november 2025. Bevorderen gezondheid, veiligheid en welbevinden Integraal werken aan een gezonde stad In het najaar 2023 is het plan Integraal werken aan een gezonde stad vastgesteld. Het plan van aanpak gaat over sport en bewegen, preventie en het versterken van de sociale basis van Zoetermeerders. In het verlengde van dit plan gaat het college in 2024 een beleidsprogramma 'De gezonde stad' inrichten. Zoetermeer 2040 heeft de ambitie om de gezondheid van inwoners van Zoetermeer centraal te stellen. Met de inwerkingstelling van de 32
Omgevingswet is inmiddels ook landelijk vastgelegd dat een gezonde leefomgeving leidend moet zijn in alle ontwerpprincipes en besluiten die genomen worden. Met het plan 'Integraal werken aan een gezonde stad' is de ambitie uitgewerkt om de verschillende gemeentelijke domeinen met elkaar te verbinden. In het beleidsprogramma 'De gezonde stad' wordt uitgewerkt wat er nodig is om de ambities waar te maken en om over verschillende domeinen heen goed samen te werken en in samenhang te gaan sturen. 3.1 Verbeteren dienstverlening Zorg (berichtenverkeer) Om de administratieve afwikkeling met de zorgaanbieders sneller te laten lopen, zal het gebruik van het berichtenverkeer geïntensiveerd worden. Om dit mogelijk te maken is extra inzet van 0,6 fte extra door een specialist berichtenverkeer. Dit gezien de huidige taken die er nu liggen niet op te vangen binnen bestaande capaciteit. Het invoeren van het berichtenverkeer is belangrijk voor continuïteit van de dienstverlening en het kunnen optimaliseren van processen. De specialist berichtenverkeer is cruciaal voor verwerken van de declaraties van aanbieders. Het is de wens om steeds meer producten aan te laten sluiten op landelijke ontwikkelingen. De kosten die hiermee gemoeid zijn bedragen circa € 61.000. Dekking vindt plaats via het Wmo budget.
Aanpassen effect- en prestatie-indicatoren doelstelling 2.1 Bevorderen vroegtijdige, toegankelijke, passende en effectieve jeugdhulp Een aantal van de huidige effect- en prestatie-indicatoren behoeft herziening. Daarom worden onderstaande wijzigingen voorgesteld. Effectindicatoren De volgende effectindicatoren te laten vervallen: • • • • • •
Vroegtijdig signaleren: Afname gemiddelde leeftijd bij instroom in jeugdhulp; Vroegtijdig signaleren: Afname gemiddelde leeftijd bij uitstroom in jeugdhulp; Vroegtijdig signaleren: Toename aantal matches in de Verwijsindex; Toename aantal adviezen bij Veilig Thuis; Toename aantal meldingen bij Veilig Thuis; Efficiënte doorlooptijd: Afname gemiddeld aantal jaar dat een jeugdige jeugdhulp ontvangt.
En te wijzigen in: • • • • •
Aantal unieke jeugdigen 0-23 jaar dat in het betreffende jaar een vorm van specialistische jeugdhulp ontvangt; Aantal unieke jeugdigen dat instroomt in de specialistische jeugdhulp; Aantal unieke jeugdigen dat uitstroomt uit de specialistische jeugdhulp; Percentage jeugdigen dat drie jaar aaneengesloten of langer een vorm van specialistische jeugdhulp ontvangt; Aantal meldingen bij Veilig Thuis.
Prestatie-indicatoren De volgende prestatie-indicator te laten vervallen:
33
•
Aantal unieke jeugdigen 0-23 jaar dat niet vrij toegankelijke jeugdhulp ontvangt.
Aanpassen effect- en prestatie-indicatoren doelstelling 2.2 Bevorderen meedoen aan de samenleving en zelfstandig wonen Een aantal van de huidige effect- en prestatie-indicatoren is niet meer (goed) te meten. Daarom worden onderstaande wijzigingen voorgesteld. Effectindicatoren De volgende effectindicatoren te laten vervallen: • • •
% Mantelzorgers dat zich voldoende ondersteund voelt door de gemeente/het samenwerkingsverband; % Mantelzorgers dat zich voldoende ondersteund voelt door de eigen omgeving; % Mantelzorgers dat zich over het algemeen genomen voldoende ondersteund voelt.
En te wijzigen in: •
% Mantelzorgers dat (zeer) tevreden is over de kwaliteit van de mantelzorgondersteuning van inZet.
Prestatie-indicatoren De volgende prestatie-indicatoren te laten vervallen: • • •
Aantal multiprobleem-huishoudens waar zorgcoördinatie is geweest; Aantal unieke klanten van het samenwerkingsverband inZet; % Klanten van het samenwerkingsverband inZet in cliëntprofiel 'begeleiding' dat (ook) gebruik maakt van groepsaanbod
En te wijzigen in: • • •
Aantal complexe casussen waarbij procescoördinatie is ingezet; % Cliënten van inZet dat beweegt van een zwaar cliëntprofiel naar een licht cliëntprofiel; % Cliënten van inZet dat (ook) gebruik maakt van groepsaanbod.
Afwijkingen investeringen en voorzieningen Niet van toepassing.
Technische begrotingswijzigingen Niet van toepassing.
34
Risico’s Duur opvang ontheemden Oekraïne Het is nog onbekend in welke vorm en hoe lang de vergoeding van het rijk in de huidige vorm plaatsvindt. De bekostigingsregeling beëindigt in maart 2025. Met de indiening Tijdelijke wet opvang ontheemden Oekraïne heeft het rijk het voornemen om de vergoeding te continueren, maar spant zich ook in om de opvang op termijn weer door het COA te laten verrichten. De Adviesraad Migratie heeft aangegeven dat het vanuit gelijkheidsbeginsel onwenselijk is, dat er voor langdurige opvang verschillende regimes zijn. De inschatting is dat dit in de loop van 2025/2026 gebeurt. De verwachting is dat het rijk uiteindelijk besluit de tijdelijke wet in te trekken en de ontheemden de positie van statushouders geeft. Dan wijzigt de vergoeding die de gemeente nu ontvangt. Het is onzeker in welke vorm en op welke wijze de vergoeding na maart 2025 wordt voortgezet. Het lijkt wel zeker dat ook in 2025 nog opvang nodig is. De tendens is ook dat er sprake is van een verdere toestroom van ontheemden en dat de behoefte aan opvang (en daarmee de kosten) toeneemt. Positieve gezondheid in het huishouden Het kost tijd om inwoners en aanbieders te laten wennen aan de nieuwe visie op huishoudelijke ondersteuning. Het college houdt er rekening mee dat we vanaf de start niet iedereen op de nieuwe manier kunnen helpen.
Inwoners verwachten momenteel nog de huidige manier van huishoudelijke ondersteuning en aanbieders zijn erop ingesteld om dat te leveren. Aanbieders moeten de komende periode nieuwe dienstverlening ontwikkelen en het is een risico dat de nieuwe manier van ondersteuning nog niet op grote schaal kan worden geleverd vanaf 1 november 2025. Tevens is het een financieel risico dat de ondersteuning volgens de nieuwe visie duurder uitvalt dan de huidige ondersteuning.
35
Programma 3. Leefbaarheid, duurzaam en groen
36
Financiën
Bedragen x €1.000 TB1
MJB 2024 - 2027
Doorkijk MJB
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
1.1 Gegevens- en informatiebeheer
-37
-178
-178
-178
-178
-178
-178
1.2 Stadsecologie
-100
-105
-105
-105
-105
-105
-105
1.3 Herfasering Coornherthove 2025 Indexering en VTA van 15 naar 20%
797 -107
-797
1.4 Voorziening Tunnelbak Europaweg Indexering naar prijspeil 2024
-98
1.5 Assetmanagement openbare ruimte
-406
-735
-500
-500
-500
-500
-500
2.1 Exploitatie bewaakte fietsenstallingen
-400
-408
-408
-408
-408
-408
-408
2.2 Nota Onderhoud openbare ruimte (NOOR)
-16
-3
40
-300
-605
-868
-1.825
2.3 Verhoging VTA (Voorbereiding, Toezicht en Administratie) norm NOOR van 15% naar 20%
-555
-537
-542
-548
-553
-559
-610
2.4 Aanbesteding parkeerbeheer
100
102
102
102
102
102
102
1 Financiële ontwikkelingen bestaand beleid (leereffecten jaarrekening en TB1)
2 Onvermijdelijke ontwikkelingen
37
2.5 Implementatie gedragscode soortbescherming 2.6 Aanvullende prijsindex t.o.v. begroting
-2.000
pm
pm
pm
pm
pm
pm
-2.100
-2.100
-2.100
-2.100
-2.100
-2.100
pm
pm
pm
pm
pm
pm
pm
pm
pm
pm
pm
-133
-133
-133
-133
-133
3 Beleidswijzigingen 3.1 Bomenbeleid 3.2 Programma Buitenruimte 3.3 Uitvoering Klimaatadaptatie strategie (Meer schaduw in de wijken) 3.4 Schoon is gewoon - dekking SUP
-133 -540 540
-540 540
3.5 Uitbreiding wagenpark
-7
-14
-14
-14
-14
-14
-14
3.6 Extra kosten vervoer en opvang van hulpbehoevende dieren
pm
pm
pm
pm
pm
pm
pm
-150 150
-330 330
-250 250
-4.908
-3.838
-4.184
-4.494
-4.763
-5.771
3.7 Besteding duurzaamheidsfonds - dekking reserve TOTAAL SALDO PROGRAMMA
-2.829
Toelichting financiën Financiële ontwikkelingen bestaand beleid (leereffecten jaarrekening en TB1) 1.1 Gegevens- en informatiebeheer De gegevens in de basisregistratie grootschalige topografie (BGT), het beheersysteem en in aanpalende systemen zijn essentieel voor alle stappen in het beheer. Het aantal wijzigingen in gegevens neemt enorm toe door binnenstedelijk bouwen, reconstructies, toevoegen en verwijderen van assets. Dit is niet meer uitvoerbaar binnen de huidige capaciteit. Uitbreiding is nodig om aan de wettelijke verplichting te voldoen van goede en actuele gegevens en de controle hierop te waarborgen. De ervaring leert dat het gebruik van meer data meer kosten met zich mee brengt. In 2023 en 2024 is er tijdelijk budget toegekend voor data en software. Het bedrag is structureel nodig.
38
1.2 Stadsecologie Op stadsecologie zit al enkele jaren een overschrijding van circa € 100.000. Het gaat hierbij om een toename van vraagstukken vanuit de nieuwe wetgeving zoals de Omgevingswet en het opstellen van daarbij behorende producten: • • • •
Omgevingsplan Wettelijke vereisten bij bouw en verbouw (energietransitie, isolatie) Soorten Management Plan en gedragscode ( voor de soortenbescherming) Toetsing van het onderdeel natuurbescherming binnen de Omgevingswet bij vergunningverlening.
1.3 Herfasering uitvoering Grootonderhoud/vervangingen Coornherthove In het Tweede Tussenbericht 2023 is melding gemaakt van de uitvoering van groot onderhoud/vervangingen Coornherthove, maar de uitvoering verschuift naar 2025. Daarnaast is het bedrag in de begroting niet geïndexeerd naar prijspeil 2024 en 2025. Ook is de aanpassing van de Voorbereiding, Toezicht en Administratie (VTA) norm van 15% naar 20% (zie ook onderdeel 2.4) voor deze incidentele post hier opgenomen. 1.4 Indexering uitvoering Groot onderhoud Tunnelbak Europaweg In het Tweede Tussenbericht 2023 is een voorziening gevormd voor groot onderhoud aan de tunnelbak Europaweg. Naast de constructieve aanpassingen is ook groot onderhoud aan de weg nodig. De voorbereiding en uitvoering van deze werkzaamheden is samengevoegd voor efficiency en minder verkeersoverlast. De uitvoering van de werkzaamheden is in 2025. Het bedrag in de voorziening is gebaseerd op prijspeil 2023. Vanwege de latere uitvoering is de voorziening qua prijspeil niet toereikend en is aanvulling nodig met € 98.000 (prijspeil 2024). De prijsindexatie naar 2025 verloopt via de programmabegroting. 1.5 Assetmanagement openbare ruimte De raad heeft bij de evaluatie over de Mandelabrug het college de opdracht gegeven het assetmanagement in de gemeente de komende jaren te ontwikkelen.
Voor 2024 ligt de focus op het opstellen van beheerplannen per kapitaalgoed, een strategisch beheerplan openbare ruimte en het organiseren van voldoende kennis, onder andere op het gebied van civieltechnische kunstwerken, groen/bomen en wegen. Om deze plannen op te zetten en vervolg te geven aan de hieruit komende ontwikkelagenda's is budget nodig voor extra capaciteit en ondersteuning. In het 4e kwartaal komen wij met een plan van aanpak voor het verder implementeren van assetmanagement binnen Stadsbeheer.
Onvermijdelijke ontwikkelingen 2.1 Exploitatie bewaakte fietsenstallingen De aanbesteding van de exploitatie fietsenstallingen voor de periode 2024/2025 met de optie om deze driemaal met twee jaar te verlengen is € 400.000 hoger dan het beschikbare budget. 2.2 Nota onderhoud openbare ruimte (NOOR) De NOOR is vastgesteld voor de periode 2023-2026 met een financiële doorkijk tot 2064. De NOOR wordt om de vier jaar geactualiseerd. Vooruitlopend op de vaststelling van een nieuwe NOOR houden wij voor 2027-2030 de geraamde bedragen vanuit de huidige NOOR aan (aangepast naar huidige prijspeil). 39
Deze hogere kosten worden voor een groot deel gedekt uit de gereserveerde budgetten voor de groei van de stad. 2.3 Verhoging VTA (Voorbereiding, Toezicht en Administratie) norm NOOR van 15% naar 20% De VTA norm van 15% die is meegenomen in de NOOR is niet toereikend. Op basis van de realisatie van de afgelopen twee jaar en de verwachtingen voor de toekomst is een verhoging nodig naar 20%. De hogere kosten komen onder andere door de extra werkzaamheden vanuit het nieuwe participatiebeleid, krapte op de arbeidsmarkt waardoor meer inhuur plaatsvindt en complexer werk door binnenstedelijke bouwactiviteiten. 2.4 Parkeerbeheer De aanbesteding van betaald parkeren voor de periode 2024-2028 met driemaal de mogelijkheid om met één jaar te verlengen is € 100.000 lager dan het begrote budget. 2.5 Implementatie gedragscode soortbescherming De nieuwe gedragscode soortbescherming gemeenten legt strengere eisen op dan de vorige gedragscode. Om met deze gedragscode te mogen werken is actualisatie en invoeren van natuurbeleid noodzakelijk. Zonder een gedragscode moeten we voor elke activiteiten waarbij beschermde soorten, ondanks alle voorzorgsmaatregelen, risico lopen, een ontheffing aanvragen. Dit is duurder dan het implementeren van de gedragscode. 2.6 Aanvullende prijsindex t.o.v.
begroting De intern toegepaste indexering van de budgetten komt niet overeen met de ontwikkelingen in de markt voor de volgende onderdelen: • • •
Energielasten Openbare verlichting (€ 300.000) Het verbruik van de openbare verlichting is door het omvormen naar Led de afgelopen jaren omlaaggegaan. Door de blijvend hoge prijzen voor elektra en een forse verhoging van het vastrecht zijn de begrote energielasten onvoldoende. Dagelijks onderhoud en beheer (€ 1.000.000) De in de contracten afgesproken index (prognose) over de periode 2022-2024 is 20,7%. De indexering in de begroting is 15,4%, per saldo is circa 5% aanvullende indexering nodig. Grootonderhoud en vervangingen (2024 € 700.000; 2025-2029 € 800.000) Voor deze activiteiten is de Grond-, Weg- en Waterbouwindexering leidend. Deze index is voor de periode 2022- 2024 (2024 prognose) gemiddeld 23,7%. In de begroting is voor deze activiteiten een indexering van 13,7% toegepast. Om de projecten uit te voeren, is een minimale structurele aanvullende prijsindex nodig van 6% in 2024 en 7% vanaf 2025.
Beleidswijzigingen 3.1 Bomenbeleid In het coalitieakkoord is opgenomen dat inwoners meer invloed krijgen wanneer zij overlast ervaren door bomen. In 2024 komt er een raadsvoorstel. 3.2 Programma Buitenruimte De vraag voor de buitenruimte verandert. Wij staan voor grote opgaven, onder andere rond gezondheid, woon- en werkomgeving, mobiliteit, klimaat en energietransitie. Deze opgaven vragen elk hun plek in de buitenruimte waarvoor een integraal kader nodig is. Er zijn keuzes nodig om te bepalen waar, hoe 40
en met welke prioriteit wij invulling geven aan de opgaven. Op het niveau van de stad komt dit in de ruimtelijke strategie. Het programma Buitenruimte is een uitwerking van de ruimtelijke strategie en biedt een inhoudelijk integraal kader om gericht aan de buitenruimte te werken. 3.3 Uitvoering Klimaatadaptatie strategie Op 20 juni 2023 is de klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda door de raad vastgesteld. In de uitvoeringsstrategie is de maatregel meer schaduw in de wijken opgenomen voor € 200.000 (prijspeil 2023). Hiervan is € 80.000 gedekt. Zoals aangegeven onder financiën in de toelichting van het raadsvoorstel is er € 120.000 (geïndexeerd naar prijspeil 2025 133.000) structureel extra nodig om aan de slag te gaan met de maatregel meer schaduw in de wijken. 3.4 Schoon is gewoon Het project Schoon is Gewoon (SIG) heeft de afgelopen jaren in de gemeente Zoetermeer verschillende initiatieven ontplooid om zwerfafval aan te pakken. Onder andere de zwerfafvalvergoeding 2013-2022 heeft hieraan bijgedragen. Met het aflopen van deze vergoeding en de introductie van het nieuwe Single Use Plastic-budget (SUP-budget) bouwen we voort op de positieve resultaten van SIG en zorgen dat het SUP-budget effectief wordt ingezet om een schone buitenruimte te waarborgen. We verwachten dat deze vergoeding vanaf 2026 afneemt.
In het tweede kwartaal 2024 ontvangt de raad hiervoor een voorstel. 3.5 Uitbreiding wagenpark Directievoerders en toezichthouders verrichten dagelijks werk op verschillende projectlocaties die over de gehele gemeente verspreid zijn. Om dit werk uit te voeren is het gebruik van een bedrijfswagen (elektrisch) noodzakelijk. De huidige capaciteit van het wagenpark laat dit niet toe en wordt uitgebreid van twee naar vier bedrijfswagens. Voor de dekking van de jaarlijkse lasten is € 14.000 aanvullend budget nodig. 3.6 Extra kosten vervoer en opvang van hulpbehoevende dieren De dierenambulance heeft aangegeven dat zij door kostenstijgingen niet meer uitkomen met de bijdrage van € 50.000 vanuit Zoetermeer. In 2023 waren de kosten bijna € 100.000. In de 2e helft van 2024 ontvangt de raad een voorstel voor het borgen van de wettelijke taken voor het vervoer en opvang van dieren. 3.7 Besteding Duurzaamheidsfonds Voor de uitvoering van het klimaatakkoord heeft de gemeente in 2022 € 700.000 ontvangen van het rijk. De middelen zijn via resultaatbestemming in 2022 overgeheveld. In 2023 zijn de middelen niet uitgegeven, maar is wel duidelijk geworden waar de middelen het beste in te zetten. VvE’s staan voor een grote opgave als het gaat om verduurzaming van hun bestaande vastgoed. Als gemeente kunnen we dit niet bekostigen of financieren.
Het voorstel is om VvE’s een korting of vrijstelling te geven van de bouwleges. Het gaat dan om één of meer ton aan leges die door VvE’s aan de gemeente moeten worden betaald. Voorgesteld wordt om de klimaatgelden aan ons duurzaamheidsfonds toe te voegen om de korting/vrijstelling van leges voor enkele VvE’s te kunnen dekken. De verwachte uitgaven van het fonds ten behoeve van VvE’s bedragen voor 2025: € 150.000, 2026: € 300.000 en 2027: € 250.000. Wijzigingen indicatoren Doelstelling 3.1 Toevoegen van recycle percentage als prestatie-indicator. Vanuit de Rijksoverheid is de ambitie om 75% van het huishoudelijk afval te scheiden. Op dit moment heeft Zoetermeer een recycle percentage van 39%. Op basis van de gestelde doelen in het nieuw op te stellen afvalbeleidsplan geeft het recycle percentage een indicatie of de maatregelen uit het plan het gewenste effect geven. Daarnaast maakt dit zichtbaar hoe Zoetermeer zich verhoudt ten opzichte van de landelijke trend. 41
Prestatie-indicatoren 3.1 Het voorstel is om de indicator voor textiel te verwijderen. Textiel is slechts een kleine afvalstroom ten opzichte van de andere afvalstromen. Daarnaast is de hoeveelheid textiel in het restafval beperkt. Het voorstel is de indicatoren voor glas, papier en karton, Plastic, Blik, Drankkartons (PBD) en Groente, Fruit, Tuinafval + etensresten (GFT+e) te wijzigen. Op dit moment staan er de kilogrammen per inwoner per afvalstroom. Met het aangeven van het percentage gescheiden ingezameld per afvalsoort, ten opzichte van het totaal opgehaalde afval van die afvalsoort geeft de indicator beter inzicht in het effect van het gevoerde beleid. Verwijderen indicator/trendgrafiek: • •
Totale CO2-uitstoot in de gemeente voor alle sectoren (in ton) We hebben geen lokaal beleid voor alle sectoren en voor deze indicator hebben we ook geen lokale doelstelling. Geïnstalleerd vermogen in zonne- en windenergie in Megawatt (MW) Vervangen door alleen zonne-energie. Het beleid is om geen extra windmolens te plaatsen.
Verwijderen prestatie-indicator: • •
Totaal aantal MW vermogen windenergie Het beleid is om geen extra windmolens te plaatsen. Jaarlijks energieverbruik gebouwde omgeving per inwoner in Giga-Joule (GJ) Hier hebben we geen beleidsdoelstelling op.
Voor het beleid geven deze afzonderlijke indicatoren onvoldoende inzicht. In een afzonderlijke rapportage informeren wij jaarlijks over de energietransitie met verschillende indicatoren.
Afwijkingen investeringen en voorzieningen Afwijking geïnvesteerde activa/voorzieningen Onderwerp
Toelichting onderwerp
Voorziening Tunnel Europaweg
In het Tweede Tussenbericht 2023 is een voorziening gevormd voor groot onderhoud aan de tunnelbak Europaweg. Echter het jaar van aanwending van de voorziening is nog niet begroot. Doordat naast de constructieve aanpassingen ook grootonderhoud aan de weg staat ingepland, is de uitvoering van deze werkzaamheden samengevoegd zodat de verkeersoverlast wordt beperkt tot één moment. De werkzaamheden aan de weg kunnen niet eerder dan in 2025 worden uitgevoerd en bedragen na indexering € 1,248 mln.
42
De NOOR is vastgesteld voor de periode 2023-2026 met een financiële doorkijk tot 2064. De NOOR wordt om de vier jaar geactualiseerd. Vooruitlopend op de vaststelling van een nieuwe NOOR houden wij voor 2027-2030 de geraamde bedragen vanuit de huidige NOOR aan (aangepast naar prijspeil op basis van de Grond-, Weg- en Waterbouwindex). Bij deze actualisatie is ook de verhoging van de VTA (voorbereiding, toezicht en administratie) kosten van 15% naar 20% opgenomen. Deze hogere kosten komen onder andere door de extra werkzaamheden door het nieuwe participatiebeleid, krapte op de arbeidsmarkt waardoor meer inhuur plaatsvindt en complexer werk door binnenstedelijke bouwactiviteiten.
Vervangingen Nota onderhoud openbare ruimte (NOOR)
Ophoging bestaande investeringskredieten: 2024 € 1.268.000 2025 € 1.465.000 2026 € 1.465.000 2027 € 1.465.000 Aanvraag nieuwe investeringskredieten: 2028 € 7.709.000* 2029 € 7.709.000 2030 € 7.403.000 * voor 2028 geeft dit een mutatie van -/- € 871.000 in de begroting/budgettering omdat de investeringscijfers van 2027 ook voor 2028 zijn opgevoerd. De hieruit voortvloeiende (aanvullende) kapitaallasten bedragen worden verwerkt in de exploitatiebegroting van programma 3.
Uitbreiding wagenpark
Voor het uitbreiden van het wagenpark met twee elektrische dienstauto's is een investeringskrediet van € 70.000 nodig.
Herfasering aanwending voorziening Mandelabrug
Voor de calamiteit van de Nelson Mandelabrug is een voorziening gevormd. Voor de jaren 2024 t/m 2027 is de herfasering nog niet begroot. Om deze reden worden de uitgaven voor de huur van de brug en de opslag van de beeldende kunst voor de jaren 2024-2027 hier gemeld. 2024 € 85.000 2025 € 85.000 2026 € 93.000 2027 € 93.000 Totaal € 356.000
43
Technische begrotingswijzigingen Niet van toepassing.
Risico’s Sturing op de infrastructuur in de ondergrond Verschillende maatschappelijke opgaven vragen om nieuw beleid en maatregelen. Hierbij valt te denken aan aanleg warmtenetten, verzwaring van het elektriciteitsnet, binnenstedelijk bouwen, etc. Dit heeft impact op de ondergrondse infrastructuur en moeten onderdeel worden van de planvorming, besluitvorming en uitvoering in de gemeente. Er zijn keuzes nodig terwijl er nog veel onzeker is. Op strategisch niveau is daarom sturing nodig op de ondergrond om effectief te opereren en passend te reageren op toekomstige opgaven. De kans is groot dat dit in de toekomst meer capaciteit vraagt van de gemeente. Structurele toename vervangingsopgave kapitaalgoederen In de nota onderhoud openbare ruimte is een meerjarenoverzicht gegeven van het groot onderhoud en vervanging van de kapitaalgoederen en de daarbij behorende financiën. Hierin zien wij vanaf 2034 een grote stijging voor groot onderhoud en vervanging van diverse kapitaalgoederen vanwege de leeftijdsopbouw van de stad. Witte vlekken in nota onderhoud openbare ruimte (NOOR) In de nota Onderhoud openbare ruimte zijn nog niet de budgetten van alle activiteiten en kapitaalgoederen opgenomen. Dit komt omdat niet alle informatie bij het opstellen bekend was.
Met het oog op het implementeren van assetmanagement gaan wij als eerste stap van alle kapitaalgoederen controleren of de informatie actueel, betrouwbaar en compleet is. Rond de zomer 2024 moet deze stap zijn afgerond. Afhankelijk van de uitkomsten nemen we in de begroting 2025-2029 geactualiseerde bedragen op.
44
Programma 4. Vrije tijd
45
Financiën
Bedragen x €1.000 TB1 2024
MJB 2024 - 2027 2025
2026
2027
Doorkijk MJB 2028
2029
2030
1 Financiële ontwikkelingen bestaand beleid (leereffecten jaarrekening en TB1) 1.1 Leegstand Stadhuisplein 21-22
-415
1.2 Overheveling Stadhuisplein 21 vanuit programma 7
209
1.3 Voormalig 2B Home pand
-19
2 Onvermijdelijke ontwikkelingen: niet van toepassing 3 Beleidswijzigingen 3.1 Evenementen TOTAAL SALDO PROGRAMMA
-80 -225
-80
Financiële ontwikkelingen bestaand beleid (leereffecten jaarrekening en TB1) 1.1 Leegstand Stadhuisplein 21-22 De accommodaties Stadhuisplein 21 en Zuidwaarts 2 staan momenteel leeg door het aflopen van huurovereenkomsten met de vorige huurders. De locaties zijn bewust vrij gehouden van nieuwe langdurige verhuur voor de verwachte huisvesting van het Nationaal Video Game Museum. Verwacht wordt dat de raad in 2024 een voorstel ontvangt voor besluitvorming. 1.2 Overheveling Stadhuisplein 21 vanuit programma 7 Door de overheveling van deze accommodatie vanuit programma 7 naar programma 4 wijzigt het saldo van beide programma’s met € 209.000. 46
1.3 Voormalig 2B Home pand Het voormalige pand 2B Home pand wordt wordt ingezet voor taalonderwijs (programma 1). De overheveling van het pand van programma 4 naar programma 1 betekent dat het saldo van beide programma’s wijzigt met € 19.000.
Onvermijdelijke ontwikkelingen Niet van toepassing.
Beleidswijzigingen 3.1 Evenementen In 2025 is het 80 jaar geleden dat er een einde kwam aan de Tweede Wereldoorlog. Het Nationaal Comité 4 en 5 mei besteedt hier van september 2024 t/m augustus 2025 op nationaal niveau aandacht aan. Wij vinden het belangrijk om hier ook in Zoetermeer bij stil te staan en 80 jaar vrijheid te vieren. Dit doen we door het organiseren van verschillende evenementen. Hiervoor is een eenmalig bedrag van € 80.000 nodig. Wijziging effectindicatoren (raadsniveau) Het voorstel is: 1. De volgende effectindicatoren voor de doelstelling 4.1 ‘Bevorderen laagdrempelige en toegankelijke culturele -, sport-, groen- en speelvoorzieningen’ aan te passen: •
Wijzigen van omschrijving (meetdefinitie) bij de indicator ‘% inwoners dat evenementen bezoekt (Bron Stadspeiling)’ Nieuwe omschrijving: ‘% respondenten van de Stadspeiling dat een groot, middelgroot en/of klein evenement bezoekt’. Toelichting: Tot en met 2022 werd in de Stadspeiling gevraagd of een grootschalig en/of een kleinschalig evenement werd bezocht. Vanaf 2023 wordt gevraagd of een groot, middelgroot en/of kleinschalig evenement werd bezocht.
2. De volgende effectindicatoren voor de doelstelling 4.2 ‘Bevorderen levendige stad’ aan te passen: •
Wijzigen van omschrijving (meetdefinitie) bij de indicator ‘Waardering inwoners voor evenementen (Bron Stadspeiling)’ Nieuwe omschrijving: Gemiddeld rapportcijfer voor de waardering van de respondenten van de Stadspeiling dat een groot, middelgroot en/of klein evenement bezocht gedeeld door 3. Toelichting: Tot en met 2022 werd gevraagd naar een waardering van grootschalige evenementen en een waardering van kleinschalige evenementen. Dit werd samengevoegd tot een gemiddeld rapportcijfer. Nu wordt naar één waardering voor het totale evenementenaanbod gevraagd. Het gaat daarbij om grote, middelgrote en kleinschalige evenementen.
Wijziging prestatie-indicatoren (collegeniveau) Het voorstel is de volgende prestatie-indicatoren voor de doelstelling 4.1 ‘Bevorderen laagdrempelige en toegankelijke culturele -, sport-, groen- en speelvoorzieningen’ aan te passen: 47
• •
•
Laten vervallen van de indicator 'Waardering Museum De Voorde (Bron Stadspeiling)' Toelichting: het museum is per 1 juli 2023 permanent gesloten. Toevoegen van de indicator 'Waardering Nationaal Videogame Museum (Bron Stadspeiling)' De omschrijving (meetdefinitie) is: ‘Gemiddeld rapportcijfer van de respondenten van de Stadspeiling voor het Nationaal Videogame Museum’. Toelichting: de waardering van alle culturele basisinstellingen worden meegenomen als prestatie indicator in de collegebijlage. Het Nationaal Videogame Museum wordt sinds 2023 structureel gesubsidieerd en is een beoogde culturele basisinstelling. Laten vervallen van de indicator 'waardering Filmhuis Cameo' Toelichting: Filmhuis Cameo is de enige culturele organisatie die geen culturele basisinstelling is, maar tot en met 2024 wel werd meegenomen in de collegebijlage bij de prestatie indicatoren.
Afwijkingen investeringen en voorzieningen Niet van toepassing.
Technische begrotingswijzigingen Niet van toepassing.
Risico’s Niet van toepassing.
48
Programma 5. Veiligheid
49
Financiën
Bedragen x €1.000 TB1 2024
MJB 2024 - 2027 2025
2026
Doorkijk MJB
2027
2028
2029
2030
1 Financiële ontwikkelingen bestaand beleid (leereffecten jaarrekening en TB1): niet van toepassing 2 Onvermijdelijke ontwikkelingen 2.1 Renovatie/verbouwing huisvesting team Handhaving (Brusselstraat)
-100
-100
-100
-100
-100
-100
2.2 Vernieuwing software Sigmax team Handhaving (specifieke applicatie noodzakelijk voor taakuitoefening)
-35
-35
-35
-35
-35
-35
-135
-135
-135
-135
-135
3 Beleidswijzigingen 3.1 Subsidie Social Hub - dekking via OAD
-240
TOTAAL SALDO PROGRAMMA
-375
Toelichting financiën Financiële ontwikkelingen bestaand beleid (leereffecten jaarrekening en TB1) Niet van toepassing.
Onvermijdelijke ontwikkelingen 2.1 Renovatie/verbouwing huisvesting team Handhaving (Brusselstraat) 50
Om te voldoen aan de (wettelijke) arbo-eisen en om een veilige en gezonde werkomgeving te bieden aan Team Handhaving is een verbouwing en renovatie van het pand noodzakelijk. De huidige huisvesting is niet toereikend voor het aantal fte's bij team Handhaving en is ook niet toekomstbestendig. De huisvesting van Team Handhaving aan de Brusselstraat voldoet al jaren niet aan de ARBO-eisen. Daarnaast is het team uitgebreid en is het pand te klein voor de huidige bezetting en voldoet het pand niet meer aan de toekomstvisie voor team Handhaving. Er zijn geen gescheiden kleedkamers voor de boa's, onvoldoende werkplekken en onvoldoende sanitaire voorzieningen. Ook is het pand bouwkundig aan renovatie toe. Doordat de eerdere plannen voor nieuwbouw van de brandweerkazerne naar de wijk Meerzicht en daardoor eventuele herhuisvesting van Team Handhaving niet meer doorgaan, is verbouwing en renovatie van de Brusselstraat aan de orde. Ook politie heeft besloten in het huidige naastgelegen pand te blijven. Daardoor blijft de veiligheidsdriehoek (politie, brandweer, handhaving) in stand. Er is een projectteam gevormd, dat de komende tijd het projectplan voor de verbouwing en renovatie van de Brusselstraat vormgeeft. 2.2 Vernieuwing software Sigmax team Handhaving Team Handhaving maakt gebruik van specifieke software Sigmax voor het verwerken van de registraties in de handhelds.
De licenties voor deze software moesten worden vernieuwd, daarvoor is een openbare aanbesteding gedaan. Daar is één partij uit naar voren gekomen, waarbij is gebleken dat het pakket door indexatie duurder is dan voorheen. Daarnaast is het voor een goede taakuitvoering essentieel dat de toepassingen binnen de applicatie worden aangepast en uitgebreid. De structurele kosten bedragen € 12.000 per jaar. Zonder deze applicatie kan team Handhaving in de taakuitoefening op straat geen registraties meer verwerken in de handhelds.
Beleidswijzigingen 3.1 Subsidie Social Hub Vanuit het rijk is sprake van het programma 'Brede preventieaanpak (georganiseerde en ondermijnende) jeugdcriminaliteit'. Het doel hiervan is om tot een werkwijze te komen die de kans verkleint dat kinderen en jongeren tussen de 8 t/m 27 jaar in aanraking komen met (ondermijnende) criminaliteit of daarin doorgroeien. Het opzetten van een ‘social lab’ is één van de manieren. Een social lab is een plek in de wijk waar kwetsbare en risicovolle jongeren een thuisbasis en gemeenschap vinden. Hier ondernemen zij samen met lokale partners activiteiten die een positief perspectief bieden voor, door en met deze jongeren. Hier krijgen jongeren erkenning, zelfvertrouwen, structuur en positief perspectief. Jongeren worden betrokken bij het vormgeven van de locatie en programmering van de activiteiten, waarbij eigenaarschap door de jongeren zelf van belang is. Het doel wordt hiermee niet alleen het voorkomen van 'afglijden', maar ook het 'promoten van opklimmen'. Er is financiële steun toegezegd aan de gemeente Zoetermeer voor een pilot voor de oprichting van een social lab. Voor 2025 gaat het om € 240.000 met dekking via OAD (= budgettair neutraal). In Zoetermeer wordt dit vormgegeven in een Social Hub in de wijk Meerzicht. Deze wijk kent veel kwetsbare jongeren, waardoor de kans dat zij in de criminaliteit terecht komen aanwezig is.
Tijdens dit project wordt een fysieke locatie ingericht als Social Hub. Tegelijk onderzoeken we de effectiviteit van het meer integraal en domein overstijgend samen te werken en de invloed die dit heeft op werken met jongeren.
Afwijkingen investeringen en voorzieningen Niet van toepassing.
51
Technische begrotingswijzigingen Niet van toepassing.
Risico’s Niet van toepassing.
52
Programma 6. Dienstverlening en participatie
53
Financiën
Bedragen x €1.000 TB1
MJB 2024 - 2027
2024
2025
2026
1.1 Implementatie- en transitiekosten Omgevingswet - dekking OAD
-160
-245
-50
1.2 Verkiezingen
-238
-18
1.3 Paspomaat vervallen
Doorkijk MJB
2027
2028
2029
2030
-238
-71
537
537
537
20
20
20
20
20
20
1.4 Pinautomaat
7
7
7
7
7
7
1.5 Kassasysteem
35
35
35
35
35
35
1.6 Programma externe dienstverlening
20
20
20
20
20
20
1.7 Licentie- en onderhoudskosten, telefoondiensten en internetverkeer (GIP)
8
8
8
8
8
8
-173
-198
19
627
627
627
1 Financiële ontwikkelingen bestaand beleid (leereffecten jaarrekening en TB1)
2 Onvermijdelijke ontwikkelingen: niet van toepassing 3 Beleidswijzigingen: geen financiële gevolgen TOTAAL SALDO PROGRAMMA
-398
54
Toelichting financiën Financiële ontwikkelingen bestaand beleid (leereffecten jaarrekening en TB1) 1.1 Implementatie- en transitiekosten Omgevingswet Met ingang van 1 januari 2024 is de Omgevingswet van kracht geworden. Door het herhaaldelijk uitstellen van de invoeringsdatum is tot medio 2026 inzet nodig door het programmamanagement. Het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) voldoet naar verwachting pas vanaf 2026 aan de standaard dienstverleningsvereisten. Om aan onze eigen dienstverleningsvereisten te kunnen voldoen, is er extra ondersteuning nodig bij de omgevingsbalie, voor de extra vragen en het begeleiden/verwerken van de in te dienen aanvragen. De aangeschafte software voor het maken en publiceren van ons Omgevingsplan voldoet niet en moet worden vervangen, waardoor ook langer gebruik wordt gemaakt van dubbele (drievoudige) softwarelicenties. Het rijk geeft voor het herhaaldelijk uitstellen van de invoeringsdatum van de Omgevingswet een financiële compensatie voor de extra invoerings- en transitiekosten voor de periode 2022-2025. De compensatie voor de jaren 2022 en 2023 (€ 1,2 mln.) is volledig ten gunste van het programma Overzicht Algemene Dekkingsmiddelen (OAD) gebracht. De compensatie voor de jaren 2024 en 2025 bedraagt € 300.000 en € 400.000. De geschatte kosten voor de komende jaren bedragen achtereenvolgens 2024 € 160.000, 2025 € 245.000 en 2026 € 50.000.
Voorgesteld wordt het in 2025 van het rijk voorziene overschot voor de implementatie- en transitiekosten via resultaatbestemming (deels) te gebruiken voor de dekking van de kosten in 2026. 1.2 Verkiezingen De kosten voor het organiseren van de verkiezingen zijn de afgelopen jaren steeds verder gestegen. Ontwikkelingen van de afgelopen jaren zoals de algehele prijsstijgingen, verplichte aanbesteding voor de op- en afbouw van stembureaus, toename aantal stemlocaties etc. leiden tot een kostenstijging. De jaren 2028 t/m 2030 tonen een voordeel, omdat in die jaren geen verkiezingen zijn voorzien. 1.3 Paspomaat vervallen De paspomaat is vervangen door paspoortboxen, waarmee paspoorten veilig kunnen worden opgeslagen tot de uitgifte. Hiervan zijn de jaarkosten lager. 1.4 Pinautomaat De aanschafkosten van pinautomaten zijn laag en worden incidenteel direct ten laste van de exploitatie gebracht. De kapitaallasten kunnen vrijvallen. Daarnaast zijn ook de kosten voor pinbetalingen structureel lager. 1.5 Kassasysteem Er wordt geen gebruik meer gemaakt van een kassasysteem. De begrote kapitaallasten en onderhoudskosten vallen vrij. 1.6 Programma externe dienstverlening In het verleden is een budget geraamd voor diverse werkzaamheden voor het programma externe dienstverlening. In 2024 wordt dit budget nog ingezet, daarna kan dit vrijvallen.
De betreffende werkzaamheden worden uit andere budgetten gedekt. 1.7 Licentie- en onderhoudskosten, telefoondiensten en internetverkeer (GIP) Door gewijzigde contracten is hier een besparing.
55
Onvermijdelijke ontwikkelingen Niet van toepassing. Toelichting beleidswijzigingen Vervangen prestatie-indicatoren (collegeniveau) • •
•
•
Alle huidige prestatie-indicatoren komen te vervallen en worden vervangen door de volgende indicatoren. Telefonie: Aantal inkomende gesprekken Aantal binnen 1 keer beantwoord (door GIP) Aantal doorverbonden naar vakafdeling Percentage telefonie binnen de servicenorm (binnen 3 minuten krijgt de beller een medewerker te spreken) Kwaliteit telefonische dienstverlening Balie: Aantal bezoekers Percentage afspraak binnen de servicenorm (binnen twee weken is er een mogelijkheid om een afspraak te maken) Kwaliteit persoonlijke dienstverlening Website: Aantal unieke bezoekers Percentage website binnen de servicenorm (vragen of opmerkingen over de website handelen wij binnen 5 werkdagen af) Kwaliteit van de digitale dienstverlening
Afwijkingen investeringen en voorzieningen Niet van toepassing.
Technische begrotingswijzigingen Niet van toepassing.
Risico’s Aanbesteding BRP In 2024 wordt het BRP systeem (Basisregistratie Personen) aanbesteed. Door de algehele prijsstijgingen bestaat een reële kans dat de jaarlijkse kosten hoger uitvallen. De exacte kosten zijn pas later in het jaar bekend. Paspoortpiek Tot en met 2028 is er een zogenaamde paspoortpiek. Om de drukte aan de balies zo veel mogelijk op te vangen passen we de openingstijden aan aan de
56
drukte. Hier is extra capaciteit voor nodig, waar we rekening mee hebben gehouden. Eventuele overschrijding wordt vermeld in het Tweede Tussenbericht 2024.
57
Programma 7. Inrichting van de stad
58
Financiën
Bedragen x €1.000 TB1 2024
MJB 2024 - 2027
Doorkijk MJB
2025
2026
2027
2028
2029
2030
-33
-33
-33
-33
-33
-33
346
346 71
1 Financiële ontwikkelingen bestaand beleid (leereffecten jaarrekening en TB1) 1.1 Verkoop hoeve Voorweg 155 - kosten verkoop hoeve Voorweg 155 - afdracht Hoogheemraadschap van Rijnland uit verkoop hoeve Voorweg 155 - afschrijving hoeve Voorweg 155 - toevoeging netto opbrengst aan de Vrij inzetbare reserve
1.350 -74 -190 -410 -676
1.2 Faciliterend project Van Aalstlaan 42-370 (Du Meeflat) en Van Aalstpark - dekking reserves FiPo en Fonds Zoetermeer 2040
-100 100
1.3 Palenstein Binnengebied deelplan D - dekking reserves FiPo en Fonds Zoetermeer 2040
-400 400
1.4 Flexwoningen Ruimtebaan: Flexwoningen Ruimtebaan kapitaallasten Flexwoningen Ruimtebaan huuropbrengsten Flexwoningen Ruimtebaan beheer en onderhoud
68 -87
1.5 Plintgebouw stationsgebied, onderhoud en kapitaallasten 1.6 Metropolitane Fietsroute
71
71
1.7 Mobiliteitswerken
74
95 59
1.8 Tweede deel upgrade Stadshart
65
65
1.9 Benzineverkooppunten
-125
-125
-125
-125
-125
-125
-125
1.10 Huurinkomsten Croesinckplein 24 (Welkom 2)
-268
1.11 Stadhuisplein 21
-209
-65 65
-65 65
-65 65
-65 65
-65 65
-65 65
-50 50
-150 150
2 Onvermijdelijke ontwikkelingen: niet van toepassing 3 Beleidswijzigingen 3.1 Seniorenmakelaar - dekking door afroming budget Wmo
-65 65
3.2 Integrale gebiedsvisie Van Doornenplantsoen-rand van Palenstein - bijdrage reserve Fonds Zoetermeer 2040 3.3 Wet goed verhuurderschap - rijksbijdrage, zie OAD
-73
3.4 Subsidie woningbouwprojecten - dekking provincie
-845 845
3.5 Senior planeconoom - dekking via inzet op projecten TOTAAL SALDO PROGRAMMA
-484
-1.071 1.071 -128 128
-128 128
-128 128
-128 128
-128 128
-128 128
419
259
-158
-158
-158
-158
Toelichting financiën Financiële ontwikkelingen bestaand beleid (leereffecten jaarrekening en TB1) 1.1 Hoeve Voorweg 155 Op 20 december 2022 heeft het college besloten om de hoeve Voorweg 155 te verkopen via een makelaar. De hoeve Voorweg 155 was van oudsher eigendom van de gemeente en werd verpacht. De verkoopprocedure heeft tot overeenstemming geleid met een koper. De verkoop leidt tot een eenmalig 60
nettoresultaat van € 676.000. De raad is hierover geïnformeerd met memo 2024-020383. De netto-opbrengst wordt toegevoegd aan de Vrij inzetbare reserve. 1.2 Faciliterend project Van Aalstlaan 42-370 (Du Meeflat) en Van Aalstpark Met initiatiefnemer woningbouwcorporatie De Goede Woning is een intentieovereenkomst afgesloten om de maatschappelijke haalbaarheid (fase 1 van de haalbaarheidsfase) te onderzoeken voor het plan voor nieuwbouw in het Van Aalstpark als onderdeel van het project Van Aalstlaan 42-370 (Du Meeflat) en Van Aalstpark. In deze intentieovereenkomst is een bijdrage van € 60.500 overeengekomen voor de ambtelijke kosten voor het onderzoek naar de maatschappelijke haalbaarheid. Tijdens de participatiebijeenkomst in februari 2023 is de omgeving geïnformeerd over het plan Nieuwbouw in het Van Aalstpark en zijn naast reacties op het plan ook wensen en ideeën voor het Van Aalstpark breder dan het plangebied aangedragen. Ter vergroting van de maatschappelijke haalbaarheid is toen bedacht de scope van het project uit te breiden door de ontvangen wensen en ideeën vast te leggen in een ambitieschets voor het Van Aalstpark en directe omgeving. Deze ambitieschets is een groter product geworden dan vooraf gedacht.
Het opstellen, afstemmen en nog laten vaststellen van de ambitieschets en vervolgens het komen tot een vervolgovereenkomst met de initiatiefnemer voor het vervolg van de haalbaarheidsfase gaat meer tijd kosten. Hierdoor zijn de reeds gemaakte kosten en de kosten tot vaststelling van de ambitieschets en daarmee het afronden van het onderzoek naar de maatschappelijke haalbaarheid zo'n € 100.000 hoger dan de ontvangen bijdrage. Dekking vindt plaats via onttrekking uit de reserves Versterking Financiële Positie Grondbedrijffunctie (50%) en de reserve Fonds Zoetermeer 2040 (50%). 1.3 Palenstein Binnengebied deelplan D In het binnengebied van deelplan D ontwikkelt Vidomes een bouwplan. In 2023 is met Vidomes een realisatieovereenkomst afgesloten, waarin een vaste financiële bijdrage voor het bouwrijpmaken, het woonrijpmaken van het openbaar gebied van het binnengebied en de bijbehorende VAT-kosten is overeengekomen van totaal € 860.000. De bijdrage voor het bouwrijpmaken (€ 440.000) is in 2023 ontvangen en de bijdrage woonrijpmaken (€ 420.000) wordt in 2025 bij aanvang van de werkzaamheden woonrijpmaken verwacht. Op het moment dat de financiële bijdrage is overeengekomen, was er nog geen definitief ontwerp voor het binnengebied deelplan D.
De hoogte van de overeengekomen bijdrage is berekend op basis van een inrichtingsplan van geheel Palenstein, waardoor is gerekend met geschatte hoeveelheden eenheden. Recent zijn de ramingen herzien op basis van het definitief ontwerp. De geactualiseerde raming met prijspeil 2023 voor het woonrijpmaken komt uit op € 820.000. De werkelijke kosten zijn echter nog afhankelijk van het aanbestedingsresultaat en risico’s tijdens de uitvoering van de werkzaamheden. Er wordt nog onderzocht of er kostenbesparende maatregelen getroffen kunnen worden in het definitief ontwerp. Omdat er een vaste bijdrage is overeengekomen met Vidomes, kan de geprognosticeerde overschrijding van maximaal € 400.000 juridisch niet verhaald worden. Desondanks wordt onderzocht of Vidomes bereid is een aanvullende bijdrage te betalen voor de door de gemeente gefaciliteerde werkzaamheden. Dekking vindt plaats via onttrekking uit de reserves Versterking Financiële Positie Grondbedrijffunctie (50%) en de reserve Fonds Zoetermeer 2040 (50%). 1.4 Flexwoningen Ruimtebaan Dit jaar wordt gewerkt aan de realisatie van 80 tijdelijke, sociale huurwoningen op het voormalig baggerdepot aan de Ruimtebaan. De door Vidomes in januari 2024 ingediende vergunningaanvraag was incompleet. Eind maart 2024 is de nieuwe aanvraag voor de omgevingsvergunning door Vidomes ingediend. Het project is hierdoor vertraagd.
De exacte vertraging is afhankelijk van de duur van de vergunningenprocedure en eventueel bezwaar/beroep daarin. De verwachting is dat het bouw- en woonrijpmaken in 2024 plaatsvindt en dat de flexwoningen begin 2025 worden opgeleverd. De uit de investering voortvloeiende kapitaallasten schuiven hierdoor een jaar op (voordeel € 86.000). Ook de huuropbrengst van Vidomes wordt pas na oplevering van de flexwoningen ontvangen (nadeel opbrengst € 87.000). Na oplevering moet het tijdelijk gecreëerde woongebied worden beheerd en onderhouden (onderhoudsniveau B). Deze tijdelijke beheer- en onderhoudskosten (15 jaar) zijn nog niet in de begroting opgenomen. Momenteel wordt het onderhoud van 61
het terrein (het maaiwerk van het oude grasveld) vanuit het project betaald. De te verwachten tijdelijke beheer- en onderhoudskosten bedragen vanaf 2025 € 33.000. 1.5 Plintgebouw Stationsgebied Voor de realisatie van het Plintgebouw is ca. € 11,2 mln. beschikbaar gesteld met ca. € 5,9 mln. dekking vanuit subsidie. Naar aanleiding van de ontwikkelingen met de Nelson Mandelabrug is een herbezinning op het structuurontwerp voor het gehele stationsgebied gestart. In afwachting van het structuurontwerp zijn de werkzaamheden ten behoeve van het plintgebouw stilgezet, zodat straks een beter integraal ontwerp uitgewerkt kan worden. De herbezinning houdt in dat de in 2025 (en mogelijk ook 2026) geraamde budgetten voor onderhoud € 227.000 en kapitaallasten € 119.000 kunnen vrijvallen. 1.6 Metropolitane Fietsroute Via het Coalitieakkoord is budget gereserveerd voor de aanleg van een ontbrekende deel van de Metropolitane Fietsroute langs de Bleiswijkseweg. Voor de aanleg is inmiddels een voorstel ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. Een belangrijk deel van de fietsroute zal samen met een reconstructie van de Bleiswijkseweg worden aangepakt. De uitvoering duurt tot en met 2026. Dat houdt in dat het budget voor de exploitatielasten van € 71.000 voor 2024/2026 kunnen vrijvallen.
1.7 Mobiliteitswerken Het uitvoeringsprogramma Mobiliteitsvisie loopt door capaciteitsgebrek en in afwachting van de realisatie van het actieplan verkeersveiligheid achter. Hierdoor zullen de kapitaallasten in 2024 en 2025 lager zijn dan begroot. 1.8 Tweede deel upgrade Stadshart In de programmabegroting is € 0,9 mln. gereserveerd voor het tweede deel van de upgrade van het Stadshart (het deel rondom de Passage). Het eerste deel van de upgrade is afgerond en voor het tweede deel is in de programmabegroting een stelpost voor de kapitaallasten opgenomen voor een bedrag van € 64.500. Over het tweede deel van de upgrade is nog geen besluit genomen waardoor de reservering voor 2024 en 2025 kan vrijvallen. Dit geeft voor die jaren een voordeel van € 64.500. Het gebied valt binnen deelgebied 3 van het programma Binnenstad en wordt betrokken bij de besluitvorming daaromtrent. 1.9 Benzineverkooppunten De grondhuur van benzineverkooppunten is voor 2024 contractueel met 4,4% verhoogd. Dit geldt niet echter voor alle contracten. Zo zijn er een aantal contracten waarbij geheel geen huurindexatie van toepassing is. In de begroting is rekening gehouden met een indexatie van 8,5% op alle contracten. Dit levert een structureel nadeel op van € 125.000. 1.10 Huurinkomsten Croesinckplein 24 (Welkom 2) Vanwege huuropzeggingen worden de in 2024 begrote huurinkomsten van dit pand niet gehaald.
Totaal is er € 621.000 begroot aan huurinkomsten. Het mogelijke tekort hierop kan oplopen tot € 268.000. De gemeente werkt ondertussen aan het opnieuw verhuren van de vrijgekomen ruimten. In het Tweede Tussenbericht 2024 wordt met meer zekerheid over de werkelijke omvang van het tekort bericht.
62
1.11 Stadhuisplein 21 De accommodatie aan het Stadhuisplein 21 is overgeheveld naar programma 4, omdat het in de toekomst een vrije tijd bestemming krijgt (vestiging van het National Videogamemuseum). Door de overheveling wijzigt het saldo van beide programma’s met € 209.000.
Onvermijdelijke ontwikkelingen Niet van toepassing.
Beleidswijzigingen 3.1 Extra seniorenmakelaar In 2019 is gestart met de inzet van een seniorenmakelaar. De seniorenmakelaar verlaagt de druk op de woningmarkt door een betere benutting van de bestaande sociale huurvoorraad (meer inwoners in hetzelfde aantal woningen), zorgt voor een betere draagkracht van stedelijke - en buurtvoorzieningen en voorkomt dure Wmo-woningaanpassingen. Uit onderzoek blijkt dat er in Zoetermeer nog meer verhuizingen door senioren te realiseren zijn. Een deel daarvan doet dit op eigen kracht, een belangrijk deel daarvan komt niet in beweging. Om dit in gang te zetten is een extra seniorenmakelaar nodig. Dit vraagt extra budget 2024 van € 65.000 boven op het structurele budget van € 45.000. De drie corporaties dekken de overige 50% van het totale budget van in totaal € 220.000. Het jaarlijks benodigde bedrag van € 65.000 wordt via 'oud voor nieuw’ gedekt door afroming van het budget voor woningaanpassingen (Wmo). 3.2 Integrale gebiedsvisie Van Doornenplantsoen-noordelijke randzone Palenstein Op 26 juni 2023 heeft de gemeenteraad motie 2306-71 aangenomen, over een integrale Gebiedsvisie Van Doornenplantsoen. De gebiedsvisie voor het van Doornenplantsoen wordt in 2025 opgestart als de uitwerking van de Omgevingsvisie Zoetermeer 2040 in een Ruimtelijke Strategie eind 2024 gereed is.
In de gebiedsvisie worden de kaders voor de verdere uitwerking van het gebied rond het Van Doornenplantsoen uitgewerkt. Bijvoorbeeld de relatie tot de omliggende wijken en de ligging aan de hoofdwegenstructuur (Australiëweg). Op basis van de stedenbouwkundige structuur en situatie is het voornemen om het Van Doornenplantsoen op te nemen in een iets bredere gebiedsvisie voor de noordelijke randzone van Palenstein. Een eerste product is een plan van aanpak met een participatievoorstel dat wordt voorgelegd aan de raad. De uitvoering van de gebiedsvisie bedraagt ca. € 200.000 en duurt tot 2026. Naar verwachting wordt de Ruimtelijke Strategie Zoetermeer 2040 in de tweede helft van 2025 opgeleverd. Indien de financiële middelen en benodigde capaciteit beschikbaar worden gesteld door de raad, kan het proces om te komen tot een gebiedsvisie vanaf eind 2025 starten. De kosten worden gedekt vanuit de reserve Fonds Zoetermeer 2040. 3.3 Wet goed verhuurderschap Vanaf 1 juli 2023 is de Wet goed verhuurderschap van kracht. Deze wet geeft gemeenten meer mogelijkheden om ongewenst verhuurgedrag, zoals woondiscriminatie, intimidatie, onredelijke servicekosten en een te hoge borg tegen te gaan. Met een verhuurvergunning kunnen aanvullende eisen aan verhuurders worden gesteld, zoals een eerlijke huurprijs en tijdig onderhoud van de woonruimte.
Ook zijn er specifieke regels in de wet opgenomen waardoor de huisvesting van arbeidsmigranten wordt verbeterd. Om invulling aan deze wet te geven wordt een gemeentelijk meldpunt ingericht. Voor de inrichting van een gemeentelijk meldpunt wordt € 73.000 geraamd. De kosten worden gedekt vanuit een bijdrage van het rijk die via de algemene uitkering is verstrekt.
63
3.4 Subsidie woningbouwprojecten Om betaalbare woningen in de regio Haaglanden te realiseren heeft de provincie budget beschikbaar gesteld. De gemeente heeft voor verschillende projecten subsidie aangevraagd en toegekend gekregen. Het gaat om woningbouwprojecten die alleen uit sociale huurwoningen bestaan en verlieslatend zijn. De subsidie draagt bij aan onze volkshuisvestelijke doelstelling om het aantal voldoende goed onderhouden betaalbare woningen door de investeringscapaciteit van woningbouwcorporaties te vergroten. De gemeente sluist de subsidie 1 op 1 door aan de corporaties en er is geen cofinanciering benodigd. De kosten voor de verschillende woningbouwprojecten bedragen voor 2024 € 845.000 en voor 2025 € 1.071.000. Hier staat een even hoge subsidie tegen over. 3.5 Extra senior planeconoom De gemeente heeft 2 fte senior planeconoom en dat is voor de bouwopgave waar Zoetermeer voor staat te weinig. Om o.a. de programma's Entree en Binnenstad structureel goed te kunnen bedienen is 1 fte extra nodig. Momenteel huren we extra seniorcapaciteit in. Om de kennis in huis te houden is uitbreiding van de vaste formatie nodig. Dit betekent een extra benodigd budget van € 128.000. Door inzet op o.a. de programma's Binnenstad en Entree vindt dekking plaats vanuit de projectbudgetten.
Afwijkingen investeringen en voorzieningen Afwijking geïnvesteerde activa/voorzieningen Onderwerp
Toelichting onderwerp
Flexwonen Ruimtebaan
Om betaalbare woningen in de regio Haaglanden te realiseren heeft de provincie budget beschikbaar gesteld. De gemeente heeft voor het investeringsproject projecten subsidie aangevraagd en toegekend gekregen. De subsidie bedraagt € 50.000 en wordt in mindering gebracht op de investeringskosten.
Technische begrotingswijzigingen Technische begrotingswijzigingen College/Raad
Toelichting
College
De budgetten van de exploitatielasten en huuropbrengsten van het eind 2023 aangekochte pand Amsterdamstraat 3 moeten naar het product Projecten in voorbereiding worden overgezet.
Risico’s Niet van toepassing. 64
Overzicht Overhead Financiën
Bedragen x €1.000 TB1
MJB 2024 - 2027
Doorkijk MJB
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
1.1 Personeelskosten financiële Administratie
-98
-98
-98
-98
-98
-98
-98
1.2 Voorziening bovenwettelijk spaarverlof
-280
-280
-280
-210
-140
-70
0
1.3 Inzet projectcommunicatie
-240
-240
-240
-240
-240
-240
-240
1.4 Personeelskosten Communicatie stad (stelpost)
-101
-101
-101
-101
-101
-101
-101
1.5 Stadspagina
-31
-35
-39
-39
-39
-39
-39
1.6 Personele ontwikkelingen Concern Control
50
1.7 Gratificaties ambtsjubilea
50
50
50
50
50
50
50
1.8 Uitbreiding Unitcoördinator JGH
-60
0
-12
-12
-12
-12
-12
5
5
5
5
5
5
5
25
25
25
25
1 Financiële ontwikkelingen bestaand beleid (leereffecten jaarrekening en TB1)
1.9 Beëindigen stedenbanden 1.10 Informatie en Automatisering
65
1.11 Overheadkosten als gevolg van formatie-uitbreiding