Bijlage 1.1. Programmering programma Binnenstad 2040
Tekst van het document
Denemarkenlaan + RDW kantoor + 275 woningen + 4700 m2 voorzieningen
A
Openbare ruimte A. Denemarkenlaan • Parkachtige, groene publieke ruimte met plek voor avontuur & buitensport voor jong en oud, inclusief kiosk • Aansluiting met Esplanade richting het Noorden.
Voorzieningen A. Denemarkenlaan • co-werkplekken / buurtcentrum, creatieve horeca • Richting noorden: basis onderwijs, KDV, BSO B. Cadenza II • Co-werkplekken, studieruimtes, gedeelde huiskamer
Cadenza II (Ontwerp) + 23o appartementen +297 m2 voorzieningen Link bestemmingsplan Link ontwerp
B
Omtrek plangebied Aantallen woningen en m2 voorzieningen zoals beschreven in de woningbouwcapaciteit inventarisaties van de gemeente. Dit sluit niet direct aan op het voorgestelde programma in dit onderzoek
45
Deelgebied 1: Denemarkenlaan e.o. Wonen Visie Denemarkenlaan + RDW kantoor Dit woongebied transformeert het nu lege parkeergebied en kantooromgeving in een modern en stedelijk woon-werkgebied. De bestaande kantoorbebouwing biedt ruimte aan ZZP-ers voor coworking, kleine offices en woningen voor starters. De perspectieven ‘consumptie versus productie’ en ‘ondernemerschap’ staan hier centraal (blz. 25 & 26). De woningen voor starters zullen appartementen zijn, voornamelijk in het goedkope koop segment. Ten zuiden van de kantoorbebouwing, naast de Denemarkenlaan, worden koopwoningen gerealiseerd in 3 tot 4 lagen. Een deel van de woningen kan als beneden-bovenwoning (MGW) worden gebouwd voor kleinere huishoudens. Deze kunnen in het middeldure koopsegment op de markt worden gebracht De overige woningen zijn grondgebonden stadswoningen, in het dure koopsegment. 60% van de woningen heeft een oppervlak van 100-130 m2, dit kunnen ook de beneden/bovenwoningen zijn. 40% van de woningen is ruimer met een extra woon-werklaag, dit zullen grondgebonden woningen zijn. Deze laatste woningen zullen vooral voor gezinnen aantrekkelijk zijn. De doelgroep bestaat voor een groot deel uit huishoudens met een oranje profiel. Plan Cadenza II Voor Cadenza II ligt er al een ontwerp voor bestemmingsplan, deze wordt in de loop van 2022 definitief gemaakt.
De planning is vervolgens in 2023 te starten met de bouw. In het voorlopige bestemmingsplan worden de volgende woningtypes voorgesteld: • 61 jongeren woningen < 50 m2; • 27 koopappartementen van 100 m2; • 142 huurappartementen van gemiddeld 70 m2; • Maatschappelijke en/of commerciële ruimte: circa 300 m2 inclusief ondergeschikte horeca.
# woningen in inventarisatie <€750 €750 - €900 EGW €900 - €1200 >€1200 Huur <€750 €750 - €900 MGW €900 - €1200 >€1200 <€250k €250k-€400k EGW €400k-€600k >€600k Koop <€250k €250k-€400k MGW €400k-€600k >€600k
Denemarkenlaan + RDW
Cadenza II
DG1 Totaal
275
230
505
26% 62%
12% 28%
30%
16%
50% 20%
27% 16%
12%
46
Deelgebied 1: Denemarkenlaan e.o. Wonen – doelgroepen en woonwensen Denemarkenlaan + RDW kantoor Consumenten met een oranje leefstijl wonen vaker in een levendige woonwijk aan de rand van de binnenstedelijke gebieden. Zij storen zich niet snel aan hun medebewoners of buurtgenoten en staan open voor een multiculturele setting. Dat hoort in hun ogen bij de dynamiek van een stedelijk woonmilieu. Niet de beperkingen staan centraal, maar de (nieuwe) mogelijkheden. Voor hen zijn retail en vrijetijdsvoorzieningen in de nabije omgeving belangrijk (groter winkelcentrum, recreatiepark, sportterrein of activiteiten centrum). Hun focus ligt zowel op de woning zelf als op de omgeving.
Zij staan positief tegenover nieuwe concepten zoals gezamenlijk wonen en “co-living”. Dat is een woonvorm waarin de kosten van het wonen gezamenlijk worden gedeeld met één of meerdere bewoners die samen ‘eigenaar’/bewoner’ zijn van de woning. Industrieel en experimenteel bouwen is voor deze groep interessant. Een eigentijdse woonwijk, of gezamenlijk een woonproject realiseren (CPO, casco) passen bij deze doelgroep. Ook tiny houses en jaren ‘30 woningen zijn populair. Referentie: Nieuw Leyden, MVRDV
Interesses vanuit doelgroep o.b.v. enquêtes
47
Deelgebied 1: Denemarkenlaan e.o. Wonen – doelgroepen en woonwensen Cadenza II Ontwerp: Woontoren van 70m hoog. Woningen voor jongeren en starters Woonwensen doelgroep: Het is voor jongeren en starters interessant wanneer het woonconcept meer biedt dan alleen een zelfstandige woning. Wonen met gedeelde voorzieningen maakt het mogelijk om de woningen zelf kleiner aan te bieden en een deel van het woonprogramma in gezamenlijkheid te hebben. Denk daarbij aan de mogelijkheid om samen te gamen, werken/ studeren, wassen, eten). De locatie, vlakbij winkels, randstadrailhalte Stadhuis en een park waarin allerlei activiteiten plaatsvinden, is voor deze doelgroep perfect.
Impressies Cadenza II. Bron: Moke Architecten
48
Deelgebied 1: Denemarkenlaan e.o. Openbare ruimte Dit nieuwe stedelijke woongebied mag zich vouwen rondom een parkachtige, groene publieke ruimte met plek voor avontuur & openbare buitensport voor jong en oud. Dit past uitstekend bij de behoeftes van de beoogde doelgroep met een oranje leefstijl. Voor de inrichting kan gebruik gemaakt worden van het aanwezige water. In deze groene oase is er plek voor een kiosk. Zorg voor logische en aantrekkelijke Noord – Zuid verbinding voor voetgangers en fietsers via het Marathonpad.
Referentie: Cruquiuseiland Amsterdam
Referentie: Zeeburgereiland Amsterdam 49
Deelgebied 1: Denemarkenlaan e.o. Voorzieningen Stedelijke plint in het meest zuidelijke gedeelte van het blok Denemarkenlaan Multifunctionele ontmoetingsplek, met buurtcentrum, huiskamer, horeca, vergaderplekken en co-werkplekken. Daarnaast ook ruimte voor welzijnsfuncties voor ouderen en jongeren. Verbinding kan gemaakt worden met de gemeenschappelijke functies in Cadenza II. Stedelijke plint in het meest noordelijke gedeelte van het blok Denemarkenlaan Integraal Kind Centrum met basisschool, kinderdagverblijf, tussen schoolse opvang en buitenschoolse opvang, gymzaal en schoolplein. De invulling en programmering hiervan moet aansluiten bij de behoefte van de nieuw aan te trekken voornamelijk oranje doelgroepen. Ca 4000 m2
Buurtwinkels in stedelijke plint: bakker, groenteboer, buurtsupermarkt ca 50 - 100 m2 per adres. Transformatie RDW kantoor Stedelijke plint aan de noordzijde: ondernemingen en kantoren die baat hebben bij zichtbaarheid (notaris, accountant, makelaar etc.) Stedelijke plint aan de zuidzijde: flexibele horeca (binnen/buiten) met hoogwaardige co-werkplekken, flexibele kantoorruimte, fitness- en yoga voorzieningen met ruimte voor gemeenschapsvorming (community building).
Referentie: Stichting Koco Rdam, (andere vb: Midwest, Casa Sofia & The Villy Amsterdam Categorie
m2 toevoegen*
m2 voorzieningen in inventarisatie gemeente
5000
Co-werkplekken, kantoorruimtes
RDW
Horeca
RDW
Buurtwinkels
200
Multifunctionele ontmoetingsplek (buurt-, wijkgebouw, welzijnsfuncties)
600 (Denemarkenlaan) 300 (Cadenza II)
Basisonderwijs
2500
Kinderopvang / buitenschoolse opvang
1500
Totaal voorgesteld programma
5100
* Oppervlaktes gebaseerd op landelijke normen of afgeleid van het bestaande gebruik in Nederland of Zoetermeer. Bron Springco / Stipo 50
Deelgebied 2: Europaweg e.o. / Ondineschouw e.o. Overzicht
2
Inventarisatie totale capaciteit 430 woningen 8800 m2 voorzieningen
Wonen Aïdaschouw/Ondineschouw (incl. voormalig racketcentrum) + 180 woningen + 8800 m2 voorzieningen
A. Aïdaschouw / Ondineschouw • Oranje leefstijl • Stedelijke gezinnen, kleine (oudere) huishoudens • Stadswoningen en appartementen • Gemeenschappelijke tuin B. Europaweg • Overkluizing over Europaweg • De haalbaarheid van dit plan is nog ter discussie, in overleg is besloten deze niet mee te nemen in het onderzoek.
A
Openbare ruimte A. Aïdaschouw / Ondineschouw • Zet in op logische en groene verbinding van Noord naar Zuid • Behoud het bossige groen
Europaweg + 350 appartementen
B
Voorzieningen Omtrek plangebied
Aantallen woningen en m2 voorzieningen zoals beschreven in de woningbouwcapaciteit inventarisaties van de gemeente. Dit sluit niet direct aan op het voorgestelde programma in dit onderzoek
A. Voormalig racketcentrum • Sportcentrum als trekker – zorg voor toegankelijk, groen en zichtbaar gebouw • Stadsverzorgende economie aan Europaweg die baat heeft bij zichtbaarheid: notaris, makelaar, overige dienstverlening 51
Deelgebied 2: Europaweg e.o. / Ondineschouw e.o. Wonen Visie Aïdaschouw/ Ondineschouw Dit woongebied vormt een overgang tussen de laagbouwwijk aan noordzijde en de binnenstad. Het is een rustig stedelijk woonmilieu, bestaande uit grondgebonden stedelijke woningen aan de noordzijde en moderne stedelijke appartementen aan de Europaweg. De woningen komen op de locatie Aïdashouw/Ondinschouw. Op de locatie van het vormalige racketcentrum is ruimte voor voorzieningen. De woningen worden in de koopsector gerealiseerd. Appartementen aan de Europaweg zijn specifiek aantrekkelijk voor ouderen en hebben een diversiteit aan formaten (small, medium, large). De stadswoningen, aan de noordzijde van het gebied, trekken meer (jonge) gezinnen naar zich toe. De leefstijl van de doelgroepen is overwegen oranje.
Gemeenschappelijke voorzieningen als een collectieve tuin worden door de doelgroep gewaardeerd. Voor ouderen is het belangrijk dat er voldoende voorzieningen (bijvoorbeeld liften) aanwezig zijn en dat de appartementen makkelijk toegankelijk zijn. Het woonproduct en doelgroep is vergelijkbaar met die op de Denemarkenlaan in deelgebied 1, het prijssegment is iets lager. De woonwensen van dit deelgebied zijn ook vergelijkbaar met die van de Denemarkenlaan.
Referentie: stationsgebied Delft
Aïdaschouw/ Ondineschouw # woningen in inventarisatie 180 <€750 €750 - €900 EGW €900 - €1200 >€1200 Huur <€750 €750 - €900 MGW €900 - €1200 >€1200 <€250k €250k-€400k 25% EGW €400k-€600k 25% >€600k Koop <€250k 25% €250k-€400k 25% MGW €400k-€600k >€600k
52
Deelgebied 2: Europaweg e.o. / Ondineschouw e.o. Openbare ruimte Versterk de huidige verbinding Noord-Zuid via het Marathon pad voor voetgangers en fietsers. Behoud het parkachtige groen in de omgeving. Bekijk daarnaast de mogelijkheden voor het doortrekken en gebruik maken van het water in de noordoost richting van het gebied. Zo ontstaat er een singelstructuur.
Categorie
m2 toevoegen*
m2 voorzieningen in inventarisatie gemeente
8800
Voorzieningen
Sport
6000
Het huidige sportcentrum (racketcentrum) maakt plaats voor een nieuwe. Deze heeft een stedelijke uitstraling en bestaat uit meerdere lagen, eventueel in combinatie met woningen (topsporters). Het kan een ruim privaat sportcentrum zijn met binnensporten (bijv. multifunctionele sporthal, squash, bolderen) en buiten (padel, freerunning etc.). Eventueel uit te breiden met zwembad, sauna en wellness functies. Een zichtbaar, toegankelijk en circulair, duurzaam gebouw. Circa 6000 m2 voor multifunctioneel sportcentrum en 1560 m2 voor een zwembad van gemiddelde grootte.
Overdekt zwembad
1560
Fin. en juridische diensten en wonen
400
Totaal voorgesteld programma
7960
In de plint aan de Europalaan is plek voor kantoorruimte voor ondernemingen, die baat hebben bij zichtbaarheid: notaris, financiële dienstverlening, makelaar. Circa 30m2 per adres.
Referentie: Sportcomplex De Zanderij, Ermelo. Bron: OLCO
* Oppervlaktes gebaseerd op landelijke normen of afgeleid van het bestaande gebruik in Nederland of Zoetermeer. Bron Springco / Stipo
Referentie: sauna op hoogte, Level Leiden
53
3
Deelgebied 3: Luxemburglaan e.o. Overzicht Wonen A en B. Luxemburglaan 1 & 70LUX • Transformatie van bank en kantoorgebouw tot woningen • Paars, blauwe en aqua leefstijl, kleine huishoudens, ook ouderen • Huur- en koopappartementen, middelduur en duur. • Ruime privé buitenruimte • Sportvoorzieningen, sauna, lounge (Luxemburglaan 1) C. Stadshartpassage • Aqua/blauwe doelgroep • Mix aan levensfases, ook ouderen → Kans doorstroming te verbeteren • Groene omgeving, dicht bij alles • Middeldure koop appartementen
Luxemburglaan 1 + 123 appartementen + 600 m2 voorzieningen
Inventarisatie totale capaciteit 449 woningen 2200 m2 voorzieningen
70LUX (Onherroepelijk) + 134 appartementen +600 m2 voorzieningen Link bestemmingsplan Link ontwerp
B A
C Openbare ruimte Zorg voor goede aantakking van de esplanade naar Stadspark en naar Deelgebied 1. Activeer en programmeer de plinten aan weerszijden. Via de Luxemburglaan het Woonhart met Randstadrailhalte Stadhuis, stadhuisplein en Markt beter verbinden.
Stadshartpassage + 192 appartementen + 1000 m2 voorzieningen
Voorzieningen A. Luxemburglaan 1 • Sportruimtes, sauna, lounge B. 70 LUX • Uit het ontwerp: kantoor, retail en horeca
C. Stadshartpassage • theatercafé, boekwinkel, yoga, wellness, galerie
Omtrek plangebied Aantallen woningen en m2 voorzieningen zoals beschreven in de woningbouwcapaciteit inventarisaties van de gemeente. Dit sluit niet direct aan op het voorgestelde programma in dit onderzoek 54
Deelgebied 3: Luxemburglaan e.o. Wonen 70 Lux Plan 70 Lux Voor de woontoren 70 Lux ligt al een ontwerp en bestemmingplan. Dit plan betreft een woontoren van 70 meter hoog en 23 verdiepingen. Er komen zowel huur als koopwoningen, met een parkeergarage voor bewoners in het gebouw. Het ontwerp betreft woningen in de volgende segmenten: • 34 middeldure huurwoningen • 62 dure huurwoningen • 38 dure koopwoningen De planning is dat het huidige kantoorgebouw in najaar 2022 wordt afgebroken. De bouw van de woontoren staat in 2023 op de planning. Visie Luxemburglaan 1 Deze locatie wordt op dit moment nog gedomineerd door kantoren in jaren 70 en 80 architectuur en de drukke Europaweg. Het is de koele kant van het stadshart, dat zich goed leent voor een moderne zakelijke architectuur. Zowel voor het wonen als het voorzieningenprogramma. Als doelgroepen aan de Europaweg zien we vooral blauw, paars en aqua, overwegend individualistisch en kwaliteitsgericht. Voor een deel bestaat de doelgroep uit ouderen. De woningen worden vooral in de middeldure en dure huur gerealiseerd.
Visie Stadshartpassage De stadshartpassage ligt in het gebied direct naast de winkels en het theater en aan de nieuwe groene esplanade. Op die plek kan een aqua leefstijl goed gedijen. Hierbij zien we een mix van leeftijden voor ons, waaronder veel ouderen. Deze woningen worden in de middeldure koopsector gerealiseerd, behoudens enkele penthouses. Voorzieningen en ruimte voor zorg zijn voor ouderen van belang. Een ruim balkon/terras is een vereiste, met daarnaast veel zicht op kwalitatief groen.
# woningen in inventarisatie <€750 €750 - €900 EGW €900 - €1200 >€1200 Huur <€750 €750 - €900 MGW €900 - €1200 >€1200 <€250k €250k-€400k EGW €400k-€600k >€600k Koop <€250k €250k-€400k MGW €400k-€600k >€600k
134
25% 46%
28%
Luxemburg- Stadshartlaan 1 passage 123 192
20% 35% 20%
10% 10% 5%
DG3 Totaal 449
13% 24% 8%
80% 20%
35% 19% 2%
55
Deelgebied 3: Luxemburglaan e.o. Wonen – doelgroepen en woonwensen 70LUX Deze locatie past bij een blauwe doelgroep met aqua als tweede kleur. Deze doelgroep woont het liefste op een centrale locatie met goede voorzieningen op loopafstand (sportvoorzieningen, bibliotheek, bioscoop of theater). De woning moet zowel karakter als vernieuwing uitstralen. Men woont het liefst in een omgeving met mensen die dezelfde normen en waarden nastreven als zijzelf. De doelgroep heeft een comfortabele en enigszins luxe levensstijl. Een strak en functioneel ontworpen woning met de nieuwste snufjes past goed bij deze doelgroep. Zij wonen graag in wijken en buurten met een zekere status. Het is van belang dat de directe omgeving sterk wordt opgewaardeerd. De esplanade is daarvoor van belang, maar ook het aanpakken (inpakken/ transformeren/ vergroenen) van de betonnen parkeergarage is daarvoor een voorwaarde.
Impressie 70LUX Bron: DAL architecten
Impressie appartementen in 70LUX Bron: 70LUX.nl
56
Deelgebied 3: Luxemburglaan e.o. Wonen – doelgroepen en woonwensen Luxemburglaan 1 Op deze locatie past een zelfde soort leefstijl als bij 70LUX. Het is interessant om in de gaten te houden wat er bij 70LUX gebeurd en daarop in te spelen in de locatie Luxemburglaan 1. Stadshartpassage De aqua doelgroep stelt duidelijke normen aan de omgeving waarin men woont. Een verzorgde buurt, met privacy, rust en ruimte is voor deze doelgroep van belang. Daarom woont men graag in een wooncomplex dat rust en privacy uitstraalt. De doelgroep vindt het niet zo’n probleem om in een meer gemengde wijk met verschillende type mensen te wonen, maar een veilige woonomgeving en een buurt waarin de onderlinge normen en waarden helder zijn vinden zij wel erg van belang. De woning is vooral een privé domein waar zij alleen familie en goede vrienden uitnodigen. Een hoogwaardige buitenruimte hoort daarbij. In de inrichting van de woning komt hun persoonlijke smaak naar voren. Voor de buitenkant maken zij liever een “veilige” keuze die past bij de stijl van de buurt of straat waarin zij wonen. Ze wonen graag in een afgeschermde – niet anonieme – omgeving. Een appartementencomplex met een duidelijke entree en een collectieve ruimte om elkaar terloops tegen te komen past bij deze doelgroep. De ligging nabij het theater en aan de groene esplanade zijn duidelijke pluspunten.
Referentie: Hollandpark Blok 5 Diemen
57
Deelgebied 3: Luxemburglaan e.o. Openbare ruimte Herprofilering Duitslandlaan tot esplanade Zorg voor verbondenheid in de bestaande context. Aan de westzijde is een groene verbinding met het stadspark nodig, via de parkeergarage die opengemaakt mag worden. Aan de oostzijde moet de esplanade een logische verbinding maken met groene ruimte in de nieuwe wijk richting Marathonpad naar het Noorden. Aan weerszijde van de Duitslandlaan moeten de plinten opengemaakt en geactiveerd worden. Bekijk de mogelijkheden om de plint van de Leliënborgh te openen en kleinschalige functies voor de buurt toe te voegen, waardoor men uitgenodigd wordt de Esplanade te gaan gebruiken. Aan de overzijde kan gedacht worden aan een theatercafé, boekhandel en/of galerie.
Overweeg placemaking en plintmanagement om de esplanade op een passende manier te activeren (bijlage 6). Zorg voor programmering en levendigheid dag en avond (perspectief ‘levendigheid’, blz. 24). Is het een idee om theater- en filmmakers, kunstenaars uit Zoetermeer te betrekken voor een lokaal film- of theater festival? Kans noord – zuid ontsluiting via Luxemburglaan en Stadshartpassage De Luxemburglaan kan via een toegankelijke entree bij de Stadshartpassage een betere verbinding tussen noord (Woonhart) en zuid (Markt – het nieuwe hart) realiseren. Daarmee wordt de Randstadrailhalte Stadhuis en het stadhuisplein beter toegankelijk.
58
Deelgebied 3: Luxemburglaan e.o. Voorzieningen Stedelijke plint Luxemburglaan 1 Onderin het gebouw aan de zijde van de Europalaan kan kantoorruimte worden opgenomen voor stadsverzorgende economie die baat heeft bij zichtbaarheid vanaf de Europalaan (notaris, makelaar en overige zakelijke, financiële dienstverlening, inclusief co-workingspace). Aan de Luxemburglaan zijde kunnen sport- en yogafaciliteiten in luxere segment opgenomen worden en retail die aansluit bij blauw-aqua leefstijl, bijv. maaltijd catering, bloemenzaak en overige lifestyle georiënteerde winkels. Stedelijke plint 70LUX Uit de plannen voor 70LUX wordt duidelijk dat er ruimte is voor bedrijvigheid in de plint van het gebouw. Dit betreft kantoorruimtes, eetgelegenheden en retail. Stedelijke plint Stadshartpassage/Duitslandlaan Gebruik de aanwezigheid van het theater om het culturele aanbod hier te verstevigen: theatercafé, boekwinkel, yoga, galerie. Het is cruciaal om de plinten aan weerszijden van de Duitslandlaan te activeren en te programmeren, zodat de esplanade ook als zodanig gebruikt gaat worden. Zorg voor programma in de dag en in de avond. Is het mogelijk om het organiserend vermogen van lokale theatermakers en kunstenaars uit Zoetermeer hierbij te betrekken voor een theater of filmfestival?
Categorie
m2 toevoegen*
m2 voorzieningen in inventarisatie gemeente
2200
Kantoor, financiële of juridische diensten
700
Retail
400
Sport: fitness, yoga, wellness
900
Horeca
200
Totaal voorgesteld programma
2200
* Oppervlaktes gebaseerd op landelijke normen of afgeleid van het bestaande gebruik in Nederland of Zoetermeer. Bron Springco / Stipo
Dak Stadshartpassage / Denemarkenlaan / Duitslandlaan Het dak van de Stadshartpassage zou zich goed kunnen lenen voor een groene openbare ruimte (perspectief gelaagdheid, blz. 24). Ook hiervoor is een logische verbinding met de Esplanade cruciaal. Sterker is het om de Esplanade te verbinden met het Stadspark via een vergroening van de P1 parkeergarage. Het dak van de Kinepolis zou zich goed kunnen lenen voor een cultuurpark, met evenementen locatie zoals een openlucht theater (perspectief gelaagdheid, blz. 24). Dit past goed bij de positionering van dit gebied als cultureel centrum. Met een tijdelijke programmering, zoals een theaterfestival, kan getest worden welk aanbod passend is. Ook hier is van belang dat er een toegankelijke verbinding met de Esplanade wordt gemaakt en er geen concurrentie is met het maaiveld.
Referentie: Het cultuurdak, (Bron: LG Architecten)
59
4
Deelgebied 4: Brusselstraat e.o. Overzicht
Inventarisatie totale capaciteit 265 woningen 5650 m2 voorzieningen
Wonen Parkeergarage P1 + 9o appartementen + 200 m2 voorzieningen
Politiegebouw + 1oo woningen + 200 m2 voorzieningen
D
Belgiëlaan + 75 appartementen + 450 m2 voorzieningen
E
C A Ontwikkelmogelijkheid + NNB woningen
Algemeen • Rode/oranje leefstijl • Alleenstaanden en paren • Creatieve woningen • Friends woningen • Ateliers, wonen en werken, sterke mix • Laag/midden segment koop en huur → studio’s, kleinere woningen (40-70m2), jong publiek
Openbare ruimte Klap het Burgemeester Wegstapelplein en Hogerop open naar de Brusselstraat,, die met opengemaakte plinten zorgt voor aanloop naar de voormalige brandweer.
B (Voormalige) brandweer + NNB woningen + 4800 m2 voorzieningen
Voorzieningen D. Parkeergarage P1 • Mobiliteitshub
Omtrek plangebied Aantallen woningen en m2 voorzieningen zoals beschreven in de woningbouwcapaciteit inventarisaties van de gemeente. Dit sluit niet direct aan op het voorgestelde programma in dit onderzoek
C. (Voormalige) brandweer • Hotel • Modulair bouwen/ flexibele bouw, geen vaste functie • Dakterrassen en collectieve buitenruimte 60
Deelgebied 4 Wonen Visie Dit gebied kan zich als culturele broedplaats positioneren met een geheel eigen gezicht. Creatief, ondernemend, pionierend en experimenterend. Er is sprake van een sterke menging van functies (produceren en consumeren van cultuur, kleinschalige werkgelegenheid, wonen en werken, hotel) die deels in de monumentale gebouwen plaatsvinden (perspectief ‘consumeren versus produceren’, blz. 25). De dominante doelgroep heeft een rode-oranje levensstijl. De woningen zijn voor lage inkomens toegankelijk. De woningen zijn verhoudingsgewijs klein (40-70m2) voor jonge eenpersoonshuishoudens. Een deel van de woningen kan als friends woningen worden uitgevoerd. Nieuwbouw vindt vooral plaats op vernieuwende (modulaire) wijze, waarbij de individualiteit benadrukt wordt. Gezamenlijke buitenruimten (dakterrassen) zorgen voor de verbinding en dragen bij aan het perspectief ‘gelaagdheid’ (blz. 24)
DG4 Totaal # woningen in inventarisatie <€750 €750 - €900 EGW €900 - €1200 >€1200 Huur <€750 €750 - €900 MGW €900 - €1200 >€1200 <€250k €250k-€400k EGW €400k-€600k >€600k Koop <€250k €250k-€400k MGW €400k-€600k >€600k
265
80% 20%
Referentie: ZoHo Rotterdam 61
Deelgebied 4 Openbare ruimte Zorg dat bezoekers een ‘8’ kunnen lopen en klap het Burgemeester Wegstapelplein en Hogerop open naar de Brusselstraat,, die met opengemaakte plinten zorgt voor aanloop naar de voormalige brandweer. Zorg tevens voor goede aansluiting met Stadspark
Voorzieningen Brandweerkazerne/politiebureau Het politiebureau en de brandweerkazerne, de eerste gebouwen van het stadshart Zoetermeer, bieden een uitstekende ruimte voor creativiteit, muziek en cultuur. Een cultureel centrum met plek voor optreden, muziek repetitieruimtes, studio, hotel en creatieve horeca. Vanaf het moment dat de brandweerkazerne helemaal leeg komt te staan, kan men starten met placemaking en programmering in de tijdelijkheid om dit gebied te activeren. In de stedelijke plinten eromheen moet gedacht worden aan een diversiteit aan pop-up faciliteiten, boetiek, coffeebar etc. Deze tijdelijkheid kan een permanente vorm aannemen, wanneer het een succesvolle aanvulling op de binnenstad blijkt te zijn. Cruciaal hierbij is het samen met lokale initiatiefnemers en ondernemers te programmeren. Parkeergarage P1 De plint van P1 is een uitstekende plek voor een mobility hub.
Referentie: Q-factory, Oostpoort, Amsterdam
Categorie
m2 toevoegen*
m2 voorzieningen in inventarisatie gemeente
5650
Cultureel centrum, horeca, hotel
4000
Kantoorruimtes, broedplaats / pop-up faciliteiten
1000
Mobility hub
600
Totaal voorgesteld programma
5600
*Oppervlaktes gebaseerd op landelijke normen of afgeleid van het bestaande gebruik in Nederland of Zoetermeer. Bron: Springco / Stipo 62
Deelgebied 4 Voorzieningen: tijdelijkheid, cultuurcentrum en hotel
Referentie: Tijdelijke plintinvulling ZoHo Rotterdam
Referentie: Q-factory, Oostpoort, Amsterdam
Referentie: Pop up boutique, Meanwhile Londen
Referentie: Q-factory, Oostpoort, Amsterdam
63
5
Deelgebied 5: Nederlandlaan/Engelandlaan Overzicht Parkeergarage P5 + 750 woningen (verdeeld over B en C) + 1000 m2 voorzieningen
P-garage AH XL + 66 woningen + 500 m2 voorzieningen
A
C
B Nederlandlaan + 750 woningen (verdeeld over B en C) + 8000 m2 voorzieningen
Omtrek plangebied
E D
Engelandlaan 140 (Onherroepelijk) + 85 appartementen Link bestemmingsplan Link ontwerp
Aantallen woningen en m2 voorzieningen zoals beschreven in de woningbouwcapaciteit inventarisaties van de gemeente. Dit sluit niet direct aan op het voorgestelde programma in dit onderzoek
Inventarisatie totale capaciteit 1051 woningen 9500 m2 voorzieningen
Wonen B. Nederlandlaan & C. Parkeergarage P5 • Betaalbare en middeldure huurappartementen • Hoge diversiteit • Bijzondere blokken • Gezamenlijkheid A. P-garage AH XL • Bijzondere architectuur, design • Hoger segment • Goed bereikbare locatie, inzetten op bijv expats D. + E. Engelandlaan 140 en 270 • Goedkoop en middelduur segment
Engelandlaan 270 + 150 appartementen Link ontwerp
Openbare ruimte
Voorzieningen
De nieuwe loopbrug is een kans om een betere groene verbinding te maken naar de Markt en Dobbe, via het gemeenteloket.
C. Parkeergarage P5 • Zorgvoorzieningen (tandarts, huisarts etc) en beauty
De mogelijke singel aan de Nederlandlaan: wonen in de plint.
64
Deelgebied 5: Zuidflank Nederlandlaan/Engelandlaan Wonen De bestaande situatie in de Zuidflank (achterkanten, verkeer, infrastructuur, geïsoleerde locatie) vraagt om ingrijpende transformatie. Het gebied bestaat grofweg uit drie onderdelen. Visie P-garage AH XL De P-garage AH XL kan als eigenstandige locatie met zicht over het daklandschap en richting zuiden worden ontwikkeld voor een specifieke doelgroep (rood) met een bijzondere architectuur. Op deze locatie wordt mogelijk op de bestaande bebouwing gebouwd, dit sluit aan bij het perspectief ‘gelaagdheid’ (blz. 24). De woningen kunnen in de middeldure koopsector worden ontwikkeld.
Visie Nederlandlaan/ Parkeergarage P5 Herstructurering van de Nederlandlaan maakt het mogelijk van de achterkant een stedelijke voorkant te maken. Hier gaat het vooral om betaalbare en middeldure huurwoningen in stedelijke woonblokken voor een gevarieerde doelgroep bestaande uit kleine huishoudens en de leefstijlen oranje, geel, lime, groen, aqua. Plan Engelandlaan 140 en 270 (SeaTower) De plannen voor Engelandlaan 140 en 270 liggen vast. Engelandlaan 140 betreft een woontoren van 46 meter. Hierin is plaats voor 85 sociale huurwoningen van 49 tot 65m2. Op de Engelandlaan 270 (Sea Tower) komt een woontoren van 70 meter met 23 verdiepingen. Hierin worden 150 appartementen gerealiseerd in het sociale en middeldure segment.
# woningen in inventarisatie <€750 €750 - €900 EGW €900 - €1200 >€1200 Huur <€750 €750 - €900 MGW €900 - €1200 >€1200 <€250k €250k-€400k EGW €400k-€600k >€600k Koop <€250k €250k-€400k MGW €400k-€600k >€600k
P garage AH XL 66
Nederland EngelandDG5 Totaal -laan + P5 laan 750* 235 1051
40% 40% 20%
100%
68% 32%
44% 36% 14%
6%
*verdeling van aantal woningen tussen Nederlandlaan en parkeergarage P5 is ten tijde van het onderzoek nog niet bekend
65
Deelgebied 5: Zuidflank Nederlandlaan/Engelandlaan Wonen Nederlandlaan/ Parkeergarage P5 De achterkanten van het stadshart worden opengemaakt richting de Nederlandlaan door een gesloten bouwblok. De gevel richting de Nederlandlaan moet toegankelijkheid uitstralen, onder meer door variatie in bouwhoogte en diepte. De plint speelt hier een belangrijke rol in het realiseren van een levendige plek. Binnen in het bouwblok is ruimte voor gemeenschappelijk groen en voorzieningen.
Impressie woningbouw Nederlandlaan (Bron: Unibail-Rodamco)
Referentie: Hollandpark Blok 5 Diemen (Bron: Mulleners en Mulleners)
66
Deelgebied 5: Zuidflank Nederlandlaan/Engelandlaan Wonen P-garage AH XL Appartementengebouw dat los staat van het winkelcentrum en een eigen gezicht toont. De locatie is erg centraal gelegen, vlakbij OV en auto aansluiting. Dat maakt het een aantrekkelijke plek voor consumenten die veel reizen. Krachtige architectuur is nodig om de plek meer identiteit te geven.
Referentie: Het woondak (Bron: LG Architecten)
Referentie: appartementen Almere Centrum
67
Deelgebied 5: Zuidflank Nederlandlaan/Engelandlaan Wonen Engelandlaan 140 en 270 (SeaTower) De Engelandlaan is een geïsoleerde locatie met woonbebouwing en getransformeerde kantoren ‘achter’ het stadhuis en wordt moeizaam ontsloten (onderdoorgang aan oostzijde, boven-doorgang aan westzijde). Versterking van de woonkwaliteit kan door sterke opwaardering van de openbare ruimte en eenduidigheid van de locatie (wonen!). De potentiële groene verbinding met de Nederlandlaan versterkt de bereikbaarheid van het winkelcentrum voor de bewoners van deze locatie en de bewoners van de Engelse wijk. Omdat de verbinding visueel niet aansluit op het toekomstige centrale park is niet duidelijk of de verbinding voor een groter publiek meerwaarde heeft.
Impressie Engelandlaan (Bron: Eentien architecten)
Impressie Sea Tower (Bron: Bakkers-Hommen)
68
Deelgebied 5: Zuidflank Nederlandlaan/Engelandlaan Openbare ruimte De parkbrug kan een goede, groene verbinding mogelijk maken tussen stadshart en de markt en de Dobbe. Hiervoor is een goede looproute via de entree van het Stadhuis en een veilige oversteek over de Engelandlaan noodzakelijk. Ook betekent het dat de plinten langs de Londenstraat toegankelijker en levendiger gemaakt moeten worden.
Voorzieningen
Referentie: Funenpark Amsterdam
Parkeergarage P5 In plint van de nieuwbouw ter plaatse van parkeergarage P5 positioneren we stadsverzorgende voorzieningen, zoals gezondheidscentrum (huisarts, fysiotherapeut, podotherapie, apotheek, psycholoog) in combinatie met verzorging. Een shop-in shop concept, dat ruimte biedt aan kleine ondernemers (schoonheidsspecialist, kapper, nagelstudio etc.) onder één dak, zou een aantrekkende werking kunnen creëren op deze verstopte plek. Nederlandlaan Bij het gesloten bouwblok ter plaatse van de verkeerslus voorzien we in een stedelijke woonplint waardoor woonkwaliteit omhoog gaat. Om de verbinding tussen markt/Dobbe en Engelandlaan, via het Stadhuis/Forum te faciliteren, stellen we ons voor om hier functies gericht op ondernemerschap, werkgelegenheid, financiële dienstverlening en co-werkplekken op te nemen. P-garage AH XL Toevoegen van kleine delicatessen en specialiteiten winkels, die kunnen meeliften op aanwezigheid van AH XL
Categorie
m2 toevoegen*
m2 voorzieningen in inventarisatie gemeente
9500
Gezondheidscentrum
800
Persoonlijke verzorging
500
Kantoor, co-werkplekken, financiële of juridische diensten
1000
Retail
500
Totaal voorgesteld programma
2800
* Oppervlaktes gebaseerd op landelijke normen of afgeleid van het bestaande gebruik in Nederland of Zoetermeer. Bron Springco / Stipo
69
6
Deelgebied 6: Markt en Dobbe Overzicht
Inventarisatie totale capaciteit 220 woningen 4000 m2 voorzieningen
Wonen Algemeen • Kleinschalig, groen, toegankelijk → passend bij Zoetermeer • Geel – lime – groen – aqua leefstijlen • Diversiteit aan huishoudens, ook gezinnen • Wonen, gezamenlijke functies
A Markt 10/Frankrijklaan + 220 appartementen + 4000 m2 voorzieningen
Markt 10 • koop, grotere appartementen, middelduur/duur (tot 600k) Frankrijklaan • huur, middelduur/goedkoop (<900 per maand)
B Openbare ruimte
Upgrade Dobbepark
Voor de binnenstad wordt dit het nieuwe stadshart. Hier komt de identiteit van Zoetermeer het meest tot leven. Een levendig plein, met een menselijke maat, waaraan het winkelcentrum, de Dorpsstraat, de Dobbe, het stadhuis, de bibliotheek, het museum en het station gelegen zijn. De parkeergarage biedt ruimte fietsen en auto’s van bewoners en bezoekers.
Voorzieningen A. Markt 10 Een diversiteit aan maatschappelijke, culturele en multifunctionele ontmoetingsfuncties.
Omtrek plangebied Aantallen woningen en m2 voorzieningen zoals beschreven in de woningbouwcapaciteit inventarisaties van de gemeente. Dit sluit niet direct aan op het voorgestelde programma in dit onderzoek
70
Deelgebied 6: Markt en Dobbe Wonen Visie Markt 10/ Frankrijklaan Voor de binnenstad wordt dit het nieuwe hart. Hier komt de identiteit van Zoetermeer het meest tot leven. Dit wordt het levendige plein, waaraan het winkelcentrum, de dorpsstraat, het park, het stadhuis, de bibliotheek en het museum gelegen zijn. Hier is een diversiteit aan maatschappelijke, culturele en ontmoetingsfuncties in de plint. Er is een grote mix aan woningen (XS, S, M, L, XL) voor alle doelgroepen (jong, middelbaar, oud) in verschillende huishoudvormen (alleen, voor stellen, voor friends, voor gezinnen). Er zijn gemeenschappelijke buitenruimtes door het gebouw heen en buiten het gebouw.
Hoewel het wonen in een toren vooral aansluit op de leefstijlen blauw en paars, ligt hier een uitdaging om de toren vooral aantrekkelijk te maken voor de groepsgerichte leefstijlen in Zoetermeer: geel, lime, groen en aqua. Naast een vriendelijke architectuur (groene gevels) vraagt dit om een goed beheer. De woningen op de Markt 10 worden in middeldure koop ontwikkeld. De woningen op de Frankrijklaan vallen in de middeldure huursector. De sfeer in de buurt is voor deze doelgroep net zo belangrijk als de plek waar zij zelf wonen. Door het belang dat gehecht wordt aan sociale contacten in de buurt, voelen de consumenten uit deze groep zich prima thuis in een woongebied, waarin alle levensfasen wonen. Zij zetten zich graag in voor de buurt en ook vrijwilligerswerk past goed bij deze doelgroep. “Samen” is voor hen ontspanning en juist geen verplichting. Groenvoorzieningen met bankjes en speelplaatsen waar je elkaar kunt ontmoeten zijn vooral belangrijke attributen om buurtgenoten te ontmoeten. Het inzetten van sociale media voor onderling contact en diensten over en weer zorgt voor binding aan deze plek. Het perspectief ‘orgware’ (blz. 26) is in dit deelgebied erg belangrijk.
# woningen in inventarisatie
EGW Huur MGW
EGW Koop MGW
<€750 €750 - €900 €900 - €1200 >€1200 <€750 €750 - €900 €900 - €1200 >€1200 <€250k €250k-€400k €400k-€600k >€600k <€250k €250k-€400k €400k-€600k >€600k
Markt 10/ Frankrijklaan 220
40%
40% 20%
Referentie: Centrale plein, Kolbotn Oslo 71
Deelgebied 6: Markt en Dobbe Wonen – referentie De Binck
Referentie: De Binck-blocks, gestapelde buurtjes
72
Deelgebied 6: Markt en Dobbe Openbare ruimte Een levendig plein, met een menselijke maat, waaraan het winkelcentrum, de dorpsstraat, de Dobbe, het stadhuis, de bibliotheek, het museum en het station gelegen zijn. De huidige schaal van de markt is hiervoor te groot. In het nieuwe ontwerp moet hier aandacht aan besteed worden.
Samen met onze partner Project for Public Spaces uit New York hanteren we 10 principes voor goede pleinen. Opgesomd luiden deze als volgt: 1. Imago & identiteit: Voor de binnenstad wordt dit het nieuwe stadshart. Hier komt de identiteit van Zoetermeer het meest tot leven. 2. Attracties & bestemmingen: elk goed functionerend plein heeft meerdere kleinere plekken die aantrekkelijk zijn voor verschillende mensen op verschillende momenten van de dag. 3. Voorzieningen - gericht op verblijf en comfort
4. Flexibel ontwerp – het gebruik van een plein verandert gedurende de week, het seizoen en het jaar. Het ontwerp moet flexibel genoeg zijn om hierop in te spelen. 5. Seizoenen strategie 6. Toegankelijkheid: een succesvol plein is goed ontsloten en makkelijk bereikbaar voor voetgangers. 7.
Binnenplein & buitenplein: de randen van een succesvol plein zijn levendig, bieden beschutting en trekken bezoekers aan.
8. Reikwijdte van een octopus: een succesvol plein heeft tentakels naar de rest van de omgeving zoals een octopus. 9. Centrale rol management: organiserend vermogen om het plein actief, levendig en veilig te houden voor huidige en nieuwe doelgroepen. 10. Diverse funding opties: public-private partnerships voor haalbaar financieel management Bron: Stipo en Project for Public Spaces
Impressie ontwerp Dobbepark (Bron: Sant en Co) 73
Deelgebied 6: Markt en Dobbe Openbare ruimte Placemaking (zie bijlage 6)
• Het gebied is een onbenut potentieel. Het is mogelijk om nu al te starten met activering van de markt en Dobbe via lokale stadmakers en de buurt. Bewoners kennis laten maken met het potentieel via laagdrempelige stadswandelingen, kunst in de openbare ruimte en activiteiten die overdag en in de avond plaatsvinden. Hiervoor kan je het organiserend vermogen van stadmakers uit Zoetermeer en lokale netwerken uit het Sociale Domein voor inzetten. Placemaking betekent overigens niet altijd dat er grootschalige evenementen met veel reuring zijn. De kunst is om activiteiten te programmeren die diverse doelgroepen op verschillende momenten van de dag aantrekken. Samen met lokale stadmakers en de buurt kan uitgeprobeerd worden wat past. • Betrek de ondernemers van de dorpsstraat bij het maken van de aansluiting tussen Dobbe & Dorpsstraat Referentie: Bryant park, New York
Voorzieningen Markt 10: een diversiteit aan maatschappelijke, culturele en multifunctionele ontmoetingsfuncties: (o.a. horeca, buurtcentrum, fitness/yoga). De entree van de toren biedt plaats aan gemeenschappelijke voorzieningen, zoals werkplekken, huiskamer, vergaderlocatie en pakketpunt
Categorie
m2 toevoegen*
m2 voorzieningen in inventarisatie gemeente
4000
Multifunctionele ontmoetingsplek
1000
Fitness / yoga
900
Co-werkplekken / vergaderlocatie
500
Huiskamer / Welzijnsfuncties
500
Horeca
500
Totaal voorgesteld programma
3400
* Oppervlaktes gebaseerd op landelijke normen of afgeleid van het bestaande gebruik in Nederland of Zoetermeer. Bron Springco / Stipo
74
7
Deelgebied 7: Dorpsstraat Overzicht Vuurtorenplein +16 woningen
Inventarisatie totale capaciteit 30 woningen 0 m2 voorzieningen
Wonen A. Delftsewallen 15-25 & Vuurtorenplein • Toevoeging van rood – oranje (op groen – aqua) • Toevoeging modern, niet historiserend • Gezinnen en kleine huishoudens
C Hoek Hoogvliet
A
B
Openbare ruimte • Duidelijkere verbinding met de Markt. • Investeer in behoud van authenticiteit
Delftsewallen 15-25 (Onherroepelijk) +14 woningen Link ontwerp
Voorzieningen Plintmanagement t.b.v. afwisseling van functies en levendigheid
Omtrek plangebied Aantallen woningen en m2 voorzieningen zoals beschreven in de woningbouwcapaciteit inventarisaties van de gemeente. Dit sluit niet direct aan op het voorgestelde programma in dit onderzoek 75
Deelgebied 7: Dorpsstraat Wonen Visie De sfeer van de Dorpsstraat met haar kleinschalige korrel en historische bebouwing met vijf rijksmonumenten vormt een fraai contrast met de geplande stad. De Dorpsstraat huisvest ambachtelijke en specialiteiten winkels en (hoogwaardige) horeca en kent een sterke functiemenging (wonen, werken, retail, ontspanning). Het is daarmee een interessant gebied voor de blauwe leefstijl. Tegenover het lime-groene stadshart steekt de blauwe dorpsstraat mooi af. Het authentieke karakter van de dorpsstraat is een asset, maar vraagt wel om kwalitatieve versterking. Woningbouw die op beperkte schaal plaats kan vinden, kenmerkt zich bij voorkeur door een eigentijdse pandsgewijze architectuur.
# woningen in inventarisatie <€750 €750 - €900 €900 - €1200 >€1200 <€750 €750 - €900 €900 - €1200 >€1200 <€250k €250k-€400k €400k-€600k >€600k <€250k €250k-€400k €400k-€600k >€600k
14
16
30
100%
100%
100%
EGW
Huur
MGW
Plan Delftsewallen 14 grondgebonden woningen in het dure segment. 7 herenhuizen, 4 half vrijstaande villa’s, 2 watervilla’s en een gasfitterswoning.
Delftsewallen Vuurtorenplein DG7 Totaal
EGW
Koop
MGW
Impressie Delftsewallen (Bron: Wonen in Fittershof)
76
Deelgebied 7: Dorpsstraat Openbare ruimte Investeer in het behoud en het unieker maken van de authenticiteit, kleinschaligheid en gezelligheid van de Dorpsstraat. Creëer een duidelijkere en beter toegankelijkere verbinding met Dobbe en de markt – het nieuwe hart van de binnenstad. Placemaking (zie bijlage 6) Betrek de BiZ om een optimalere verbinding met Dobbe en Markt te realiseren, bijvoorbeeld voor een lokale markt op de Markt voor ondernemers van de Dorpsstraat.
Voorzieningen Investeer in plintmanagement (zie bijlage 6) gericht op het vergroten van de afwisseling van de voorzieningen en de levendigheid. Het winkelbezoek zal baat hebben bij concentratie van het specialistische winkel- en horeca-aanbod in een compactere kern. Zorg voor unieker en lokaal aanbod: lokale ketens, bijzondere merken, vernieuwende en verrassende concepten. Dit is in lijn met het detailhandelsbeleid 2019 – 2023, waarin specifiek boetieks, conceptstores, snuffelwinkels en stadsbrouwerij, wijn- of biercafé worden benoemd.
Referentie: Gasthuyspoort Breda
Een supermarkt, die past bij de uitstraling van de Dorpsstraat en bij de beoogde bewoners, zal een betere aantrekkingskracht kunnen realiseren. Voorkeur gaat dan uit naar een supermarkt met een wat specifieker aanbod, zoals Landmarkt, Marqt of Ecoplaza.
Referentie: Herenstraat Voorburg 77
8
Deelgebied 8: Centrum West Overzicht
Inventarisatie totale capaciteit 250 woningen 5000 m2 voorzieningen
Wonen • • •
Paarse leefstijl Afhankelijk van functie (Buitenlandse) studenten
Voorzieningen • • • •
T/m 2026 deze plek behouden zoals hij is Nu al oormerken als bestemming voor regionale, culturele instelling, zoals een bijzonder museum. Door nabijheid van randstadrail-halte, toekomstige entree en mogelijk nieuw station is het daar een perfecte plek voor. Wanneer mogelijk in de tijdelijkheid activiteiten uitproberen en onderzoeken, samen met lokale en internationale trekkers.
A Centrum-West +250 woningen +5000 m2 voorzieningen
Omtrek plangebied Aantallen woningen en m2 voorzieningen zoals beschreven in de woningbouwcapaciteit inventarisaties van de gemeente. Dit sluit niet direct aan op het voorgestelde programma in dit onderzoek
78
Deelgebied 8: Centrum West Centrum West
Wonen Visie Dit gebied leent zich vanwege de goede zichtbaarheid vanuit de omgeving en vanwege de ligging op de punt van het stadshart voor een stedenbouwkundig en architectonisch hoogtepunt. Denk daarbij aan een object met nationale allure, zoals de Rotterdamse markthal, Museum de Fundatie museum in Zwolle of de rechtbank in Breda. Deze functie kan gepaard gaan met woningen voor een stedelijke doelgroep (paars-rood). De woningen worden (vooralsnog) in de middeldure en dure huursector ontwikkeld, maar dit is afhankelijk van de rest van de invulling van het gebied.
Voorzieningen Door de nabijheid van de randstadrail-halte is dit een perfecte plek voor een trekker met aansprekende, natuur-inclusieve architectuur: regionaal museum of een andere culturele instelling.
Categorie
m2 toevoegen *
m2 voorzieningen in inventarisatie
5000
# woningen in inventarisatie <€750 €750 - €900 EGW €900 - €1200 >€1200 Huur <€750 €750 - €900 MGW €900 - €1200 >€1200 <€250k €250k-€400k EGW €400k-€600k >€600k Koop <€250k €250k-€400k MGW €400k-€600k >€600k
250
50% 40% 10%
…
* Oppervlaktes gebaseerd op landelijke normen of afgeleid van het bestaande gebruik in Nederland of Zoetermeer. Bron Springco / Stipo
79
Deelgebied 9: Stad Souterrain Overzicht
9
Inventarisatie totale capaciteit 0 woningen 0 m2 voorzieningen
Openbare ruimte Het Stad Souterrain is uniek en onlosmakelijk verbonden met het hart van Zoetermeer. Het souterrain wordt nu alleen als verkeersader en logistieke ruimte gebruikt. Deze functies kunnen worden versterkt en toekomstbestendig worden ingericht. Denk daarbij aan snelfietsroutes en deel-mobiliteit. Delen van het souterrain kunnen tot bijzondere plek gemaakt worden, zodat Zoetermeerders het souterrain ook kunnen beleven. Omtrek plangebied
80
Deelgebied 9: Stad Souterrain Openbare ruimte • Het souterrain mag nadrukkelijker een plek krijgen in de binnenstad. Het is onlosmakelijk verbonden met Zoetermeer, ook al wordt het nu niet als iets bijzonders gebruikt. • Placemaking (zie bijlage 6) kan hier bij uitstek gebruikt worden om samen met stadmakers uit Zoetermeer een prijsvraag lanceren om het souterrain te activeren en te programmeren. Ook hierbij kunnen diverse activiteiten eerst tijdelijk getest worden om te kijken wat werkt en wat niet.
Skatepark flyover, Indonesië
• Skatepark, kunst, stadsboerderij, uitgaansgelegenheid, theater, bioscoop, ….
Folly for a Flyover, Londen GB
Rio de Janeiro, Brazilië
Waterloo bridge, London Zuid Korea
81
Totaal Woningtypes per deelgebied Samengevat bevatten de deelgebieden het volgende programma op het gebied van wonen. Verdeling woningtype per deelgebied
Woningtype Aantal woningen in woningbouwcapaciteit inventarisaties <€750 €750 - €900 EGW €900 - €1200 >€1200 Huur <€750 €750 - €900 MGW €900 - €1200 >€1200 <€250k €250k-€400k EGW €400k-€600k >€600k Koop <€250k €250k-€400k MGW €400k-€600k >€600k
DG1
DG2
DG3
DG4
DG5
DG6
DG7
DG8
DG9
Totaal
505
180
449
265
1051
220
30
250
0
2911 0%
12% 28%
16%
13% 24% 8%
80% 20%
44% 36% 14%
20% 10% 10%
50% 40% 10%
25% 25% 100%
27% 16%
25% 25%
35% 19% 2%
6%
30% 25% 5%
0% 0% 0% 24% 27% 13% 3% 0% 2% 4% 1% 6% 15% 5% 1%
82
Totaal Voorzieningen per deelgebied Op het gebied van voorzieningen ziet het programma er in hoofdlijnen als volgt uit. De m2 zijn indicatief. We hebben geen getalsmatige toets uitgevoerd op de realiseerbaarheid. m2 voorzieningen toevoegen per deelgebied
Maatschappelijk wijkvoorzieningen
Maatschappelijke stadsvoorzieningen
Categorie
DG1
DG2
DG3
DG4
DG5
DG6
DG7
DG8
Totaal
m2 voorzieningen in inventarisatie
5000
8800
2200
5650
9500
4000
0
5000
40150
Basisonderwijs
2500
Buurt- of wijkgebouw
500
1000
1500
Combinatie van welzijnsfuncties
400
500
900
Kinderopvang / buitenschoolse opvang
1500
2500
1500
Atelier / expositieruimte
1000
1000
Muziekcentrum / poppodia/ concertgebouw
2000
2000
Overdekt zwembad
1560
Sport
6000
900
Kantoor, financiële/juridische diensten en wonen
400
700
500
200
1000
Horeca Stadsverzorgende economie
1560
Persoonlijke verzorging Retail
200
400
Vervoer
500
7800
500
3100
500
1700
500
500
500
1600
600
Zorg Totaal voorgestel programma
1000
900
600 800
5100
7960
2200
5600
Nader te bepalen * Oppervlaktes gebaseerd op landelijke normen of afgeleid van het bestaande gebruik in Nederland of Zoetermeer. Bron Springco / Stipo
2800 6700
800 3400
27060 5000
12000 83
Reflectie op het programma Toekomstbeeld met nieuwe doelgroepen, woningen en voorzieningen Het op hoofdlijnen uitgewerkte programma leidt tot een andere binnenstad van Zoetermeer. Zowel op het gebied van de bewoners, de woningen als de voorzieningenstructuur. De onderstaande tabellen geven de veranderingen weer. Alle typen huishoudens groeien. Nadrukkelijk ruimte wordt gegeven aan gezinnen en ouderen, maar ook de jongeren en middengroepen verdubbelen. Het aandeel goedkope woningen wordt lager en komt in de buurt van het gemiddelde van Zoetermeer. Veel woningen worden toegevoegd in de categorie middelduur, die veelal nog als betaalbaar wordt gezien. Ongeveer een kwart van de woningen is duur en dat is licht hoger dan de huidige situatie. Op het gebied van de voorzieningen worden stedelijke en wijkgerichte voorzieningen toegevoegd. De variëteit en de kwaliteit van de voorzieningenstructuur neemt hiermee aanzienlijk toe. Meer doelgroepen kunnen worden bediend. Ook de leefstijldifferentiatie schuift met dit programma op naar een Zoetermeers gemiddelde. Ten opzichte van de huidige leefstijlen lime, groen en aqua voegen we oranje, geel, rood, blauw en paars toe. Maar het programma biedt ook ruimte voor verdere groei van de aqua leefstijl. De veranderingen zijn zichtbaar gemaakt op de bladzijden 85, 86 en 87.
84
Reflectie op het wonen in de binnenstad Toekomstbeeld met nieuwe doelgroepen, woningen en voorzieningen
Huidige situatie
Het gepresenteerde voorstel leidt tot een verandering in de verhouding van de woningvoorraad. In de huidige voorraad zijn 40% van de woningen in het goedkope segment. In het voorgestelde nieuwe programma is dit een stuk lager, met 28%. De middeldure en dure segmenten zijn in het voorstel daarentegen juist hoger dan de huidige situatie. Daarbij ligt vanwege de betaalbaarheid de nadruk op middeldure woningen. Deze verandering sluit aan bij de behoefte om een diverser programma te creëren. Bovendien worden er huishoudens aangetrokken met een hogere koopkracht. Het voorstel bevat daarnaast ook een hoger percentage koop woningen dan er momenteel in het centrum staan. De verhouding EGW/MGW blijft nagenoeg gelijk.
Voorstel
Nieuwe situatie
Aantal woningen
2360
2910
5270
Goedkoop
40%
30%
35%
Middelduur
37%
43%
40%
Duur
19%
22%
21%
Extra duur
4%
5%
4%
Het voorgestelde programma sluit niet helemaal aan op de jaarlijkse vraag naar stedelijk wonen (blz.33). Het aandeel middeldure woningen is verhoudingsgewijs groter dan de vraag. Wanneer met de kwaliteitssprong ook nieuwe huishoudens van buiten zullen worden aangetrokken, biedt het programma de ruimte om ook in deze vraag te voorzien. Om ervoor te zorgen dat het aanbod blijft aansluiten, wordt wel aanbevolen het programma periodiek te monitoren.
*Aantal woningen afgerond op tientallen
Woningtypes voorstel
huur <€750 huur €750 - €900
Huidige situatie
37%
19%
14%
3%
17%
6% 1%
huur €900 - €1200 huur >€1200
Voorstel
24%
27%
13%
6%
16%
9%
2% koop <€250k koop €250k-€400k
Nieuwe situatie
30%
24%
13%
5%
17%
8% 1%
koop €400k-€600k koop >€600k
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
90%
100%
85
Reflectie op de bewoners van de binnenstad Toekomstbeeld met nieuwe doelgroepen, woningen en voorzieningen Voor elk van woningbouwplannen in de negen deelgebieden hebben we een inschatting gemaakt van welke doelgroepen hier op af komen. Het resultaat van alle deelgebieden samen is te zien in de tabel. De sterkste stijging doet zich voor bij de gezinnen en ouderen. Gezinnen zijn nu nog weinig aanwezig in de binnenstad (blz.11) en het toevoegen van deze doelgroep zorgt voor een diversere groep inwoners en draagt bovendien bij aan de levendigheid. Ouderen zijn de groep die het sterkst in Zoetermeer zal toenemen. (blz. 14). Het is daarom belangrijk woningen te bouwen die geschikt zijn voor deze groep. Daarbij moeten ook de nodige zorgvoorzieningen worden gerealiseerd. Ouderen kunnen ook een bijdrage leveren aan de levendigheid in een stad. Het goed neerzetten van de orgware is daarbij belangrijk.
Huidige situatie
Voorstel
Nieuwe situatie
Aantal huishoudens
2360
2980
5330
kleine hh <30 jaar
580
710
1290
2.2
kleine hh 30-54 jaar
480
560
1040
2.2
kleine hh 55-75 jaar
750
390
1140
1.5
kleine hh >75 jaar
310
630
940
3.1
gezinnen, alle leeftijden
210
680
890
4.2
Levensfase
Groeifactor
*Aantal huishoudens afgerond op tientallen
Levensfase voorstel Huidige situatie
24%
20%
Voorstel
24%
19%
Nieuwe situatie
24%
20%
0% kleine hh <30j
10%
20%
kleine hh 30-54j
30%
31%
13%
21%
21% 40%
50%
kleine hh 55-74j
13%
60% kleine hh >75j
9%
23%
18% 70%
17% 80%
90%
100%
gezinnen, alle leeftijden
86
Reflectie op de voorzieningen in de binnenstad Toekomstbeeld met nieuwe doelgroepen, woningen en voorzieningen De tabel laat zien welke voorzieningen er in het voorstel worden gerealiseerd in de binnenstad. Bijna de helft van de voorzieningen in dit lijstje bestaat nog niet in de huidige binnenstad. Het toevoegen van deze voorzieningen draagt bij aan de diversiteit. Hiermee kan een grotere verscheidenheid aan huishoudens worden bedient. Daarnaast zijn er ook een aantal voorzieningen die al wel aanwezig zijn in de binnenstad maar waar nog een (groot) tekort aan is. Een deel van de maatschappelijke voorzieningen is voor de toekomstige en huidige bewoners van de binnenstad zelf bedoeld. Daarnaast zijn er in de binnenstad ook voorzieningen die een functie hebben voor de hele stad. Sport of muziekcentra hebben een groter verzorgingsgebied dan alleen de binnenstad zelf en trekken bewoners uit de omliggende wijken aan. Dit zorgt voor meer levendigheid op straat, ook na sluitingstijd van winkels.
Maatschappelijk wijkvoorzieningen
Maatschappelijke stadsvoorzieningen
Stadsverzorgende economie
Toevoeging voorstel (m2)
Toename t.o.v. huidige situatie binnenstad
Z. groot tekort
2500
100%
Buurt- of wijkgebouw*
Groot tekort
1500
100%
Combinatie van welzijnsfuncties*
Z. groot tekort
900
100%
Kinderopvang / buitenschoolse opvang*
Z. groot tekort
1500
100%
Atelier / expositieruimte
Geen tekort
1000
41%
Muziekcentrum/poppodia/concertgebouw
Groot tekort
2000
30%
Overdekt zwembad*
Groot tekort
1560
100%
Sport*
Z. groot tekort
7800
100%
Fin. of juridische diensten en wonen
Z. groot tekort
3100
78%
Horeca
Z. groot tekort
1700
21%
Persoonlijke verzorging
Z. groot tekort
500
28%
Retail
Z. groot tekort
1600
5%
Vervoer*
Groot tekort
600
100%
Zorg
Z. groot tekort
800
23%
Categorie (toelichting zie bijlage 1)
Tekort 2040
Basisonderwijs*
*in de huidige situatie niet aanwezig in de binnenstad
87
Conclusies
Conclusies Aansluiting op Zoetermeer 2040 Zoetermeer zit in de transitie van planmatige groei naar een organische doorontwikkeling van de stad. Het doorgroeien naar een stad in balans. De gemeente streeft hierbij ook naar een levendiger en sfeervoller stedelijke binnenstad dat het visitekaartje wordt van Zoetermeer. Om dit te bereiken is een groter en gevarieerder aanbod van woningen, maatschappelijke en culturele voorzieningen en bedrijvigheid gewenst. De visie binnenstad 2040 schetst een duidelijk beeld: “Een binnenstad met hoogwaardige stedelijke woonmilieus, in het oog springende architectuur, een breed aanbod van maatschappelijke en culturele voorzieningen, een levendig straatbeeld, een veilige, mooie en prettige openbare ruimte en groen. Een binnenstad met ruimte voor ontmoeting en het smeden van sociale verbanden. Er worden ca 2.000 woningen toegevoegd, er is meer ruimte voor de fietser en de voetganger, een verbeterde water en groenstructuur en meer biodiversiteit.” De gewenste transitie naar een stad in balans vraagt een andere werkwijze, een andere sturing en een andere visie. Er is een ander handelingsrepertoire nodig om dit te realiseren. Zoetermeer stuurt daarvoor op drie principes: Samenhang, Diversiteit en kwaliteit en op het bundelen van krachten.
Met deze principes in ons achterhoofd hebben Springco en Stipo met frisse en deskundige blik een analyse gemaakt wat en welk programma er nodig is.
• Samenhang: Met een fysiek programma alleen komen we er niet. Cruciaal is integrale focus op hardware (de fysieke omgeving), software (de -toekomstigebewoners en gebruikers) en de orgware (het programma en het organiserend vermogen ter plaatse). We zetten in op placemaking en programmering in de tijdelijkheid, gebruik makend van de unieke stedenbouwkundige opzet van de binnenstad. Het openmaken van de achterkanten en het realiseren van verbinding Noord-Zuid is een belangrijk startpunt en daar kan nu al mee gestart worden. • Diversiteit & kwaliteit: De huidige samenstelling van bewoners van de binnenstad moet diverser en beter aansluiten bij de doelgroepen die behoefte hebben aan de levendige binnenstad en ook meehelpen deze te creëren. Dat betekent, bovenop het bestaande aanbod, een ander woningprogramma en voorzieningenniveau. We houden rekening met de behoeftes van huidige bewoners en vullen ontstane tekorten aan wijkgebonden en stedelijke voorzieningen aan. We programmeren een levendige stad op ooghoogte. • Bundeling van krachten: De binnenstad is nu een vrij monofunctioneel gebied. Versterking van de menging met functies maakt de binnenstad completer en levendiger – zowel overdag als ‘s avonds – en voor meerdere doelgroepen aantrekkelijk. We programmeren daarom bewust ruimte voor ontmoeting en ontspanning, maar ook voor productie, leren en creëren.
Flexibele kantoorruimtes en co-werkplekken voor ondernemers in de (financiële) dienstverlening kunnen landen in getransformeerde single tenant kantoorgebouwen. Stadsverzorgende sectoren op plekken die goed ontsloten zijn. Broedplaatsen en permanente tijdelijkheid zijn plekken voor creativiteit en verbeelding, motoren van innovatie en bevorderen sociale binding met de (binnen)stad.
89
Conclusies Antwoord op de onderzoeksvragen Welk programma voor wonen, werken, voorzieningen en openbare ruimte moet in de binnenstad van Zoetermeer worden gerealiseerd om een levendige en aantrekkelijke binnenstad te krijgen? Een levendige en aantrekkelijke binnenstad in Zoetermeer wordt mogelijk gemaakt met de volgende maatregelen: • Een bouwprogramma dat het aandeel doelgroepen met een stedelijke oriëntatie en een hogere koopkracht versterkt • Een winkelcentrum die zich van binnen naar buiten openvouwt en interessante woon-, werk- en voorzieningenprogramma’s aan de buitenrand toevoegt • De mogelijkheden tot ontmoeting versterkt (park, bijeenkomsten, horeca en sport) • Meer ruimte geeft aan stadsverzorgende bedrijvigheid in een eigentijds werkmilieu (productie versterken ten opzichte van consumptie). • Stevig inzetten van de organisatorische functie (orgware) om evenementen, bijeenkomsten, cursussen, sportactiviteiten, concerten in de binnenstad te organiseren voor de Zoetermeerse bevolking (onder meer met placemaking). • Het toevoegen van programma in de tijdelijkheid – om plekken te activeren, dingen uit te proberen en nieuwe partners of doelgroepen aan te boren (daken, cultureel centrum, markt, souterrain).
Het programma vertaalt zich als volgt naar de 9 deelgebieden 1. Er komen appartementen voor jongeren en starters en grondgebonden woningen voor (jonge) gezinnen. Belangrijke voorzieningen zijn een school/IKC en ruimte voor werken en studeren. 2. Er is ruimte voor (jonge) gezinnen en ouderen aan de Europaweg. Een groot sportcentrum met functie voor de hele stad is hier goed denkbaar. 3. De twee appartementencomplexen op de Luxemburglaan zijn aantrekkelijk voor starters en paren, waaronder ouderen. De woningen zijn in een hoog segment. De woontoren boven de stadshartpassage is onder andere gericht op ouderen. Zorgvoorzieningen zijn hier belangrijk. 4. Deze plek biedt ruimte voor creatieve voorzieningen, muziek en kunst. Bewoners zijn jong en de woningen liggen in het lage of middeldure segment. 5. Hier is de mogelijkheid het stadshart af te ronden. Grote aantallen appartementen worden gerealiseerd voor een mix van doelgroepen. Voorzieningen zijn met name zorg en persoonlijke verzorging. 6. Het centrale park is een unieke plek om het stadshart en de dorpsstraat te verbinden. Dit moet een plek van samenkomst en levendigheid worden. Woningen zijn in bijzondere architectuur, gericht op de woonwensen van de huidige Zoetermeerders. 7. In de dorpsstraat behouden en versterken we de uniciteit en het kleinschalige karakter.
Voorzieningen focussen zich op een divers, kwalitatief en lokaal aanbod. Woningen worden gerealiseerd in het dure koopsegment en zijn gericht op gezinnen. 8. Deze locatie ligt op een knooppunt van infrastructuur en is daardoor goed zichtbaar. Het voorstel is deze locatie te bewaren voor een grote voorziening die veel publiek trekt. Opvallende architectuur is hier belangrijk. De woningen die gerealiseerd kunnen worden zijn afhankelijk van de voorziening. 9. Het souterrain mag een nadrukkelijke plek krijgen. Het is een unieke locatie die samen met Zoetermeerders tot een creatieve en actieve plek gemaakt kan worden. 90
Gert Jan Hagen hagen@spring-co.nl +316-515 923 68 Renée van der Heijden vanderheijden@spring-co.nl Vera Stevers stevers@spring-co.nl
Contactgegevens
Lisette van Rhijn lisette.vanrhijn@stipo.nl +316-418 132 81
Bronnenlijst Gebruikte bestanden • Bijlage bij raadsmemo actualisatie 2e staat van Zoetermeer • Bundel deskresearch referentiegebieden • Cultuurvisie 2030 • De staat van Zoetermeer 2021 • Definitief ontwerp stadshart buro Sant en Co • Locatieonderzoek poppodium • Model maatschappelijke functies binnenstad • Ontwerp Dobbepark Sant en Co • Programmering binnenstad (ontvangen op 19 april van Dinah Letteboer) • Rapportage Ruimtelijk Fysiek 1e half jaar 2021 • Stand van zaken 2040 • Uitvoeringsstrategie programma Binnenstad 2022/2023 • Verkenning dakenprogramma stadshart Zoetermeer • Visie Binnenstad 2040 • Visie Zoetermeer 2040 • Woningbouwprogramma Zoetermeer 2022 • Winkelonderzoeken – Factsheet Koopstromenonderzoek 2021 • Detailhandelsbeleid Zoetermeer 2019-2023