Bijlage 1. 1226989 Meerjarenbegroting 2025-2028

Dit maakt de noodzaak voor een versterking van het voorliggende veld en sociale basis van de samenleving urgent. Door een sterke sociale basis kunnen inwoners meer zelf en vooral ook samen. Dan kunnen zorgprofessionals zich richten op die situaties die om specifieke deskundigheid vragen. De versterking van het voorliggend veld vraagt om investeringen in bestaande en/of nieuw op te zetten algemene voorzieningen, zoals maatschappelijk werk en opbouwwerk. Zo kunnen met kortdurende ondersteuning inwoners vaak weer verder en wordt erger voorkomen. Bij de uitwerking van de Visie Sociaal Domein 2024-2040 in uitvoeringsplannen, krijgt deze ontwikkeling vorm en inhoud. Daarbij maken we gebruik van en sluiten we aan bij de ontwikkelingen en mogelijkheden die we hebben via het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA). Daarbij zoeken we ook sterk de (sub)regionale verbinding.

77

Hervorming van de infrastructuur voor de arbeidsmarkt Zevenaar geeft mede vorm aan de inrichting van de nieuwe infrastructuur voor de arbeidsmarkt, om de dienstverlening aan werkzoekenden, werkenden en werkgevers te versterken. Hiermee kunnen we de kansen die de huidige krapte op de arbeidsmarkt biedt, benutten voor mensen die langs de lijn staan. Ook kan dit de druk op werkgevers in tekortsectoren verlichten. In elke arbeidsmarktregio komt één gezamenlijk regionaal loket: het Werkcentrum. Zevenaar organiseert dit samen met de centrumgemeente en UWV. Werkzoekenden, werkenden en werkgevers kunnen bij het werkcentrum terecht voor brede dienstverlening door publieke en private partijen. Ook ontwikkelen we nieuwe gezamenlijke dienstverlening. Verder zetten we de dienstverlening van Werkgeversservicepunten, Leerwerkloketten, en de versterkte samenwerking zoals bij de Regionale Mobiliteitsteams voort in de Werkcentra. Beschut Werk Beschut werk is een dienstbetrekking in een beschutte omgeving onder aangepaste omstandigheden. Gemeenten ontvangen vanaf 2025 structureel meer middelen om invulling te geven aan deze taak. Voor Zevenaar gaat het om een bedrag van € 60.000,--, dat we zullen inzetten om meer mensen met een beschut werk indicatie te begeleiden naar een voor hen passende beschutte werkplek. Hiermee streven we zo dicht mogelijk bij de landelijk opgelegde doelstelling te komen.

Voor 2024 is het streven 33 plekken voor Zevenaar. Momenteel hebben we hiervan een derde gerealiseerd. Re-integratieverordening De raad heeft in september van 2024 besloten over het al dan niet instemmen met de reintegratieverordening Participatiewet 2024. Opvang Oekraïners Zevenaar vangt op dit moment vluchtelingen uit Oekraïne op in vier gemeentelijke opvanglocaties. De oorlog in Oekraïne is nog niet voorbij en er is een groot tekort aan opvangplekken. De gemeente bekijkt steeds of de bestaande opvanglocaties verlengd kunnen worden of nieuwe locaties geopend worden. De taakstelling voor de opvang van de Oekraïners wordt verhoogd per 2025 naar 295. De opvang van de Oekraïners leidt tot een aantal uitdagingen. De druk op de voorzieningen zoals zorg, school en begeleiding bij mentale problemen is hoog. Veel Oekraïners zijn afhankelijk van tijdelijk en laaggeschoold werk. Samen met de uitvoeringspartners willen we hen begeleiden naar meer duurzaam werk wat ook een beroep doet op kennis en vaardigheden van de Oekraïner. De bijdrage van het Rijk voor de opvang van de Oekraïners is net voldoende om de opvang en begeleiding op een goede en menselijk manier te organiseren. Asielopvang en huisvesting statushouders De opgaven voor asielopvang en de huisvesting van statushouders zijn groot.

De taakstelling die de gemeente krijgt voor het eerste halfjaar van 2025 wordt in het derde kwartaal bekend gemaakt door het rijk. Door de bredere ontwikkelingen in de politiek en de maatschappij is veel onduidelijk. Dit heeft mogelijk gevolgen voor de financiering vanuit het rijk en daarmee de inzet van de gemeente op dit onderwerp. In 2025 zetten we onder andere in op het beter benutten van de bestaande woonvoorraad door samen met de woningcorporaties initiatieven op te zetten voor het huisvesten van statushouders. Hiervoor gebruiken we (deels) de reserve voor opvang en begeleiding vluchtelingen. In Q4 2024 neemt het college van burgemeester en wethouders ook een besluit over het inzetten op huisvesting van hervestigers. Hervestigers zijn uitgenodigde vluchtelingen die wegens hun persoonlijke omstandigheden zo snel mogelijk gehuisvest moeten worden en niet eerst in een AZC komen te wonen. Inburgering Op 1 januari start de implementatieperiode van de regionale inkoop van Zelfredzaamheids- en B1-leerroutes in de inburgering. Deze implementatie duurt naar verwachting zes maanden en vraagt extra inzet vanuit beleid en uitvoering. Er moet onder andere overgedragen worden van oude naar nieuwe aanbieders, contracten afgesloten worden met de nieuwe aanbieders en werkafspraken gemaakt worden. Voor de implementatieperiode is incidenteel € 40.000 nodig.

In de nieuwe inkoop wordt de ondersteuning bij kinderopvang en het aanvragen van de kinderopvangtoeslagen losgekoppeld van de aanbieder. We zoeken naar een geschikte uitvoeringsorganisatie om dit met de inburgeringsplichtigen te doen. De aanvullende kosten hiervan dekken we uit het bestaande inburgeringsbudget. Daarnaast zetten we in op het starten van voor inburgering op het AZC. Dit betekent dat wanneer de statushouders aan de gemeente zijn gekoppeld,

78

maar er nog geen woning voor hen is gevonden, ze al wel beginnen met hun inburgering. Hiermee sturen we aan op een betere start en een snellere toeleiding naar werk.

Beleidskaders • Notitie participatie, een kijk op de samenwerking tussen inwoners en gemeente 2018 • Convenant Schoolveiligheid (Financiële en inhoudelijke onderlegger: Samenwerkingsagenda Veilig en Zorgzaam Schoolklimaat) • Radar-rapport behorende bij raadsvoorstel 'Toekomst uitvoering participatiewet' (vastgesteld: raad Rijnwaarden 27-6-2017 en raad Zevenaar 6-7-2017) • Agenda werk en economie (april 2018) • Bestuurlijke opdracht RSD 2024-2026 • Re-integratieverordening 2017 • Beleidsplan Jeugdwet, Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) en Participatiewet 2020-2023 (2020) • Visie en integrale nota sociaal domein 2024-2040 (2024) • Beleidsnota Armoede en Schuldhulpverlening (2019) • Onderwijskansenbeleid 2020- 2023 • Uitvoeringsagenda Onderwijskansenbeleid 2020-2023 • Verordening maatschappelijke ondersteuning Zevenaar 2024. • Beleidsregels en Nadere regels Wmo 2022. • Kadernota Samen aan Zet 2022 en verder (transformatie beschermd wonen naar beschermd thuis). • Verordening jeugdhulp 2023 inclusief beleidsregels en nadere regels

WAT WILLEN WE? 6. Sociaal domein Wij willen dat iedereen kan meedoen in de samenleving. Mensen die hier hulp bij nodig hebben ondersteunen we zo goed mogelijk. We richten ons op preventie: voorkomen is beter dan genezen. Als problemen eerder gesignaleerd worden, kan er op een laagdrempelige manier een oplossing gezocht worden. Voor werkzoekenden zetten we primair in op het vinden van passend werk.

WAT DOEN WE? VERBONDEN PARTIJEN Bedragen x € 1.000

Naam

Openbaar belang en doel

Gemeenschappelijke regeling MGR Sociaal domein Regionale samenwerking in het sociaal domein moet leiden tot Centraal-Gelderland kwalitatief goede en efficiënte dienstverlening aan de inwoners van de 11 deelnemende gemeenten. Daarbij is het lokale beleid leidend. De MGR is van en voor de samenwerkende gemeenten. BedrijfsvoeringsorganisatieDe vervoersorganisatie is ingesteld ter gemeenschappelijke Doelgroepenvervoer Regio behartiging van de belangen van de deelnemers met betrekking Arnhem-Nijmegen (DRAN) tot het tot stand brengen, ontwikkelen en in stand houden van een kwalitatief hoogwaardig, herkenbaar, efficiënt en eenvoudig te gebruiken doelgroepenvervoer. Hierbij wordt rekening gehouden met de mogelijkheden van reizigers en hun sociale netwerk en wordt erop toegezien dat het aanvullend vervoer ook in het

79

Bijdrage 2025 5.881

1.559

buitengebied en de kleine kernen voldoende gewaarborgd is en dat het vervoer een optimale aansluiting heeft op het openbaarvervoer-netwerk.

BELEIDSINDICATOREN (BBV) Beleidsindicatoren Naam Jaar meting Gelderland

Zevenaar

Begroting Begroting 2025 2028

Achterstand onder jeugd - Kinderen in uitkeringsgezin 2022 5,00 4,00 4,50 4,00 Ons beleid is er op gericht om het aantal kinderen in armoede terug te dringen. Landelijk ligt het percentage kinderen dat in een gezin leeft dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen op 6%. In gemeente Zevenaar streven we naar een lager percentage dan het landelijke.

Achterstand onder jeugd - Werkloze jongeren 2022 1,00 2,00 1,10 1,00 Het percentage werkloze jongeren in de gemeente Zevenaar ligt iets hoger dan het Gelders gemiddelde. in Zevenaar en de arbeidsmarktregio wordt er actief ingezet op het voorkomen van jeugdwerkloosheid. Het jongerenloket van RSD de Liemers vormt een belangrijk instrument dat ingezet wordt om de jeugdwerkloosheid terug te dringen. daarnaast vormt de aanpak van jeugdwerkloosheid een onderdeel van de bestuurlijke opdracht aan de RSD. Ook geldt er een regionale aanpak jeugdwerkloosheid, hierin zijn vier lijnen vastgelegd waarlangs projecten starten en inspanningen worden verricht.

Banen (aantal per 1.000 inwoners 15 t/m 64 jaar) 2023 830,60 707,50 720,00 725,00 Er heerst nog steeds krapte op de arbeidsmarkt, al is deze inmiddels wat afgekoeld. De krapte houdt verband met de lage werkloosheid. Ondanks de werkgelegenheid, blijft er onbenut arbeidspotentieel. Ons beleid is erop gericht de krapte te verminderen door extra inzet op onbenut arbeidspotentieel (o.a. mensen met een uitkering en mensen zonder uitkering (nietuitkeringsgerechtigden).

Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo 2022 890,00 940,00 940,00 Ondanks het ontbreken van de meest recente cijfers van Gelderland is de verwachting dat het aantal cliënten met een maatwerkarrangement in Zevenaar nog steeds iets hoger dan het gemiddelde in Gelderland is. Dit past bij het beeld dat er veel aanvragen blijven komen bij de toegang. Er wordt gewerkt aan het verminderen van het aantal maatwerkarrangementen. Dit o.a. door ontwikkelen van (meer) voorzieningen in het voorliggende veld, meer aandacht naar positieve gezondheid en actualisatie van het Wmo beleid.

Jongeren met een delict voor de rechter (% 12 t/m 21 jarigen) 2022 1,00 1,00

80

0,80

0,80

Met de Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming werken we toe naar een sterk lokaal team dat een nauwe samenwerking heeft met GI's en Veilig Thuis. Daarbij hebben we ons preventief jeugdbeleid voor jongeren uitgebreid met trajecten als Straatwerk, Halt in de Wijk en Iriszorg. De verwachting is dat dit alles een preventief effect zal hebben.

Jongeren met jeugdbescherming (% van alle jongeren tot 18 jaar) 2023 1,00 1,30 1,00 1,00 We maken ons lokaal en regionaal sterk om te voorkomen dat er een jeugdbeschermingsmaatregel nodig is. Onder andere met de Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario Jeugd- en Gezinsbescherming. Ook zetten we lokaal meer in op preventie en hebben we ons preventieve aanbod flink uitgebreid voor kinderen, jongeren en gezinnen. Als er toch een jeugdscheringmaatregel wordt uitgesproken door de kinderrechter, dan zorgen we dat deze zo goed mogelijk wordt uitgevoerd en er een nauwe samenwerking is tussen de Gecertificeerde Instelling, het lokaal team en het voorliggend veld, gericht op tijdelijk gedeelde regie en terug naar eigen regie waar dat kan en veilig is.

Jongeren met jeugdhulp (% van alle jongeren tot 18 jaar) 2023 15,80 14,20 12,40 12,40 We zien binnen onze gemeente een vrij stabiel beeld de afgelopen drie jaar van het percentage jongeren met jeugdhulp. Deze trend is ook zichtbaar bij de provincie en landelijk. Met de verdere inzet op versterking van de samenwerking met de JeugdPOH-GGZ, een investering op schoolmaatschappelijk werk, het preventieve aanbod in het voorliggend veld en het toewerken naar Sterke Lokale Teams hopen we deze koers vast te houden.

Jongeren met jeugdreclassering (% kinderen 12 tot 23 jaar) 2023 0,20 0,30 0,20 0,20 Het streven is om in ieder geval in de pas te blijven lopen met Gelderland. Omdat het om relatief weinig jongeren gaat, kan het percentage fluctueren. Het voorkomen van een jeugdreclasseringsmaatregel is niet altijd haalbaar. Wel proberen we in samenwerking met onze netwerkpartners zoveel mogelijk in te zetten op preventieve hulp en ondersteuning aan jongeren en gezinnen. Denk bijvoorbeeld aan het preventieve aanbod HALT in de Wijk, waardoor er minder jongeren hoeven worden doorverwezen naar HALT. Als ook het preventieve aanbod van Iriszorg en Straatwerk. De ontwikkeling naar het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming waarbij de gemeente een sterk lokaal team heeft dat samenwerkt met een nog op te richten Regionaal Veiligheidsteam zal mogelijk een preventief effect hebben.

Lopende re-integratievoorzieningen (aantal per 10.000 inwoners van 15 t/m 64 jaar) 2023 195,80 196,60 210,00 225,00 In december 2023 is de huidige bestuurlijke opdracht voor RSD de Liemers door de raad verstrekt. De opdracht richt zich voornamelijk op de doelgroep inwoners met een lange afstand tot de arbeidsmarkt, vaak met complexe problematiek of een langere bijstandsafhankelijkheid. Om deze groep mensen de groei naar een betaalde baan te kunnen laten maken, zal deelname aan passende re-integratietrajecten noodzakelijk zijn. De verwachting is dat het aantal re-integratievoorzieningen in de komende jaren zal toenemen.

Netto arbeidsparticipatie (% werkzame beroepsbevolking t.o.v. beroepsbevolking) 2023 73,70 71,70

81

73,00

74,50

Het cijfer netto arbeidsparticipatie geeft aan hoeveel procent van de beroepsgeschikte bevolking daadwerkelijk een betaalde baan heeft. De gemeente Zevenaar scoort in de buurt van het cijfer van de provincie Gelderland. In de afgelopen paar jaren is wel sprake van een lichte stijging in de netto arbeidsparticipatie, gedeeltelijk ten gevolge van de bestuurlijke opdracht die door de raad aan RSD de Liemers is verstrekt. De huidige bestuurlijke opdracht, verstrekt in december 2023, is erop gericht om de potentiële beroepsbevolking zoveel mogelijk aan het werk te helpen en te houden. Specifiek ook de inwoners die een grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben. Hierdoor verwachten we, ondanks dat de inwoners die (nog) niet werkzaam zijn vaak complexe problematiek hebben, toch een lichte stijging in de netto arbeidsparticipatie. Personen met een bijstandsuitkering van 18 jaar en ouder (aantal per 10.000 inwoners) 2023 289,70 246,80 255,00 260,00 RSD de Liemers is door de raad een bestuurlijke opdracht verstrekt waardoor de inwoners met een lange afstand tot de arbeidsmarkt begeleiding ontvangen om stappen richting werk te kunnen maken. De verwachting is dat hierdoor meer inwoners kunnen uitstromen naar de arbeidsmarkt.

Gelijktijdig wordt een bestandsontwikkeling van +1,4% verwacht, hierdoor is de verwachting dat de personen met een bijstandsuitkering in de komende jaren licht zal stijgen.

6.1 Verruimen van de inkomensondersteuning voor meer bestaanszekerheid van inwoners 6.1.1 Bestendigen en versterken samenwerking armoedeplatform

2022-2026

We evalueren de aanpak van de bestrijding van armoede zoals beschreven in de beleidsnotitie armoede en schulden voor de periode 2019-2022. Ook laten we een minima-effectrapportage door het NIBUD uitvoeren, waarbij de financiële gevolgen van het synchroniseren van de inkomensgrens voor inwoners inzichtelijk wordt. Tevens zullen we het NIBUD vragen om inzichtelijk te maken voor welke huishoudtypen er mogelijk sprake is van een armoedeval. Daarnaast kijken we naar wat het verhogen van de inkomensgrens voor de inwoner aan welzijn en preventie oplevert. De uitkomsten van het NIBUD-onderzoek en van de beleidsevaluatie bespreken we met het armoedeplatform. De uitkomsten verwerken we in een nieuwe Beleidsnota armoede en schulden. Samenwerking met het armoedeplatform bestendigen en versterken we. 6.1.2 Wij synchroniseren waar mogelijk de inkomensgrenzen van minimaregelingen

2022-2024

De ambitie is om dezelfde inkomensgrens te gebruiken voor alle regelingen. Zo is het voor inwoners eenvoudiger te bepalen wanneer zij op welke hulp kunnen rekenen. De inkomensgrenzen voor de minimaregelingen zijn, op de individuele inkomenstoeslag (110%) en de collectieve zorgverzekering (140%, derde pakket) na, allemaal gesteld op 120%. We onderzoeken verdere synchronisatie van de inkomensgrenzen. 6.1.3 Wij breiden de aanpak vroegsignalering schulden uit en zetten in op doorontwikkeling 2022-2024 hiervan We willen nog meer inzetten op het in een vroeg stadium helpen van inwoners die financiële problemen ondervinden. Hiervoor richten wij ons op het doorontwikkelen en uitbreiden van de aanpak vroegsignalering schulden in de uitvoering door onze schuldhulpverleningsconsulenten. Nadere doelstellingen ten behoeve van vroegsignalering schulden werken we in de komende Beleidsnotitie armoede en schulden voor 2023 en verder uit.

82

6.2 Ondersteunen van inwoners door passende jeugd- en maatschappelijke zorg, hulp en ondersteuning aan te bieden 6.2.2 Wij bieden een herkenbare toegang tot het sociaal domein

2023-2025

De toegang tot het sociaal domein moet zowel fysiek, telefonisch als elektronisch te benaderen zijn. De inwoner met een ondersteuningsvraag kan rekenen op goede informatie en advies, kortdurende ondersteuning, verwerking van een hulpvraag, een beschikking en/of een doorverwijzing naar een ander loket, zoals het Centrum voor Indicatiestelling Zorg (CIZ) voor ondersteuning vanuit de Wet Langdurige Zorg of zorg op basis van de Zorgverzekeringswet (ZVW). De komende jaren zetten wij in op het bieden van een integrale intake voor inwoners met ondersteuningsvragen. Daarbij kijken wij ook naar integrale dienstverlening. Ook voor andere professionals, die contact hebben met inwoners van de gemeente Zevenaar is de toegang tot hulp en ondersteuning een herkenbare en belangrijke partner. Voor inwoners die geen ondersteuningsvraag hebben (maar wel problemen kennen) en multi-probleem casussen bieden wij een integrale aanpak van de vraagstukken. 6.2.3 Wij verbeteren de afspraken en sturen op het aantal contracten met (regionale) 2022-2026 aanbieders van jeugdzorg en wmo De kwaliteit van de zorg aan onze jeugdigen monitoren we continu door middel van cliëntervaringsonderzoeken, accountantsgesprekken en controle op doelmatigheid, rechtmatigheid en kwaliteit. In de aanbestedingstrajecten hebben wij altijd aandacht voor de kwaliteit van de zorg.

Voor wat betreft contracten met jeugdhulpaanbieders en Wmo-zorgaanbieders sluiten we aan bij de regionaal aangestuurde inkooptrajecten van de MGR Sociaal Domein Centraal Gelderland. Bij iedere inkoopronde sturen wij op het afsluiten van langer lopende contracten en het verminderen van het aantal aanbieders. 6.2.4 Wij werken efficiënt en eenvoudig in het sociaal domein

2022-2026

Binnen het sociaal domein willen we werken vanuit vertrouwen met minder regeldruk en betere efficiëntie. We hebben de ambitie om een betere balans tussen uitgaven en daadwerkelijke zorg te realiseren en minder geld te besteden aan administratieve taken. Met eenvoudig werken willen we geld besparen, aangezien onnodige regels en processen geld kosten. Door te vertrouwen op onze professionals binnen het sociaal domein is er minder verantwoording en administratie nodig. 6.2.5 Wij stellen een verbeterplan doelgroepenvervoer op

2023-2025

Ons doelgroepenvervoer willen we verbeteren. Dit betreft niet zozeer de huidige functie, het wagenpark of de dienstverlening van de BVO-DRAN, maar onze werkwijze en instroombeheersing. We stellen een verbeterplan op en werken in de periode 2023-2025 onder meer aan alternatieven om de instroom te beperken of om te buigen door inzet van voorliggende voorzieningen. 6.2.6 Wij volgen de landelijke (financiële) ontwikkelingen rondom jeugdzorg

2022-2026

Sinds de invoering van de Jeugdwet (2015) is jeugdzorg voortdurend in ontwikkel. Wij nemen actief deel aan relevante regionale overleggen (via de MGR Sociaal Domein Centraal Gelderland) en blijven op de hoogte van de ontwikkelingen en oefenen waar mogelijk invloed uit. Wij volgen de ontwikkelingen via de VNG nauwgezet. Verder volgen wij ook de landelijke ontwikkelingen op het gebied van innovatie. Best–practices nemen we (indien mogelijk) over in Zevenaar. 6.4 Stimuleren van de deelname van meer inwoners aan het arbeidsproces 6.4.1 Wij willen een passende uitvoering van de Participatiewet

2022-2025

We houden meer rekening met de menselijke maat bij de uitvoering van de Participatiewet, bijvoorbeeld door het aanpakken van hardheden en knelpunten bij de uitvoering van de Participatiewet. Daarbij hebben we tevens aandacht voor de vorm van onze handhaving.

83

6.4.2 Wij heroverwegen de bezuinigingen in het maatschappelijke veld

2023-2024

De effectiviteit van een aantal preventieve voorzieningen in het sociaal domein die de afgelopen jaren zijn wegbezuinigd onderzoeken en herzien we waar nodig. Het gaat hier om een heroverweging van bezuinigingen op sociaal raadsliedenwerk, volwasseneneducatie (Caleidoz) en mantelzorgondersteuning (zie ook 6.3.1). 6.4.3 Wij experimenteren met de regels voor werkzoekenden voor het verkrijgen van een 2022-2024 baan en de regels voor vrijwilligerswerk Vrijwilligerswerk kan werkzoekenden helpen bij het vinden van een baan en draagt bij aan het voorkomen van eenzaamheid. We willen soepeler omgaan met de regels voor vrijwilligerswerk voor werkzoekenden. Ook met andere regels voor werkzoekenden willen we experimenteren om de kans op het vinden van een passende baan te vergroten.

WAT KOST HET? Exploitatie (bedragen x € 1.000)

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Baten Primitieve begroting 2024-2027

13.690

16.017

16.705

17.121

17.121

1e voortgangsrapportage 2024

7.241

1.891

1.986

1.951

1.951

0

0

0

0

0

-822

-2.997

184

303

303

0

0

0

0

0

20.109

14.911

18.875

19.375

19.375

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

20.109

14.911

18.875

19.375

19.375

72.477 10.582 0 165 0

73.730 6.473 -977 -1.449 865

74.056 6.582 -997 451 869

74.501 6.582 -1.024 451 862

74.501 6.582 -929 451 870

83.225

78.642

80.961

81.372

81.476

0

-110

-110

-110

-332

Kadernota 2025 2e voortgangsrapportage 2024 Wijziging tot de begroting 2025-2028 Totale baten tot de begroting

Mutaties in deze begroting (baten)

Totaal gemuteerde baten Totale baten in deze begroting

Lasten Primitieve begroting 2024-2027 1e voortgangsrapportage 2024 Kadernota 2025 2e voortgangsrapportage 2024 Wijzigingen tot de begroting 20252028 Totale lasten tot de begroting Mutaties in deze begroting (lasten) 1. Autonome ontwikkelingen

84

Bijdrage Modulaire Gemeenschappelijke Regeling (MGR SDCG) - module WgSW Bijdragen Modulaire Gemeenschappelijke Regeling (MGR SDCG) - actualisatie bijdragen voor alle modules 2. Actualisatie bestaand beleid

0

0

0

0

-222

0

-110

-110

-110

-110

0

-850

-78

-2

65

Actualisatie budget integratie-uitkering Participatie - beschut werk Budgetmutatie beschermd wonen

0

60

62

63

65

0

-284

0

0

0

Budgetmutatie dienstverlening SW (Sociale Werkvoorziening) 2026-2028 Budgetmutatie implementatie regionale inkoop leerroutes Wet inburgering Budgetmutatie jeugdhulp

0

0

-140

-65

0

0

40

0

0

0

0

-380

0

0

0

Budgetmutatie uitvoeringskosten sociaal domein Totaal gemuteerde lasten

0

-287

0

0

0

0

-960

-188

-112

-267

Totale lasten in deze begroting

83.225

77.682

80.773

81.261

81.209

Resultaat voor bestemming

-63.116

-62.771

-61.898

-61.886

-61.834

Onttrekkingen Primitieve begroting 2024-2027

24

24

24

24

24

1e voortgangsrapportage 2024

0

0

0

0

0

Kadernota 2025

0

0

0

0

0

985

100

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Totaal onttrekkingen reserves

1.009

124

24

24

24

Toevoegingen Primitieve begroting 2024-2027

0

0

0

0

0

1e voortgangsrapportage 2024

0

0

0

0

0

Kadernota 2025

0

0

0

0

0

230

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Totaal toevoegingen reserves

230

0

0

0

0

Saldo reserve mutaties

779

124

24

24

24

-62.337

-62.647

-61.874

-61.861

-61.809

2e voortgangsrapportage 2024 Wijzigingen tot de begroting 20252028 Meerjarenbegroting 2025-2028

2e voortgangsrapportage 2024 Wijzigingen tot de begroting 20252028 Meerjarenbegroting 2025-2028

Resultaat na bestemming

85

Toelichting financiële ontwikkelingen Hieronder vindt u een overzicht met de financiële toelichtingen van mutaties in de exploitatie die in bovenstaande tabel zijn opgenomen. Alleen zijn bij de toelichtingen de baten en lasten gesaldeerd. Mutaties exploitatie (bedragen x € 1.000) Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 1. Autonome ontwikkelingen Bijdrage Modulaire Gemeenschappelijke Regeling 0 0 0 222 (MGR SDCG) - module WgSW In de meerjarenbegroting 2025-2028 wordt rekening gehouden met de jaarlijkse gemiddelde uitstroom van SW-medewerkers voor de module WgSW van 5%. In de jaren 2025 t/m 2027 is met de jaarlijkse dalende lasten rekening gehouden. De lagere lasten voor het jaar 2028 t.o.v. 2027 bedragen € 222.000. Bijdragen Modulaire Gemeenschappelijke Regeling (MGR SDCG) - actualisatie bijdragen voor alle modules

110

110

110

110

Naar aanleiding van de binnengekomen zienswijzen van de deelnemende gemeenten heeft het DB in afstemming het AB besloten om de concept primaire begroting 2025 van de MGR SDCG voorafgaand aan de definitieve vaststelling op 5 september 2024 te herijken. De bijgestelde bedragen zijn verwerkt op de budgetten van de diverse modules op programma 4 (Onderwijs) en 6 (Sociaal domein). Per saldo een structureel voordeel van € 117.000 ten opzichte van de bedragen opgenomen in de kadernota 2025-2028. 2. Actualisatie bestaand beleid Actualisatie budget integratie-uitkering Participatie - beschut werk

-60

-62

-63

-65

Beschut werk is een dienstbetrekking in een beschutte omgeving onder aangepaste omstandigheden. Gemeenten ontvangen via de meicirculaire 2024 structureel meer middelen om invulling te geven aan deze taak. Landelijk is hiervoor met ingang van 2024 € 23,1 miljoen beschikbaar. Het bedrag loopt jaarlijks op tot 2048 naar € 65,3 miljoen. Voor Zevenaar gaat het om een bedrag van € 60.000 in 2025. Het bedrag wordt jaarlijks verhoogd. Budgetmutatie beschermd wonen

284

0

0

0

In de begroting 2025 zijn middelen opgenomen in het kader van beschermd wonen (€ 283.500). Gelet op de ontwikkelingen, verschuiving ingangsdatum beschermd wonen naar 1-1-2026 en de regionale afspraken, hoeven we dit bedrag dit jaar niet in te zetten. Daarom ramen wij in totaal € 283.500 af. Budgetmutatie dienstverlening SW (Sociale Werkvoorziening) 2026-2028

0

140

65

0

Voor de continuering van de dienstverlening SW c.q. het materieel werkgeverschap SW door Scalabor voor de periode 2026-2028 dient de regeling, behorende bij het Aanwijzingsbesluit (versie 19 november 2021) geactualiseerd te worden. Aan Scalabor is gevraagd een voorstel uit te werken dat gebaseerd is op de afspraken die voor de periode 2023-2025 opgenomen zijn in de regeling, behorend bij het Aanwijzingsbesluit. Daarmee wordt uitgegaan van de huidige prestatie-indicatoren en richt de vraag zich met name op de prijsstelling. Scalabor is gevraagd te komen met een basistarief voor de SW-dienstverlening en daarnaast voorstellen te doen hoe dit basistarief, door andere activiteiten/dienstverlening en partnerschap, zo laag mogelijk kan worden. De ramingen in de meerjarenbegroting zijn aangepast aan het door Scalabor uitgewerkte voorstel. Per saldo is dit een voordeel in de jaren 2026 en 2027 van respectievelijk € 140.000 en € 65.000. Budgetmutatie implementatie regionale inkoop leerroutes Wet inburgering

86

-40

0

0

0

Op 1 januari 2025 start de implementatieperiode van de regionale inkoop van Z- en B1-leerroutes t.b.v. uitvoering van de Wet inburgering. Deze implementatie duurt naar verwachting zes maanden en vraagt om inzet van extra formatie (beleid en uitvoering). Er moet onder andere overgedragen worden van oude naar nieuwe aanbieders, contracten afgesloten worden met de nieuwe aanbieders en werkafspraken gemaakt worden. Hiervoor is in 2025 een incidenteel bedrag nodig van € 40.000. Budgetmutatie jeugdhulp

380

0

0

0

Om kinderen zoveel mogelijk thuis op te laten groeien investeren Rijk, gemeenten en aanbieders in de af- en ombouw van residentiële jeugdhulp en het creëren van alternatieven. Ingezet wordt op kleinschalige vormen van opvang. Er moet nog veel gebeuren en er zijn nog veel onzekerheden. Wel verwachten wij als gevolg van deze ombouw een bedrag op verblijfskosten te kunnen besparen van € 380.000. In afwachting van landelijke ontwikkelingen en keuzes in de regio boeken wij deze besparing in voor 2025. Wij volgen de kostenontwikkeling om te kijken of deze ook de komende jaren ingeboekt kan worden in samenhang met overige ontwikkelingen in het kader van de hervormingsagenda jeugd. Budgetmutatie uitvoeringskosten sociaal domein

287

0

0

0

In de begroting is een bedrag opgenomen voor 2025 voor uitvoeringskosten voortkomend uit de vorige visie. In de huidige visie sociaal domein hebben wij geen concreet bestedingsdoel opgenomen. Dit komt nog in de uitvoeringsplannen 2025-2028 met SMART doelstellingen die momenteel uitgewerkt worden. Daarom schrappen wij dit bedrag voor 2025 in de begroting. Dit levert een voordeel op van € 286.500. Totaal mutaties

960

188

112

267

Overzicht baten en lasten op taakveld Exploitatie (bedragen x € 1.000)

Rekening Begroting Begroting 2023 2024 2025

Begroting Begroting Begroting 2026 2027 2028

Baten 6.1

Samenkracht en burgerparticipatie 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal 6.3 Inkomensregelingen 6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO) 6.711 Huishoudelijke hulp (WMO) 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal 6.811 Beschermd wonen (WMO) Totaal Baten

6.944

6.779

1.616

1.576

1.576

1.576

368

325

0

0

0

0

12.029 6

12.570 5

12.634 5

12.634 5

12.634 5

12.634 5

459 31

430 0

657 0

661 1.400

661 1.400

661 1.400

162

0

0

0

0

0

0 19.999

0 20.109

0 14.911

2.600 18.875

3.100 19.375

3.100 19.375

14.274

16.530

6.972

6.501

6.548

6.602

Lasten 6.1

87

Samenkracht en burgerparticipatie

6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk 6.5 Arbeidsparticipatie 6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO) 6.711 Huishoudelijke hulp (WMO) 6.712 Begeleiding (WMO) 6.713 Dagbesteding (WMO) 6.714 Overige maatwerkarrangementen (WMO) 6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal 6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk 6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal 6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk 6.791 PGB WMO 6.792 PGB Jeugd 6.811 Beschermd wonen (WMO) 6.812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) 6.821 Jeugdbescherming 6.822 Jeugdreclassering 6.91 Coördinatie en beleid WMO 6.92 Coördinatie en beleid Jeugd Totaal Lasten

198

387

392

392

392

392

29

25

230

230

230

230

925

940

373

660

660

660

20.622 5.184 3.227 2.165

19.973 5.375 3.836 2.227

19.253 5.396 4.073 3.107

19.253 5.010 4.073 3.164

19.603 4.864 3.726 3.181

19.603 4.709 3.726 3.192

6.453 3.942 98 0

7.161 4.400 65 5

7.846 4.845 437 5

8.030 4.974 437 5

8.043 4.988 437 5

8.043 4.988 437 5

2.636 6.568

3.193 6.947

140 11.178

140 11.206

140 11.246

140 11.284

209 923 2.452

315 950 2.795

319 31 10.151

319 31 10.531

319 31 10.531

319 31 10.531

4.318

6.050

50

50

50

50

125 228 40 0

238 306 229 5

462 309 -85 5

462 309 2.799 5

462 309 3.299 5

462 309 3.299 5

798 114 0 0 75.526

1.099 175 0 0 83.225

1.471 285 271 168 77.682

1.471 285 271 168 80.773

1.471 285 271 168 81.261

1.471 285 271 168 81.209

-7.330

-9.750

-5.356

-4.925

-4.972

-5.026

-198

-387

-392

-392

-392

-392

-29

-25

-230

-230

-230

-230

-557

-615

-373

-660

-660

-660

-8.592

-7.403

-6.619

-6.619

-6.969

-6.969

Saldo 6.1

Samenkracht en burgerparticipatie 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal 6.3 Inkomensregelingen

88

6.4 WSW en beschut werk 6.5 Arbeidsparticipatie 6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO) 6.711 Huishoudelijke hulp (WMO) 6.712 Begeleiding (WMO) 6.713 Dagbesteding (WMO) 6.714 Overige maatwerkarrangementen (WMO) 6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal 6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk 6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal 6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk 6.791 PGB WMO 6.792 PGB Jeugd 6.811 Beschermd wonen (WMO) 6.812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) 6.821 Jeugdbescherming 6.822 Jeugdreclassering 6.91 Coördinatie en beleid WMO 6.92 Coördinatie en beleid Jeugd Begrotingsresultaat voor bestemming

-5.184 -3.227 -2.159

-5.375 -3.836 -2.222

-5.396 -4.073 -3.102

-5.010 -4.073 -3.159

-4.864 -3.726 -3.176

-4.709 -3.726 -3.187

-5.994 -3.942 -98 0

-6.731 -4.400 -65 -5

-7.189 -4.845 -437 -5

-7.369 -4.974 -437 -5

-7.382 -4.988 -437 -5

-7.382 -4.988 -437 -5

-2.636 -6.537

-3.193 -6.947

-140 -11.178

-140 -9.806

-140 -9.846

-140 -9.884

-209 -923 -2.290

-315 -950 -2.795

-319 -31 -10.151

-319 -31 -10.531

-319 -31 -10.531

-319 -31 -10.531

-4.318

-6.050

-50

-50

-50

-50

-125 -228 -40 0

-238 -306 -229 -5

-462 -309 85 -5

-462 -309 -199 -5

-462 -309 -199 -5

-462 -309 -199 -5

-798 -114 0 0 -55.527

-1.099 -175 0 0 -63.116

-1.471 -285 -271 -168 -62.771

-1.471 -285 -271 -168 -61.898

-1.471 -285 -271 -168 -61.886

-1.471 -285 -271 -168 -61.834

462 34 428

1.009 230 779

124 0 124

24 0 24

24 0 24

24 0 24

-55.099

-62.337

-62.647

-61.874

-61.861

-61.809

0.10 Mutaties reserves Onttrekkingen Toevoegingen Totaal Mutaties reserves Begrotingsresultaat na bestemming

Overzicht van Incidentele baten en lasten Bedragen x € 1.000 Onderwerp Omschrijving Programma 6.Sociaal domein Baten Mutatie reserves Onttrekking uit de algemene reserve en bestemmingsreserves Totaal programma 6

89

2025

2026

2027

2028

100

0

0

0

100

0

0

0

Reserves Bestemmingsreserves

Bestemmingsreserves (stand per 1 januari) Nummer 9010

Naam Uitvoeringskosten TOZO

(Bedragen x € 1.000) 2024

2025

2026

2027

2028

202

202

202

202

202

Deze reserve heeft als doel om de uitvoeringskosten van de TOZO regeling zelfstandig ondernemers te egaliseren. Onttrekking

Er is geen onttrekking in 2023 geweest en de verwachting is dat ook in 2024 en 2025 de middelen van de bestemmingsreserve niet nodig zijn. De RSD de Liemers, belast met de uitvoering, beschikt m.i.v. 2020 over een bestemmingsreserve voor dekking van de uitvoeringskosten voor de deelnemende gemeenten. Hiervoor is destijds een deel van de van het rijk ontvangen middelen voor uitvoeringskosten ingezet. Voor het resterende deel van de uitvoeringskosten voor Zevenaar is een eigen bestemmingsreserve gevormd. De reserve bij de RSD is in vooralsnog toereikend voor dekking van de uitvoeringskosten.

9060

Tijdelijk energiefonds (voorheen 1.929 1.304 1.304 1.304 1.304 noodfonds) De raad heeft besloten om een noodfonds in te stellen om de toegenomen betalingsproblemen en financiële kwetsbaarheid van huishoudens te voorkomen als gevolg van hoge energiekosten en inflatie. Hiervoor is deze bestemmingsreserve gecreëerd. 9073

Opvang en begeleiding Oekraïners

0

100

0

0

0

Deze bestemmingsreserve is bedoeld voor activiteiten op het gebied van opvang en begeleiding van vluchtelingen. Hiermee werken we ook aan de taakstelling voor statushouders en geven we vorm aan het deelwonen, we trainen de woonvaardigheden en kunnen extra taallessen organiseren. Onttrekking

Voor 2024 (€ 130.000) en 2025 (€ 100.000) zijn uitgaven geraamd met als dekking deze bestemmingsreserve. Het gaat om extra taallessen, woningaanpassingen voor grote gezinnen, beter benutten van de woningvoorraad, training woonvaardigheden en de ondersteuning van dorpsinitiatieven.

Totaal bestemmingsreserves

2.131

1.606

1.506

1.506

1.506

Meerjareninvesteringsplan Omschrijving

Aankoop pand Stationsplein 4 Zevenaar Grond Dorpsstraat 33 Angerlo Grond Stationsplein 4 Zevenaar Totaal programma 6.

90

Separaat

Investeringsbedragen (x € 1.000)

voorstel

2024

2025

2026

2027

2028

NEE NEE NEE

1.676 203 50 1.929

0 0 0 0

0 0 0 0

0 0 0 0

0 0 0 0

7. VOLKSGEZONDHEID EN DUURZAAMHEID ALGEMEEN

Omschrijving Dit programma gaat over de beleidsvelden volksgezondheid, milieu en duurzaamheid. Volksgezondheid richt zich op een gezonde leefomgeving en leefstijl. Milieu richt zich op de onderdelen lucht, geluid, bodem, externe veiligheid en duurzaamheid (klimaat). Over duurzaamheid/klimaat zijn in het Nationaal Klimaatakkoord afspraken gemaakt waarbij de uitvoering bij de gemeenten is belegd. De aanpak en invulling van Zevenaar is onderverdeeld in de ‘resultaten’: energietransitie, warmtetransitie, circulaire economie/fairtrade gemeente en klimaatadaptatie.

Wat willen we? Wij willen een bijdrage leveren aan een gezonder Zevenaar. Dit bereiken we door meer dan een goede gezondheidszorg alleen. De omgeving waarin we leven is ook belangrijk om ons geestelijk en lichamelijk fit te voelen. We werken ook aan een duurzame samenleving. Zo borgen we de toekomstbestendigheid en leefbaarheid van de samenleving voor onze toekomstige generaties. Ontwikkelingen Soortenmanagementplan Het overkoepelende doel van het opstellen van een soortenmanagementplan is een gebiedsgerichte ontheffing aanvragen. Voor het opstellen van het soortenmanagementplan is een ecologisch onderzoek nodig. Uit dit onderzoek kan blijken dat er beschermde soorten voorkomen. Om ontheffing te krijgen van het bevoegd gezag moeten compenserende en mitigerende maatregelen getroffen worden. Duidelijkheid over de additionele financiële middelen die voor de compenserende en mitigerende maatregelen nodig zijn volgt later (verwachting tweede helft 2025). Volksgezondheid Voor de gemeente is het prioriteit dat de inwoners zoveel mogelijk en zo lang mogelijk gezond blijven. Dat betekent namelijk dat het goed gaat met hun welzijn en dat zij zo lang mogelijk mee kunnen blijven doen in de maatschappij. Preventie van gezondheidsproblemen draagt daaraan bij en de GGD (onderdeel van VGGM) is de uitvoeringsorganisatie hiervoor.

Het is belangrijk dat onze GGD de taken voor onze inwoners goed kan blijven uitvoeren de komende jaren. Om de basis op orde te krijgen voor de Jeugdgezondheidszorg en Algemene Publieke Gezondheidszorg is in 2023 en 2024 een financiële impuls gegeven in de organisatie. In 2024 is planvorming ontwikkeld voor een toekomstbestendige GGD, waarin de uitvoering van de taken voor de algemene gezondheidszorg en jeugdgezondheidszorg versterkt wordt. De gevolgen van besluitvorming worden in de gemeentelijke begroting verwerkt.

Beleidskaders • Milieubeleidsplan 2013-2030 Zevenaar • Beleidsvisie Externe Veiligheid 2012 Zevenaar • Nota Bodembeheer 2011 Zevenaar • Geluidbeleid 2008 Zevenaar • Geluidbeleid Rijnwaarden • Watertakenplan de Liemers 2022-2026 (2022) • Uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie (DPRA) (2022) • Integraal beleidsplan openbare ruimte 2022-2032 (2022) • Beheerplan water en riolering (2022) • Beheerplan begraafplaatsen (2022) • Visie en integrale nota sociaal domein 2024-2040 (2024)

91

WAT WILLEN WE? 7. Volksgezondheid en milieu Wij willen een bijdrage leveren aan een gezonder Zevenaar. Dit bereiken we door meer dan een goede gezondheidszorg alleen. De omgeving waarin we leven is ook belangrijk om ons geestelijk en lichamelijk fit te voelen. We werken ook aan een duurzame samenleving. Zo borgen we de toekomstbestendigheid en leefbaarheid van de samenleving voor onze toekomstige generaties.

WAT DOEN WE? VERBONDEN PARTIJEN Bedragen x € 1.000

Naam

Openbaar belang en doel

Bijdrage 2025

Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Regio Uitvoering van meerdere taken op het gebied van Arnhem (ODRA) vergunningverlening, toezicht en handhaving voor gemeenten uit de regio Arnhem. Ook is ODRA voor de deelnemende gemeenten het aanspreekpunt voor milieuvraagstukken.

Reinigingsdienst de Liemers (RDL)

RDL zorgt voor de uitvoering van een groot deel van de afvalinzameling en -verwerking, een basistaak van de gemeente.

889

2.400

BELEIDSINDICATOREN (BBV) Beleidsindicatoren Naam Jaar meting Gelderland

Zevenaar

Begroting Begroting 2025 2028

Omvang huishoudelijke restafval (kg/inwoner) 2022 95,00 97,00 91,00 91,00 In 2022 was de hoeveelheid aan huis opgehaald restafval 97 kg per inwoner. ln 2023 verwachten wij een daling naar 91 kg vanwege de invoering van diftar bij hoogbouw halverwege het jaar. Daarna kan alleen nieuw beleid leiden tot een verdere vermindering. Daartoe wordt in 2024 een nieuw afvalstoffen- en grondstoffenplan opgesteld. Percentage bekende hernieuwbare elektriciteit (%) 2022 29,00 31,40 Hernieuwbare elektriciteit is elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa.

92

7.1 Verbeteren van de volksgezondheid in Zevenaar 7.1.1 Wij optimaliseren de aanwezigheid van AED's in wijken en dorpen

2022-2025

Er zijn in de afgelopen periode al de nodige AED’s geplaatst in wijken en dorpen. We beoordelen in de komende periode of er nog aanvulling gewenst is en hoe we het beheer borgen. We onderzoeken een subsidieregeling, met name voor opleidingen. Crowdfunding en andere vormen van financiering willen we aanmoedigen. 7.1.2 Wij werken aan verbetering van aanrijdtijden van ambulancezorg

2022-2025

Met de VGGM blijven we in overleg om de aanrijdtijden van ambulance spoedritten te verbeteren in een aantal kernen. Daarbij houden we rekening met ontwikkelingen in de ambulancezorg, infrastructurele werken en positionering van de ambulanceposten in de regio. 7.1.3 Wij versterken de ondersteuning van (aanstaande) ouders en bieden van passende 2023-2025 hulp aan kwetsbare (aanstaande) ouders Ook al in de fase voor de geboorte van een kind ondersteunen we kwetsbare (aanstaande) ouders. Hierbij sluiten we sinds 2020 aan bij het landelijke project Kansrijke Start voor alle kinderen. Binnen dit kader bieden we de doelgroep laagdrempelige ondersteuning thuis met initiatieven als Voorzorg en Nazorg voor kwetsbare (aanstaande) ouders en Sterk Ouderschap voor ouders die vragen om een steuntje in de rug. We willen dit aanbod uitbreiden met o.a. groepsbijeenkomsten voor aanstaande jonge ouders. Dit is wat de doelgroep zelf als wens heeft aangegeven. De inzet kan een preventieve werking hebben op de lange termijn. 7.1.4 Wij zetten ons in voor behoud van de ziekenhuiszorg in ziekenhuis Rijnstate Zevenaar

2022-2025

Ziekenhuis Rijnstate Zevenaar blijft behouden voor Zevenaar en omgeving. Met handhaving van het huidige aanbod van zorg onderzoeken we mogelijkheden voor toevoeging van versterkende (specialistische) functies voor gezondheidszorg op deze locatie, bijvoorbeeld geriatrische voorzieningen. 7.2 Inzetten voor uitsluitend gebruik van duurzame vormen van energie 7.2.1 Wij stimuleren maatschappelijke discussie, bewustwording en voorlichting over de 2023-2026 energietransitie Samen met onze inwoners en bedrijven staan we voor de opgave energietransitie. Dat willen we bereiken door ons in te zetten op het besparen van het energieverbruik en op een overstap van fossiele brandstoffen naar duurzame vormen van energie. Wij geven ruimte aan initiatieven uit de samenleving, die een bijdrage leveren aan de energietransitie. We willen in dialoog met inwoners en andere betrokkenen samen een koers uit stippelen hoe Zevenaar in 2050 CO2 neutraal is. Samen met onze inwoners gaan we op zoek naar de beste alternatieve energiebronnen voor Zevenaar en op welke locaties deze het best gerealiseerd kunnen worden. Via het energieloket, energiecoaches en campagnes als Kids groen en duurzaam, energiebesparing woningvoorraad en door middel van informatievoorziening aan bedrijven (samen met de ODRA) zorgen we voor de nodige bewustwording en gedragsverandering.

7.2.2 Wij verduurzamen onze eigen organisatie en vastgoed

2025-2026

De CO2-Prestatieladder zetten we in om als organisatie op de onderdelen energie inkoop, mobiliteit en eigen vastgoed (gemeentehuis, Turmac Cultuurfabriek en de gemeentewerf) 100% CO2-neutraal zijn. 7.2.3 Wij werken in de regio samen aan de regionale energiestrategie

2023-e.v.

Via de Groene Metropoolregio dragen wij bij aan de totstandkoming van een Regionale Energie Strategie (RES). Het RES moet de energietransitie, het overschakelen van fossiele energie naar duurzame energie, mogelijk maken. Dit gebeurt bijvoorbeeld via zonnevelden, windturbines of warmte uit de bodem. De gezamenlijke ambitie en de zoekgebieden voor duurzame opwek zijn in het RES 1.0 besluit vastgelegd. Verder is de basis gelegd voor de Regionale Structuur Warmte.

93

Naast duurzaamheid is ook het ruimtelijk aspect van belang. De regio werkt onder andere via een plan Milieueffectrapportage (MER) aan de onderbouwing van de keuzes, die in de RES 2.0 moeten worden gemaakt. 7.2.4 Wij zetten in op energiebesparing

2023-2026

De energierekening wordt voor iedereen hoger, de noodzaak en urgentie van de energie- en warmtetransitie is en wordt belangrijker. Daarom moet iedereen mee kunnen doen. We maken slim gebruik van landelijke regelingen en subsidietrajecten. Kennis en kunde worden zoveel mogelijk gedeeld via bestaande platforms/kanalen (zoals het energieloket en energiecoaches). Deelname aan landelijke subsidieregelingen biedt de mogelijkheid van subsidie voor kleine energiebesparende maatregelen. Die deelname zetten wij voort. Ook onze eigen subsidieregeling voor toekomstbestendig wonen blijven we inzetten voor het stimuleren van energiebesparende maatregelen. 7.2.5 Wij verruimen de laadinfrastructuur voor elektrische auto's

2022-2026

Via een laadvisie willen we aangeven hoe Zevenaar een bijdrage kan leveren aan de totstandkoming van een landelijk dekkend netwerk laadpalen. Wij sluiten daarbij aan op de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL), opgesteld door provincie, gemeenten, marktpartijen en netbeheerders. Wij werken daarvoor samen in de Samenwerkingsregio Oost. 7.3 Werken aan een aardgasvrij Zevenaar in 2050 7.3.1 Wij voeren de plannen van de Warmtevisie uit

2023-2026

Het Nationaal Klimaatakkoord heeft de regie van de warmtetransitie bij de gemeenten neergelegd, om te komen tot alternatieven voor aardgas als warmtebron. In Zevenaar moeten ongeveer 20.000 woningen aardgas vrij worden, waarbij betaalbaarheid en betrouwbaarheid belangrijke uitgangspunten zijn. Dit hebben we vastgelegd in de Warmtetransitievisie (vastgesteld 2019). De planning om het proces in de wijken en dorpen van Zevenaar te starten om aardgas vrij te worden is vanwege financiële afwegingen bij de kadernota 2020-2023 getemporiseerd. Er is afgesproken dat vanaf 2023 de verdere uitrol versneld opgepakt gaat worden. De planning wordt daarvoor geactualiseerd. In 2023 starten we de uitvoering van de warmtevisie. Daarin staat de aanpak van het energiezuiniger en aardgasvrij maken van de woningen in de gemeente Zevenaar. Per kern dorp, wijk of en buurt wordt bekeken welke de meest logische alternatieven voor aardgas zouden kunnen zijn en wanneer. Er wordt een termijn van 2 jaar ingepland voor overleg en planvorming met de bewoners. In Angerlo is al een pilot voor de warmtetransitie opgestart. Het opgestelde plan, vastgesteld door de gemeenteraad op 29 september 2021, vormt de basis voor een uitvoeringsplan. Voor het opstellen daarvan wordt gewerkt door alle betrokken partijen (bewoners, woningcorporatie, netbeheerder en gemeente) samen in de Programma Organisatie Angerlo.

De ervaringen en uitkomsten van deze pilot zijn waarschijnlijk goed bruikbaar voor de uitrol over rest van de gemeente. 7.3.2 Wij zetten in op een warmtenet en het gebruik van restwarmte

2023-2026

Met de woningbouwcorporaties en de provincie onderzoekt de gemeente de mogelijkheden van een warmtenet voor de stad Zevenaar. Daarvoor is in 2020 een plan opgesteld. De onderzoeksresultaten geven aanleiding over te gaan tot een intentieovereenkomst (einde 2022) en vervolgens toe te werken naar een samenwerkingsovereenkomst (2023) met als doel de aanleg van een warmtenet. Verder vindt een onderzoek plaatst naar de mogelijkheden van het door trekken van dit warmtenet naar Didam (gemeente Montferland). Op het Gelders Eiland is een businesscase in ontwikkeling voor het gebruik van de restwarmte van de steenfabriek in Spijk. De provincie, de gemeente en andere partijen dragen ook bij in de kosten van dit onderzoek.

94

7.4 Werken aan een volledig circulaire economie in 2050 7.4.1 Wij zetten ons in voor het keurmerk Fairtrade gemeente

2023-2026

Met de werkgroep Fairtrade gemeente Zevenaar zetten we ons in om het keurmerk Fairtrade gemeente te verwerven. De voorbereidingen zijn nagenoeg afgerond. Naar verwachting kan het keurmerk nog in 2022 worden aangevraagd en vindt toekenning plaats in 2023. Dat is een eerste stap naar verantwoord inkopen tegen een eerlijke prijs. 7.4.2 Wij werken aan de opgave circulaire economie, ook via de Groene Metropoolregio

2023-2025

Een circulaire economie is gericht op het optimaal inzetten en hergebruiken van grondstoffen. Het vormt een gesloten kringloop, waarin producten en grondstoffen hun waarde behouden. Zevenaar heeft als doelstelling in 2030 50% en 2050 100% circulair te zijn. Via een routekaart circulaire economie zetten we routes uit om dat doel te bereiken. Regionale samenwerking is belangrijk om doelstellingen te behalen die wij niet op lokale schaal kunnen bereiken. Wij nemen deel aan de opgave circulaire regio van de Groene Metropoolregio 2023-2025. Via deze regionale samenwerking bevorderen we circulaire opdrachtgeverschap en inkoop in de grond-, weg en waterbouw.

7.4.3 Wij vernieuwen het afvalbeleid

2024-2025

Het plaatsen van ondergrondse containers voor restafval bij hoogbouw is het laatste grote onderdeel van de harmonisatie van het afvalbeleid. Ook het nieuwe aanbiedstation op 7Poort nadert zijn voltooiing. In 2023 kunnen we de effecten van deze ontwikkelingen op het afvalaanbod en de afvalscheiding in kaart brengen. Mede op basis daarvan moet de gemeente brengen we in beeld hoe we verder willen met het afvalbeleid in de toekomst, welke doelen wij nastreven en welke middelen hiervoor nodig zijn. Hierna volgt actualisatie van het afvalstoffenbeleid. Wij moeten daarnaast bepalen hoe wij in overleg met de gemeente Montferland gevolg willen geven aan het onderzoek naar de toekomstbestendigheid van de Reinigingsdienst De Liemers (RDL). 7.5 Voorbereiden op klimaatverandering en de gevolgen daarvan voor wateroverlast, hitte, verdroging en overstroming 7.5.1 Wij nemen maatregelen ter voorkoming van wateroverlast en droogte

2023-2026

Het klimaat verandert en daar moeten wij op inspelen. Wij hebben samen met de gemeenten Westervoort, Duiven en het Waterschap Rijn en IJssel het Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie in de Liemers vastgesteld. Hierin is het beperken en voorkomen van wateroverlast en droogte ten gevolge van klimaatverandering geregeld. Het beperken en voorkomen van hittestress is hierin nog niet geregeld. In het uitvoeringsplan is gekozen voor het scenario, waarin is gezocht naar zoveel mogelijk samenloop met andere ingrepen en aanpakken binnen gemeente Zevenaar. Maatregelen die worden getroffen in het kader van klimaatadaptatie dragen vaak ook bij aan andere doelen. De kosten van de klimaatmaatregelen worden gedekt uit het watertakenplan. 7.6 Verbeteren van de luchtkwaliteit 7.6.1 Wij onderzoeken de mogelijkheden van verbeteren van de luchtkwaliteit

2023-2024

Een goede luchtkwaliteit is belangrijk voor een gezonder en langer leven, met meer kwaliteit. Inzetten op het verbeteren van de luchtkwaliteit is daarom essentieel. We onderzoeken mogelijkheden voor subsidie of cofinanciering voor projecten die hiertoe bijdragen.

95

WAT KOST HET? Exploitatie (bedragen x € 1.000)

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Baten Primitieve begroting 2024-2027

11.090

11.056

11.075

10.831

11.167

1e voortgangsrapportage 2024

-262

0

0

0

0

Kadernota 2025

0

0

0

0

0

2e voortgangsrapportage 2024

30

-9

9

9

9

Wijziging tot de begroting 2025-2028

0

113

113

113

113

10.858

11.160

11.197

10.953

11.289

2. Actualisatie bestaand beleid

0

628

654

654

654

Actualisatie budgetten afval 2025

0

497

523

523

523

Straatreiniging van RDL naar gemeente

0

131

131

131

131

Totaal gemuteerde baten

0

628

654

654

654

10.858

11.788

11.851

11.607

11.943

14.521 -27 0 -847 0

14.145 203 198 708 118

13.507 15 198 20 243

13.454 15 198 4 -142

13.789 15 198 56 432

13.647

15.371

13.983

13.528

14.489

2. Actualisatie bestaand beleid

0

500

526

526

526

Actualisatie budgetten afval 2025

0

457

483

483

483

Straatreiniging van RDL naar gemeente

0

43

43

43

43

Totaal gemuteerde lasten

0

500

526

526

526

Totale lasten in deze begroting

13.647

15.871

14.509

14.054

15.015

Resultaat voor bestemming

-2.789

-4.083

-2.658

-2.447

-3.072

Onttrekkingen Primitieve begroting 2024-2027

562

812

0

0

0

1e voortgangsrapportage 2024

229

188

0

0

0

0

0

0

0

0

Totale baten tot de begroting

Mutaties in deze begroting (baten)

Totale baten in deze begroting

Lasten Primitieve begroting 2024-2027 1e voortgangsrapportage 2024 Kadernota 2025 2e voortgangsrapportage 2024 Wijzigingen tot de begroting 20252028 Totale lasten tot de begroting Mutaties in deze begroting (lasten)

Kadernota 2025

96

2e voortgangsrapportage 2024

-206

212

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Totaal onttrekkingen reserves

586

1.211

0

0

0

Toevoegingen Primitieve begroting 2024-2027

0

0

0

0

0

1e voortgangsrapportage 2024

0

0

0

0

0

Kadernota 2025

0

0

0

0

0

2e voortgangsrapportage 2024

92

0

0

0

0

Wijzigingen tot de begroting 20252028 Meerjarenbegroting 2025-2028

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Totaal toevoegingen reserves

92

0

0

0

0

Saldo reserve mutaties

494

1.211

0

0

0

Resultaat na bestemming

-2.296

-2.872

-2.658

-2.447

-3.072

Wijzigingen tot de begroting 20252028 Meerjarenbegroting 2025-2028

Toelichting financiële ontwikkelingen Hieronder vindt u een overzicht met de financiële toelichtingen van mutaties in de exploitatie die in bovenstaande tabel zijn opgenomen. Alleen zijn bij de toelichtingen de baten en lasten gesaldeerd. Mutaties exploitatie (bedragen x € 1.000) Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2. Actualisatie bestaand beleid Actualisatie budgetten afval 2025

40

40

40

40

In 2025 hebben we te maken met diverse kostenstijgingen en -dalingen binnen de gemeente en de RDL. Per saldo stijgen de totale kosten als gevolg van de hieronder genoemde wijzigingen binnen de gemeente en de RDL in 2024 met € 497.000 en vanaf 2025 met € 523.000. Dit verrekenen wij binnen de afvalstoffenheffing en is daarmee budgettair neutraal. Door bovengenoemde kostenstijging stijgt het tarief van de afvalstoffenheffing. Binnen de RDL zijn de kosten voor afvalinzameling, en hiermee onze bijdrage aan de RDL, fors hoger. Op nagenoeg alle onderdelen is sprake van stijging van personele- en materiële kosten als gevolg van cao stijging en bijvoorbeeld brandstofkosten. Bij het aanbiedstation zijn de kosten van bepaalde afvalstromen zoals grof huishoudelijk afval, hout en klein chemisch afval fors gestegen. De tonnages betaald afval zijn sinds het openen van het nieuwe aanbiedstation gedaald, waardoor de kosten per saldo hoger uitvallen. Daarnaast zijn de rente- en afschrijvingskosten vanaf 2025 volledig in de begroting opgenomen. Bij PMD zijn aanvullende kosten gemaakt in verband met extra inzet op arbo-omstandigheden. Bij papier en karton in verband met gestegen kosten inhuur derden. Binnen de gemeente zijn met name de loonkosten gestegen die voor een deel worden doorbelast aan de RDL.

De kostendaling wordt met name veroorzaakt door de lagere brandstofkosten mede als gevolg van de overdracht van het onderdeel straatreiniging van de RDL naar de gemeente Zevenaar en Montferland.

97

Straatreiniging van RDL naar gemeente

88

88

88

88

Als gevolg van het besluit raadsvoorstel ‘Begroting RDL 2025’ vindt met ingang van 2025 overdracht plaats van het onderdeel straatreiniging van de RDL naar de gemeente Zevenaar en Montferland. Hiermee komt de bijdrage van de gemeente Zevenaar aan de RDL te vervallen. Deze wijziging leidt tot een structureel voordeel van € 434.000 vanaf 2025. Dit voordeel valt weg door nadelen die ontstaan als gevolg van personele kosten, zichtbaar in programma 0 en bij de doorbelasting naar wegen, niet zichtbaar in programma 2. De doorbelasting naar afval en riool wordt verrekend met de afvalstoffen- en de rioolheffing en is budgettair neutraal. Een nadere uitwerking van de begrote ureninzet op de veegtaken, de kosten van de veegmachine(s) en trucks moet nog plaatsvinden.

Totaal mutaties

128

128

128

128

Overzicht baten en lasten op taakveld Exploitatie (bedragen x € 1.000)

Rekening Begroting Begroting 2023 2024 2025

Begroting Begroting Begroting 2026 2027 2028

Baten 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5

Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria Totaal Baten

210 4.879 4.376 475 133

0 4.955 4.940 828 135

0 5.196 5.645 812 135

0 5.263 5.656 797 135

0 5.029 5.646 797 135

0 5.365 5.646 797 135

10.073

10.858

11.788

11.851

11.607

11.943

1.969 4.004 3.861 1.885 293

2.198 4.094 4.344 2.699 312

2.335 4.219 4.842 4.140 334

2.335 4.480 4.860 2.496 337

2.335 3.987 4.835 2.563 334

2.335 4.926 4.842 2.575 336

12.011

13.647

15.871

14.509

14.054

15.015

-1.759 875 515 -1.409 -160

-2.198 860 596 -1.871 -177

-2.335 977 803 -3.328 -200

-2.335 783 796 -1.699 -203

-2.335 1.042 811 -1.765 -200

-2.335 439 804 -1.778 -202

-1.938

-2.789

-4.083

-2.658

-2.447

-3.072

426 0

586 92

1.211 0

0 0

0 0

0 0

Lasten 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5

Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria Totaal Lasten Saldo 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5

Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria Begrotingsresultaat voor bestemming 0.10 Mutaties reserves Onttrekkingen Toevoegingen

98

Totaal Mutaties reserves

426

494

1.211

0

0

0

Begrotingsresultaat na bestemming

-1.511

-2.296

-2.872

-2.658

-2.447

-3.072

Overzicht van Incidentele baten en lasten Bedragen x € 1.000 Onderwerp Omschrijving Programma 7. Volksgezondheid en duurzaamheid Baten

2025

2026

2027

2028

Onttrekking uit de algemene reserve en bestemmingsreserves

1.212

0

0

0

Uitvoeringsprogramma duurzaamheid 2023-2025 Opstellen gemeentebreed Voor het opstellen van een SMP gemeentebreed SMP (ecologisch onderzoek) zijn eenmalig middelen beschikbaar gesteld.

1.212

0

0

0

300

0

0

0

Totaal programma 7

-300

0

0

0

Mutatie reserves

Lasten Duurzaamheid

In het hoofdstuk 'Financiën' wordt in het 'overzicht incidentele baten en lasten' een nadere toelichting gegeven met betrekking tot de incidentele lasten.

Reserves Bestemmingsreserves

9017

Afval

463

429

429

429

429

De reserve afval is bedoeld voor efficiency voor- en nadelen en voor hogere/lagere opbrengsten afval. Hierdoor blijven de middelen die oorspronkelijk bedoeld zijn voor afval ook beschikbaar voor afval. Toevoeging In 2025 verwachten we geen storting in de reserve. Onttrekking

9018

In 2023 hebben we een negatief resultaat behaald van € 163.000. Dit is onder meer veroorzaakt door hogere kosten voor afvalverwerking en inzamelkosten. Bij de vaststelling van de belastingverordeningen 2024 is besloten € 126.000 van de reserve afval in te zetten.

Riolering

581

414

414

414

414

De reserve riolering is bedoeld voor efficiency voor- en nadelen en voor hogere/lagere opbrengsten riolering. Hierdoor blijven de middelen die oorspronkelijk bedoeld zijn voor riolering ook beschikbaar voor riolering. Toevoeging In 2025 verwachten we geen storting in de reserve riolering.

99

Onttrekking

9054

In 2023 hebben we een negatief resultaat behaald hetgeen onttrokken is aan de reserve. De stand van de reserve riolering overschrijdt de bovengrens van € 500.000 die we in de nota reserves en voorzieningen hebben opgenomen. Bij een dergelijke overschrijding passen we de tarieven hierop aan. Bij de vaststelling van de belastingverordeningen 2024 is besloten € 160.000 van de reserve afval in te zetten en wordt een bedrag van € 160.000 aan de reserve onttrokken.

Duurzaamheid

1.459

1.256

44

44

44

Voor de duurzaamheidsprojecten is een bedrag beschikbaar gesteld vanuit de algemene reserve. Deze zal de komende jaren worden benut voor de ontwikkeling op het gebied van warmte- en energietransitie. Onttrekking

Het uitvoeringsprogramma Duurzaamheid heeft een looptijd tot en met 2025. Het is de verwachting dat de reserve eind 2025 grotendeels uitgeput is.

Totaal bestemmingsreserves

2.502

2.099

887

887

887

Bestemmingsreserves afschrijvingslasten

Bestemmingsreserves afschrijvingslasten (stand per 1 januari) Nummer Naam 9066

Rioolcombi (kolkenzuiger)

Totaal bestemmingsreserves afschrijvingslasten

(Bedragen x € 1.000) 2024

2025

2026

2027

2028

0

360

320

280

240

0

360

320

280

240

Voorzieningen

Voorzieningen (stand per 1 januari) Nummer 8009

(Bedragen x € 1.000)

Naam

2024

2025

2026

2027

2028

Begraafplaatsen

96

77

58

62

66

Deze voorziening is gevormd voor het egaliseren van meerjarige periodieke onderhoudskosten. Het onderhoud aan de begraafplaatsen is opgenomen in het beheerplan begraafplaatsen. In 2022 hebben we het beheerplan begraafplaatsen geactualiseerd. De jaarlijkse storting is conform dit plan. De onttrekking aan de voorziening hebben we geraamd op basis van het beheerplan begraafplaatsen (2022).

8010

Riolering

5.276

5.253

5.264

5.184

4.749

Deze voorziening riolering waarborgt dat bijdragen van de burger voor riolering specifiek beschikbaar blijven voor riolering.