1143669 Bijlage 3. Bijlage 2 - Veiligheidsmonitor 2021 Zevenaar
Tekst van het document
Hoe veilig is Zevenaar?
36 van 75
4.3
Verwachte kans op slachtofferschap
In deze paragraaf gaan we in op de vraag hoe groot inwoners denken dat de kans is om in de komende twaalf maanden slachtoffer te worden van een delict of voorval (Figuur 4.810). Er is onderscheid gemaakt tussen vijf verschillende soorten delicten of voorvallen. Voor al deze vijf delicten of voorvallen is gevraagd hoe groot ze de kans inschatten om het komende jaar slachtoffer te worden van dit delict of voorval. Figuur 4.80 - Kans slachtofferschap ... is (heel) groot
Oplichting via internet
17%
Inbraak in woning
3%
Mishandeling
2%
Zakkenrollerij zonder geweld
1%
Beroving op straat met geweld
0,4%
0%
5%
10%
15%
20%
Zoals te zien is in de figuur wordt internetcriminaliteit als de grootste bedrijging gezien. Bijna een op de vijf inwoners van Zevenaar ziet de kans om hier slachtoffer van te worden als (heel) groot. Bij andere vormen van (traditionele) criminaliteit is dit een stuk lager, zoals te zien is in de figuur. Tussen de wijken in de gemeente is geen van de verschillen significant (zie tabel 4.2). Tabel 4.2 - Verwachte kans op slachtofferschap … is (heel groot per wijk Inbraak in
Mishandeling
Zakkenrollerij
Beroving
woning
internet
Zevenaar Noord
2,6%
Zevenaar Centrum
3,2%
Zevenaar Zuid Gemeente Zevenaar
3,2% 3,1%
2,2%
Hoe veilig is Zevenaar?
Oplichting via
2%
2,4%
0%
12,1%
2,1%
1,1%
0,2%
17,8%
2,6%
0,4%
1%
18%
1,1%
0,4%
17,1%
37 van 75
4.4
Respectloos gedrag
Met respectloos gedrag wordt gedrag bedoeld waarbij de grenzen van fatsoen worden overschreden. Figuur 4.91 geeft weer hoe vaak burgers in de gemeente Zevenaar persoonlijk door personen of instanties respectloos worden behandeld. Figuur 4.91 - Percentage inwoners dat wel eens respectloos wordt behandeld door…
onbekenden op straat
10%
personeel van winkels of bedrijven
8%
personeel van overheidsinstanties
7%
onbekenden in het openbaar vervoer
7%
bekenden zoals partner, familie of vrienden
6%
0%
2%
4%
6%
8%
10% 12%
In de gemeente Zevenaar geeft 10 procent van de inwoners aan wel eens respectloos behandeld te worden door onbekenden op straat. Dit is de meest genoemde persoon of instantie. Wel worden onbekenden minder vaak genoemd dan in de andere referentiegebieden. In veiligheidsregio Gelderland-Midden wordt 14 procent van de inwoners wel eens respectloos behandeld door onbekenden op straat. Dit is significant hoger. Ook landelijk is het cijfer hoger, bijna 15 procent voelt zich landelijk wel eens respectloos behandeld door onbekenden op straat. Het minst worden de inwoners van Zevenaar respectloos behandeld door bekenden, 6 procent geeft dit aan. Dit is gelijk aan het landelijke percentage en het percentage in de regio GelderlandMidden.
Hoe veilig is Zevenaar?
38 van 75
4.5
Discriminatie
Burgers konden aangeven of zij zich in de afgelopen 12 maanden gediscrimineerd hebben gevoeld. Discriminatie kan op verschillende gronden plaatsvinden, zoals ras of huidskleur, godsdienst of leeftijd. Figuur 4.12 geeft weer hoe vaak de inwoners van Zevenaar zich in de afgelopen 12 maanden gediscrimineerd hebben gevoeld. Figuur 4.12 - Percentage inwoners dat zich in afgelopen 12 maanden gediscrimineerd voelt per gebied
Zevenaar
7%
BT Gelderland Midden Rivierenland-Oost
8%
VR Gelderland-Midden
10%
Nederland
11%
0%
5%
10%
15%
20%
25%
Zeven procent van de inwoners in Zevenaar geeft aan zich in de afgelopen 12 maanden gediscrimineerd te hebben gevoeld. Dit is significant minder dan in de Veiligheidsregio Gelderland-Midden (9,9%) en ook minder dan het landelijke percentage van ruim 11 procent. Inwoners die zich in de afgelopen 12 maanden gediscrimineerd voelden, konden aangeven op welke grond deze discriminatie was en waardoor men zich gediscrimineerd heeft gevoeld. De drie meest genoemde gronden in Zevenaar zijn: nationaliteit, seksuele oriëntatie en ras/huidskleur. De meest genoemde redenen waarom men zich gediscrimineerd heeft gevoeld zijn ongelijke behandeling/benadeling/voortrekken van bepaalde groepen, discriminerende opmerkingen en een negatief beeld/stigmatisering (bijvoorbeeld in de media).
Nationaliteit
36%
#1
Seksuele oriëntatie
#2
25%
Ras, huidskleur
23%
#3
Er is ook gekeken naar het percentage inwoners dat zich gediscrimineerd voelt per wijk. Hier zijn geen significante verschillen te zien. Deze percentages zijn te vinden in figuur 4.13. Gedetailleerdere percentages, uitgesplitst naar grond en reden, zijn te vinden in het tabellenboek.
Hoe veilig is Zevenaar?
39 van 75
Figuur 4.103 - Percentage inwoners dat zich in afgelopen 12 maanden gediscrimineerd voelt per wijk 25% 20% 15% 9%
10% 5%
7%
7% 5%
0% Zevenaar Noord
4.6
Zevenaar Centrum
Zevenaar Zuid
Zevenaar
Weerbaarheid
Om iets te kunnen zeggen over de persoonlijke weerbaarheid van de inwoners van de gemeente Zevenaar, is op basis van vijf stellingen een schaalscore berekend. Figuur 4.14 geeft weer hoe inwoners het eens zijn met de verschillende stellingen, figuur 4.15 laat de schaalscore voor persoonlijke weerbaarheid zien voor Zevenaar en de referentiegebieden. Figuur 4.14 - Stellingen persoonlijke weerbaarheid
Figuur 4.15 - Persoonlijke weerbaarheid (schaalscore)
Ik ben goed in staat mijn grenzen aan anderen duidelijk te maken
5%
73%
Zevenaar
6,6
Ik ben iemand die zich makkelijk uit lastige situaties redt
4%
57%
BT Gelderland Midden -…
6,5
VR GelderlandMidden
6,3
Nederland
6,4
Ik durf onbekenden aan te spreken op onwenselijk gedrag Ik vind het moeilijk om 'nee' te zeggen als anderen vragen iets te doen wat ik liever niet doe Ik ben iemand die zich in het algemeen snel angstig voelt
100% (helemaal) oneens
19% 37%
52%
72%
50%
20%
0
5
10
8%
0%
50%
100%
(helemaal) eens
Driekwart van de inwoners van Zevenaar geeft aan goed in staat te zijn hun grenzen aan te geven. Een klein gedeelte van 5 procent geeft aan dit niet te kunnen. Ook een meerderheid van de inwoners zegt zich makkelijk te kunnen redden uit lastige situaties. Op de vraag of inwoners onbekenden durven aan te spreken op ongewenst gedrag wordt wisselend geantwoord. Een op de vijf durft dit niet, iets meer dan een derde durft dit wel.
Hoe veilig is Zevenaar?
40 van 75
Een krappe meerderheid geeft aan het niet lastig te vinden om ‘nee’ te zeggen op iets wat ze liever niet doen, een op de vijf zegt dit wel lastig te vinden. Ruim zeven op tien inwoners voelen zich niet snel angstig. Op basis van deze vijf vragen is een schaalscore berekend. De schaalscore voor Zevenaar op het gebied van weerbaarheid is een 6,6. Dit is significant hoger dan die van de Veiligheidsregio Gelderland-Midden. De weerbaarheid van inwoners van Zevenaar is dus groter dan die van inwoners uit de veiligheidsregio.
72%
van de inwoners van Zevenaar voelt zich niet snel angstig.
Figuur 4.116 - Persoonlijke weerbaarheid per wijk (schaalscore) 10 8 6,6
6,6
6,4
6,6
Zevenaar Noord
Zevenaar Centrum
Zevenaar Zuid
Zevenaar
6 4 2 0
De weerbaarheid van inwoners in Zevenaar Zuid is significant lager dan die van de gehele gemeente. In onderstaande tabel is weergegeven op welke aspecten de weerbaarheid in Zevenaar Zuid lager is dan in de rest van de gemeente. Tabel 4.3 - Stellingen weerbaarheid per wijk Ik ben iemand
Ik ben goed in
Ik vind het moeilijk
Ik ben iemand
Ik durf
die zich
staat om mijn
om ‘nee’ te zeggen
die zich in het
onbekenden
makkelijk uit
grenzen aan
als anderen vragen
algemeen snel
aan te spreken
lastige situaties
anderen
iets te doen wat ik
angstig voelt
op onwenselijk
redt
duidelijk te
liever niet doe
gedrag
maken Zevenaar Noord Zevenaar Centrum Zevenaar Zuid Gemeente Zevenaar
60,2%
73,2%
22,4%
6,9%
42,3%
59,4%
73,6%
18,4%
7,4%
38,0%
51,7%
71,4%
23,3%
8,6%
31,4%
57,3%
72,9%
20,3%
7,7%
36,6%
Hoe veilig is Zevenaar?
41 van 75
Uitleg tabel De zogenaamde stoplichttabel laat zien hoe bewoners uit de verschillende wijken oordelen over de fysieke voorziening in de wijk ten opzichte van het gemeentelijk gemiddelde. Dit is per wijk en per stelling met verschillende kleuren aangegeven: • Rood: negatiever dan het gemeentelijk gemiddelde • Grijs: vergelijkbaar met het gemeentelijk gemiddelde • Blauw: positiever dan het gemeentelijk gemiddelde
Hoe veilig is Zevenaar?
42 van 75
5
Slachtofferschap traditionele criminaliteit
Dit hoofdstuk gaat over slachtofferschap van veel voorkomende delicten en voorvallen van traditionele criminaliteit. Dat is afgemeten aan het percentage inwoners van Zevenaar dat in de 12 maanden voorafgaand aan dit onderzoek slachtoffer is geworden van een delict. Het hoofdstuk begint met een totaaloverzicht en daarna komen achtereenvolgens aan de orde slachtofferschap van geweldsdelicten (paragraaf 5.2), vermogensdelicten (par. 5.3) en vernielingen (par. 5.4).
5.1
Slachtofferschap traditionele criminaliteit
Traditionele criminaliteit bestaat uit drie categorieën van slachtofferschap: geweldsdelicten, vermogensdelicten en vandalismedelicten (vernieling). Elk van deze cijfers is berekend op basis van het percentage inwoners dat in de afgelopen 12 maanden persoonlijk slachtoffer is geworden van één of meerdere vormen van criminaliteit. Welke vormen van criminaliteit horen bij welke categorie wordt nader beschreven in de verschillende paragrafen. Figuur 5.1 - Slachtofferschap delicten in de afgelopen twaalf maanden 20% 15%
12%
10% 6%
5%
5%
4%
0% Vermogensdelicten
Vernielingen
Geweldsdelicten
persoonlijk slachtofferschap totaal
Geweldsdelicten, vermogensdelicten en vernieling worden samengevat onder de noemer ‘traditionele criminaliteit’. In Figuur 5.2 wordt het totale slachtofferschap van traditionele criminaliteit in Zevenaar vergeleken met de referentiegebieden. In totaal is 12 procent van de inwoners van Zevenaar slachtoffer geweest van een delict in de afgelopen 12 maanden. Dit is significant minder dan in de regio Gelderland-Midden (16%) en ook minder dan in Nederland (17%). Het meest genoemd zijn vermogensdelicten (6%), gevolgd vernielingen (5%) en geweldsdelicten (4%).
Hoe veilig is Zevenaar?
43 van 75
Figuur 5.2 - Slachtofferschap traditionele criminaliteit
Zevenaar
12%
BT Gelderland Midden - Rivierenland-Oost
12%
VR Gelderland-Midden
16%
Nederland
17%
0%
5%
10%
15%
20%
25%
Er waren in Zevenaar in totaal 21 delicten traditionele criminaliteit per 100 inwoners in de 12 maanden voorafgaand aan het onderzoek. Hiervan werd 40 procent gemeld bij de politie. Er worden in Zevenaar significant minder vaak meldingen gemaakt dan in het basisteam Gelderland Midden - Rivierenland-Oost (45%), maar significant vaker meldingen gemaakt dan in de Veiligheidsregio (35%). Landelijk wordt er van 35 procent van de delicten meldingen gemaakt. In de Veiligheidsmonitor wordt ook gevraagd of slachtoffers van een delict melding of aangifte hebben gedaan bij de politie en wat, in het geval dat ze dit niet hebben gedaan, hiervoor hun reden was. Hier kwam een top 3 van redenen om geen melding of aangifte te doen uit voor de gemeente Zevenaar.
Helpt toch niets
28%
#1
Was niet zo belangrijk
#2
12%
11%
Andere redenen
#3
Nieuw in de Veiligheidsmonitor is een vraag naar de gevolgen van delicten voor slachtoffers, ondervindt men emotionele, psychische, lichamelijke of financiële problemen als gevolg van een delict? Van alle slechtoffers van traditionele criminaliteit geeft 28 procent aan hier emotionele, psychische, lichamelijke of financiële problemen aan over te houden. Hierin is geen significant verschil te zien ten opzichte van andere regio’s. Bij alle slachtoffers van traditionele criminaliteit gaat het in een kwart van de gevallen om emotionele of psychische problemen als gevolg van het delict. Bij kleinere gedeeltes gaat het om lichamelijke verwondingen of letsel (5%) of financiële problemen (4%). Ook hierin verschilt Zevenaar niet van de rest van Nederland of de Veiligheidsregio.
Hoe veilig is Zevenaar?
44 van 75
5.2
Slachtofferschap geweldsdelicten
Voor het slachtofferschap van geweldsdelicten is berekend hoeveel inwoners één keer of vaker slachtoffer zijn geweest van mishandeling, bedreiging of seksueel geweld. Dit is weergegeven in Figuur 5.3. In Figuur 5.4 is het totale percentage inwoners van Zevenaar zichtbaar dat in de 12 maanden voorafgaand aan dit onderzoek slachtoffer is geworden van een geweldsdelict. Figuur 5.3 - Slachtofferschap geweldsdelicten
bedreiging
Figuur 5.4 - Totaal slachtofferschap geweldsdelicten
Zevenaar
3%
seksueel geweld
4%
BT Gelderland Midden - Rivierenland-Oost
5%
VR GelderlandMidden
5%
Nederland
5%
1%
mishandeling
0,3%
0%
1%
2%
3%
4%
0% 2% 4% 6% 8% 10%
De meest voorkomende geweldsdelicten in Zevenaar zijn bedreigingen. Drie procent van deze inwoners geeft aan deze te hebben meegemaakt in de afgelopen 12 maanden. Eén procent gaf aan slachtoffer te zijn geweest van seksueel geweld en minder dan een halve procent gaf aan slachtoffer te zijn geweest van mishandeling. Mishandeling komt hiermee significant minder voor in Zevenaar dan in de Veiligheidsregio; daar gaat het om 1 procent. Het totale percentage van de inwoners van Zevenaar dat aangaf persoonlijk slachtoffer te zijn geweest van geweldsincidenten in de afgelopen 12 maanden ligt op 4 procent. Dit wijkt niet af van de landelijke en regionale cijfers. In totaal waren er in Zevenaar 5,5 geweldsdelicten per 100 inwoners in de 12 maanden voorafgaand aan het onderzoek. Hiervan werd 37 procent gemeld bij de politie. De meldingsbereidheid voor geweldsdelicten verschilt niet significant van de meldingsbereidheid in de referentiegebieden. De resultaten voor Zevenaar zijn wel indicatief, aangezien de antwoorden zijn gebaseerd op een kleine steekproef van slachtoffers. Onder slachtoffers van geweldsdelicten in Zevenaar ondervond 45 procent emotionele, psychische, lichamelijke of financiële problemen als gevolg van het delict. Ook deze resultaten zijn indicatief.
Hoe veilig is Zevenaar?
45 van 75
Figuur 5.5 - Totaal slachtofferschap geweldsdelicten per wijk 10% 8% 6%
6% 4%
4%
3%
3%
2% 0% Zevenaar Noord
Zevenaar Centrum
Zevenaar Zuid
Zevenaar
In bovenstaande figuur is het percentage van de inwoners van de drie wijken te zien dat slachtoffer is geworden van een geweldsdelict. Het lijkt alsof er in Zevenaar Zuid meer slachtoffers van geweldsincidenten zijn, maar de resultaten wijken niet significant af van het gemiddelde van de gemeente. Tabel 5.1 – Slachtofferschap geweldsdelicten in de afgelopen twaalf maanden Bedreiging
Mishandeling
Seksueel geweld
Zevenaar Noord
1,2%
1%
0,7%
Zevenaar Centrum
2%
0,2%
0%
Zevenaar Zuid
4,6%
0%
0,9%
Gemeente Zevenaar
2,9%
0,3%
0,7%
Uitleg tabel Deze tabel laat zien hoe vaak bewoners uit de verschillende wijken aangeven dat zij de afgelopen twaalf maanden slachtoffer zijn geweest van een bepaald delict ten opzichte van het gemeentelijk gemiddelde. Dit is per wijk en per stelling met verschillende kleuren aangegeven: • Rood: negatiever dan het gemeentelijk gemiddelde • Grijs: vergelijkbaar met het gemeentelijk gemiddelde • Blauw: positiever dan het gemeentelijk gemiddelde
Hoe veilig is Zevenaar?
46 van 75
5.3
Slachtofferschap vermogensdelicten
Voor het slachtofferschap van vermogensdelicten is berekend hoeveel inwoners één keer of vaker slachtoffer zijn geweest van poging tot woninginbraak, fietsendiefstal, diefstal uit/vanaf auto’s, autodiefstal, diefstal ander motorvoertuig, (poging tot) zakkenrollerij/beroving of overige diefstal (Figuur 5.6). Ook is het totale percentage inwoners van Zevenaar dat in de 12 maanden voorafgaand aan dit onderzoek slachtoffer is geworden van een vermogensdelict berekend (Figuur 5.7). Figuur 5.6 - Slachtofferschap vermogensdelicten
Figuur 5.7 - Totaal slachtofferschap vermogensdelicten
woninginbraak
1%
Zevenaar
6%
fietsdiefstal
1%
BT Gelderland Midden - Rivierenland-Oost
5%
diefstal vanaf auto
1%
zakkenrollerij / beroving
1%
diefstal uit auto
0,3%
autodiefstal
0,2%
VR GelderlandMidden
8%
Nederland
9%
0%
5%
10%
15%
diefstal ander motorvoertuig overige diefstal
2%
0%
1%
2%
3%
4%
5%
Zes procent van de inwoners van Zevenaar is de afgelopen 12 maanden slachtoffer geweest van een vermogensdelict. Deze delicten variëren van woninginbraken tot zakkenrollerij. In Zevenaar zijn significant minder slachtoffers van vermogensdelicten dan in de Veiligheidsregio (8%) en ook minder dan in Nederland (9%). De meest voorkomende vorm in Zevenaar is woninginbraak, iets meer dan een van de inwoners was hier slachtoffer van. In totaal waren er in Zevenaar 7,8 vermogensdelicten per 100 inwoners in de 12 maanden voorafgaand aan het onderzoek. Hiervan werd 53 procent gemeld bij de politie. Dit is een hogere meldingsbereidheid dan in de Veiligheidsregio Gelderland-Midden (45%), maar lager dan in het basisteam, waar dit percentage op bijna 70 procent ligt. De resultaten voor Zevenaar zijn wel indicatief, aangezien de antwoorden zijn gebaseerd op een kleine steekproef van slachtoffers. Onder slachtoffers van vermogensdelicten in Zevenaar ondervond ruim 24 procent emotionele, psychische, lichamelijke of financiële problemen als gevolg van het delict. Meest voorkomend was hier emotionele of psychische schade (ruim 18%). Ook deze resultaten zijn indicatief.
Hoe veilig is Zevenaar?
47 van 75
1%
van de inwoners van Zevenaar was slachtoffer van een fietsendiefstal in de afgelopen 12 maanden. Dit is significant lager dan in de Veiligheidsregio en Nederland, waar dit respectievelijk 2,5 en 3,8 procent is.
Figuur 5.8 - Totaal slachtofferschap vermogensdelicten per wijk 10%
9%
9% 8% 7%
6%
6% 5%
4%
4%
4% 3% 2% 1% 0% Zevenaar Noord
Zevenaar Centrum
Zevenaar Zuid
Zevenaar
De verschillende wijken verschillen sterk van elkaar op het gebied van slachtofferschap van vermogensdelicten. Maar liefst 9 procent van de inwoners in Zevenaar Zuid is slachtoffer geweest van een vermogensdelict. Significant meer dan in de gemeente als geheel. In Zevenaar Centrum daarentegen is het percentage met 4 procent significant lager. In onderstaande tabel zijn de verschillende te onderscheiden vermogensdelicten per wijk te zien. Er is op delictniveau geen significante verschillen. Tabel 5.2 – Slachtofferschap vermogensdelicten in de afgelopen twaalf maanden Woning-
Fiets-
Zakkenrollerij/
Diefstal
Diefstal
Diefstal ander
inbraak
diefstal
beroving
vanaf
uit auto
motorvoertuig
Autodiefstal
Overige diefstal
auto Zevenaar Noord Zevenaar Centrum Zevenaar Zuid Gemeente Zevenaar
0,3%
0,9%
1,0%
1,0%
1,0%
0,0%
1,0%
2,2%
0,8%
0,9%
0,2%
0,3%
0,0%
0,0%
0,0%
2,0%
2,0%
1,2%
1,3%
1,4%
0,5%
0,0%
0,4%
3,0%
1,1%
1,0%
0,6%
0,7%
0,3%
0,0%
0,2%
2,3%
Hoe veilig is Zevenaar?
48 van 75
5.4
Slachtofferschap vandalismedelicten
Voor het slachtofferschap van vernielingen is berekend hoeveel inwoners één keer of vaker slachtoffer zijn geweest van vernieling of beschadiging. Figuur 5.9 toont het totale percentage inwoners van Zevenaar dat in de 12 maanden voorafgaand aan dit onderzoek slachtoffer is geworden van vandalismedelicten. Figuur 5.9 - Totaal slachtofferschap vandalismedelicten
Zevenaar
5%
BT Gelderland Midden - Rivierenland-Oost
4%
VR GelderlandMidden
6%
Nederland
6%
0% 2% 4% 6% 8% 10%
Vijf procent van de inwoners van Zevenaar heeft vandalisme meegemaakt in de afgelopen 12 maanden. Dit percentage verschilt niet significant van de referentiegebieden. In totaal waren er in Zevenaar 7,6 vernielingen per 100 inwoners in de 12 maanden voorafgaand aan het onderzoek. Hiervan werd 30 procent gemeld bij de politie. De meldingsbereidheid van vandalisme is in Zevenaar hoger dan in de referentiegebieden. De resultaten voor Zevenaar zijn wel indicatief, aangezien de antwoorden zijn gebaseerd op een kleine steekproef van slachtoffers. Onder slachtoffers van vernielingen in Zevenaar ondervond 22 procent emotionele, psychische, lichamelijke of financiële problemen als gevolg van het delict. In de alle gevallen gaat het hier om emotionele of psychische schade. Ook geeft 5 procent nog aan lichamelijke verwoningen of letsel als gevolg van de vernieling of beschadiging te hebben overhouden. Niemand ondervond financiële problemen als gevolg van een vandalismedelict. Ook deze resultaten zijn indicatief.
7,6
Hoe veilig is Zevenaar?
Vandalismedelicten per 100 inwoners in Zevenaar in de 12 maanden voorafgaand aan dit onderzoek. Landelijk is dit 9,6 per 100 inwoners.
49 van 75
Figuur 5.10 - Totaal slachtofferschap vernielingen per wijk 10%
8% 6%
6%
4%
5%
5%
3%
2%
0% Zevenaar Noord
Zevenaar Centrum
Zevenaar Zuid
Zevenaar
Tussen de wijken zijn geen significante verschillen te zien ten aanzien van het percentage van de inwoners dat slachtoffer was van een vandalismedelict. Wel is te zien in de figuur dat de cijfers voor Zevenaar Zuid negatiever lijken dan die van Zevenaar Noord, zoals al op meerdere punten het geval was in deze rapportage. Ondanks dat er geen significante verschillen zijn in deze figuur, sluit dit aan bij het patroon.
Hoe veilig is Zevenaar?
50 van 75
6
Slachtofferschap online criminaliteit
Dit hoofdstuk gaat over slachtofferschap van online criminaliteit (cybercrime). Dit is afgemeten aan het percentage inwoners van Zevenaar dat in de 12 maanden voorafgaand aan dit onderzoek slachtoffer is geworden van een delict of incident via internet, e-mail of app. Het hoofdstuk begint met een totaaloverzicht en daarna komen achtereenvolgens aan de orde slachtofferschap van online oplichting of fraude (par. 6.2), hacken (par. 6.3) en online bedreiging of intimidatie (par. 6.4).
6.1
Slachtofferschap online criminaliteit
Online criminaliteit bestaat uit drie categorieën van slachtofferschap: online oplichting of fraude, hacken en online bedreiging of intimidatie. Daarnaast is ook de restcategorie andere misdrijven via internet opgenomen in het totaal van online criminaliteit. Elk van deze cijfers is berekend op basis van het percentage inwoners dat in de afgelopen 12 maanden persoonlijk slachtoffer is geworden van één of meerdere vormen van criminaliteit. Welke vormen van online criminaliteit horen bij welke categorie wordt nader beschreven in de verschillende paragrafen. Figuur 6.1 - Slachtofferschap online criminaliteit 20%
18%
15% 11%
10% 7%
5% 2%
1%
0% Online oplichting of fraude
Hacken
Online bedreiding ander misdrijf via of intimidatie internet
totaal
In totaal geeft 18 procent van de Zevenaarders, bijna een op de vijf, aan slachtoffer te zijn geworden van online criminaliteit in de 12 maanden voorafgaand aan dit onderzoek. De meest voorkomende vorm is online oplichting en fraude, 11 procent maakte dit mee. De restcategorie wordt het minst genoemd. In figuur 6.2 is het percentage inwoners dat slachtoffer is geworden van online criminaliteit afgezet tegen het percentage in het Basisteam, de Veiligheidsregio en de landelijke cijfers. Zevenaar verschilt niet significant van de referentiegebieden. Online criminaliteit komt dus niet meer of minder voor in Zevenaar in vergelijking met de andere onderzochte gebieden.
Hoe veilig is Zevenaar?
51 van 75
Onder slachtoffers van online criminaliteit in Zevenaar ondervond 15 procent emotionele, psychische of financiële problemen als gevolg van het delict. Het meest worden emotionele of psychische problemen genoemd (13%), maar ook financiële problemen kunnen een gevolg zijn (4%). Figuur 6.2 - Slachtofferschap online criminaliteit per gebied
Zevenaar
18%
BT Gelderland Midden - Rivierenland-Oost
19%
VR Gelderland-Midden
16%
Nederland
17%
0%
18%
5%
10%
15%
20%
25%
van de Zevenaarders is in de 12 maanden voorafgaand aan dit onderzoek slachtoffer geworden van een van de vormen van online criminaliteit. Dit wijkt niet af van de referentiegebieden.
Ook binnen de gemeente Zevenaar zijn geen significante verschillen te zien in het slachtofferschap van online criminaliteit. Figuur 6.3 - Slachtofferschap online criminaliteit per wijk 25% 20%
20% 17%
17%
Zevenaar Noord
Zevenaar Centrum
18%
15%
10%
5%
0%
Hoe veilig is Zevenaar?
Zevenaar Zuid
Zevenaar
52 van 75
6.2
Slachtofferschap online oplichting of fraude
Voor het slachtofferschap van online oplichting of fraude is berekend hoeveel inwoners één keer of vaker slachtoffer zijn geweest van aankoopfraude, verkoopfraude, fraude betalingsverkeer, illegaal gebruik van persoonsgegevens of phishing. Dit is weergegeven in Figuur 6.4. In Figuur 6.5 is het totale percentage inwoners van Zevenaar zichtbaar dat in de 12 maanden voorafgaand aan dit onderzoek slachtoffer is geworden van online oplichting of fraude. Figuur 6.4 - Slachtofferschap online oplichting of fraude
aankoopfraude
Figuur 6.5 - Totaal slachtofferschap online oplichting of fraude per gebied
7,2%
verkoopfraude
1,6%
phishing
Zevenaar
11%
BT Gelderland Midden - Rivierenland-Oost
12%
1,6%
fraude betalingsverkeer
1,2%
illegaal gebruik van persoonsgegevens
0,9%
0%
2%
VR GelderlandMidden
9%
Nederland 4%
6%
8%
10%
0%
5%
10%
15%
Zoals in de vorige paragraaf is aangegeven, is online oplichting of fraude met 11 procent slachtofferschap de meest voorkomende vorm van online criminaliteit in de gemeente Zevenaar. Er zijn vijf vormen van online oplichting of fraude onderzocht in dit onderzoek. Hiervan wijkt het percentage van de inwoners van Zevenaar dat slachtoffer is geworden van phishing significant af van het percentage uit de veiligheidsregio (1,6% tegenover 0,7%). Inwoners van Zevenaar zijn, vergeleken met alle inwoners van Gelderland-Midden, dus relatief vaker het slachtoffer van phishing geweest in de afgelopen 12 maanden. Verder zijn er geen significante afwijkingen gevonden.
Hoe veilig is Zevenaar?
53 van 75
6.3
Hacken
Voor het slachtofferschap van hacken is berekend hoeveel inwoners één keer of vaker te maken hebben gehad met hacking van een apparaat of een account. Dit is weergegeven in Figuur 6.6. In Figuur 6.7 is het totale percentage inwoners van Zevenaar zichtbaar dat in de 12 maanden voorafgaand aan dit onderzoek slachtoffer is geworden van hacking. Figuur 6.6 - Slachtofferschap hacken
Figuur 6.7 - Totaal slachtofferschap hacken per gebied
hacken account
Zevenaar
7%
BT Gelderland Midden - Rivierenland-Oost
7%
VR GelderlandMidden
7%
Nederland
7%
6%
hacken apparaat
4%
0%
2%
4%
6%
0% 2% 4% 6% 8% 10%
Zeven procent van de inwoners van Zevenaar is slachtoffer geworden van hacken. Er is onderscheid gemaakt tussen twee soorten hacken: hacken van een account (bijvoorbeeld Facebook of e-mail) en hacken van een apparaat (bijvoorbeeld een laptop). Zevenaarders zijn vaker slachtoffer van het hacken van een account dan van een apparaat. Inwoners van Zevenaar worden niet significant vaker gehackt dan gemiddeld in referentiegebieden.
Hoe veilig is Zevenaar?
54 van 75
6.4
Online bedreiging of intimidatie
Voor het slachtofferschap van online bedreiging of intimidatie is berekend hoeveel inwoners één keer of vaker slachtoffer zijn geweest van online bedreiging, online pesten, online stalking of shamesexting. Dit is weergegeven in Figuur 6.9. In Figuur 6.10 is het totale percentage inwoners van Zevenaar zichtbaar dat in de 12 maanden voorafgaand aan dit onderzoek slachtoffer is geworden van online bedreiging of intimidatie. Figuur 6.8 - Slachtofferschap online bedreiging of intimidatie
Figuur 6.9 - Totaal slachtofferschap online bedreiging of intimidatie
online stalking
0,7%
Zevenaar
online pesten
0,7%
BT Gelderland Midden - Rivierenland-Oost
online bedreiging
2,0%
Nederland
0,4%
0%
1,2%
VR GelderlandMidden
0,5%
shamesexting
1,7%
1%
2%
2,3%
0%
2%
4%
In vergelijking met de andere, in eerdere paragrafen besproken, vormen van online criminaliteit komt online bedreiging of intimidatie wat minder voor in Zevenaar. Voor alle vormen liggen de percentages slachtofferschap onder de 1 procent. Het totale slachtofferschap online bedreiging of intimidatie ligt op 2 procent. Zevenaar wijkt hierin niet significant af van de referentiegebieden.
2%
Hoe veilig is Zevenaar?
van de Zevenaarders is de afgelopen 12 maanden online bedreigd of geïntimideerd.
55 van 75
7
Preventie
In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de maatregelen die burgers treffen ter preventie van criminaliteit, voornamelijk in de woonomgeving. Burgers hebben immers ook een eigen verantwoordelijkheid om te voorkomen dat zij slachtoffer worden van criminaliteit. Als het gaat om persoonlijke maatregelen is criminaliteitspreventie onder te verdelen in preventief gedrag (par. 7.1), preventieve maatregelen (par. 7.2) en online preventie (par. 7.3). Het hoofdstuk sluit af met paragraaf 7.4 over buurtpreventie.
7.1
Preventief gedrag
Aan de inwoners is een viertal voorzorgsmaatregelen voorgelegd die betrekking hebben op preventie. Hierbij is gevraagd of zij wilden aangeven welke maatregelen zij hebben genomen (figuur 7.1). Daarnaast is op basis van het gebruik van deze vier maatregelen een somscore voor preventief gedrag berekend (figuur 7.2). De somscore geeft een totaalbeeld van het gebruik van de vier beschreven maatregelen. Daarmee verschilt de score van de eerder toegepaste schaalscores. Voor de somscore geldt: hoe hoger de somscore, des te hoger de mate van preventief gedrag. De minimale waarde van de somscore is 0. De maximale waarde is 4. Figuur 7.1 - Preventief gedrag (percentage) Neemt altijd waardevolle spullen mee uit auto
5%
Laat 's avonds wanneer niemand thuis is meestal licht branden
21%
53%
Laat waardevolle spullen thuis om diefstal of beroving te voorkomen
24%
48%
Zet indien mogelijk fiets in bewaakte fietsenstalling
20% 43%
50% zelden of nooit
0%
Figuur 7.2 - Preventief gedrag (somscore 0-4)
82%
50%
altijd of vaak
100%
Zevenaar
2,3
BT Gelderland Midden - Rivierenland-Oost
2,3
VR Gelderland-Midden
2,2
Nederland
2,1
0
1
2
3
Burgers van Zevenaar hebben vier stellingen voorgelegd gekregen die te maken hebben met preventief gedrag. Uit de analyse hiervan blijkt dat Zevenaarders meerdere vormen van preventief gedrag toepassen. Het vaakst nemen inwoners van Zevenaar hun waardevolle spullen mee uit de auto om zo te voorkomen dat dit gestolen kan worden. Ruim vier op de vijf inwoners doen dit. Ook laat de helft het licht thuis branden als ze ’s avonds niet thuis zijn, om zo een potentiële inbreker te doen vermoeden dat er wel degelijk iemand thuis aanwezig is. De helft van de inwoners laat ook waardevolle spullen thuis, om diefstal of beroving elders te voorkomen.
Hoe veilig is Zevenaar?
56 van 75
4
Het minst wordt er gelet op het plaatsen van de fiets in een bewaakte fietsenstalling. Dit doen twee op de vijf mensen. Een op de vijf doet dit niet. Op basis van de uitslag op deze vier stellingen is een somscore voor preventief gedrag berekend. De somscore voor Zevenaar is 2,3 (van maximaal vier maatregelen). Deze wijkt niet significant af van de somscores van het Basisteam en de Veiligheidsregio. Zevenaarders doen dus net zoveel aan preventief gedrag als de gemiddelde inwoner van de referentiegebieden. De landelijke somscore is 2,1.
82%
laat nooit of bijna nooit waardevolle spullen liggen in de auto. Vijf procent denkt er zelden of nooit aan om waardevolle spullen mee te nemen uit de auto.
Figuur 7.3 - Preventief gedrag per wijk (somscore 0-4) 4 3
2,3
2,2
2,3
2,3
Zevenaar Noord
Zevenaar Centrum
Zevenaar Zuid
Zevenaar
2 1 0
Er zijn geen significante verschillen tussen de somscores van de verschillende wijken en de somscore van de gemeente als geheel. Wel zijn er op een aantal afzonderlijke stellingen verschillen gevonden. Zo laten inwoners van Zevenaar Noord significant vaker het licht branden als ze niet thuis zijn: 62 procent doet dit. In de gemeente is dit gemiddeld 53 procent en de wijken Zevenaar Centrum en Zevenaar Zuid verschillen hier niet van. Inwoners van Zevenaar Zuid zetten echter wel vaker hun fiets in een bewaakte fietsenstalling, 54 procent doet dit vaak of altijd, terwijl dit in de rest van de gemeente door 48 procent vaak of altijd wordt gedaan (zie tabel 7.1). Tabel 7.1 - Sociaal preventieve maatregelen per wijk (percentage altijd/vaak) Neem
Laat ’s avonds
Zet indien mogelijk
Laat waardevolle
waardevolle
wanneer
fiets in bewaakte
spullen thuis om
spullen mee uit
niemand thuis is
fietsenstalling
diefstal of beroving
auto
licht branden
80,1%
61,7%
44,5%
42,9%
80,6%
51,6%
42,2%
46,0%
85,3%
53,4%
42,5%
53,8%
81,9%
53,4%
42,6%
47,9%
Zevenaar Noord Zevenaar Centrum Zevenaar Zuid Gemeente Zevenaar
Hoe veilig is Zevenaar?
te voorkomen
57 van 75
Uitleg tabel Deze tabel laat zien hoe vaak bewoners uit de verschillende wijken aangeven dat zij bepaalde maatregelen hebben genomen ten opzichte van het gemeentelijk gemiddelde. Dit is per wijk en per stelling met verschillende kleuren aangegeven: • Rood: negatiever dan het gemeentelijk gemiddelde • Grijs: vergelijkbaar met het gemeentelijk gemiddelde • Blauw: positiever dan het gemeentelijk gemiddelde
7.2
Preventieve maatregelen in en om de woning
Vervolgens is aan de inwoners een lijst met zes voorzieningen voorgelegd die betrekking hebben op het nemen van preventieve maatregelen. Hierbij gaat het vooral om de aanwezigheid van voorzieningen om woning en bezittingen te beschermen (figuur 7.4). Op basis van deze zes voorzieningen is een somscore voor het aantal beveiligingsmaatregelen in en rondom de woning berekend (figuur 7.5). De somscore ‘preventieve maatregelen’ geeft het gemiddelde aantal aanwezige beveiligingsmaatregelen in en rondom woningen per huishouden in de vergelijkingsgebieden weer. De waarde van de somscore is minimaal 0 en maximaal 6. Figuur 7.4 - Preventieve maatregelen thuis (percentage aanwezig) Extra veiligheidsloten of grendels op buitendeuren
Figuur 7.5 - Preventieve maatregelen thuis (somscore 0-6)
68%
Buitenverlichting met sensor
60%
Luiken of rolluiken voor ramen en/of deuren
Zevenaar
2,1
BT Gelderland Midden - Rivierenland-Oost
2,1
VR Gelderland-Midden
1,8
Nederland
1,7
41%
Camerabewaking
19%
Alarminstallatie in huis
12%
Raamsticker of certificaat (PKVW)
8%
0%
0
1
2
3
4
5
20% 40% 60% 80%
De meest voorkomende preventieve maatregel thuis is het plaatsen van extra veiligheidssloten of grendels op buitendeuren. Bijna zeven op de tien inwoners van Zevenaar hebben dit aangebracht. Dit is significant meer dan in de Veiligheidsregio Gelderland-Midden (64 procent), maar minder dan in het kleinere referentiegebied Basisteam Gelderland Midden - Rivierenland-Oost (73%). Landelijk heeft 63 procent deze maatregel thuis toegepast.
Hoe veilig is Zevenaar?
58 van 75
6
Een raamsticker of Politiekeurmerk Veilig Wonen komt het minst voor bij inwoners van Zevenaar: 8 procent heeft dit, significant minder dan elders in de Veiligheidsregio het geval is (12%). De somscore voor preventieve maatregelen thuis is echter wel hoog in Zevenaar: 2,1 (van maximaal zes maatregelen). Dit is significant hoger dan de score van de Veiligheidsregio (1,8) en ook hoger dan de landelijke score (1,7). Zevenaarders passen thuis dus vaker fysieke preventieve maatregelen toe.
41%
van de inwoners in Zevenaar heeft thuis rolluiken of luiken voor de ramen of deuren. Inwoners van Zevenaar hebben dit significant vaker dan inwoners uit de referentiegebieden. Landelijk heeft slechts 21 procent dit.
Figuur 7.6 - Preventieve maatregelen thuis, per wijk (somscore 0-6) 4 3 2,3
2,3
2,1
1,9
2 1 0 Zevenaar Noord
Zevenaar Centrum
Zevenaar Zuid
Zevenaar
Op het gebied van fysieke preventieve maatregelen thuis zijn er veel verschillen te zien tussen de wijken en de gemeente in het geheel. Dit is te zien in tabel 7.2. Blauwe vakjes betekenen dat de wijk het significant beter doet dan de rest van de gemeente, terwijl rood betekent dat ze het slechter doen. In deze context betekent slechter dat er minder preventie is, dus minder mensen preventieve maatregelen zoals sloten of rolluiken hebben toegepast op hun woning. In de tabel is te zien dat inwoners van Zevenaar Noord het op bijna alle punten beter doen dan het gemiddelde in de gemeente. Inwoners van Zevenaar Centrum doen het juist op de helft van de punten significant slechter. Dit laatste is ook terug te zien in de somscore, zoals zichtbaar in figuur 7.6. Zevenaar Centrum heeft een significant lagere somscore ten opzichte van de gemeente Zevenaar totaal. De andere twee wijken hebben juist een significant hogere somscore, hier wordt dus meer aan preventie in en om de woning gedaan dan gemiddeld in de gemeente. Tabel 7.2 – Preventieve maatregelen thuis, per wijk (percentage aanwezig) Extra sloten
Luiken of
Buiten-
Alarm-
Camera-
Politiekeur-
of grendels
rolluiken
verlichting
installatie
bewaking
merk Veilig
met sensor Zevenaar Noord Zevenaar Centrum Zevenaar Zuid Gemeente Zevenaar
Wonen
76,2%
30,2%
70,2%
16,4%
27,6%
12,4%
65,8%
35,9%
53,6%
10,3%
15,4%
7,9%
68,3%
55,9%
69,0%
11,9%
20,7%
6,4%
67,9%
41,1%
60,3%
11,6%
18,5%
8,0%
Hoe veilig is Zevenaar?
59 van 75
7.3
Online preventie
Inwoners konden ook aangeven welke maatregelen zij nemen om hun digitale gegevens te beschermen. Hiervoor zijn zes verschillende soorten maatregelen voorgelegd (figuur 7.7). Op basis van deze zes voorzieningen is een somscore berekend voor ‘online preventie’ (figuur 7.8). De somscore ‘online preventie’ geeft het gemiddelde aantal aanwezige maatregelen voor de bescherming van digitale gegevens weer. De waarde van de somscore is minimaal 0 en maximaal 6. Figuur 7.7 - Online preventie (percentage gebruikt) Kiest sterke wachtwoorden die moeilijk te raden zijn
70%
Gebruikt virusscanner
58%
Voert updates uit of maakt back-ups (evt. automatisch)
Figuur 7.8 - Online preventie (somscore 0-6)
Zevenaar
2,6
BT Gelderland Midden - Rivierenland-Oost
2,7
VR Gelderland-Midden
2,7
Nederland
2,6
53%
Gebruikt firewall
41%
Verandert wachtwoorden regelmatig
28%
Gebruikt wachtwoordmanager
10%
0
2
4
0% 20% 40% 60% 80%
In hoofdstuk 6 is reeds het slachtofferschap van online criminaliteit besproken. In dit hoofdstuk zal worden besproken hoe Zevenaarders zich voorbereiden op online criminaliteit: welke preventieve maatregelen past men toe. Dit kan verschillende vormen aannemen, zoals het kiezen van sterke wachtwoorden of het gebruik van een virusscanner of firewall. De zes door ons onderscheiden maatregelen samen zijn wederom samengevat in een somscore. Zeven van de tien inwoners van Zevenaar gebruiken sterke wachtwoorden. Dit is het meest voorkomende online preventiemaatregel. Inwoners van Zevenaar doen dit significant minder vaak dan gemiddeld in de veiligheidsregio (73%). Ook het gebruik van een wachtwoordmanager – in Zevenaar door 10 procent van de inwoners gebruikt – ligt lager dan in de Veiligheidsregio (14%). Op de andere gebieden verschilt Zevenaar niet significant van de referentiegebieden. Dit vertaalt zich dan ook in een vergelijkbare somscore.
53% Hoe veilig is Zevenaar?
van de inwoners van Zevenaar – meer dan de helft – maakt regelmatig back-ups of voert vaak updates uit.
60 van 75
6
Figuur 7.9 - Online preventie per wijk (somscore 0-6) 6 5 4 3
2,6
2,6
2,6
2,6
Zevenaar Noord
Zevenaar Centrum
Zevenaar Zuid
Zevenaar
2 1 0
Tussen de wijken zijn geen verschillen waargenomen in de somscore voor online preventie. Voor alle wijken is de somscore een 2,6. Ook in de zes verschillende vormen van online preventie zit geen verschil tussen de wijken en de gemeente als geheel in het percentages van de inwoners dat deze maatregelen toepast. Dit is te zien in tabel 7.3. Vier procent van de inwoners van Zevenaar neemt geen enkele van de genoemde online preventiemaatregelen. Ook dit verschilt niet van het landelijke en regionale beeld, en ook hierin zijn geen verschillen tussen de wijken en de gemeente. Tabel 7.3 – Online preventie per wijk (percentage gebruikt) Sterk,
Wachtwoord
Gebruik
Gebruik
Gebruik
Updates
moeilijk te
regelmatig
wachtwoord
virus-
firewall
uitvoeren of
raden
veranderen
manager
scanner
back-ups
wachtwoord Zevenaar Noord Zevenaar Centrum Zevenaar Zuid Gemeente Zevenaar
maken
70,3%
25,4%
12,8%
57,4%
38,7%
53,5%
68,0%
29,7%
9,6%
57,5%
40,2%
52,7%
72,4%
24,5%
9,9%
59,8%
43,2%
52,6%
69,6%
27,6%
10,1%
58,2%
40,9%
52,7%
Hoe veilig is Zevenaar?
61 van 75
7.4
Buurtpreventie
Sinds 2019 zit er in de Veiligheidsmonitor ook een vragenblok over verschillende vormen van buurtpreventie. Inwoners van de gemeente Zevenaar kunnen aangeven of er buurt- of burgerwacht en/of WhatsApp buurtpreventie aanwezig is, en of er iemand uit het huishouden actief deelneemt aan een buurtpreventie-app of zich heeft aangemeld bij burgernet (Figuur 7.10). Figuur 7.10 - Buurtpreventie (percentage)
buurtpreventie-app aanwezig
51%
persoon of iemand uit het huishouden heeft zich aangemeld bij burgernet
42%
persoon of iemand uit het huishouden neemt actief deel aan buurt-preventie app
30%
Buurt- of burgerwacht aanwezig
7%
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
De helft van de inwoners van Zevenaar geeft aan dat er WhatsApp buurtpreventie is. Dit is het hoogst (significant) in Zevenaar Noord en het laagst (ook significant) in het Centrum. De grootste verschillen zijn te zien bij de burgerwacht. Een kwart van de inwoners van Zevenaar Noord geeft aan dat deze aanwezig is, terwijl dit in de andere wijken slechts 5 procent is. Tabel 7.4 - Buurtpreventie per wijk (percentage aanwezig of percentage deelname) Heeft buurt of
Heeft WhatsApp
burgerwacht
buurtpreventie
Aangemeld bij
Aangemeld bij
Burgernet
buurtpreventie Zevenaar Noord Zevenaar Centrum Zevenaar Zuid Gemeente Zevenaar
Hoe veilig is Zevenaar?
26,9%
66,6%
42,2%
44,7%
4,5%
46,6%
25,5%
40,8%
4,6%
56,2%
35%
62,2%
7,4%
51,2%
30,4%
42,3%
62 van 75
8
Burgers en politie
In dit hoofdstuk staat de tevredenheid over het functioneren van de politie centraal. Allereerst wordt de tevredenheid over contacten tussen burgers en de politie beschreven (paragraaf 8.1). Daarna beschrijft dit hoofdstuk het functioneren van de politie in de buurt (par. 8.2) en het functioneren van de politie in het algemeen (par. 8.3).
8.1
Contacten burgers met politie
Deze paragraaf beschrijft de contacten van de inwoners van Zevenaar met de politie. Achtereenvolgens gaan we in op het percentage dat contact heeft gehad, de reden(en) hiervoor en de tevredenheid over dit contact. Figuur 8.1 laat het percentage inwoners zien dat contact heeft gehad met de politie in de afgelopen 12 maanden in vergelijking met de referentiegebieden. In Figuur 8.2 wordt het contact met de politie binnen de buurt, elders in de gemeente en buiten de gemeente getoond.
Zevenaar
24%
BT Gelderland Midden - Rivierenland-Oost
23%
VR GelderlandMidden
25%
23%
56% 16%
Nederland
Contact met de politie in de buurt
5%
25%
Contact met de politie elders binnen gemeente Contact met de politie buiten de gemeente Geen antwoord
0%
Figuur 8.1 - Contact met de politie
25%
50%
Figuur 8.2 - contact met de politie (% van bewoners met contact met de politie)
In Zevenaar heeft een op de vier inwoners de afgelopen 12 maanden contact gehad met de politie. Dit verschilt niet van de referentiegebieden. In de meeste gevallen (56%) ging het om contact met de politie in de buurt. Tabel 8.1 gaat verder in op het contact dat inwoners hebben gehad met de politie. Waarom hebben zij contact gehad, op wiens initiatief en op welke manier(en)? In meer dan de helft van de gevallen ging het om een aangifte of melding. Meestal (acht op de tien keer) nam de burger het initiatief. Slechts zeer weinig van het contact gaat via internet, het meeste gaat persoonlijk of telefonisch. Er zitten geen verschillen in de wijze en redenen en initiatiefnemers van het contact met de referentiegebieden.
Hoe veilig is Zevenaar?
63 van 75
Tabel 8.1 - Reden contact, initiatief, wijze van contact (basis: inwoners die contact met politie hebben gehad) REDEN CONTACT
%
INITIATIEF
%
WIJZE CONTACT
%
CONTACT bekeuring/waarschuwing
18%
politie
21%
persoonlijk
56%
aangifte/melding
53%
burger
79%
telefonisch
32%
andere contacten
12%
via Burgernet
1%
via sociale media op internet, bijv. twitter
1%
anders via internet, bijv. via de website van de
10%
politie anders niet via internet, bijv. schriftelijk
1%
Tevredenheid Aan de inwoners van Zevenaar is ook gevraagd of zij tevreden zijn over hun laatste contact met de politie: zeven van de tien zijn hierover tevreden. De tevredenheid over het laatste contact met de politie wijkt in Zevenaar niet af van de tevredenheid in de referentiegebieden.
70%
van de bewoners is tevreden over het contact met de politie
Inwoners die minder tevreden waren konden aangeven wat hiervoor de redenen waren. Hieruit komt een top 3 van redenen voor ontevredenheid over contact met de politie.
Problemen niet opgelost
55%
#1
Politie nam mij niet serieus of was niet geïnteresseerd
47%
Achteraf niet/onvoldoende op de hoogte gehouden
#2
29%
#3
Tabel 8.2 - Belangrijkste redenen voor ontevredenheid contact met politie per wijk Zevenaar Noord
EERSTE Andere reden: 68%
Zevenaar Centrum
Problemen niet opgelost: 61 %
Zevenaar Zuid
Achteraf niet/onvoldoende op de hoogte gehouden: 50%
TWEEDE Politie nam mij niet serieus of was niet geïnteresseerd: 35% Politie nam mij niet serieus of was niet geïnteresseerd: 52% Problemen niet opgelost: 49%
DERDE Problemen niet opgelost: 32% Politie discrimineerde: 24% Politie nam mij niet serieus of was niet geïnteresseerd: 40%
Let op! Het is van belang om te beseffen dat bij de cijfers in tabel 8.2 sprake is van een laag aantal waarnemingen (n<50), en het geheel dus als indicatief dient te worden beschouwd.
Hoe veilig is Zevenaar?
64 van 75
8.2
Functioneren politie in de buurt
Allereerst is inwoners gevraagd een algemeen oordeel te geven over het functioneren van de politie in de buurt. Vervolgens is aan de inwoners gevraagd naar hun oordeel over de zichtbaarheid van de politie in de buurt. Ten slotte is een aantal stellingen voorgelegd die verder inzoomen op het functioneren van de politie in de woonbuurt.
Tevredenheid Aan de inwoners van Zevenaar is gevraagd een oordeel te geven over het functioneren van de politie in de woonbuurt en over de zichtbaarheid van de politie in de buurt. Figuur 8.3 en Figuur 8.4 geven dit weer op gemeenteniveau, in Figuur 8.5 en Figuur 8.6 staat de tevredenheid over het functioneren en de zichtbaarheid van de politie per wijk. Als het gaat om het oordeel over het functioneren van de politie in de buurt zijn Zevenaarders vaker positief (34%) dan negatief (6%). Zevenaarders zijn significant minder vaak (zeer) tevreden over het functioneren van de politie dan gemiddeld in de Veiligheidsregio. Over de zichtbaarheid van de politie in de buurt zijn Zevenaarders verdeelder. Bijna een op de drie is hierover tevreden, maar dit is significant minder dan in de Veiligheidsregio. Een op de vijf is ontevreden over de zichtbaarheid. Dit wijkt niet af van het percentage dat hetzelfde zegt in de Veiligheidsregio. Figuur 8.3 - Oordeel functioneren politie in de buurt
Figuur 8.4 - Oordeel zichtbaarheid politie in de buurt
Zevenaar
6%
34%
Zevenaar
19%
29%
BT Gelderland Midden - Rivierenland-Oost
7%
33%
BT Gelderland Midden Rivierenland-Oost
23%
27%
VR Gelderland-Midden
6%
38%
VR Gelderland-Midden
19%
33%
Nederland
8%
37%
Nederland
21%
32%
20% 0% 20% 40% 60% (zeer) ontevreden
Hoe veilig is Zevenaar?
(zeer) tevreden
40% 20% (zeer) ontevreden
0%
20% 40%
(zeer) tevreden
65 van 75
Figuur 8.5 - Tevredenheid over functioneren politie in de buurt (percentage (zeer) tevreden) 45%
41%
40%
36%
35%
32%
34%
30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% Zevenaar Noord
Zevenaar Centrum
Zevenaar Zuid
Zevenaar
Op het gebied van tevredenheid over de politie in de buurt zijn weinig significante verschillen te zien binnen de gemeente Zevenaar. Alleen inwoners van Zevenaar Noord zeggen vaker (zeer) tevreden te zijn (41%) dan het gemiddelde in de gemeente (34%). De andere wijken zijn gelijk aan de gemeente in zijn geheel. Figuur 8.6 - Tevredenheid over zichtbaarheid politie in de buurt (percentage (zeer) tevreden) 40% 35% 30%
28%
28%
Zevenaar Noord
Zevenaar Centrum
30%
29%
25% 20% 15% 10% Zevenaar Zuid
Zevenaar
Op het gebied van zichtbaarheid zijn ook geen significante verschillen gevonden tussen de wijken en de gemeente. De zichtbaarheid wordt overal in Zevenaar hetzelfde beoordeeld.
Hoe veilig is Zevenaar?
66 van 75
Functioneren van de politie Daarnaast is aan de inwoners een aantal stellingen voorgelegd over het functioneren van de politie in de buurt. Figuur 8.7 geeft het percentage inwoners weer dat het (helemaal) eens of (helemaal) oneens is met de stellingen. Figuur 8.7 - Stellingen functioneren politie in de buurt (basis: inwoners met oordeel over functioneren politie) De politie heeft hier weinig contact met de bewoners uit de buurt
9%
De politie biedt de burgers in deze buurt bescherming
10%
De politie in de buurt is makkelijk te benaderen
De politie werkt goed samen met bewoners uit deze buurt De politie pakt problemen in deze buurt goed aan
43%
16%
De politie in de buurt neemt je serieus De politie bekeurt te weinig in deze buurt
49%
39%
6%
38%
23% 18% 12%
28% 23% 23%
30% 20% 10% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% (helemaal) oneens
(helemaal) eens
Met geen van de stellingen is een meerderheid van de inwoners het helemaal eens of oneens. De helft van de inwoners van Zevenaar geeft aan dat de politie weinig contact heeft met de bewoners uit de buurt. Over het te veel of te weinig bekeuren in de buurt zijn Zevenaarders verdeeld. Een kwart zegt dat er te veel bekeuringen worden uitgedeeld, en een ongeveer even groot gedeelte vindt het tegenovergestelde. Een stelling waarover meer consensus is, is of de politie de buurtbewoners serieus neemt. Slechts 6 procent zegt van niet, terwijl vier op de tien vinden van wel. Toch werd dit vaak als zwak punt van de politie genoemd, zie tabel 8.2 en in paragraaf 8.1. Bijna de helft van de mensen die contact op namen met de politie en hierover niet tevreden waren, gaf namelijk aan zich niet serieus genomen te voelen. Verdere percentages gerelateerd aan de stellingen, inclusief uitsplitsingen naar wijk, zijn te vinden in het meegeleverde tabellenboek.
Hoe veilig is Zevenaar?
67 van 75
8.3
Functioneren politie in het algemeen
In deze laatste paragraaf van dit hoofdstuk staat het functioneren van de politie in het algemeen centraal. Inwoners van Zevenaar is gevraagd om een oordeel te geven over het functioneren van de politie in het algemeen (Figuur 8.8). In het algemeen is 48 procent van de inwoners van Zevenaar (zeer) tevreden over het functioneren van de politie. Al lijkt het verschil op het oog niet heel groot, dit is wel significant minder dan in de Veiligheidsregio (51%). Landelijk is 49 procent (zeer) tevreden over het functioneren van de politie in het algemeen. Figuur 8.8 - Tevredenheid over het functioneren van de politie in het algemeen
Zevenaar
8%
48%
BT Gelderland Midden Rivierenland-Oost
8%
48%
VR Gelderland-Midden
8%
51%
Nederland
9%
49%
20%
Hoe veilig is Zevenaar?
(zeer) ontevreden
10%
0%
10%
(zeer) tevreden
20% 30% 40% 50% 60%
68 van 75
A
Bijlage trends en ontwikkelingen
A.1
Landelijke trends in de veiligheidsmonitor
In het eerste hoofdstuk van deze bijlage worden de belangrijkste landelijke trends uit de Veiligheidsmonitor samengevat. Deze trends staan uitgebreid beschreven in de landelijke rapportage van het CBS (2021). De samenvatting in dit rapport is bedoeld voor het gemak van de lezer en om de resultaten uit het rapport in een breder perspectief te plaatsen.
Beoordeling leefbaarheid en veiligheid De rapportcijfers over veiligheid in de buurt laten al een aantal jaar een stijgende trend zien, deze trend wordt in 2021 doorgezet. Gemiddeld zijn inwoners van Nederland steeds positiever over hoe veilig wonen het is in de buurt. De rapportcijfers voor leefbaarheid lieten de afgelopen jaren ook een (lichte) stijgende trend zien. In 2021 is hier echter sprake van een stabilisatie. Figuur A.1.1 - Rapportcijfers leefbaarheid en veiligheid woonbuurt, trend 2013-2021 8,0
7,5
7,4
7,4 7,0
7,5
7,3
7,2
7,1
7,6
7,6
7,5
Leefbaarheid
7,0
Veiligheid 6,5
6,0 2013
2015
2017
2019
2021
De mate van waardering voor het totale functioneren van de gemeente betreffende de aanpak van leefbaarheid en veiligheid is in 2021 gedaald. Dit volgt op een eerdere stijgende lijn in het aandeel inwoners dat (zeer) tevreden is over hoe de gemeente functioneert op het gebied van veiligheid en leefbaarheid. Figuur A.1.2 – Oordeel functioneren gemeente op aanpak leefbaarheid en veiligheid 50% 45% 40% 35% 30% 25% 20%
41%
43%
43%
2013
2015
2017
46%
44%
2019
2021
15% 10% 5% 0%
Hoe veilig is Zevenaar?
69 van 75
Overlast Gemiddeld ervaart 43 procent van de burgers zelf veel overlast van één of meer vormen van overlast die in de buurt voor kunnen komen. Dit is vergelijkbaar met 2017, maar minder dan in 2013 toen dit aandeel nog 46 procent was. De afname zit met name in overlast van fysieke verloedering. Sociale overlast3 was tussen 2013 en 2019 ook aan het dalen, maar is tussen 2019 en 2021 weer toegenomen. De ervaren verkeersoverlast is over de hele periode vergelijkbaar gebleven. Figuur A.1.3 - Ervaren overlast in de buurt 50% 45% 40% 35% 30% 25%
31% 25%
23%
31%
31%
31%
29%
Verloedering
22%
22%
21%
Verkeersoverlast
20% 13%
15%
12%
12%
12%
11%
Sociale overlast
10% 5% 0% 2013
2015
2017
2019
2021
Veiligheidsbeleving In 2021 voelt 14 procent van de burgers zich wel eens onveilig in de eigen buurt. Dat is gelijk aan 2019, maar lager dan 2017 (16%). Naast de veiligheidsbeleving in de buurt is in de Veiligheidsmonitor ook naar de veiligheidsbeleving in algemene zin gevraagd. In 2021 voelt 33 procent van de mensen zich wel eens onveilig. Dit is gelijk aan 2019 (33%), maar minder dan in de voorgaande jaren. Het percentage inwoners dat zich vaak onveilig voelt – zowel in algemene zin als in de buurt – bedraagt 2 procent, in 2019 was dit in beide gevallen 1 procent.
In 2021 worden de cijfers voor sociale overlast in de buurt berekend op basis van zeven vormen van overlast (CBS, 2021, p. 19). De cijfers voor sociale overlast uit de eerdere jaren bestaan uit vijf verschillende stellingen. 3
Hoe veilig is Zevenaar?
70 van 75
Figuur A.1.4 - Onveiligheidsgevoel 40%
38%
37%
35%
35%
33%
33%
30% 25% 18%
20%
17%
Onveiligheid algemeen
16%
14%
14%
15%
Onveiligheid in de buurt
10% 5% 0% 2013
2015
2017
2019
2021
Slachtofferschap criminaliteit Er is een dalende trend te zien in slachtofferschap van vermogensdelicten en vandalismedelicten, deze dalende trend zet bij beide type delicten door in 2021. Bij vermogensdelicten is er sprake van een iets sterkere daling. In 2013 werd 19 procent slachtoffer van een vermogensdelict, in 2021 ligt dit op 9 procent. Het aantal geweldsdelicten is gelijk gebleven ten opzichte van 2019 (5%), maar ligt lager dan in de jaren daarvoor. De aangiftebereidheid van traditionele criminaliteit vertoonde tussen 2013 en 2019 een dalende trend. Slachtoffers meldden delicten minder vaak bij de politie en deden minder vaak aangifte. In 2013 meldde 36 procent van de slachtoffers zich nog bij de politie, in 2019 is dit gedaald tot 31 procent. In 2021 is er echter weer een stijgende lijn zichtbaar, 33 procent van de slachtoffers deed aangifte bij de politie van wat hen overkomen was. Figuur A.1.5 - Persoonlijk slachtofferschap delicten 20%
19%
18%
16%
16%
14%
14%
12%
12%
10%
10% 8%
7%
6%
9%
9% 6%
Geweldsdelicten
8% 6%
7% 5%
5%
Vernielingen
6%
Vermogensdelicten
4% 2% 0% 2013
2015
2017
2019
2021
Burgers en politie Tussen 2013 en 2019 steeg de tevredenheid over het totale functioneren van de politie in de eigen buurt. In 2021 is de tevredenheid echter (licht) afgenomen ten opzichte van 2019. De tevredenheid over het contact met de politie in de gemeente laat tevens een stijgende trend zien tussen 2013 en 2019 en neemt vervolgens af na 2019. De belangrijkste redenen voor burgers om soms ontevreden te zijn over contact met de politie is als problemen niet zijn opgelost of als de politie hen niet serieus nam of niet geïnteresseerd was.
Hoe veilig is Zevenaar?
71 van 75
A.2
Patronen in de Veiligheidsmonitor
In het tweede hoofdstuk van deze bijlage bespreken we een aantal patronen in de landelijke Veiligheidsmonitor tussen belangrijke onderwerpen en kenmerken als leeftijd en stedelijkheid. Dit is een samenvatting van de patronen die in het landelijke rapport worden beschreven. Meer informatie en cijfermateriaal is beschikbaar via statline van CBS of via I&O Research.
Leefbaarheid De tevredenheid van Nederlanders over het functioneren van de gemeentelijke aanpak van leefbaarheid en veiligheid verschilt nauwelijks naar de mate van stedelijkheid van het gebied. In meer stedelijke gebieden geven inwoners vaker aan gemeentelijke handhavers te zien dan in minder stedelijke gebieden. Naast de zichtbaarheid neemt ook de tevredenheid toe over deze handhavers met een grotere stedelijkheidsgraad. In niet stedelijke gemeenten is 21 procent tevreden over het functioneren van gemeentelijke handhavers, in zeer stedelijke gemeenten is dit 28 procent (CBS, 2021, p. 19). In gebieden waar de stedelijkheid groter is, ervaren bewoners meer buurtoverlast. Ook in gemeenten met meer inwoners is er meer sprake van buurtoverlast. In 70-duizend-plusgemeenten ervaart 51 procent veel buurtoverlast, terwijl dit in 2021 gemiddeld 46 procent is (CBS, 2021, p. 23).
Veiligheidsbeleving De veiligheidsbeleving verschilt naar leeftijd: als Nederlanders ouder worden, ervaren zij minder vaak gevoelens van onveiligheid. Mensen in de leeftijdsgroepen 15-24 en 25-44 voelen zich onveiliger dan 45-64-jarigen en vooral 65-plussers. Dit patroon was in 2019 ook al zichtbaar. De verschillen zijn groter bij onveiligheidsgevoelens in het algemeen dan bij onveiligheidsgevoelens in de buurt (p. 26). In het algemeen voelt 43 procent van de 15-24-jarigen zich wel eens onveilig en 24 procent van de 65-plussers. Bij onveiligheidsgevoel in de buurt gaat het om 18 procent van de 15-24-jarigen en 10 procent van de 65-plussers. Figuur A.2.1 - Onveiligheidsgevoel naar leeftijd, 2021
Voelt zich wel eens onveilig
50% 40% 15-25 jaar
30%
25-45 jaar
20%
45-65 jaar 65 jaar of ouder
10% 0% Onveiligheidsgevoel algemeen
Hoe veilig is Zevenaar?
Onveiligheidsgevoel in de buurt
72 van 75
Veiligheidsbeleving verschilt bovendien naar geslacht. In zowel de eigen buurt als in het algemeen voelen vrouwen zich vaker onveilig dan mannen, respectievelijk 17 tegen 11 procent en 42 procent tegen 24 procent (CBS, 2021, p. 26). Jonge vrouwen van 15 tot 25 jaar voelen zich het vaakst onveilig. Zij voelen zich in het algemeen en in de buurt ongeveer twee keer zo onveilig als jonge mannen in dezelfde leeftijdsgroep.
Gevolgen van criminaliteit In totaal heeft ruim een kwart van de slachtoffers van traditionele criminaliteit emotionele, lichamelijke of financiële gevolgen ervaren als gevolg van hun slachtofferschap (CBS, 2021, p. 44). Emotionele problemen kwamen het vaakst voor bij geweldsdelicten. Bijna 32 procent van de slachtoffers gaf aan emotionele problemen te ervaren, tegenover 18 procent en 15 procent van de slachtoffers van vermogensdelicten en vernielingen. Financiële problemen kwamen het vaakst voor bij vermogensdelicten, slachtoffers kampten het vaakst met lichamelijke verwondingen of letsel in het geval van geweldsdelicten. Figuur A.2.2 – Gevolgen criminaliteit naar type geweldsdelict, 2021
Gevolgen van criminaliteit voor slachtoffers
35% 30% 25% 20%
Geweldsdelicten
15%
Vermogensdelicten
10%
Vernielingen
5% 0% Emotionele of psychische problemen
Financiële problemen
Lichamelijke verwondingen of letsel
De mate waarin slachtoffers emotionele, lichamelijke of financiële problemen ervaren na hun slachtofferschap verschilt naar geslacht. Dit verschil is voornamelijk zichtbaar als het gaat om emotionele of psychische problemen. Vrouwen hebben in 23 procent van de gevallen last van emotionele problemen na hun slachtofferschap, voor mannen is dit 19 procent.
Burgers en politie De mate waarin inwoners (zeer) tevreden zijn over het functioneren van de politie verschilt niet tussen meer en minder verstedelijkte gebieden. Dit geldt zowel voor de tevredenheid over het functioneren van de politie in de buurt als het functioneren van de politie in het algemeen. In meer verstedelijkte gebieden is de tevredenheid over het functioneren van de politie wel iets hoger dan in gebieden met minder verstedelijking. De mate waarin inwoners vinden dat de politie zichtbaar is in de buurt verschilt naar stedelijkheid. In meer verstedelijkte buurten geven relatief meer inwoners aan dat de politie vaak zichtbaar is in hun buurt, dan inwoners in minder stedelijke buurten. In zeer stedelijke buurten ziet 18 procent van de inwoners de politie vaak, in niet stedelijke buurten is dit 3 procent (CBS, 2021, p. 62). De tevredenheid van burgers over de hoe zichtbaar de politie is in hun buurt verschilt ook naar stedelijkheid, al in mindere mate dan bij de zichtbaarheid. I
Hoe veilig is Zevenaar?
73 van 75
n zeer stedelijke buurten is 38 procent van de inwoners (zeer) tevreden over de zichtbaarheid van de politie in hun buurt, in weinig stedelijke buurten bedraagt dit 28 procent (CBS, 2021, p. 63).
Preventie De mate van Whatsapp-buurtpreventie verschilt naar de mate van stedelijkheid. Als de stedelijkheid afneemt, is Whatsapp-buurtpreventie vaker aanwezig. In niet stedelijke buurten geven ruim twee keer zoveel inwoners aan dat er Whatsapp-preventie aanwezig is dan inwoners van zeer stedelijke buurten (46 procent tegen 20 procent). De aanwezigheid van buurt- of burgerwachten verschilt ook naar stedelijkheidsgraad, maar wel in mindere mate. In minder verstedelijkte buurten is de deelname van inwoners aan Whatsapp buurtpreventie en Burgernet groter dan in buurten met meer stedelijkheid.
Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek (2022), Veiligheidsmonitor 2021, Den Haag (online publicatie) https://www.cbs.nl/nl-nl/publicatie/2022/09/veiligheidsmonitor-2021
Hoe veilig is Zevenaar?
74 van 75
I&O Research Enschede I&O Research Enschede
Zuiderval 70 Postbus 563 7500 AN Enschede Zuiderval 70 T (053) 563 Postbus 200 52 00 E info@ioresearch.nl 7500 AN Enschede KvK-nummer T (053) 200 5208198802 00 E info@ioresearch.nl KvK-nummer 08198802