Document · PDF

RV26.044 WA-Hoeve NZOV Toelichting Bijlage 19 Vooronderzoek CE

Raad 9 juli 2026, gemeente ZeistBij agendapunt: Gewijzigd vaststellen bestemmingsplan WA Hoeve, Noordelijk en Zuidelijk Ontwikkelveld en beeldkwaliteit WA-Hoeve, Den Dolder23.050 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Fornheselaan 180, Den Dolder

1 brisantgranaat van 10,5 cm, verschoten.

Nee

De genoemde locatie bevindt zich buiten de begrenzing van het onderzoeksgebied.

20111710

Fornheselaan, Den Dolder

1 brisantgranaat 8 cm mortier met schokbuis WgrZ 34 (verschoten).

Nee

De genoemde locatie bevindt zich buiten de begrenzing van het onderzoeksgebied.

Dolderseweg, Den Dolder

Brisantgranaat voor Kampfpistole nieuw model (verschoten).

Nee

De vermelding is te globaal om te bepalen of er sprake is van een locatie in de nabijheid van het onderzoeksgebied. Een groot deel van de genoemde straat bevindt zich op geruime afstand van het onderzoeksgebied.

20200950

Distelvlinder 2, Den Dolder

Brisantgranaat 10,5 cm met schokbuis AZ23 (verschoten) en restant brisantgranaat 10,5 cm met restant schokbuis (verschoten).

De genoemde locatie bevindt zich binnen de begrenzing van het onderzoeksgebied.

20200980

Dagpauwoog, Den Dolder

Brisantgranaat 10,5 cm GR 38 met restant schokbuis AZ1 (verschoten).

De genoemde locatie bevindt zich binnen de begrenzing van het onderzoeksgebied.

Vijverhof, Den Dolder

Brisantgranaat 10,5 cm met Schokbuis AZ-23 Presstoff (verschoten) en brisantgranaat 10,5 cm, zonder ontsteker (niet verschoten).

De genoemde locatie bevindt zich binnen de begrenzing van het onderzoeksgebied.

20190871

20201073

2.6.2 Collectie mijnenkaarten De collectie mijnenveldkaarten van de EODD is in kader van dit vooronderzoek geraadpleegd. Dit geldt ook voor de collectie mijnenveld leg- en ruimrapporten. Er lagen geen gedocumenteerde mijnenvelden en/of op landmijnen verdachte gebieden in het onderzoeksgebied.

2062135-VO-02

Willem Arntsz Hoeve – Den Dolder

Pagina 27 van 64

2.7

NEDERLANDS INSTITUUT VOOR MILITAIRE HISTORIE (NIMH)

Het NIMH in Den Haag beheert collecties over de geschiedenis van de Nederlandse krijgsmacht in binnenen buitenland vanaf de Tachtigjarige Oorlog tot heden. In dit archief is een groot aantal collecties met betrekking tot de Koninklijke Luchtmacht, Landmacht en Marine ondergebracht.

2.7.1 Collectie Duitse verdedigingswerken De collectie ‘Duitse verdedigingswerken en inundaties van Nederlands grondgebied in de oorlog / rapporten van militaire aard vanuit bezet Nederland aan Bureau Inlichtingen Londen’, ook wel bekend als de 575-serie, is opgebouwd uit inlichtingenrapporten, plattegronden en verordeningen van zowel de Duitse bezettingsmacht als van het verzet / Bureau Inlichtingen te Londen. Deze zes meter lange collectie bestaat onder andere uit inlichtingen van de illegaliteit, kaarten van inundaties, gegevens betreffende Duitse mijnenvelden, Britse en Duitse kaarten, telegrammen en Duitse voorschriften. De volgende inventarisnummers zijn geraadpleegd: Collectie ‘Duitse verdedigingswerken en inundaties van Nederlands grondgebied in de oorlog / rapporten van militaire aard vanuit bezet Nederland aan Bureau Inlichtingen Londen’. Toegang 575

Inventarisnummer

Datum: 13-01-1941; Omschrijving: Brief van de afdeling Geniezaken 's-Gravenhage aan de Adviescommissie Vorderingen betreffende het opruimen van verdedigingswerken in Zeist.

107

Datum: 17-09-1940 t/m 24-04-1942; Omschrijving: Correspondentie van de afdeling Geniezaken Zeist der Adviescommissie Vorderingen/ afdeling Defensieschade betreffende schadegevallen.

110

157 I en II Vlag, Locatie van de door de Wehrmachtbezette huizen te Zeist en Den Dolder [NB de huizen zijn genummerd, maar er hoort geen beschrijving bij], 02-08-1944.

203

Datum: [februari 1945]; Schaal/code/blz.: E/2127/45; Omschrijving: Rapport betreffende bezetting van Badhoevedorp en Sloten, kledingnood Wehrmachtin Utrecht, opslag raketten bij Zeist, raketwapen in Heino, beveiliging van startbanen te Soesterberg, veld versterkingen bij Schiphol, verdedigingswerken bij Slooterweg, Zaltbommel en Utrecht, munitiedepot in Den Helder, bombardementen op Utrecht, Sperrgebiet Arnhem, vlammenwerpers in Rijksdorp, bunkers te Delft, Russische krijgsgevangenen in de periode januari en februari 1945.

321

Datum: 06-04-1944; Schaal/code/blz.: GB/4639/44; Omschrijving: Berichten betreffende kazernebouw in Arnhem, legering en omvang Duitse troepen in Zeist, Heelsum, Renkum, Bennekom en Wageningen en resultaat bombardement spoorlijn Zevenaar.

362

Datum: geen datum; Schaal/code/blz.: GB/ 110/44; Omschrijving: Plattegrond van de marineadministratie in de omgeving De Bilt, Zeist en Utrecht.

425

Datum: maart 1945; Schaal/code/blz.: E/1771/45; Omschrijving: Berichten betreffende omvang, legering en verplaatsing Duitse troepen in Zeist, Geldermalsen en Utrecht.

464

Datum: 06-03-1944; Schaal/code/blz.: GB/3367/44; Omschrijving: Plattegrond van de weg tussen Zeist-Driebergen.

472

Datum: november 1944; Schaal/code/blz.: GB/8151/44; Omschrijving: Rapport over weg- en spoorverkeer in Utrecht, Amersfoort, Zeist-Bunnik, De Bilt, Soest, Elst, Liendert en Jutphaas in oktober - november 1944.

480

Datum: 21-02-1945; Schaal/code/blz.: E/1296/45; Omschrijving: Berichten betreffende bombardementen op Doorn, Utrecht, Hoevelaken, Amersfoort, Zeist, vliegveld Loosdrecht en Soesterberg in de periode 29 januari en 14 februari 1945.

509

Er zijn in de geraadpleegde inventarisnummers geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

2062135-VO-02

Willem Arntsz Hoeve – Den Dolder

Pagina 29 van 64

2.7.2 Beeldbank NIMH De beeldbank van het NIMH bevat een groeiende collectie foto’s en andere afbeeldingen uit de collectie van het NIMH, onder andere van de meidagen van 1940. Er is hier gezocht op plaatsnaam. Er zijn geen relevante afbeeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

2.8

PROVINCIAAL ARCHIEF / MILITAIR GEZAG

2.8.1 Militair Gezag Het Militair Gezag was verantwoordelijk voor het dagelijks bestuur van de bevrijde delen van Nederland. In dit archief zijn doorgaans per provincie gegevens over in gemeenten aanwezige CE ondergebracht. Militair Gezag Utrecht: Het archief van het Militair Gezag van de provincie Utrecht bevindt zich bij het Utrechts Archief te Utrecht. De volgende inventarisnummers zijn geraadpleegd: Toegang 1136. Militair Gezag in de provincie Utrecht. Utrechts archief Utrecht

Periode

205 – Ingekomen brieven van de Utrechtse gemeentebesturen waarin opgegeven wordt waar en wanneer militaire vliegtuigen zijn neergestort en wat er met de bemanningen is gebeurd. Merendeels afschriften

1945

207 – Correspondentie over het melden van de ligplaatsen van landmijnen en andere onontplofte projectielen

1945

Toegang 1202. Utrechts archief Utrecht

Periode

235, 236, 237, 640 – Meldingen van burgemeesters in de provincie van in de gemeente plaatsgevonden luchtaanvallen en andere gebeurtenissen welk direct verband houden met de oorlogshandelingen,

1940 - 1943

Het onderzoeksresultaat is in de onderstaande tabel samengevat: Datum

Gebeurtenis (bron: Utrechts Archief, toegang 1202)

15 november 1940

Nabij het perceel Dolderscheweg 162 te Den Dolder is een grote bomtrechter aanwezig. Dit gat bevond zich, wanneer men voor het huis stond, 8 à 10 meter van de linkerzijvleugel en ca. 30 meter vanaf de Dolderscheweg verwijderd. De Willem Arntsz Hoeve ligt in de onmiddelijke nabijheid daarvan. De bom was omstreeks half 2 in de afgelopen nacht gevallen en gedetoneerd. Niet ontplofte bommen werden niet gevonden. (bron: inventarisnr. 235)

2.9

Relevant

Motivatie

De genoemde locatie bevindt zich in de nabijheid van het onderzoeksgebied.

NATIONAAL ARCHIEF

2.9.1 Inspectie Bescherming Bevolking tegen Luchtaanvallen In het archief van de Inspectie Bescherming Bevolking tegen Luchtaanvallen, periode 1937-1946, zijn meldingen en processen-verbaal van gemeenten over geallieerde luchtactiviteiten opgenomen. Het betreft gegevens betreffende de luchtoorlog. De in dit archief aanwezige bronnen bevatten informatie over onder andere bombardementen, noodafworpen en vliegtuigbeschietingen.

2062135-VO-02

Willem Arntsz Hoeve – Den Dolder

Pagina 30 van 64

Het navolgende inventarisnummer is geraadpleegd: 2.04.53.15. Archief van het Ministerie van Binnenlandse Zaken: Inspectie Bescherming Bevolking tegen Luchtaanvallen, 1937-1946. Nationaal Archief ‘s-Gravenhage

Inventarisnummer

Meldingen en processen -verbaal ontvangen van gemeenten over geallieerde Luchtactiviteiten.

Provincie Utrecht

Er zijn in het geraadpleegde inventarisnummer geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

2.9.2 Korps Hulpverleningsdienst De Hulpverleningsdienst is de voorganger van de Explosieven Opruimingsdienst Defensie. In het archief van de Hulpverleningsdienst zijn onder andere krantenknipsels betreffende geruimde ontplofbare oorlogsresten ondergebracht. De navolgende inventarisnummers zijn geraadpleegd: 2.04.110. Archief van het Korps Hulpverleningsdienst, 1945-1974. Nationaal Archief ’s-Gravenhage.

Inventarisnummer

Registers met krantenknipsels inzake explosieven. 1945-1959.

20 t/m 22

Tijdschrift voor het personeel van de Hulpverleningsdienst. 1947.

Verzameling krantenknipsels inzake de Hulpverleningsdienst. 1947-1970

Het onderzoeksresultaat is in de onderstaande tabel samengevat: Datum

Gebeurtenis (bron: Nationaal Archief, toegang 2.04.110)

Relevant

17 september 1958

Tijdens graafwerkzaamheden in Den Dolder heeft men een bom van 500 kg aangetroffen. (bron: inventarisnr. 22)

Nee

Motivatie De vermelding is te globaal om te bepalen of er sprake is van een locatie in of nabij het onderzoeksgebied.

2.10 SEMI-STATISCH INFORMATIEBEHEER MINISTERIE VAN DEFENSIE (SIB) Het SIB in Rijswijk beheert de archieven van het Ministerie van Defensie voordat deze aan het Nationaal Archief worden overgedragen. In dit archief zijn bronnen met betrekking tot naoorlogse CE-ruimingen door de Mijnen Munitie Opruimingsdienst en de Mijn Opruimings Dienst ondergebracht. Het betreft documenten uit de eerste jaren na de Tweede Wereldoorlog: een periode waarin er nog grote aantallen CE in Nederland aanwezig waren.

2.10.1 Archief Mijn- en Munitie Opruimings Dienst (MMOD) 1945-1947 De MMOD en de MOD waren na de Tweede Wereldoorlog in Nederland verantwoordelijk voor het opruimen van mijnen en achtergelaten CE. In het voorjaar van 1945 werden twee bataljons mijnenruimers opgericht onder de naam Mijn Opruimings Dienst (MOD). In maart 1946 werd deze dienst gereorganiseerd en werd de naam veranderd in de Mijn- en Munitie Opruimings Dienst (MMOD). Het archief bestaat uit meldingen, kaarten, plattegronden en ruimrapporten betreffende locaties binnen Nederlandse gemeenten waar CE aanwezig waren. Er zijn geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

2062135-VO-02

Willem Arntsz Hoeve – Den Dolder

Pagina 31 van 64

2.11 NEDERLANDS INSTITUUT VOOR OORLOGSDOCUMENTATIE (NIOD) Het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies houdt zich bezig met de bestudering van de Eerste en Tweede Wereldoorlog, de Holocaust en hedendaagse genociden. In het archief te Amsterdam is onder andere een grote collectie met foto’s uit de Tweede Wereldoorlog ondergebracht.

2.11.1 Collecties Departement van Justitie en Generalkommissariat für das Sicherheitswesen Bij het NIOD zijn de onderstaande twee collecties geraadpleegd:  Collectie Departement van Justitie (toegangsnummer 216k)  Collectie Generalkommissariat für das Sicherheitswesen – Höhere SS- und Polizeiführer Nord-West (toegangsnummer 077) Het betreft de volgende inventarisnummers: Collectie Departement van Justitie (toegangsnummer 216k), NIOD

Inventarisnummer

Rapporten van de plaatselijke luchtbeschermingsdiensten, politiekorpsen en de Marechaussee inzake het geven van het sein luchtalarm, het neerstorten van vliegtuigen en vliegtuigonderdelen en de vondst van nietontplofte explosieven, 23 juni 1943 – 28 april 1944.

180

Processen-verbaal van de plaatselijke luchtbeschermingsdiensten, politie en Marechaussee met betrekking tot vijandelijke vliegtuigen, bomaanvallen en ontploffingen in verschillende gemeenten.

181-185

Meldingen van verschillende gemeenten betreffende ongevallen, beschietingen, bombardementen en het afwerpen van (lege) benzinetanks door vliegtuigen.

186

Telexberichten inzake meldingen van neergestorte geallieerde bommenwerpers, 20 – 24 februari 1944.

328

Stukken betreffende het melden van schade door bombardementen en beschietingen uit vliegtuigen, 24 februari 1944 – 31 maart 1945.

329

Stukken betreffende het opstellen van processen-verbaal inzake bombardementen en beschietingen in verschillende gemeenten, 28 september 1944 – 31 maart 1945.

331

Proces-verbaal van de luchtbeschermingsleider inzake schade door luchtaanvallen door de geallieerden en afweergeschut van de Duitsers, 3 februari 1944.

477

Stukken betreffende het instellen van een onderzoek naar de gevolgen van luchtaanvallen, 8 oktober 1944 – 6 februari 1945.

493

Stukken betreffende het instellen van een onderzoek inzake het bombardement op 14 oktober, 17 oktober 1944.

624

Rapporten van de onderluitenant van de Marechaussee F. Meems inzake het vinden van benzinetanks, die uit een vliegtuig waren geworpen, alsmede de inslag van een granaat, 20 januari – 20 maart 1944.

642

Collectie Generalkommissariat für das Sicherheitswesen – Höhere SS- und Polizeiführer Nord-West (toegangsnummer 077), NIOD

Inventarisnummer

Dagberichten van de Befehlshaber der Ordnungspolizei Den Haag betreffende vijandelijke luchtaanvallen, 1940-1941.

1328

Berichtgevingen betreffende neergekomen vliegtuigen, 1943.

1759

2062135-VO-02

Willem Arntsz Hoeve – Den Dolder

Pagina 32 van 64

Het onderzoeksresultaat is in de onderstaande tabel samengevat: Datum

6 november 1940

Gebeurtenis (bron: NIOD, collecties 216k en 077)

21.45 Uhr: 1 magnetische Mine auf Wohnhaus am Dolderschweg gefallen. Mine durch Deutsche Luftwaffe demontiert. (bron: inventarisnr. 1328)

Relevant

Nee

Motivatie De vermelding is te globaal om te bepalen of er sprake is van een locatie in de nabijheid van het onderzoeksgebied. Bovendien is de mijn reeds gedemonteerd.

2.11.2 Beeldbank Tweede Wereldoorlog Foto’s uit de Tweede Wereldoorlog, afkomstig van Nederlandse oorlogs- en verzetsmusea, herinneringscentra en het NIOD, zijn bijeengebracht in de databank Beeldbank WO2. Er is hier gezocht op plaatsnaam. Er zijn geen relevante foto’s met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

2.12 OORLOG IN BLIK Oorlog in Blik is een samenwerkingsplatform van erfgoedinstellingen met audiovisuele collecties over de Tweede Wereldoorlog. Er is hier gezocht op plaatsnaam. Er zijn geen relevante films met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

2.13 THE NATIONAL ARCHIVES LONDEN The National Archives in Kew (Londen) is het officiële nationale archief van het Verenigd Koninkrijk. Er liggen hier gevechtsverslagen van Britse eenheden die op Nederlands grondgebied strijd hebben geleverd. In The National Archives zijn, afgezien van deze War Diaries, ook o.a. de logboeken van geallieerde luchtmachteenheden ondergebracht.

2.13.1 Daily Logs Vliegtuigen van de 2nd Tactical Air Force (2nd TAF) gaven tactische luchtsteun aan geallieerde gevechtseenheden. De geallieerde jachtbommenwerpers vielen o.a. vijandelijke stellingen, tanks, treinen en hoofdkwartieren aan. De volgende Daily Logs van de 2nd Tactical Air Force zijn geraadpleegd: Daily Logs 2nd Tactical Air Force. The National Archives Londen

Inventarisnummer

2nd Tactical Air Force: Daily Log: Sept.-Oct. 1944

Air 37/715

2nd Tactical Air Force: Daily Log: Nov.-Dec. 1944

Air 37/716

2nd Tactical Air Force: Daily Log: Jan.-Feb. 1945

Air 37/717

2nd Tactical Air Force: Daily Log: Mar.-May. 1945

Air 37/718

2062135-VO-02

Willem Arntsz Hoeve – Den Dolder

Pagina 33 van 64

De onderzoeksresultaten zijn als volgt: Datum

Gebeurtenis (bron: Air 37/715 t/m Air 37/718)

30 september 1944

8 Typhoons – 247 Squadron, 124 Wing. 60 Petrol wagons E.305973. No wagons seen. Destroyed 3 houses at pinpoint with 63 R/P. MET (0-0-7). (bron: sheet 1708)

Relevant

Motivatie

Nee

De genoemde locatie bevindt zich buiten de begrenzing van het onderzoeksgebied.

4 november 1944

Spitfires – 126 Wing. Bombed railway E.2897 to E.2997 (in originele document foutief gemarkeerd als Z.2897 to 2997). 2 hits in M/Y. (bron: sheet 2018)

Mogelijk

Vermoedelijk betreft het de spoorlijn tussen E.2896 en E.2996. De spoorlijn bij E.2996 bevindt zich in de directe nabijheid van het onderzoeksgebied.

21 november 1944

12 Spitfires – 74 Squadron– 145 Wing. ZWOLLE-AMERSFOORT. Train attacked and stopped E.3097. (bron: sheet 2112)

Nee

Het onderzoeksgebied bevindt zich niet binnen de begrenzing van dit kaartvierkant.

29 november 1944

7 Spitfires – 193 Squadron– 146 Wing. 1 hit and 2 N/M E.292965. (bron: sheet 2157)

Nee

De genoemde locatie bevindt zich buiten de begrenzing van het onderzoeksgebied.

8 februari 1945

4 Typhoons – 198 Squadron– 123 Wing. 32 R/P at Railway Z.3500, several hits, line cut. Loco at E.2997. (bron: sheet 2516)

Mogelijk

Vermoedelijk betreft het de spoorlijn bij E.2996. De spoorlijn bij E.2996 bevindt zich in de directe nabijheid van het onderzoeksgebied.

13 februari 1945

12 Spitfires – 322 Squadron– 132 Wing. Loco and 30 TRG E. E.2996 strafed. (bron: sheet 2551)

Mogelijk

De spoorlijn bij E.2996 bevindt zich in de directe nabijheid van het onderzoeksgebied.

2.13.2 Operations Record Books De volgende Operations Record Books van de 2nd Tactical Air Force zijn geraadpleegd: Operations Record Books 2nd Tactical Air Force. The National Archives Londen

Inventarisnummer

198 Squadron– Summary and Record of Events – February 1945

AIR 27/1170

322 Squadron– Summary and Record of Events – February 1945

AIR 27/1716

Er zijn geen aanvullende relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

2.13.3 Diverse overige bronnen De volgende andere bron is bij the National Archives Londen geraadpleegd: Operations Record Books 2nd Tactical Air Force. The National Archives Londen

Inventarisnummer

Mission 232A - C: Volkel and Soesterberg airfields, 8 Mar. Date: 1944 Mar.- Apr.

AIR 40/1053

De onderzoeksresultaten zijn als volgt: Datum

Gebeurtenis (bron: AIR 40/1053)

8 maart 1944

16.47 hours: attack on Soesterberg airfield. Number of aircraft: 86 with full fighter escort. (Marauders) from US IX Bomber Command. Bombs: 571 x 100 frag, 220 x 300 GP, 49 x 500 GP, 26 x 600 GP. A bomb plot has been prepared and will be generally distributed with this report.

Er zijn bominslagen op de bomb plot ingetekend in en nabij het onderzoeksgebied.

8 maart 1944

Bomb plot with well defined bursts.

Er zijn bominslagen op de bomb plot ingetekend in en nabij het onderzoeksgebied.

2062135-VO-02

Willem Arntsz Hoeve – Den Dolder

Relevant

Motivatie

Pagina 34 van 64

2.14 BUNDESARCHIV-MILITÄRARCHIV FREIBURG In het Bundesarchiv-Militärarchiv zijn de gevechtsverslagen van Duitse eenheden die in mei 1940 en in 19441945 strijd op Nederlands grondgebied hebben geleverd ondergebracht. Dit betreft bronnen met betrekking tot zowel het Heer, de Luftwaffe als de Kriegsmarine. De volgende bronnen zijn bij het Bundesarchiv-Militärarchiv in Freiburg geraadpleegd: Bundesarchiv-Militärarchiv Freiburg.

Inventarisnummer

Luftlageberichte Luftwaffenführungsstab 10 mei 1940 t/m 9 januari 1941

RL/2/II/205 t/m 226

Luftlageberichte Luftwaffenführungsstab 1 augustus 1940 t/m 10 november 1940

RM7/344 t/m 353

Het onderzoeksresultaat is in de onderstaande tabel samengevat: Datum

Gebeurtenis (bron: Luftlageberichte, RM7)

8 oktober 1940

0120. bei Den Dolder (bei Soest). 4 Spr. Kein Schaden. (bron: inventarisnr. 350)

Relevant Nee

Motivatie De vermelding is te globaal om te bepalen of er sprake is van het onderzoeksgebied.

2.15 IMPERIAL WAR MUSEUM Het Imperial War Museum beschikt over een grote collectie foto’s en films van Nederland in de Tweede Wereldoorlog, waaronder opnames die tijdens bombardementen werden gemaakt. Er zijn geen relevante foto’s of films aangetroffen met betrekking tot het onderzoeksgebied.

2.16 LIBRARY AND ARCHIVES CANADA 2.16.1 Collectie Defence Overprints Library and Archives Canada beschikt over een collectie zgn. Defence Overprints. Dit zijn geallieerde stafkaarten waarop, op basis van o.a. geanalyseerde luchtfoto’s uit de Tweede Wereldoorlog, Duitse militaire objecten werden ingetekend. Er is bij Library and Archives Canada een relevante Defence Overprint van het onderzoeksgebied gevonden. In het onderzoeksgebied zelf zijn geen militaire objecten ingetekend. Ten noorden van het onderzoeksgebied zijn stellingen ingetekend en ten westen van het onderzoeksgebied loopgraven met wapenopstellingen. Vanwege de matige kwaliteit van de Defence Overprint wordt deze niet weergegeven in de rapportage.

2062135-VO-02

Willem Arntsz Hoeve – Den Dolder

Pagina 35 van 64

2.17 LUCHTFOTO’S 2.17.1 Geraadpleegde luchtfoto’s De volgende luchtfotoarchieven zijn geraadpleegd:  Archief van de Afdeling Speciale Collecties van de Wageningen Universiteitsbibliotheek. Dit archief bevat ruim 94.000 luchtverkenningsfoto’s die zijn gemaakt door de Royal Air Force (RAF) en United States Army Air Forces (USAAF) tijdens de Tweede Wereldoorlog. Er zijn relevante luchtfoto’s van het onderzoeksgebied aanwezig.  Archief van het Kadaster te Zwolle. Dit archief bevat circa 110.000 luchtverkenningsfoto’s uit de oorlogsperiode, gemaakt door de RAF en USAAF. Het archief bestaat ook deels uit voor- en naoorlogse luchtfoto’s (in 1939 en 1940 zijn bijvoorbeeld de Grebbelinie en de Nieuwe Hollandse Waterlinie in beeld gebracht). Er zijn geen relevante luchtfoto’s van het onderzoeksgebied aanwezig.  Het archief van de Luftbildatenbank te Estenfeld (Duitsland). De Luftbilddatenbank beschikt over 500.000 eigen luchtfoto’s en raadpleegt daarnaast archieven in Nederland, de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en Canada. Er zijn relevante luchtfoto’s van het onderzoeksgebied aanwezig. De bestelde luchtfoto’s worden in hoofdstuk drie in de chronologietabel per luchtfotoarchief besproken. Datzelfde geldt voor de analyseresultaten. De luchtfoto’s zijn als categorie A, B of C gekwalificeerd.

4 Dat betekent dat een deel van de verkrijgbare luchtfoto’s een kwalitatieve beperking heeft voor wat betreft de luchtfoto-interpretatie. Een belangrijk selectiecriterium voor de luchtfoto’s uit de Tweede Wereldoorlog is de opnamedatum. De voorkeur ging primair uit naar luchtfoto’s die zo kort mogelijk voor en na de belangrijkste gevechtshandelingen zijn gemaakt. Er is daarnaast rekening gehouden met de kwaliteit van de luchtfoto’s, alsmede de schaal. Er kan naar aanleiding van de luchtfotoanalyse worden geconcludeerd dat er sporen van gevechtshandelingen in het onderzoeksgebied zichtbaar zijn. Dit wordt verder uitgewerkt in de chronologietabel in hoofdstuk 3. Op de hierna volgende pagina’s zijn de volgende kaarten weergegeven:  Een kaart met daarop de geanalyseerde luchtfoto’s.  Een kaart met daarop historische luchtfoto’s van twee verschillende data.  Een kaart met daarop een weergave van de krateranalyse.

2.17.2 Luchtfoto-interpretatie huidige situatie Het onderzoeksgebied is in de huidige situatie geanalyseerd met behulp van Google Maps, Google Earth en Bing Maps. Uit een vergelijking van deze luchtfoto’s met de in de voorgaande paragrafen besproken exemplaren blijkt dat er verschillende naoorlogse veranderingen hebben plaatsgevonden. Er zijn verschillende panden in het onderzoeksgebied gebouwd. Vooral vanaf de jaren tachtig veranderde er in het midden van het onderzoeksgebied veel. Op pagina 40 zijn door middel van kaarten van verschillende jaartallen de veranderingen in het onderzoeksgebied weergegeven.

Kwalificatie van de luchtfoto’s: A = goed, B = matig en C = slecht.

2062135-VO-02

Willem Arntsz Hoeve – Den Dolder

Pagina 36 van 64

GEANALYSEERDE LUCHTFOTO'S

H-27 5/4

08 / 1

5 9-4-194 089 / 1 3 / 1 7 4-23 / 16-9-1944 400-74A / 4062

1940 5/4 H-27

-19 43 8-3 el / tab atie indi c rie 0 / Cate go

9-4-1 89 / 1 1 / 30 4-237

1/ 37 4/2

16-2171 / 1041 / 12-5-1945

1944 5-3-

8/2 / 801 884 AA-0

1-10

5/4

08 / 1-10 -1

940

dica

tieta

bel

H-27

rie i n

5/4

1 85-

-194

-4-1945

16/2083 / 3022 / 17

H-27

08 /

40 0-19 / 1-1

45 -19 90

945

944

4 04

76 / 8-4-19 4-2211 / 30

5 28

-2

4045 / 15-8-1

/ 16-9-1944

7-4-1945

3091 / 1

106G-2285 /

62 400-74A / 40

4/2371 /

5 7-4-194 4090 / 1 4/2371 / 945 074 / 8-4-1 4-2211 / 3

944

/ 23

-1 4044 / 15-8

94 -3-1

/ 106G-2285

12 / 31

45 / 15-8-1944

/ 8-4-1945

/1 7-4

8-3-19 43

945

074 / 8-4-1

4-2211 / 3

/ 17-4-1945

408

tabel /

106G-2285 / 40

16/2083 / 3022

75 /

dicatie

/ 3045 / 15-8-194

15-8-1944

7-4-194

16/2083 / 30

08 / 1

-10-

5 / 3044 /

3091 / 1

944

1945 / 19-4/ 3089 -8-1944 4-2371 / 3044 / 15 106G-2285 6-9-1944 / 4062 / 1

400-74A 4-2211 / 3076

H-2

94 / 17-4-1 / 3091 1 7 3 4/2

22 / 17-4-194

gorie in

tego

940

106G-228

4/2371 /

/ 3045 / 15-8-1

/ Cate

/ Ca

-101

/ 8-3

-194

Esri Nederland, Community Map Contributors

LEGENDA Onderzoeksgebied

Aan de binnenkant van de contouren van de luchtfoto's zijn respectievelijk het sortienummer, het nummer van de luchtfoto en de datum van de opname van de desbetreffende luchtfoto weergegeven.

250 500

1.000

1.500

2.000 Meter

HISTORISCHE LUCHTFOTO'S Luchtfoto d.d. 25 maart 1944

Luchtfoto d.d. 16 september 1944

Esri Nederland, beeldmateriaal.nl

LEGENDA Onderzoeksgebied

50 100

200

300

400 Meter

GEANALYSEERDE LUCHTFOTO'S

K K

LEGENDA

! (

! ( ! (

Kraters - eerste waarneming op:

K ! ( K

25-3-1944

15-8-1944

16-9-1944

! ( K KKKKK K K KKK ! ( K K( !

23-3-1945

8-4-1945

17-4-1945

19-4-1945

! (

K K

K KK K

K K

! (

Inslagen overgenomen van Bomb Plot (8 maart 1944)

Kraters op grotere afstand van het onderzoeksgebied K

Onderzoeksgebied

K K

K K K

( ! ( K ! K KK

K K

KK ! ( KK ! ( KK

KKK KK K K KK

! ( K

! ( KK ! (

K ! ( K ! ( K! (K! ( (! ( K K! KK K K ! ( ! ( K K ( K K! K K K ! ! ( ( K ( KK K K K ! K K ! ( ! ! K ( ( K ! ( ( K ! ! ( K ! ( K K K K K ! (K ! (K K K

K KK

! ( K K

K K

K KKKK K K K K K

KK K K K

K K

K KKK K K

K K KKKK K K

K K

K K K

! ( K

K K

K KK

! (

K KKK

K KK K

! (K K KKKK K K K K K K K K K K K K K K ! ( K K K K ! ( K K K K K K K ! ( ! (K! K K ( K K KK K K ! ( ! K (K K K K K ( ! ( ! KK ! ( K ! ! (K K ( ! ! K (! ( ! ( ( ! ( ! ( K K ! ( K K K KK K KK ! ( K K KK KK K K ! K ( K K ! ( ! (! ! ( K ( K ! ( K ! ( ! K ( K ! ( ( ! ( ! (K ! K! K K K K ( K ! ( ! ( K K ! K ( Esri Nederland, Community Map Contributors ! ( ! ( K ! ( ! (K ! ( ! ( ! ( ! K K ! ( K ( K K K ! ( K K K K K K K K K KK K

125

250

500 Meter

3 CHRONOLOGIE RELEVANTE GEBEURTENISSEN 3.1

CHRONOLOGIETABEL EN FEITENKAART

AVG heeft op basis van de gegevens in hoofdstuk 2 een overzicht van relevante gebeurtenissen opgesteld, die tijdens en na de Tweede Wereldoorlog hebben plaatsgevonden. Hierbij is gebruik gemaakt van alle op het moment van opstellen beschikbare bronnen. Deze gegevens zijn in chronologische volgorde in een tabel verwerkt. De in deze tabel verwerkte nummering correspondeert met de in de feitenkaart verwerkte feiten en in de bodembelastingkaart afgebakende verdachte gebieden (zie hoofdstuk 4).

2062135-VO-02

Willem Arntsz Hoeve – Den Dolder

Pagina 41 van 64

HISTORISCH FEIT Begindatum

Einddatum

Tijdstip

Gebeurtenis

LOCATIE Plaatsnaam

Locatie

OMSCHRIJVING FEIT Bron

Omschrijving feit In de nacht van 14 op 15 november 1940 viel de eerste bom op het terrein van de Willem Arntsz Hoeve, tussen het badhuis en de woning van een geneesheer; die was bedoeld voor vliegveld Soesterberg. Gelukkig zonder persoonlijke ongelukken (wel veel schade).

Niet verdacht. De bom is reeds ontploft. Er zijn geen aanwijzingen dat er meerdere bommen werden afgeworpen, die niet detoneerden.

Om half twee viel er een bom die ontplofte naast het perceel Dolderscheweg 162.

Niet verdacht. De bom is reeds ontploft. Er zijn geen aanwijzingen dat er meerdere bommen werden afgeworpen, die niet detoneerden.

3 indicatief

Niet verdacht. In het gemeentearchief wordt vermeld dat het hier gaat om één bom, die reeds ontplofte. Op het Actueel Hoogtebestand Nederland is een bomkrater waarneembaar op iets meer dan 100 meter afstand van de Dolderseweg 158 (FK23), mogelijk betreft het deze krater. Er zijn geen aanwijzingen dat er meerdere bommen werden afgeworpen. Verdacht. De eerder genoemde krater (FK23) zou ook in verband kunnen staan met deze vliegtuigcrash, en niet met de afwerpmunitie die neer is gekomen op 28 december 1941. Derhalve is de locatie van de krater afgebakend omdat er mogelijk resten van een vliegtuigcrash zijn achtergebleven.

14-11-1940

15-11-1940

2.30 uur

Luchtaanval

Den Dolder

Willem Arntsz Hoeve

Literatuur

D.W. van Lier e.a., 100 jaar Den Dolder 19122012, 66

14-11-1940

15-11-1940

2.30 uur

Luchtaanval

Den Dolder

Dolderseweg 162

Archieven

Gemeentearchief Zeist, toegang 1024, inventarisnr. 1784

14-11-1940

15-11-1940

2.30 uur

28-12-1941

Luchtaanval

28-12-1941

21.00 uur Luchtaanval

28-01-1942

Luchtaanval

28-01-1942

Luchtaanval

22-06-1942

Vliegtuigcrash

22-06-1942

Vliegtuigcrash

22-06-1942

2.50 uur

22-06-1943

Vliegtuigcrash

Den Dolder

Zeist

Den Dolder

Zeist

Willem Arntsz Hoeve

Dolderseweg 158

AFBAKENINGSANALYSE

Naam/nummer

Archieven

Utrechts Archief, Militair gezag, toegang 1202, inventarisnr. 235

Literatuur

T. Eversteijn Bombardementen en verongelukte vliegtuigen in Bombardement op Zeist. Getroffen werd de Dolderseweg 158. de periode 10 mei 1940 – 5 mei 1945

Archieven

Gemeentearchief Zeist, toegang 1024, inventarisnr. 1784

Kwaliteit

Afwijking

Omstreeks 21.00 uur kwam één bom terecht in de buurtschap Den Dolder ca. 100 meter achter Dolderscheweg 158, die een krater van 7 meter doorsnee achterliet.

GIS FKnrs.

10 MPa-laag, met een minimale laagdikte van 1 meter. De bovengrens is het maaiveld uit de Tweede Wereldoorlog

4 indicatief

Niet verdacht. Het betreft waarschijnlijk een toestel dat reeds in 1942 is neergestort en derhalve betreft het een foutieve vermelding.

5 indicatief

Niet verdacht. De exacte locatie is onbekend. Bovendien wordt niet omschreven dat het om een crash gaat, maar eerder over het neerkomen van onderdelen van een vliegtuig. Er is derhalve geen CE verdacht gebied afgebakend.

Dolderseweg 158

Literatuur

T. Eversteijn Bombardementen en verongelukte vliegtuigen in Dornier Do 217 bij de Dolderseweg 158 te Zeist verongelukt. de periode 10 mei 1940 – 5 mei 1945 De brandweer van Zeist moest deze nacht ook weer uitrukken. Bij de Willem Arntsz Hoeve in Den Dolder, ca. 1 km vanaf de rand van het D. Top, Soesterberg vliegveld stond opnieuw de hei in brand. Men vermoedde dat brandende vliegveld 1939-1945, onderdelen van een aangeschoten vliegtuig daar zijn neergevallen. Er 129 werden namelijk verbogen metalen delen gevonden; ca. 2.000 m2 brandde af.

6 indicatief

7 indicatief

Willem Arntsz Hoeve

T-3010: Ju 88 neergestort bij Den Dolder langs de spoorlijn.

08-03-1944

16.40 uur Luchtaanval 17.15 uur

Den Dolder

Amersfoortsestraat

Literatuur

T. Eversteijn Bombardementen en Bombardement tussen 16.40 en 17.15 uur op Den Dolder. Getroffen verongelukte vliegtuigen in werd de Amersfoortsestraat. de periode 10 mei 1940 – 5 mei 1945

08-03-1944

Luchtaanval

Den Dolder

Spoorlijn

Archieven

Gemeentearchief Zeist, toegang 1024, inventarisnr. 1784

Er werden twee mannen dodelijk getroffen aan de spoorlijn tussen Den Dolder en Soest door één bom van vermoedelijk 500 kg.

The National Archives Londen, AIR 40/1053

16.47u: aanval op Soesterberg vliegveld met 86 toestellen (Marauders) van US IX Bomber Command: 571 x 100 frag, 220 x 300 GP, 49 x 500 GP, 26 x 600 GP. bomb plot verstrekt verdere informatie over getroffen locaties.

2062135-VO-02

Verdacht. Tijdens dit bombardement kwamen er, volgens onder andere een bomb plot, diverse bommen neer in en Tapijtbombardement, nabij het onderzoeksgebied. Op de luchtfoto van 25 maart gemiddelde onderlinge 1944 zijn eveneens diverse kraters waargenomen, mogelijk afstand van de kraters afkomstig van dit bombardement. Aan de hand van de bomb plot en het kraterpatroon is een afbakening toegepast.

Niet verdacht. De exacte locatie van deze crash is onbekend. Op de luchtfoto's is geen crashlocatie waargenomen, maar het betreft een terrein met beperkt zicht vanwege bebossing. Vanwege het ontbreken van een exacte crashlocatie kan er geen CE verdacht gebied afgebakend worden.

Literatuur

Luchtfoto

4 indicatief

6 indicatief

25-03-1944

10 MPa-laag, met een minimale laagdikte van 1 meter. De bovengrens is het maaiveld uit de Tweede Wereldoorlog

De politie van Zeist maakte verslag op van het neerstorten van een Duitse bommenwerper om 02.50 uur bij Dolderseweg 158. De Duitse brandweer van het vliegveld bluste het brandende wrak met schuim, terwijl de Zeister brandweer de hei rond het vliegtuig, die ook vlam heeft gevat, met zand te lijf gaat. Duitse rapporten vermelden echter niets over een verloren gegaan vliegtuig aan hun kant.

In maart 1944 werd een bombardement op Soesterberg uitgevoerd. De Engelse schutters waren echter niet bijzonder zuiver in het afwerpen van hun last en vele bommen misten hun doel en kwamen terecht in het S. Bottinga, De Willem Arntsz Stichting tijdens de omliggende gebied van Bilthoven, Den Dolder en Bosch en Duin. Op de Tweede Wereldoorlog, 17 Hoeve kwamen ongeveer dertig bommen neer. Er was veel schade toegebracht aan de bossen; de gebouwen werden slechts licht beschadigd door rondvliegende scherven.

Den Dolder

Tapijtbombardement, gemiddelde onderlinge afstand van de kraters

Literatuur

D. Top, Soesterberg vliegveld 1939-1945, 129

Dolderseweg 158

Literatuur

Luchtaanval

S. Bottinga, De Willem In november 1943 stortte een vliegtuig neer op de Hoeve. De daardoor Arntsz Stichting tijdens de ontstane brand werd door de Duitse Wehrmacht geblust en de Tweede Wereldoorlog, 17 wrakstukken werden opgeruimd.

08-03-1944

10 MPa-laag, met een minimale laagdikte van 1 meter. De bovengrens is het maaiveld uit de Tweede Wereldoorlog

4 indicatief

SGLO crashregister, webeditie

Den Dolder

Tapijtbombardement, gemiddelde onderlinge afstand van de kraters

Archieven

Een vliegtuig stortte neer op 100 meter ten zuiden van de Dolderseweg 158.

Literatuur

Luchtaanval

Gemeentearchief Zeist, toegang 1024, inventarisnr. 1784

Langs de spoorlijn

08-03-1944

Onbekend

4 indicatief

Den Dolder

Crashlocatie met een marge van 10 meter

Literatuur

Vliegtuigcrash

Luchtaanval

Verticale afbakening

Dolderseweg 158

21-10-1943

31-03-1944

Horizontale afbakening

T. Eversteijn Bombardementen en verongelukte vliegtuigen in Dornier Do 217 bij de Dolderseweg 158 te Zeist verongelukt. de periode 10 mei 1940 – 5 mei 1945

Literatuur

01-03-1944

Conclusie met motivatie

400 m ten oosten van Archieven het station

Omstreeks 8.45 uur werden twee Engelse bommen afgeworpen die ontploften op het spoor tussen Utrecht - Amersfoort, tussen het station Den Dolder en de halte Soestduinen op ongeveer 400 meter ten oosten van het station.

Willem Arntsz Hoeve

Den Dolder

Beschouwing luchtfoto

Gemeentearchief Zeist, toegang 1024, inventarisnr. 1784

Zeist

Vliegtuigcrash

Totaal

400 m ten oosten van Literatuur het station

Vliegtuigcrash

30-11-1943

Type/gewicht

T. Eversteijn Bombardementen en Bombardement door Blenheims Mk IV op Den Dolder. Getroffen werd de verongelukte vliegtuigen in spoorlijn op ca. 400 meter ten oosten van het station. de periode 10 mei 1940 – 5 mei 1945

23-06-1943

01-11-1943

Hoofdsoort(en)

Willem Arntsz Hoeve / Archieven spoorlijn

Luchtfotocollectie

The National Archives Londen, AIR 40/1053

NCAP, sortie AA-884, nummer 8018

Tientallen t/m honderden Eén t/m enkele

Niet verdacht. De vermelding is te globaal om te bepalen of er sprake is van een locatie in de nabijheid van het onderzoeksgebied. De spoorlijn bevindt zich echter in zijn geheel buiten het onderzoeksgebied.

5 indicatief

20 mm 250 kilo / 500 kilo

Bomb plot with well defined bursts.

Vliegtuigboordwapenmunitie Afwerpmunitie

9 10

Afwerpmunitie

Willem Arntsz Hoeve - Den Dolder

100 t/m 600 lbs

Eén t/m enkele

Verdacht. Tijdens dit bombardement kwamen er, volgens onder andere een bomb plot, diverse bommen neer in en nabij het onderzoeksgebied. Op de luchtfoto van 25 maart 1944 zijn eveneens diverse kraters waargenomen, die mogelijk afkomstig zijn van dit bombardement. Aan de hand van de bomb plot en het kraterpatroon is een afbakening toegepast. Verdacht. Tijdens dit bombardement kwamen er, volgens onder andere een bomb plot, diverse bommen neer in en nabij het onderzoeksgebied. Op de luchtfoto van 25 maart 1944 zijn eveneens diverse kraters waargenomen, die mogelijk afkomstig zijn van dit bombardement. Aan de hand van de bomb plot en het kraterpatroon is een afbakening toegepast. Niet verdacht. De vermelding is te globaal om te bepalen of er sprake is van een locatie in de nabijheid van het onderzoeksgebied. De spoorlijn bevindt zich echter in zijn geheel buiten het onderzoeksgebied.

Eén t/m enkele

Verdacht. De locaties van de inslagen zijn afgebakend met een gemiddelde onderlinge afstand van 39 meter, en een extra marge vanwege de afwijking die bij het intekenen en positioneren van de bomb plot ontstaan.

Eén t/m enkele

De luchtfoto dekt het gehele onderzoeksgebied en is van goede kwaliteit. Er zijn 41 bomkraters waargenomen bij de Verdacht. De kraters zijn afgebakend met een gemiddelde spoorlijn/het vliegveld, in de nabijheid van het onderzoeksgebied. Deze komen niet allemaal overeen met de onderlinge afstand van 39 meter, en een extra marge vanwege de afwijking die ontstaan is door het positioneren 'well defined bursts' van de bomb plot van 8 maart 1944. van de luchtfoto's. Tevens zijn er in nabij het onderzoeksgebied loopgraven waargenomen die, vanwege de nabije bebouwing, beoordeeld zijn als schuilloopgraven.

Tapijtbombardement, inslagen op bomb plot zijn 10 MPa-laag, met een afgebakend met een minimale laagdikte van gemiddelde onderlinge 1 meter. De bovengrens afstand van 39 meter, en is het maaiveld uit de een extra marge van 25 Tweede Wereldoorlog meter vanwege onnauwkeurigheid van de bomb plot Tapijtbombardement, de kraters zijn afgebakend met een gemiddelde onderlinge 10 MPa-laag, met een minimale laagdikte van afstand van 39 meter, en 1 meter. De bovengrens een extra marge van 3 meter vanwege de afwijking is het maaiveld uit de Tweede Wereldoorlog die ontstaat door het positioneren van de luchtfoto

GIS BBKnrs.

Pagina 42

HISTORISCH FEIT Begindatum

Einddatum

28-07-1944

Gebeurtenis

Vliegtuigcrash

28-07-1944

Vliegtuigcrash

29-07-1944

3.30 uur Luchtaanval

15-08-1944

12.15 uur Luchtaanval

15-08-1944

Luchtaanval

15-08-1944

Luchtaanval

15-08-1944

Luchtaanval

15-08-1944

01-09-1944

Tijdstip

LOCATIE Plaatsnaam

Den Dolder

Locatie

Willem Arntsz Hoeve

03-09-1944

Kwaliteit

Afwijking

GIS FKnrs.

Literatuur

T. Eversteijn Bombardementen en verongelukte vliegtuigen in Vliegtuig bij de Willem Arntsz Hoeve te Den Dolder verongelukt. de periode 10 mei 1940 – 5 mei 1945

5 indicatief

De politie van Zeist maakte een rapport op over het neerstorten van een Duits (?) vliegtuig bij de Willem Arntsz Hoeve in Den Dolder. Geen enkele ander bron bevestigt dit.

5 indicatief

Omstreeks 3.30 uur liet een vermoedelijk Duits vliegtuig een bom vallen, die explodeerde nabij het paviljoen "Winkler" (Willem Arntszhoeve, Dolderscheweg 166-204).

Den Dolder

Willem Arntsz Hoeve

Literatuur

Den Dolder

Willem Arntsz Hoeve, Paviljoen Winkler

Archieven

Gemeentearchief Zeist, toegang 1024, inventarisnr. 1784

Literatuur

T. Eversteijn Bombardement op Den Dolder om 12.15 uur. Getroffen werd het Bombardementen en verongelukte vliegtuigen in zwembad De Biltse Duinen en de spoorlijn op zeven plaatsen over een de periode 10 mei 1940 – afstand van een km aan weerszijden van het station. 5 mei 1945

12 indicatief

Literatuur

D. Top, Soesterberg vliegveld 1939-1945, 161

De spoorlijn werd op 7 plaatsen getroffen over een afstand van 1 km aan weerszijden van station Den Dolder.

12 indicatief

D.W. van Lier e.a., 100 jaar Den Dolder 19122012, 63

De Britten voerden op 15 augustus 1944 een omvangrijke aanval uit op vliegvelden. De bommen, die afgeworpen werden op vliegveld Soesterberg, kwamen vooral op het westelijk gedeelte van het vliegveld neer. Er werd ook grote schade aangericht in Den Dolder en Bosch en Duin. (…) Verschillende wegen waren door bomkraters onbegaanbaar en de omgeving was op veel plaatsen door blindgangers levensgevaarlijk. De spoorlijn Utrecht-Amersfoort werd op 7 plaatsen getroffen over een afstand van 1 kilometer aan weerszijden van het station Den Dolder.

Den Dolder

Spoorlijn

Luchtaanval

Den Dolder

Willem Arntsz Hoeve, paviljoen Boerhaave en paviljoen Jeltje de Bosch Kemper

Luchtaanval

Den Dolder

Willem Arntsz Hoeve

Luchtaanval

Omschrijving feit

AFBAKENINGSANALYSE

Naam/nummer

D. Top, Soesterberg vliegveld 1939-1945, 157

Luchtfoto

30-09-1944

OMSCHRIJVING FEIT Bron

Den Dolder

Willem Arntsz Hoeve

Literatuur

Archieven

Gemeentearchief Zeist, toegang 1024, inventarisnr. 1784

Op de spoorlijn Utrecht-Amersfoort vielen aan weerszijden van het station Den Dolder, over een afstand van ca. 1000 meter 7 bommen, die de spoordijk en rails vernielden.

Luchtfotocollectie

Universiteit Wageningen, sortie 106G-2285, nummers 3044 en 4044

Literatuur

S. Bottinga, De Willem In september 1944 werd paviljoen Boerhaave door een bom getroffen. Arntsz Stichting tijdens de Paviljoen Jeltje de Bosch Kemper liep ook schade op. Bij toeval vielen er Tweede Wereldoorlog, 18 geen slachtoffers.

14 15

Archieven

Gemeentearchief Zeist, toegang 1024, inventarisnr. 1784

Eén blindganger kwam terecht in het open terrein van de Willem Arntszstichting te Den Dolder.

Archieven

Gemeentearchief Zeist, toegang 1024, inventarisnr. 1784

Kaart van het bombardement en de schade ter plaatse van de Willem Arntszstichting en Huis ter Heide.

16-09-1944

Luchtfoto

Luchtfotocollectie

01-10-1944

Luchtfoto

Luchtfotocollectie

Luftbilddatenbank te Estenfeld, sortie H-275, nummer 408

04-11-1944

Luchtaanval

Archieven

The National Archives Spitfires – 126 Wing. Bombed railway E.2897 to E.2997 (in originele Londen, Daily Logs, sheet document foutief gemarkeerd als Z.2897 to 2997). 2 hits in M/Y. 2018

Spoorlijn, kaartvierkanten E.2896 en E.2996

T. Eversteijn Bombardementen en verongelukte vliegtuigen in Bombardement op Den Dolder. Getroffen werd de Pleineslaan. de periode 10 mei 1940 – 5 mei 1945 T. Eversteijn Bombardementen en Bombardement op Den Dolder. Getroffen werd de Paduaweg en een verongelukte vliegtuigen in gebied aan weerszijden van de spoorlijn Amersfoort - Utrecht. de periode 10 mei 1940 – 5 mei 1945 Vanaf begin 1945 hadden de geallieerden weinig belangstelling meer voor Nederlandse vliegvelden ten noorden van de grote rivieren. In D.W. van Lier e.a., 100 plaats daarvan werden voortdurend aanvallen uitgevoerd op spoorlijnen jaar Den Dolder 1912en treinen. Ook de Willem Arntsz Hoeve, waar diverse Duitse afdelingen 2012, 63 waren gelegerd, had voortdurend de aandacht van de geallieerden. Er werden verscheidene aanvallen uitgevoerd. T. Eversteijn Bombardementen en verongelukte vliegtuigen in Bombardement op Den Dolder. Getroffen werd de spoorlijn. de periode 10 mei 1940 – 5 mei 1945 Omstreeks 15.30 uur lieten 10 Britse Typhoons in een scheervlucht ieder Gemeentearchief Zeist, twee bommen vallen van ieder ca. 250 kg. waardoor zware toegang 1024, beschadiging ontstond aan o.a. de Dolderseweg 134 t/m 148 en het inventarisnr. 1784 station Den Dolder.

Afwerpmunitie

Type/gewicht

Totaal

Beschouwing luchtfoto

250 lbs t/m 1000 lbs Eén t/m enkele

Verdacht. Er werden diverse aanvallen uitgevoerd op het vliegveld Soesterberg (o.a. door Halifaxes, Lancasters en Thunderbolts) waarbij ook de omgeving van het Tapijtbombardement, onderzoeksgebied, bij de spoorlijn, getroffen werd. Het is niet gemiddelde onderlinge afstand van de kraters exact bekend door welke toestellen deze bommen werden afgeworpen. Er is afgebakend op basis van het waargenomen kraterpatroon.

250 lbs t/m 1000 lbs Eén t/m enkele

De luchtfoto's dekken gezamenlijk het gehele onderzoeksgebied. Er zijn diverse nieuwe bomkraters waargenomen bij de spoorlijn, in de nabijheid van het onderzoeksgebied. Tevens zijn er twee bomkraters waargenomen ten oosten van het onderzoeksgebied, op ongeveer 400 meter van de spoorlijn.

10 MPa-laag, met een minimale laagdikte van 1 meter. De bovengrens is het maaiveld uit de Tweede Wereldoorlog

Niet verdacht. De vermelding is te globaal om te bepalen waar de afwerpmunitie terecht zou zijn gekomen. Op basis van deze globale vermelding kan geen verdacht gebied afgebakend worden.

Verdacht. De kaart geeft indicatief de locaties van Lijnbombardement, bominslagen aan. Op de luchtfoto's zijn op deze plekken gemiddelde onderlinge kraters zichtbaar. De waargenomen kraters zijn afgebakend. afstand Dit is toegelicht bij de luchtfotoanalyse.

10 MPa-laag, met een minimale laagdikte van 1 meter. De bovengrens is het maaiveld uit de Tweede Wereldoorlog

10 m

Afwerpmunitie

250 lbs t/m 1000 lbs Eén t/m enkele

Lijnbombardement, gemiddelde onderlinge afstand van 48 meter en De luchtfoto dekt het gehele onderzoeksgebied en is van Verdacht. De kraters zijn afgebakend als zijnde afkomstig van een marge van 3 meter goede kwaliteit. Er is lijn aan nieuwe kraters waargenomen in een lijnbombardement. De gemiddelde onderlinge afstand is vanwege de afwijking die en nabij het onderzoeksgebied. gemeten. ontstaan is door het positioneren van de luchtfoto De luchtfoto dekt het oostelijke deel van het onderzoeksgebied en is van matige kwaliteit. Er zijn geen sporen van gevechtshandelingen waargenomen.

E.2896 E.2996

Niet verdacht. De vermelding is te globaal om te bepalen waar de afwerpmunitie terecht zou zijn gekomen. Er vindt een afbakening plaats op basis van de luchtfotowaarnemingen.

Niet verdacht. Op de luchtfoto van 23 maart 1945 zijn twee bomkraters waargenomen bij de Pleineslaan. De afbakening van deze kraters is niet van invloed op het onderzoeksgebied.

19 indicatief

Niet verdacht. De Paduaweg bevindt zich op geruime afstand van het onderzoeksgebied. De vermelding over de spoorlijn is te globaal om te bepalen of er sprake is van een locatie in of nabij het onderzoeksgebied.

7 indicatief 16 indicatief

Niet verdacht. De vermelding is te globaal om te bepalen waar de afwerpmunitie terecht zou zijn gekomen. Er vindt een afbakening plaats op basis van de luchtfotowaarnemingen.

7 indicatief

Niet verdacht. De vermelding is te globaal om te bepalen waar de afwerpmunitie terecht zou zijn gekomen. Er vindt een afbakening plaats op basis van de luchtfotowaarnemingen.

20 indicatief

Niet verdacht. De genoemde locaties bevinden zich niet direct bij het onderzoeksgebied in de buurt. Er is afgebakend op basis van de waarnemingen op luchtfoto's.

Den Dolder

Spoorlijn - Amersfoort Literatuur naar Utrecht

Luchtaanval

Den Dolder

Willem Arntsz Hoeve

Literatuur

24-01-1945

Luchtaanval

Den Dolder

Spoorlijn

Literatuur

24-01-1945

Luchtaanval

Den Dolder

Dolderseweg 134 t/m 148 en het station Den Archieven Dolder

08-02-1945

Luchtaanval

Den Dolder

Kaartvierkant E.2996

Archieven

The National Archives 4 Typhoons – 198 Squadron – 123 Wing. 32 R/P at Railway Z.3500, Londen, Daily Logs, sheet several hits, line cut. Loco at E.2997. 2516

E.2996

Niet verdacht. De vermelding is te globaal om te bepalen waar de afwerpmunitie terecht zou zijn gekomen. Er vindt een afbakening plaats op basis van de luchtfotowaarnemingen.

13-02-1945

Luchtaanval

Den Dolder

Kaartvierkant E.2996

Archieven

The National Archives 12 Spitfires – 322 Squadron – 132 Wing. Loco and 30 TRG E. E.2996 Londen, Daily Logs, sheet strafed. 2551

E.2996

Niet verdacht. De vermelding is te globaal om te bepalen waar de afwerpmunitie terecht zou zijn gekomen. Er vindt een afbakening plaats op basis van de luchtfotowaarnemingen.

Literatuur

T. Eversteijn Bombardementen en Bombardement op Den Dolder. Getroffen werd Bosch en Duin, de verongelukte vliegtuigen in Biltseweg 5 en de spoorlijn. de periode 10 mei 1940 – 5 mei 1945

7 indicatief

Niet verdacht. De vermelding is te globaal om te bepalen waar de afwerpmunitie terecht zou zijn gekomen. Er vindt een afbakening plaats op basis van de luchtfotowaarnemingen.

2062135-VO-02

10 MPa-laag, met een minimale laagdikte van 1 meter. De bovengrens is het maaiveld uit de Tweede Wereldoorlog

250 lbs t/m 1000 lbs Eén t/m enkele

Luchtaanval

Spoorlijn

Afwerpmunitie

29-11-1944

Den Dolder

10 MPa-laag, met een minimale laagdikte van 1 meter. De bovengrens is het maaiveld uit de Tweede Wereldoorlog

Pleineslaan

Luchtaanval

GIS BBKnrs.

Lijnbombardement, gemiddelde onderlinge afstand

Verdacht. Er zijn diverse bomkraters waargenomen in de nabijheid van het paviljoen Boerhaave. Er is afgebakend op basis van de luchtfotowaarnemingen.

Den Dolder

20-03-1945

Verticale afbakening

Verdacht. Er werden diverse aanvallen uitgevoerd op het 10 MPa-laag, met een vliegveld Soesterberg (o.a. door Halifaxes, Lancasters en minimale laagdikte van Tapijtbombardement, Thunderbolts) waarbij ook de omgeving van het 1 meter. De bovengrens onderzoeksgebied, bij de spoorlijn, getroffen werd. Het is niet gemiddelde onderlinge is het maaiveld uit de afstand van de kraters exact bekend door welke toestellen deze bommen werden Tweede Wereldoorlog afgeworpen. Er is afgebakend op basis van het waargenomen kraterpatroon. Tapijtbombardement, de Verdacht. De waargenomen bomkraters zijn afgebakend, kraters zijn afgebakend met afkomstig van tapijtbombardementen, zijn afgebakend met een gemiddelde onderlinge 10 MPa-laag, met een een gemiddelde onderlinge afstand van 47 meter en een minimale laagdikte van afstand van 47 meter, en marge van 5 meter vanwege de afwijking die ontstaan is 1 meter. De bovengrens een extra marge van 5 door het positioneren van de luchtfoto. meter vanwege de afwijking is het maaiveld uit de De bomkraters ten oosten van het onderzoeksgebied, op Tweede Wereldoorlog die ontstaat door het geruime afstand van de spoorlijn zijn vanwege ontbrekende positioneren van de gegevens afgebakend met een marge van 91 meter. luchtfoto.

Luchtaanval

05-05-1945

Horizontale afbakening

Niet verdacht. De bom is reeds ontploft. Er zijn geen aanwijzingen dat er meerdere bommen werden afgeworpen, die niet detoneerde. Verdacht. Er werden diverse aanvallen uitgevoerd op het vliegveld Soesterberg (o.a. door Halifaxes, Lancasters en Thunderbolts) waarbij ook de omgeving van het Tapijtbombardement, onderzoeksgebied, bij de spoorlijn, getroffen werd. Het is niet gemiddelde onderlinge afstand van de kraters exact bekend door welke toestellen deze bommen werden afgeworpen. Er is afgebakend op basis van het waargenomen kraterpatroon. Verdacht. Er werden diverse aanvallen uitgevoerd op het vliegveld Soesterberg (o.a. door Halifaxes, Lancasters en Thunderbolts) waarbij ook de omgeving van het Tapijtbombardement, onderzoeksgebied, bij de spoorlijn, getroffen werd. Het is niet gemiddelde onderlinge afstand van de kraters exact bekend door welke toestellen deze bommen werden afgeworpen. Er is afgebakend op basis van het waargenomen kraterpatroon.

250 lbs t/m 1000 lbs Eén t/m enkele

Conclusie met motivatie

21-11-1944

01-01-1945

Literatuur

12 indicatief

Universiteit Wageningen, sortie 400-74A, nummer 4062

Den Dolder

12 indicatief

Hoofdsoort(en)

Willem Arntsz Hoeve - Den Dolder

Pagina 43

HISTORISCH FEIT Begindatum

Einddatum

Tijdstip

Gebeurtenis

LOCATIE Plaatsnaam

Locatie

OMSCHRIJVING FEIT Bron

Naam/nummer

Omschrijving feit

AFBAKENINGSANALYSE Kwaliteit

Afwijking

GIS FKnrs.

23-03-1945

Luchtfoto

Luchtfotocollectie

Universiteit Wageningen, sortie 4-2109, nummer 3112

08-04-1945

Luchtfoto

Luchtfotocollectie

Universiteit Wageningen, sortie 4-2211, nummers 3074 en 3076

17-04-1945

Luchtfoto

Luchtfotocollectie

Universiteit Wageningen, sortie 16-2083

10 m

19-04-1945

Luchtfoto

Luchtfotocollectie

Universiteit Wageningen, sortie 4-2371, nummer 3089

12-05-1945

Luchtfoto

Luchtfotocollectie

Universiteit Wageningen, sortie 16-2171, nummer 1041

Geen datumvermelding

Luchtaanval en neerkomen van Den Dolder vliegtuigonderdelen

Willem Arntsz Hoeve

Archieven

Gemeentearchief Zeist, toegang 1024, inventarisnr. 1780

Na 1945

Naoorlogse ruimingen van CE

Willem Arntsz Hoeve

Archieven

Collectie ruimingen van de EODD

2062135-VO-02

Den Dolder

Hoofdsoort(en)

Afwerpmunitie

Type/gewicht

250 t/m 1000 lbs

Totaal

Eén t/m enkele

Beschouwing luchtfoto

Conclusie met motivatie

De luchtfoto dekt het gehele onderzoeksgebied en is van redelijke kwaliteit. Er zijn tientallen nieuwe kraters waargenomen op en nabij de spoorlijn (en het onderzoeksgebied). Bij het kruispunt van de Nieuwe Doldersweg zijn 3 kraters vlak bij elkaar waargenomen.

Verdacht. De nieuwe bomkraters zijn afgebakend als zijnde afkomstig van tactische luchtaanvallen. Er zijn in de periode van 16 september 1944 tot en met 23 maart 1945 diverse tactische luchtaanvallen uitgevoerd op het spoor. Het betreft Tactische luchtaanvallen: globale vermeldingen, maar de aard en hoedanigheid van kraterpaar / line target de kraters wijst eveneens op tactische luchtaanvallen. De kraters zijn, indien mogelijk, afgebakend als kraterpaar (zie afbakening bijlage 6.4) of als line target afbakening (met 91 meter). De drie kraters op de kruising van de Nieuwe Dolderseweg en de spoorlijn zijn beoordeeld als afkomstig van hetzelfde toestel en derhalve niet afgebakend.

De luchtfoto dekt een groot deel van het onderzoeksgebied. Er is één nieuwe bomkrater waargenomen op 130 meter afstand van het onderzoeksgebied.

Niet verdacht. De afbakening van deze krater is niet van invloed op het onderzoeksgebied.

De luchtfoto dekt enkel de oostelijke helft van het onderzoeksgebied en is van slechte kwaliteit. Er zijn geen nieuwe bomkraters waargenomen in de nabijheid van het onderzoeksgebied. De luchtfoto is van goede kwaliteit en dekt het gehele onderzoeksgebied. Op het Actueel Hoogtebestand zijn de contouren van een krater in het onderzoeksgebied zichtbaar en deze bomkrater lijkt op deze luchtfoto eveneens zichtbaar maar dit is niet met zekerheid vast te stellen door de bebossing. De luchtfoto dekt het gehele onderzoeksgebied maar is van dusdanig slechte kwaliteit, dat sporen van gevechtshandelingen niet waargenomen kunnen worden op de luchtfoto.

Niet verdacht. Het betreft een solitaire krater die niet gekoppeld kan worden aan een andere krater. Eveneens is er een vermelding aangetroffen over het neerkomen van een bom op 100 meter afstand van de Dolderseweg 158, wat overeenkomt met deze locatie. De bom is reeds ontploft en er is geen verdacht gebied afgebakend.

Neerkomen van een fosforrubberbom en onderdelen vliegtuig bij W.A. Hoeve.

5 indicatief

Niet verdacht. De vermelding is te globaal om een afbakening op toe te passen.

In het verleden zijn er op het terrein van de Willem Arntsz Hoeve diverse ruimingen gedaan van 10,5 cm brisantgranaten. Het betreft zowel verschoten als niet-verschoten granaten. Tevens is er een 250 lbs bom geruimd. De exacte locatie van deze ruiming is onbekend.

Zie MORAnummers

Niet verdacht. De vermeldingen zijn te globaal om een afbakening op toe te passen. Op de luchtfoto's zijn bovendien geen sporen van een stelling waargenomen in het onderzoeksgebied.

Willem Arntsz Hoeve - Den Dolder

Horizontale afbakening

Verticale afbakening

10 MPa-laag, met een minimale laagdikte van 1 meter. De bovengrens is het maaiveld uit de Tweede Wereldoorlog

GIS BBKnrs.

Pagina 44

Luchtaanval

Vliegtuigcrash

Schadevermelding

Melding m.b.t. CE

Inzet van de EODD

Krater - eerste waarneming op: 25-3-1944

15-8-1944

16-9-1944

23-3-1945

8-4-1945

17-4-1945

19-4-1945

Overige kraters

! (

Inslagen op basis van bomb plot 8 maart 1944

20201073 M

Wapenopstelling Geschutstelling

Vernielingslading in werking gesteld Loopgraaf met schutterposities

19971693 19851827 M 19851881 S 15

19851778 M 19822181 1 L

19971595 M

Schuilloopgraaf Militair werk Kaartvierkanten Onderzoeksgebied

16 C L 5 C

13 K

K K K

K 14 L K

20200980 M

K K

11 K C L

2 20200950 M

! ( K

K K

E.2996

17 K

E.2896 4

9 8

20190871 M 19873418

! (

! ( 13

20171922 M

( 9! KK K K K 8

! ( ! (

K 7 19871577 M

20200162 M

C 20

K ! ( L

3 L

! (

! ( K

! (

20071718 M

! (

K ! (

! (

( K !

! ( ! ( K K

! (

K K K

100 Meter

K ( K!

25 50

! ( K ! ( K K 20061931 MK

K ! ( K ! (

PROJECTNUMMER: TEKENINGNUMMER: FORMAAT: GETEKEND DOOR: DATUM: OPDRACHTGEVER: VOOR AKKOORD:

2062135 FK-D1 A2 C. Hendriks 14 mei 2021 Royal HaskoningDHV M.A. Abee

K 21 K

K K

! (

K K K

! ( K

K ! ( K

20111710 M C

K K K

Nummers naast de symbolen op de kaart verwijzen naar de chronologietabel in hoofdstuk 3 van het vooronderzoek.

! (

De feiten die op de feitenkaart zijn ingetekend betreffen de feiten uit de rapportage. Feiten die in de archieven zijn aangetroffen, maar overduidelijk niet het onderzoeksgebied betreffen zijn niet allemaal ingetekend. De feiten buiten het onderzoeksgebied Kzijn derhalve niet volledig.

! ( K

! (

19991039 M L

12 ( L!

K 21

22 K

21 K K

K! ( K

! (

! ( K

! ( ! (

19951200 M

! (

K K

20011529 M

K K K K K Map Contributors K Esri Nederland, Community K K K K K K K

K Vestiging Veerweg 10 5171 PW Kaatsheuvel

Vestiging Heijen: De Grens 7 6598 DK Heijen 0485-802010

Email: eo@avg.eu Web: www.avg.eu

4 BEOORDELING BRONNENMATERIAAL 4.1    

   

INDICATIES VOOR EXPLOSIEVEN IN HET ONDERZOEKSGEBIED Er is in de meidagen van 1940 geen sprake geweest van grondgevechten in het onderzoeksgebied. Voorafgaand aan de bevrijding door de geallieerden was er geen sprake van grondgevechten in het onderzoeksgebied. In het onderzoeksgebied waren geen militaire objecten aanwezig. Er zijn mogelijk militaire vliegtuigen in het onderzoeksgebied gecrasht. De exacte locaties van deze crashes konden echter niet vastgesteld worden aan de hand van de geraadpleegde bronnen en literatuur. Tevens zijn er geen bruikbare luchtfoto’s beschikbaar om de globale vermeldingen te verifiëren. Er is echter één krater vastgesteld die mogelijk in verband staat met een vliegtuigcrash en derhalve is afgebakend. Ter plaatse van het onderzoeksgebied is sprake geweest van bombardementen. Het onderzoeksgebied heeft geleden onder gevechtshandelingen. Er zijn in het verleden CE in het onderzoeksgebied geruimd, waaronder diverse 10,5 cm brisantgranaten en een 250 lbs vliegtuigbom. Er is na de Tweede Wereldoorlog sprake geweest van naoorlogse bodemingrepen in het onderzoeksgebied (contra-indicaties), onder andere ten behoeve van de bouw van diverse nieuwe panden. CE zijn ten gevolge van deze bodemingrepen mogelijk verwijderd.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16972829/1