RV25.015 Bijlage 1 Nota van Zienswijzen definitief v3 11032025

In lijn met de Gebiedsvisie uit 2017 en de Motie van de gemeenteraad van 28 januari 2025, is dit besluit daarom een volgende stap in de richting van beëindiging van forensische zorg op de locatie WA-hoeve. Toegepaste veiligheidsmaatregelen zijn onvoldoende Wij delen de zorgen van reclamant over de toegepaste veiligheidsmaatregelen. Tot het vertrek van Fivoor blijft het gemeentebestuur alles in het werk stellen voor een veilige woonomgeving in Den Dolder. Het gemeentebestuur heeft naar aanleiding van de gebeurtenissen maatregelen genomen om de veiligheid van de woonomgeving in het dorp te vergroten. Zie de website van de gemeente over “Veilige woonomgeving Den Dolder: https://www.zeist.nl/veilige-woonomgeving-den-dolder Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 76 van 163

Ook Altrecht en Fivoor hebben op en om hun eigen terrein maatregelen genomen. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd doet een onderzoek naar het dodelijke steekincident. De gemeente heeft een gesprek met Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid gehad in de aanwezigheid van de Commissaris van de Koning. Daarin heeft de gemeente hulp gevraagd aan het ministerie bij het verbeteren van de veiligheid en de verplaatsing van de klinieken van Fivoor. In samenspraak met het Rijk wordt nu gezocht naar mogelijkheden om Fivoor elders te huisvesten. In paragraaf 1.2 van deze Nota van Zienswijze hebben wij aangegeven dat de bevoegdheden van het gemeentebestuur en de bevoegdheden van andere instanties zoals de Inspectie en het Ministerie van belang zijn voor de wijze waarop middelen en instrumenten worden ingezet. Het omgevingsplan is een bevoegdheid van de gemeenteraad. In het omgevingsplan kunnen geen regels worden gesteld in het kader van de openbare orde (en veiligheid). Los van het omgevingsplan kan het gemeentebestuur wel besluiten over maatregelen nemen en heeft de Burgemeester hierin bevoegdheden. Maatregelen met het oog op de openbare orde en veiligheid kan de Burgemeester nemen binnen de grenzen van de Gemeentewet en de Algemene plaatselijke verordening (APV).

Aanrijroute politie te lang Ook de aanrijroute van de politie zullen we meenemen als suggestie om de veiligheid te verbeteren. Onwenselijk forensische zorg bij woonwijk waar kinderen spelen Wij hebben begrip voor de zorgen van reclamant over de forensische zorg op de WAHoeve in de nabijheid van een woonwijk waar kinderen spelen. Op de WA-Hoeve in Den Dolder wordt al heel lang psychiatrische zorg verleend en dat maakt dat veranderingen niet eenvoudig en snel voor elkaar zijn te krijgen. Dat kan alleen na een zorgvuldige afweging van alle betrokken belangen. Dat zijn de belangen van de inwoners van Den Dolder bij een veilige woonomgeving (sociale veiligheid) maar ook het algemeen belang bij een goed functionerende forensische zorg in Nederland, de belangen van de cliënten (en hun familie) van Altrecht en Fivoor bij een goede zorg en de belangen van Altrecht en Fivoor bij het gebruik van hun bestaande (legaal opgebouwde) rechten en een gezonde bedrijfsvoering. Dat is wat we in ons besluit hebben gedaan. Zie voor de volledige afweging die is gemaakt ook paragraaf 1.2 van deze Nota van Zienswijzen.

2.39

Reclamant 39 – zaaknr. 668350

Zienswijze per formulier Reclamant verwijst naar de bijlage. Bijlage(n): brief De zienswijze van reclamant richt zich specifiek op punt 6.3 Uitsterfregeling behandelcentrum W.A-hoeve uit het ontwerpplan. Volgens het plan kan de forensische zorg voor onbepaalde tijd worden voortgezet op deze locatie. Op de locatie zouden maatregelen zijn genomen om de sociale veiligheid en leefbaarheid te vergroten. Deze maatregelen maken dat een uitsterfregeling voor het behandelcentrum op het terrein verantwoord is.

Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 77 van 163

De schokkende gebeurtenis in januari 2025 laat zien dat niets minder waar is. De gemeenschap in Den Dolder is geschokt. Voor een tweede keer in 7 jaar wordt iemand om het leven gebracht door een patiënt uit de kliniek. De genomen maatregelen zijn ontoereikend om de sociale veiligheid en het woon- en leefklimaat te kunnen waarborgen. Reclamant woont in Duivenhorst waar het incident heeft plaatsgevonden. Het is een wijk met veel kinderen die ook op straat spelen. De wijk is ook de route van de kliniek naar het centrum van Den Dolder. Dit zorg al langere tijd voor een groot gevoel van onveiligheid bij de bewoners die hun kinderen niet meer alleen op straat durven te laten spelen. Reclamant is van mening dat de vrijheid van de cliënten uit de kliniek, een beperking van vrijheid voor de bewoners en kinderen is. De angst is groot dat een van de kinderen uit de omgeving een volgend slachtoffer is. Reclamant vindt het onacceptabel dat er een uitsterfregeling voor de kliniek ligt, temeer omdat er een afspraak is gemaakt dat de W.A.-hoeve voor 1 januari 2027 weg zou gaan uit Den Dolder. Helaas kan die afspraak niet worden nagekomen. Reclamant is ook van mening dat de cliënten in deze kliniek ook zorg moeten kunnen krijgen die ze nodig hebben. Een nieuwe locatie vinden voor de gestelde datum zal ook niet gehaald worden.

Reclamant is echter van mening dat door een uitsterfregeling de kans bestaat dat de kliniek nog jaren op deze locatie blijft totdat het een geschikte locatie heeft gevonden. Reclamant vindt het onacceptabel om Den Dolder af te schepen met een uitsterfregeling en dat bewoners nog jaren met angst de straat moeten gaan. Reclamant denkt dat, i.p.v. een uitsterfregeling, er eerst naar het volgende moet worden gekeken: a. Is de W.A-Hoeve wel capabel om de veiligheid van de omgeving Den Dolder te kunnen waarborgen. De kliniek heeft meerdere keren het tegendeel bewezen. De gemeente is belast van de verantwoordelijkheid voor de openbare orde en veiligheid. Veiligheid is ver te zoeken. Als de W.A-hoeve de veiligheid niet kan waarborgen is het wellicht beter de kliniek definitief te sluiten. b. Hoe kan het proces naar het zoeken naar een nieuwe locatie van de W.A.-hoeve versneld worden? Reclamant heeft het idee dat dit punt niet hoog op de agenda staat. Misschien dat na het laatste incident dit anders is. c. Het nemen van veiligheidsmaatregelen zodat het gevoel van veiligheid enigszins kan terugkeren bij de bewoners van Den Dolder.

Reclamant hoopt op het volgende: • de uitsterfregeling uit het ontwerpbesluit wordt genomen; • de nodige maatregelen worden genomen om ervoor te zorgen dat de kliniek zo snel mogelijk uit Den Dolder weggaat en het gevoel van veiligheid kan terugkeren; • er behoorlijke veiligheidsmaatregelen worden genomen zolang de kliniek nog in Den Dolder is. Antwoord gemeente Afspraak is vertrek per 1 januari 2027 Het gemeentebestuur houdt vast aan het vertrek vóór 1 januari 2027 om plaats te maken voor woningbouw, zoals vastgelegd in de Gebiedsvisie uit 2017. Tegelijkertijd kunnen we de historische gegroeide en legaal opgebouwde rechten op dit moment niet “wegbestemmen” in het Omgevingsplan. Het bestaande gebruik is op grond van het geldende tijdelijke deel van het omgevingsplan legaal aanwezig. Het betreft hier bestaande rechten die benut worden Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 78 van 163

en dit dient de gemeente te respecteren. “Wegbestemmen” vergt een uitgebreide voorbereiding van een juridisch houdbare motivering en een concreet plan voor een nieuwe functie op deze locatie (ook vertaald in een omgevingsplan). Dat is op dit moment niet actueel. Het “wegbestemmen” ligt daarom niet ter besluitvorming voor. Indien dit op een later moment gewenst is kan daar op dat moment alsnog een besluit over worden voorgelegd. Dit is afhankelijk van de ontwikkelingen rond het beoogde vertrek van Fivoor, de termijn waarbinnen dit kan worden gerealiseerd en het nog niet uitontwikkelde plan voor woningbouw op de locatie WA-hoeve (zie hierna de kopjes Gewijzigde omstandigheden en Vertrek Fivoor). Met deze wijziging ten opzichte van het ter inzage gelegde ontwerp, inhoudende een voorrangsregel tot beperking van forensische zorg, is de functie in deze wijziging van het Omgevingsplan niet “positief bestemd” en spreekt de gemeenteraad ook niet meer uit dat forensische zorg hier passend is. Hiermee laat het gemeentebestuur meer ruimte voor een mogelijk toekomstige wijziging van het omgevingsplan ten behoeve van een “woonfunctie” voor de WA-Hoeve, zoals beschreven in de Gebiedsvisie 2017.

In lijn met de Gebiedsvisie uit 2017 en de Motie van de gemeenteraad van 28 januari 2025, is dit besluit daarom een volgende stap in de richting van beëindiging van forensische zorg op de locatie WA-hoeve. Genomen maatregelen onvoldoende om veiligheid te waarborgen Wij delen de zorgen van reclamant over de toegepaste veiligheidsmaatregelen. Tot het vertrek van Fivoor blijft het gemeentebestuur alles in het werk stellen voor een veilige woonomgeving in Den Dolder. Het gemeentebestuur heeft naar aanleiding van de gebeurtenissen maatregelen genomen om de veiligheid van de woonomgeving in het dorp te vergroten. Zie de website van de gemeente over “Veilige woonomgeving Den Dolder: https://www.zeist.nl/veilige-woonomgeving-den-dolder Ook Altrecht en Fivoor hebben op en om hun eigen terrein maatregelen genomen. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd doet een onderzoek naar het dodelijke steekincident. De gemeente heeft een gesprek met Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid gehad in de aanwezigheid van de Commissaris van de Koning. Daarin heeft de gemeente hulp gevraagd aan het ministerie bij het verbeteren van de veiligheid en de verplaatsing van de klinieken van Fivoor. In samenspraak met het Rijk wordt nu gezocht naar mogelijkheden om Fivoor elders te huisvesten.

In paragraaf 1.2 van deze Nota van Zienswijze hebben wij aangegeven dat de bevoegdheden van het gemeentebestuur en de bevoegdheden van andere instanties zoals de Inspectie en het Ministerie van belang zijn voor de wijze waarop middelen en instrumenten worden ingezet. Het omgevingsplan is een bevoegdheid van de gemeenteraad. In het omgevingsplan kunnen geen regels worden gesteld in het kader van de openbare orde (en veiligheid). Los van het omgevingsplan kan het gemeentebestuur wel besluiten over maatregelen nemen en heeft de Burgemeester hierin bevoegdheden. Maatregelen met het oog op de openbare orde en veiligheid kan de Burgemeester nemen binnen de grenzen van de Gemeentewet en de Algemene plaatselijke verordening (APV).

Vrijheid cliënten kliniek beperking vrijheid bewoners en kinderen Wij zijn ons er goed van bewust dat de vrijheid van bewoners en kinderen in het geding komt als ouders hun kinderen niet meer buiten durven laten spelen. Dat heeft zwaar gewogen in onze afweging van alle betrokken belangen. Dat zijn de belangen Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 79 van 163

van de inwoners van Den Dolder bij een veilige woonomgeving (sociale veiligheid) maar ook het algemeen belang bij een goed functionerende forensische zorg in Nederland, de belangen van de cliënten (en hun familie) van Altrecht en Fivoor bij een goede zorg en de belangen van Altrecht en Fivoor bij het gebruik van hun bestaande (legaal opgebouwde) rechten en een gezonde bedrijfsvoering. Dat is wat we in ons besluit hebben gedaan. Zie voor de volledige afweging die is gemaakt ook paragraaf 1.2 van deze Nota van Zienswijzen. Als WA-Hoeve de veiligheid niet kan waarborgen dan beter sluiten Op de WA-Hoeve in Den Dolder wordt al heel lang psychiatrische zorg verleend en dat maakt dat veranderingen niet eenvoudig en snel voor elkaar zijn te krijgen. In lijn met de Gebiedsvisie uit 2017 en de Motie van de gemeenteraad van 28 januari 2025, is dit besluit een volgende stap in de richting van beëindiging van forensische zorg op de locatie WA-hoeve. Urgentie verplaatsing bij gemeente? De verplaatsing van Fivoor staat hoog op de agenda bij het gemeentebestuur. Hiervoor is al aangegeven dat het gemeentebestuur een gesprek met Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid heeft gehad in de aanwezigheid van de Commissaris van de Koning. Daarin heeft de gemeente hulp gevraagd aan het ministerie bij de verplaatsing van de klinieken van Fivoor.

In samenspraak met het Rijk wordt nu gezocht naar mogelijkheden om Fivoor elders te huisvesten. Om inzicht te krijgen in de inzet van Altrecht en Fivoor bij de zoektocht naar een nieuwe locatie voor Fivoor en in actuele locaties heeft het College een onderzoek laten instellen naar de verplaatsingsmogelijkheden van Fivoor, waarvan de resultaten op 5 maart 2025 met de inwoners van Den Dolder en andere belangstellenden zijn gedeeld. Van de resultaten van het onderzoek is een samenvatting beschikbaar op de website van de gemeente. Veiligheidsmaatregelen nemen Het gemeentebestuur blijft zich voor de tussenliggende periode, tot het vertrek van Fivoor, inzetten op het nemen van veiligheidsmaatregelen en zal ook de in de zienswijzen genoemde suggesties voor feitelijke maatregelen in overweging nemen.

2.40

Reclamant 40 – zaaknr. 672904

Zienswijze per formulier De wijziging betekent dat de forensische zorg in Den Dolder voor onbepaalde tijd blijft gehandhaafd. Als enig onderdeel van de gemeente Zeist. Dit is onbehoorlijk en onbetrouwbaar bestuur want de afspraak is gemaakt dat de forensische zorg uiterlijk 1/1/2027 uit Den Dolder vertrekt. Reclamant verwijst naar de bijlage. Bijlage(n): brief Reclamant maakt zich grote zorgen om het besluit forensische zorg in Den Dolder voor onbepaalde tijd voort te zetten. Dit is tegen de eerder gemaakte afspraken en beloften die zijn gemaakt over de toekomst van de locatie. Reclamant voelt zich als inwoner gekwetst en onveilig door de gang van zaken. Het vertrouwen in de gemeente is geschaad en het gevoel van veiligheid wordt ondermijnd.

Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 80 van 163

Een persoonlijke nare ervaring met een patiënt en de teleurstellende opvolging hebben ertoe bijgedragen dat reclamant zich onveilig voelt. Reclamant maakt bezwaar om volgende redenen: • Schending van afspraken: eerder gemaakte afspraken over de toekomst van de forensische zorg in Den Dolder worden eenzijdig verbroken. Dit is onacceptabel en ondermijnt het vertrouwen in de gemaakte. • Gevoel van onveiligheid: de aanwezigheid van een forensische instelling in het dorp leidt voortdurend tot een gevoel van onveiligheid. Dit heeft een negatieve impact op de leefbaarheid en kwaliteit van leven in Den Dolder. • Alternatieven: er zijn ongetwijfeld alternatieve locaties te vinden voor de forensische zorg. De gemeente is medeverantwoordelijk actief te zoeken naar alternatieve locaties. • Gevolgen voor de woningmarkt: de aanwezigheid van forensische instelling heeft een negatieve invloed op de woningmarkt in Den Dolder. Reclamant verzoekt om dit besluit te heroverwegen en te kiezen voor een oplossing die echt doet aan de belangen van de inwoners van Den Dolder. Antwoord gemeente Afspraak is vertrek Fivoor uiterlijk per 1 januari 2027 Het gemeentebestuur houdt vast aan het vertrek vóór 1 januari 2027 om plaats te maken voor woningbouw, zoals vastgelegd in de Gebiedsvisie uit 2017.

Tegelijkertijd kunnen we de historische gegroeide en legaal opgebouwde rechten op dit moment niet “wegbestemmen” in het Omgevingsplan. Het bestaande gebruik is op grond van het geldende tijdelijke deel van het omgevingsplan legaal aanwezig. Het betreft hier bestaande rechten die benut worden en dit dient de gemeente te respecteren. “Wegbestemmen” vergt een uitgebreide voorbereiding van een juridisch houdbare motivering en een concreet plan voor een nieuwe functie op deze locatie (ook vertaald in een omgevingsplan). Dat is op dit moment niet actueel. Het “wegbestemmen” ligt daarom niet ter besluitvorming voor. Indien dit op een later moment gewenst is kan daar op dat moment alsnog een besluit over worden voorgelegd. Dit is afhankelijk van de ontwikkelingen rond het beoogde vertrek van Fivoor, de termijn waarbinnen dit kan worden gerealiseerd en het nog niet uitontwikkelde plan voor woningbouw op de locatie WA-hoeve (zie hierna de kopjes Gewijzigde omstandigheden en Vertrek Fivoor). Met deze wijziging ten opzichte van het ter inzage gelegde ontwerp, inhoudende een voorrangsregel tot beperking van forensische zorg, is de functie in deze wijziging van het Omgevingsplan niet “positief bestemd” en spreekt de gemeenteraad ook niet meer uit dat forensische zorg hier passend is.

Hiermee laat het gemeentebestuur meer ruimte voor een mogelijk toekomstige wijziging van het omgevingsplan ten behoeve van een “woonfunctie” voor de WA-Hoeve, zoals beschreven in de Gebiedsvisie 2017. In lijn met de Gebiedsvisie uit 2017 en de Motie van de gemeenteraad van 28 januari 2025, is dit besluit daarom een volgende stap in de richting van beëindiging van forensische zorg op de locatie WA-hoeve. Gevoel onveiligheid en geschaad vertrouwen Wij zijn ons er van bewust dat persoonlijke negatieve ervaringen een groot gevoel van onveiligheid met zich mee kunnen brengen en dat een teleurstellende opvolging geen vertrouwen geeft. Die gevoelens en ervaringen hebben zeker meegewogen bij de zorgvuldige afweging van alle betrokken belangen door het gemeentebestuur. Tegelijkertijd heeft meegewogen dat op de WA-Hoeve in Den Dolder al heel lang psychiatrische zorg wordt verleend en dat maakt dat veranderingen niet eenvoudig en snel voor elkaar zijn te krijgen. Dat kan alleen na een zorgvuldige afweging van alle Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 81 van 163

betrokken belangen. Dat zijn de belangen van de inwoners van Den Dolder bij een veilige woonomgeving (sociale veiligheid) maar ook het algemeen belang bij een goed functionerende forensische zorg in Nederland, de belangen van de cliënten (en hun familie) van Altrecht en Fivoor bij een goede zorg en de belangen van Altrecht en Fivoor bij het gebruik van hun bestaande (legaal opgebouwde) rechten en een gezonde bedrijfsvoering. Dat is wat we in ons besluit hebben gedaan. Zie voor de volledige afweging die is gemaakt ook paragraaf 1.2 van deze Nota van Zienswijzen. Onveiligheid en leefbaarheid en kwaliteit van leven Een onveilige woonomgeving zet de leefbaarheid en de kwaliteit van leven onder druk. Tot het vertrek van Fivoor blijft het gemeentebestuur daarom alles in het werk stellen voor een veilige woonomgeving in Den Dolder. Het gemeentebestuur heeft naar aanleiding van de gebeurtenissen maatregelen genomen om de veiligheid van de woonomgeving in het dorp te vergroten. Zie de website van de gemeente over “Veilige woonomgeving Den Dolder: https://www.zeist.nl/veilige-woonomgeving-den-dolder Ook Altrecht en Fivoor hebben op en om hun eigen terrein maatregelen genomen. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd doet een onderzoek naar het dodelijke steekincident.

De gemeente heeft een gesprek met Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid gehad in de aanwezigheid van de Commissaris van de Koning. Daarin heeft de gemeente hulp gevraagd aan het ministerie bij het verbeteren van de veiligheid en bij de verplaatsing van de klinieken van Fivoor. In samenspraak met het Rijk wordt nu gezocht naar mogelijkheden om Fivoor elders te huisvesten. In paragraaf 1.2 van deze Nota van Zienswijze hebben wij aangegeven dat de bevoegdheden van het gemeentebestuur en de bevoegdheden van andere instanties zoals de Inspectie en het Ministerie van belang zijn voor de wijze waarop middelen en instrumenten worden ingezet. Het omgevingsplan is een bevoegdheid van de gemeenteraad. In het omgevingsplan kunnen geen regels worden gesteld in het kader van de openbare orde (en veiligheid). Los van het omgevingsplan kan het gemeentebestuur wel besluiten over maatregelen nemen en heeft de Burgemeester hierin bevoegdheden. Maatregelen met het oog op de openbare orde en veiligheid kan de Burgemeester nemen binnen de grenzen van de Gemeentewet en de Algemene plaatselijke verordening (APV).

Negatieve invloed op de woningmarkt Hiervoor is al aangegeven dat het gemeentebestuur blijft vasthouden aan het vertrek vóór 1 januari 2027 om plaats te maken voor woningbouw. In lijn met de Gebiedsvisie uit 2017 en de Motie van de gemeenteraad van 28 januari 2025, is dit besluit daarom een volgende stap in de richting van beëindiging van forensische zorg op de locatie WA-hoeve.

2.41

Reclamant 41 – zaaknr. 672905

Zienswijze per formulier Zienswijze is gelijkluidend aan zienwijze nr. 40 – zaaknr. 672904 Bijlage(n): brief Zienswijze is gelijkluidend aan zienwijze nr. 40 – zaaknr. 672904

Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 82 van 163

Antwoord gemeente Deze zienswijze is gelijkluidend aan zienswijze nr. 40. Zie daarom voor de beantwoording ook de beantwoording van zienswijzen 40 in deze Nota van Zienswijzen.

2.42

Reclamant 42 – zaaknr. 677300

Zienswijze per formulier In het omgevingsplan is besloten tot een gemeentebreed verbod op het gebruik voor forensische zorg, met een uitzondering voor het bestaande gebruik ter plaatse van de WA-hoeve met een uitsterfregeling. Reclamant is van mening dat hiermee de lasten van een dergelijke instelling onevenredig worden verdeeld. Na het steekincident op 2 januari 2025 is het vertrouwen binnen de gemeenschap van Den Dolder, in het juist beoordelen van cliënten die naar buiten kunnen verdwenen. Er heerst een groot gevoel van onveiligheid. Reclamant is dan ook van mening dat op zeer korte termijn Fivoor van het terrein af moet, uiterlijk 1 januari 2027. Dit sluit niet aan op genoemd omgevingsplan. Bijlage(n) - niet van toepassing Antwoord gemeente Vertrek Fivoor uiterlijk per 1 januari 2027 Het gemeentebestuur houdt vast aan het vertrek vóór 1 januari 2027 om plaats te maken voor woningbouw, zoals vastgelegd in de Gebiedsvisie uit 2017. Tegelijkertijd kunnen we de historische gegroeide en legaal opgebouwde rechten op dit moment niet “wegbestemmen” in het Omgevingsplan. Het bestaande gebruik is op grond van het geldende tijdelijke deel van het omgevingsplan legaal aanwezig. Het betreft hier bestaande rechten die benut worden en dit dient de gemeente te respecteren.

“Wegbestemmen” vergt een uitgebreide voorbereiding van een juridisch houdbare motivering en een concreet plan voor een nieuwe functie op deze locatie (ook vertaald in een omgevingsplan). Dat is op dit moment niet actueel. Het “wegbestemmen” ligt daarom niet ter besluitvorming voor. Indien dit op een later moment gewenst is kan daar op dat moment alsnog een besluit over worden voorgelegd. Dit is afhankelijk van de ontwikkelingen rond het beoogde vertrek van Fivoor, de termijn waarbinnen dit kan worden gerealiseerd en het nog niet uitontwikkelde plan voor woningbouw op de locatie WA-hoeve (zie hierna de kopjes Gewijzigde omstandigheden en Vertrek Fivoor). Met deze wijziging ten opzichte van het ter inzage gelegde ontwerp, inhoudende een voorrangsregel tot beperking van forensische zorg, is de functie in deze wijziging van het Omgevingsplan niet “positief bestemd” en spreekt de gemeenteraad ook niet meer uit dat forensische zorg hier passend is. Hiermee laat het gemeentebestuur meer ruimte voor een mogelijk toekomstige wijziging van het omgevingsplan ten behoeve van een “woonfunctie” voor de WA-Hoeve, zoals beschreven in de Gebiedsvisie 2017. In lijn met de Gebiedsvisie uit 2017 en de Motie van de gemeenteraad van 28 januari 2025, is dit besluit daarom een volgende stap in de richting van beëindiging van forensische zorg op de locatie WA-hoeve.

Onevenredige verdeling van lasten Wij hebben begrip voor het gevoel van reclamant dat de lasten van forensische zorg onevenredig worden verdeeld. Maar juist doordat op de WA-Hoeve in Den Dolder al heel lang psychiatrische zorg wordt verleend maakt dat veranderingen niet eenvoudig Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 83 van 163

en snel voor elkaar zijn te krijgen. Dat kan alleen na een zorgvuldige afweging van alle betrokken belangen. Dat zijn de belangen van de inwoners van Den Dolder bij een veilige woonomgeving (sociale veiligheid) maar ook het algemeen belang bij een goed functionerende forensische zorg in Nederland, de belangen van de cliënten (en hun familie) van Altrecht en Fivoor bij een goede zorg en de belangen van Altrecht en Fivoor bij het gebruik van hun bestaande (legaal opgebouwde) rechten en een gezonde bedrijfsvoering. Dat is wat we in ons besluit hebben gedaan. Bij die zorgvuldige afweging van belangen komt naar voren dat in Den Dolder sprake is van een historisch gegroeide situatie met legaal opgebouwde rechten. Dat heeft de gemeente te respecteren. In de huidige situatie heeft het gemeentebestuur nauwelijks grip op de hoeveelheid forensische zorg op de WA-Hoeve. Die grip wil het gemeentebestuur weer pakken door met deze wijziging van het omgevingsplan een volgende stap te zetten in de richting van beëindiging van forensische zorg op de locatie WA-hoeve. Zie daarover paragraaf 1.2 van deze Nota van Zienswijzen met een uitgebreide motivering. In de rest van Zeist is de situatie anders. Daar hebben we nog niet te maken met bestaande rechten. Daar willen we nieuwvestiging vooraf kunnen beoordelen aan de hand van een concrete aanvraag voor een concrete locatie.

Groot gevoel van onveiligheid Tot het vertrek van Fivoor blijft het gemeentebestuur alles in het werk stellen voor een veilige woonomgeving in Den Dolder. Het gemeentebestuur heeft naar aanleiding van de gebeurtenissen maatregelen genomen om de veiligheid van de woonomgeving in het dorp te vergroten. Zie de website van de gemeente over “Veilige woonomgeving Den Dolder: https://www.zeist.nl/veilige-woonomgeving-den-dolder Ook Altrecht en Fivoor hebben op en om hun eigen terrein maatregelen genomen. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd doet een onderzoek naar het dodelijke steekincident. De gemeente heeft een gesprek met Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid gehad in de aanwezigheid van de Commissaris van de Koning. Daarin heeft de gemeente hulp gevraagd aan het ministerie bij het verbeteren van de veiligheid en de verplaatsing van de klinieken van Fivoor. In samenspraak met het Rijk wordt nu gezocht naar mogelijkheden om Fivoor elders te huisvesten. In paragraaf 1.2 van deze Nota van Zienswijze hebben wij aangegeven dat de bevoegdheden van het gemeentebestuur en de bevoegdheden van andere instanties zoals de Inspectie en het Ministerie van belang zijn voor de wijze waarop middelen en instrumenten worden ingezet. Het omgevingsplan is een bevoegdheid van de gemeenteraad.

In het omgevingsplan kunnen geen regels worden gesteld in het kader van de openbare orde (en veiligheid). Los van het omgevingsplan kan het gemeentebestuur wel besluiten over maatregelen nemen en heeft de Burgemeester hierin bevoegdheden. Maatregelen met het oog op de openbare orde en veiligheid kan de Burgemeester nemen binnen de grenzen van de Gemeentewet en de Algemene plaatselijke verordening (APV).

Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 84 van 163

2.43

Reclamant 43 – zaaknr. 678382 BDD

Zienswijze per formulier Reclamant dient de zienwijze in namens de Belangenvereniging Den Dolder (BDD) en verwijst naar de bijlagen. Bijlage(n): • pdf-bestand KvK Belangenvereniging Den Dolder (BDD) • brief: 2x pdf-bestand; beide zijn gelijkluidend Inleiding De wijziging van het Omgevingsplan Forensische zorg beoogt het reguleren van de forensische zorg binnen Zeist, door vestiging van forensische zorg in eerste instantie te verbieden en pas toe te staan n.a.v. een concreet verzoek tot vestiging. Hierdoor kan worden afgewogen op forensische zorg passend is in het kader van een evenwichtige verdeling van functies aan locaties. Daarbij worden belangen overwogen w.o. sociale veiligheid en overlast. Door deze constructie kunnen eisen worden gesteld aan vergunning tot vestiging en krijgt de gemeente invloed op het sturen op sociale veiligheid rond forensische instellingen in Zeist. Door het plan pakt de gemeente de sturende rol op die de Omgevingswet biedt. Reclamant geeft aan deze doelstelling te ondersteunen maar is van mening dat de invulling die de gemeente daaraan geeft ontoereikend is en zelfs contra productief te noemen is. Terugblik Reclamant geeft aan dat een regeling die regie vanuit de gemeente mogelijk maakt hard nodig is en geeft kort aan waaruit dat blijkt. 2017: moord op A. Faber door een patiënt van de forensische instelling, nu Fivoor.

In de daaropvolgende gesprekken waarbij de BDD aanwezig was, kwam het volgende naar voren: • De instelling is verantwoordelijk voor de veiligheid binnen de instelling. Dat wordt gecontroleerd door de inspectie en heeft de minister het laatste woord. • Het delen van informatie over individuele patiënten die zich buiten de poort bewegen, stuit op strikte privacyregels. • De instelling doet zelfs moeilijk over fouilleren van patiënten die naar buiten gaan. • De instelling is van mening dat zij niet verantwoordelijk is voor de veiligheid buiten de poort, maar dat het de verantwoordelijkheid is van gemeente, politie etc. De instelling hoeft daarom ook geen bewaking buiten de poort bekostigen. • Controle gedrag van patiënten buiten de poort vindt door de instelling niet actief plaats. Pas als sprake is van incidenten die bij de politie worden gemeld, bereiken de signalen de instelling. • De instelling maakt zich afhankelijk van de terugkoppeling door de patiënt zelf hoe het buiten is gegaan. • Door de inzet van de toenmalige burgemeester, zijn er twee buurtcoaches gekomen voor een aantal uur per dag en heeft overleg plaatsgevonden tussen het dorp en de instelling. • Als de burgemeester niet had ingegrepen, zouden de buurtcoaches eind 2020 weer wegbezuinigd zijn. Hun werkterrein was destijds beperkt tot het instellingsterrein. Ten tijde van het steekincident in januari jl.

kwamen de coaches niet meer in het dorp. • In de zomer 2024 is een veiligheidsoverleg op gang gekomen waarin de wijkagent, de instelling, de wijkmanager van de gemeente en mensen uit het dorp informatie uitwisselen op basis van de gemelde incidenten.

Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 85 van 163

•

Ondanks alle inspanningen, overleggen, en afgeronde verbetertrajecten van de instelling intern, is het weer misgegaan. Een buurtbewoonster uit het dorp is op klaarlichte dag doodgestoken; verdachte is een patiënt uit Fivoor.

Antwoord gemeente Zoals in de algemene overwegingen in paragraaf 1.2 van deze Nota van Zienswijzen is aangegeven wil de gemeente mede daarom vasthouden aan het vertrek van Altrecht en Fivoor per 1 januari 2027 en zal zij daartoe ook alle haar ter beschikking staande instrumenten op de daarvoor geëigende wijze inzetten. Concrete feitelijke maatregelen, maatregelen in het kader van de openbare orde en veiligheid, maatregelen ten aanzien van de bedrijfsvoering van Fivoor of het wangedag van hun cliënten, kunnen niet in het Omgevingsplan worden voorgeschreven. In paragraaf 1.2 van deze Nota van Zienswijze hebben wij aangegeven waarom het omgevingsplan daarvoor niet het juiste instrument is en dat we om die reden buiten het omgevingsplan om blijven vasthouden aan de noodzaak van maatregelen om de veiligheid van de woonomgeving te borgen. Het gemeentebestuur blijft zich voor de tussenliggende periode, tot het vertrek van Fivoor, inzetten op het nemen van veiligheidsmaatregelen en zal ook de in de zienswijzen genoemde suggesties voor feitelijke maatregelen in overweging nemen. Fivoor buiten het Omgevingsplan houden Reclamant vindt het onbegrijpelijk dat de forensische instelling Fivoor, locatie Den Dolder, buiten de wijziging gehouden wordt. Juist deze instelling mag op de oude voet doorgaan en wordt zelfs uitdrukkelijk positief bestemd. Hiervoor worden twee argumenten genoemd: 1.

Forensische zorg is passend op de aangewezen locatie Den Dolder maar op den duur ongewenst. 2. Uitsterfregeling Fivoor. Het omgevingsplan sluit daarbij aan door op te nemen dat de instelling geen grotere invulling mag geven aan de huidige forensische zorg. Als het gebruik als forensische instelling langer dan een jaar onderbroken is, mag het niet meer heropenen. NB: Reclamant merkt op dat er geen opnamestop wordt ingesteld, en dus er niets uitsterft zolang de instelling patiënten opneemt. Ook wordt een wijziging van invulling niet uitgesloten. De zienwijze van BDD richt zich tegen het feit dat de forensische instelling in Den Dolder buiten de nieuwe regels wordt gehouden. Antwoord gemeente Mede naar aanleiding van deze zienswijze is de regeling aangepast. Zie daarover ook paragraaf 1.2 van deze Nota van Zienswijzen. Forensische zorg is niet langer positief bestemd. In de aangepaste motivering wordt bewust geen uitspraak meer gedaan over dat forensische zorg passend zou zijn in het kader van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Het bestaande gebruik is op grond van het geldende tijdelijke deel van het omgevingsplan legaal aanwezig. Het betreft hier bestaande rechten die benut worden en dit dient de gemeente te respecteren. “Wegbestemmen” vergt een uitgebreide voorbereiding van een juridisch houdbare motivering en een concreet plan voor een

Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 86 van 163

nieuwe functie op deze locatie (ook vertaald in een omgevingsplan). Dat is op dit moment niet actueel. Het “wegbestemmen” ligt daarom niet ter besluitvorming voor. Indien dit op een later moment gewenst is kan daar op dat moment alsnog een besluit over worden voorgelegd. Dit is afhankelijk van de ontwikkelingen rond het beoogde vertrek van Fivoor, de termijn waarbinnen dit kan worden gerealiseerd en het nog niet uitontwikkelde plan voor woningbouw op de locatie WA-hoeve (zie hierna de kopjes Gewijzigde omstandigheden en Vertrek Fivoor). Hiermee laat het gemeentebestuur meer ruimte voor een mogelijk toekomstige wijziging van het omgevingsplan ten behoeve van een “woonfunctie” voor de WAHoeve, zoals beschreven in de Gebiedsvisie 2017. In lijn met de Gebiedsvisie uit 2017 en de Motie van de gemeenteraad van 28 januari 2025, is dit besluit daarom een volgende stap in de richting van beëindiging van forensische zorg op de locatie WAhoeve. Voor zover de zienswijze betrekking heeft op het onherroepelijk tijdelijk deel Omgevingsplan, kan deze niet in de weg staan aan het besluit. De regeling omtrent de omvang van de forensische zorg en de uitsterfregeling komen wel deels tegemoet aan de wens om forensische zorg op deze locatie te beperken. De regeling staat nu uitsluitend nog het bestaande legale gebruik toe.

Het aantal bedden/behandelplekken voor forensische zorg mag niet meer worden uitgebreid. Maatregelen als een patiëntenstop kunnen niet in het omgevingsplan worden vastgelegd, omdat ze de bedrijfsvoering van Fivoor betreffen en niet gaan over de fysieke leefomgeving. De keuze om in het omgevingsplan het bestaande legale gebruik te beëindigen wordt gemaakt in het kader van een belangenafweging waarbij ook het algemeen belang voor forensische zorg en de belangen van Altrecht en Fivoor meewegen. Het gemeentebestuur werkt samen met Altrecht en Fivoor buiten de kaders van de voorliggende wijziging van het omgevingsplan voort aan een oplossing die ervoor moet zorgen dat forensische zorg op deze locatie zal eindigen. Deze toekomstige oplossing zal, indien juridisch noodzakelijk, in een volgende wijziging van het omgevingsplan worden verwerkt. Zie hierover ook paragraaf 1.2 van deze Nota van Zienswijzen onder de kop: Vertrek Altrecht en Fivoor en plannen woningbouw locatie WA-Hoeve. Om met het tweede argument te beginnen: ‘Het sterft toch uit’ Reclamant is van mening dat van een uitsterfregeling geen sprake is. In 2015 heeft Atrecht aangegeven de grond van de WA-hoeve te gaan verlaten. Hierna heeft 1.5 jaar een inspraak traject plaatsgevonden. Resultaat is de Gebiedsvisie WAhoeve, vastgesteld 17 januari 2017.

In de visie staat dat de totale ontwikkeling van de WA-hoeve in 10 à 15 jaar plaatsvindt. Uitgangspunt was het vertrek van Altrecht uiterlijk per 1 januari 2025. Nu lijkt het erop dat de gemeente Fivoor op haar grondgebied wil hebben en dit middels het Wijziging Omgevingsplan mogelijk maakt. Dit betekent dat van vertrek voorlopig geen sprake is. De norm die gesteld wordt is dat de forensische zorg niet veranderd mag worden mits dit gebruik naar aard en omvang niet wordt vergroot. Als het gebruik langer dan een jaar geheel of gedeeltelijk wordt onderbroken, mag het niet meer hervat worden. Reclamant is van mening dat het plan Fivoor faciliteert om de activiteiten in de huidige omvang onbeperkt te kunnen voortzetten. De regeling kent ook geen einddatum. Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 87 van 163

Het wordt alleen anders als Fivoor daar zelf voor kiest. De gemeente heeft, anders dan het plan doet vermoeden, geen regie. Reclamant stelt dat gemeente in het plan een einddatum moet noemen; deze datum moet zo snel mogelijk en uiterlijk 1 januari 2027. Reclamant vindt het onbegrijpelijk dat het plan een grondgebied voorstelt, waarop de forensische instelling tot uitsterven zou mogen voortbestaan, dat groter is dan de huidige locatie. Op de kaart wordt een groter terrein buiten het plan gehouden dan de twee huidige gebouwen van Fivoor. Dit is in strijd met de gedachte uitsterven. Het niet noemen van een einddatum is in strijd met de Gebiedsvisie WA-hoeve. Hierin staat dat de instellingen waaronder Fivoor uiterlijk 1 januari 2025 weg zijn. Op de locatie komt huizenbouw. De gebiedsvisie is 10 jaar geldig. Door het noemen van een einddatum 2027 handelt gemeente in strijd met haar eigen regels en het vertrouwensbeginsel. De belangen van de bewoners van Den Dolder worden op het gebied van sociale veiligheid anders gewogen dan de overige bewoners van Zeist. Dit is in strijd met het gelijkheidsbeginsel. Antwoord gemeente De term uitsterfregeling heeft onbedoeld verwarring opgeroepen. Om meer duidelijkheid te geven is de voorrangsregeling in artikel 6.4 aangepast.

Met de uitsterfregeling wordt geregeld dat er na het definitieve vertrek van Fivoor van de WA-Hoeve niet een andere verlener van forensische zorg wordt gevestigd op de WA-Hoeve. Dat is inderdaad niet uitsterven in de zin dat Fivoor in het omgevingsplan wordt wegbestemd en voor 1 januari 2027 moet vertrekken. Dat is op dit moment juridisch niet houdbaar. Het bestaande gebruik is op grond van het geldende tijdelijke deel van het omgevingsplan legaal aanwezig. Het betreft hier bestaande rechten die benut worden en dit dient de gemeente te respecteren. “Wegbestemmen” vergt een uitgebreide voorbereiding van een juridisch houdbare motivering en een concreet plan voor een nieuwe functie op deze locatie (ook vertaald in een omgevingsplan). Dat is op dit moment niet actueel. Het “wegbestemmen” ligt daarom niet ter besluitvorming voor. Indien dit op een later moment gewenst is kan daar op dat moment alsnog een besluit over worden voorgelegd. Dit is afhankelijk van de ontwikkelingen rond het beoogde vertrek van Fivoor, de termijn waarbinnen dit kan worden gerealiseerd en het nog niet uitontwikkelde plan voor woningbouw op de locatie WA-hoeve (zie hierna de kopjes Gewijzigde omstandigheden en Vertrek Fivoor).

Maar deze volgende stap in de richting van beëindiging van forensische zorg op de WA-hoeve, laat het gemeentebestuur meer ruimte voor een mogelijk toekomstige wijziging van het Omgevingsplan ten behoeve van de ‘woonfunctie” voor de WAHoeve, zoals beschreven in de Gebiedsvisie 2017. Dat is in de lijn van de Gebiedsvisie uit 2017 en de Motie van de gemeenteraad van 28 januari 2025. Het gemeentebestuur neemt deze zienswijze en ook andere zienswijzen nadrukkelijk mee in de gesprekken met diverse partijen (waaronder de staatssecretaris) over het mogelijke vertrek van Fivoor, feitelijke maatregelen en maatregelen in het kader van de openbare orde. De belangen van de bewoners van Den Dolder tellen voor het gemeentebestuur van Zeist net zo zwaar als de belangen van de overige inwoners van onze gemeente. Het gemeentebrede verbod op forensische zorg is niet bedoeld om de nieuwvestiging van forensische zorg in de rest van de gemeente onmogelijk te maken. Het is wel bedoeld Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 88 van 163

om vooraf en op basis van een concreet verzoek te kunnen beoordelen of forensische zorg op de aangevraagde locatie ook passend is. Bij een positieve beoordeling kan deze nieuwvestiging van forensische zorg dan mogelijk worden gemaakt met een buitenplanse omgevingsvergunning of een nieuwe wijziging van het omgevingsplan. Daarmee pakt de gemeenteraad weer de regie. Bij een zorgvuldige afweging van alle betrokken belangen heeft de gemeenteraad ook rekening te houden met het algemeen belang bij een goed functionerende forensische zorg in Nederland en met de belangen van Fivoor/Altrecht. De bestaande forensische zorg is beperkt tot het grondgebied van de zorgkern op de WA-Hoeve. Dat is groter dan de 3 gebouwen die Fivoor huurt.

De aanwijzing van een ruimer grondgebied is gedaan om te kunnen inspelen op de slechte staat van onderhoud van sommige gebouwen en sluit aan bij de bestaande rechten. Vooruitlopend op het vertrek is er namelijk minder in het onderhoud van de bestaande gebouwen geïnvesteerd. Met deze regeling hebben Altrecht en Fivoor meer armslag om het bestaande gebruik ook zo veilig mogelijk in te richten en zo nodig daarvoor maatregelen te treffen. Bovendien kan het ter voorbereiding van de verhuizing nodig zijn om tijdelijk met de huisvesting van cliënten te schuiven. Daarbij mag het aantal bedden/behandelplekken voor forensische zorg niet worden uitgebreid. Eerste argument Fivoor is passend in Den Dolder Reclamant verwijst hierbij naar p.13. waar staat dat de forensische zorg nu passend is in de huidige omvang maar op den duur minder gewenst. Voor de uitgewerkte motivering hiervan, verwijst reclamant naar p. 24/25 van de motivering Wijziging Forensische zorg Omgevingsplan gemeente Zeist haalt de volgende tekst aan: “Op de huidige locatie van het behandelcentrum ……2 klinieken van het behandelcentrum in Den Dolder”. (….) “Met deze maatregelen is de druk …… op het terrein verantwoord is.”

Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 89 van 163

Het incident in januari 2025 heeft weer bewezen dat praten over verbinding en veiligheid geen veiligheid biedt. Reclamant legt uit dat de instellingen altijd een onderdeel van het dorp zijn geweest. Zonder overleg met de omgeving is psychiatrische zorg uitgebreid tot verslavingszorg dat voor veel overlast heeft gezorgd. Toen de verslavingszorg verdween is forensische zorg gekomen, ook zonder overleg. Na de dood van Anne Faber is gebleken dat de instelling veel fouten had gemaakt waarna het een verbetertraject volgde. Reclamant stelt dat het gewoon niet veilig is en dat het niet uitmaakt of de protocollen wel of niet deugen of dat Fivoor zich wel of niet aan de protocollen heeft gehouden. Alle incidenten, de autobranden, 2 doden en de kleine incidenten, leggen een zware druk op de sociale leefomgeving van Den Dolder. Reclamant is van mening dat, in de belangenafweging bij een evenwichtige toedeling van functies aan locaties, Fivoor juist weg zou moeten uit Den Dolder. Er is onvoldoende draagvlak voor het huidige plan. Antwoord gemeente Mede naar aanleiding van deze zienswijze is de regeling van het ontwerp aangepast. Zie daarover ook paragraaf 1.2 van deze Nota van Zienswijzen. Forensische zorg is niet langer positief bestemd.

In de aangepaste motivering wordt bewust geen uitspraak meer gedaan over dat forensische zorg passend zou zijn in het kader van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Het bestaande gebruik is op grond van het geldende tijdelijke deel van het omgevingsplan legaal aanwezig. Het betreft hier bestaande rechten die benut worden en dit dient de gemeente te respecteren. “Wegbestemmen” vergt een uitgebreide voorbereiding van een juridisch houdbare motivering en een concreet plan voor een nieuwe functie op deze locatie (ook vertaald in een omgevingsplan). Dat is op dit moment niet actueel. Het “wegbestemmen” ligt daarom niet ter besluitvorming voor. Indien dit op een later moment gewenst is kan daar op dat moment alsnog een besluit over worden voorgelegd. Dit is afhankelijk van de ontwikkelingen rond het beoogde vertrek van Fivoor, de termijn waarbinnen dit kan worden gerealiseerd en het nog niet uitontwikkelde plan voor woningbouw op de locatie WA-hoeve (zie hierna de kopjes Gewijzigde omstandigheden en Vertrek Fivoor). Voor zover de zienswijze betrekking heeft op het onherroepelijk tijdelijk deel Omgevingsplan, kan deze niet in de weg staan aan het besluit. De regeling omtrent de omvang van de forensische zorg en de uitsterfregeling komen wel deels tegemoet aan de wens om forensische zorg op deze locatie te beperken.

Het gemeentebestuur blijft zich voor de tussenliggende periode, tot het vertrek van Fivoor, inzetten op het nemen van veiligheidsmaatregelen en zal ook de in de zienswijzen genoemde suggesties voor feitelijke maatregelen in overweging nemen. De gemeente moet eisen stellen aan de bedrijfsvoering op het gebied van veiligheid in de omgeving Zoals eerder gezegd, is reclamant van mening dat de houding van Fivoor, die zegt alleen verantwoordelijk te zijn voor de veiligheid binnen de poort, echt veel te beperkt. Tot eind 2015 had Altrecht een hele afdeling bewaking die zorgde voor 24 uur bewaking per dag. De bewakers waren de ogen en oren van de instelling ook buiten de poort. Via oud-medewerkers is vernomen dat na het afstoten van de bewaking de omgeving veel minder veilig is geworden. In geval het nodig was kon ook de behandelaar geen bewaking meer bellen. Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 90 van 163

In de overleggen over veiligheid worden die gesprekken gevoerd juist vanuit de meldingen. Steeds was de conclusie ‘weinig meldingen, dus het gaat goed’. Maar het ging dus niet goed. Reclamant is van mening dat sociale veiligheid meer is dan meldingen over onveilige situaties. Niet alle gedragen leiden tot een melding maar er wel op duiden dat iemand de vrijheid buiten de poort niet aan kan. De signalen van afwijkend gedrag worden door Fivoor gemist. De twee buurtcoaches die in dienst zijn van Fivoor, zijn een paar uur per dag bereikbaar wat niet voldoende is. Als gedrag tot een melding leidt, is al te laat. Er is onvoldoende zicht op het gedrag van de mensen die naar buiten mogen als ze buiten zijn. Toepassing van het omgevingsplan maakt het voor de gemeente mogelijk om meer eisen te stellen m.b.t. de sociale veiligheid in de omgeving. Reclamant roept de gemeente op tot het stellen van die eisen. Antwoord gemeente Het gemeentebestuur heeft extra maatregelen getroffen (zoals de extra inzet van BOA’s) en zal ook in overleg met alle betrokkenen eisen stellen om de sociale veiligheid in de omgeving te borgen. Dat zal de gemeente buiten het omgevingsplan om doen, zoals ze ook de extra maatregelen al heeft getroffen. In het omgevingsplan kunnen namelijk alleen regels worden gesteld met het oog op de fysieke leefomgeving.

Regels die zien op de bedrijfsvoering van Fivoor (zoals een patiëntenstop) of het gedrag van de cliënten van Altrecht/Fivoor kunnen om die reden niet in het omgevingsplan worden gesteld. Dat neemt niet weg dat de gemeente deze maatregelen wel in overleg met alle betrokken partijen wil bespreken en daarbij ook rekent op de inzet en toewijding van Altrecht/Fivoor. Die inzet en toewijding is niet vrijblijvend. Er is geen aanleiding of rechtsplicht Fivoor positief te bestemmen Reclamant kan zich vinden in de wens van de gemeente om de regie te nemen bij het huisvesten van forensische zorg op het grondgebied van de gemeente. Reclamant kan zich niet vinden in het positief bestemmen van de forensische zorg op het WA Terrein in Den Dolder, waarop Fivoor zich bevindt. Momenteel rust op deze terreinen de bestemming ‘maatschappelijke doeleinden’. Reclamant is van mening dat het uitdrukkelijk bestemmen van de terreinen, als forensische zorg met uitsterfconstructie, de positie van Fivoor alleen maar sterker maken. De positieve bestemming forensische zorg belemmert toekomstig grondbeleid van de gemeente bij de transformatie van het gebied naar een woonwijk. Deze ontwikkeling wordt hiermee op slot gezet. Ook staat het een evenwichtige toedeling van functies in de weg – reclamant verwijst hierbij naar voetnoot 5.

Het positief als forensische zorg bestemmen van de zorgkern op het WA-terrein is naar mening van reclamant niet nodig. De motivatie die geldt voor het vaststellen van het Omgevingsplan maakt niet dat Fivoor zelf positief moet worden bestemd. Er is geen reden het zorgcluster op het WA-terrein deel uit te laten maken van dit Omgevingsplan. Als de terreinen waarop Fivoor zich bevindt uit het plan worden gehaald, blijft het huidige regime onverkort gelden. Hiermee wordt voorkomen dat later wegbestemmen Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 91 van 163

moeilijker is en dat er veel planschade of onteigeningsschadeloosstelling betaald moet worden op het moment dat er wel wordt gekozen voor een andere bestemming op de plaats van Fivoor. Als de terreinen uit het plan worden gehaald, worden de andere doelen van de gemeente gehaald. Het omgevingsplan lijkt uit te gaan van een uitruil van bestemmingen. In de rest van de gemeente wordt forensische zorg verboden daarom moet het ter plaatse van Fivoor wel positief bestemd worden. Reclamant is van mening dat dit een misvatting is en er geen sprake is van een evenwichtige toedeling van functies. De gemeenteraad is vrij in het vaststellen van de omvang van het plangebied en dus is er geen verplichting Fivoor positief te bestemmen. Het verlenen van zware psychiatrische zorg dan wel het hebben van een gesloten inrichting past daar niet in. Als dat zo is, dan heeft de gemeente onder de huidige voorschriften méér regie dan onder het ontwerpplan. Waar zij nu handhavend zou kunnen optreden tegen een gebruik dat afwijkt van de ter plaatse geldende bestemming, kan dat niet meer na vaststelling van dit plan. De gemeente geeft zo de regie uit handen. Bovendien geldt dat het gebouw Wier + is vergund met een projectbesluit, dit geldt voor het gebouw en niet voor het gebied waar het gebouw in gelegen is.

Nu de bestemming hierdoor over een veel groter gebied geldt, is dat temeer reden het plan niet vast te stellen. De openbare orde en veiligheid zijn een stuk minder goed te handhaven dan wanneer de bestemming beperkt blijft tot een aangeduid gebouw. Het ontwerpplan voorziet niet in de bestemming ‘celgebouw’ zoals opgenomen in de bijlage I, onderdeel B, bij het Besluit bouwwerken leefomgeving. Ter plaatse van Fivoor is de gebruiksfunctie voor ruimten voor dwangverblijf van personen. Indien de huidige bestemming daar ook niet in voorziet en vast staat, dat penitentiaire, forensische en TBS- maatregelen ten uitvoer gelegd worden in een gesloten en halfopen inrichting, dient de gemeente te onderzoeken of zij handhavend kan optreden, in plaats van dat gebruik positief te bestemmen. Antwoord gemeente Mede naar aanleiding van deze zienswijze is het plan aangepast en is de regeling aangepast. Hiervoor is al betoogd dat Fivoor in deze wijziging geen “positieve bestemming” heeft gekregen en dat het gemeentebestuur in deze wijziging een volgende stap zet op weg naar het definitieve vertrek van Altrecht en Fivoor, om plaats te maken voor woningbouw zoals in de Gebiedsvisie 2017 vastgelegd. Daarmee laat het gemeentebestuur meer ruimte voor een mogelijk toekomstige wijziging van het Omgevingsplan ten behoeve van de “woonfunctie” voor de WA-Hoeve, zoals beschreven in de Gebiedsvisie 2017.

De voorgestelde optie om de zorgkern op de WA-Hoeve buiten deze wijziging van het omgevingsplan te laten, hebben wij serieus overwogen. Daarbij bleek dat aan deze ogenschijnlijk heldere oplossing, belangrijke nadelen kleven. Voor de zorgkern geldt dan namelijk weer de bestaande “maatschappelijke bestemming”, zonder enige beperking voor forensische zorg. Een verzoek om uitbreiding zal onder deze “maatschappelijke bestemming” moeten worden toegestaan. Binnen deze bestemming is het gebruik ten behoeve van klinieken in de gezondheidsen welzijnszorg namelijk toegestaan en mogen er ten dienste daarvan ook gebouwen worden gebouwd. Het is juridisch zeer risicovol om nu, anders dan voorheen, te betogen dat een kliniek voor forensische zorg daar niet meer onder valt. Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 92 van 163

Een belangrijk nadeel is ook dat er in een plan waar de zorgkern buiten is gelaten, ook geen beperking van de forensische zorg kan worden opgenomen. In de aangepaste regeling die we voorstellen is de forensische zorg beperkt tot het bestaande legale gebruik (144 bedden/behandelplekken voor forensische zorg). Uitbreiding van het aantal bedden/behandelplekken voor forensische zorg is niet toegestaan. Als het bestaande gebruik voor forensische zorg door Fivoor daar definitief is beëindigd, is er geen nieuwe zorgverlener toegestaan die daar forensische zorg wil aanbieden. Al met al hebben wij gemeend dat het beter is om de zorgkern wel mee te nemen in deze wijziging omgevingsplan en de forensische zorg daarbij te beperken. Deze aanpak doet in onze ogen het meeste recht aan onze doelstelling om de regie te pakken op de nieuwvestiging van forensische zorg en voor de bestaande forensische zorg op de WA-Hoeve een zorgvuldige afweging van alle betrokken belangen te maken. Voor zover de zienswijze betrekking heeft op het onherroepelijk tijdelijk deel Omgevingsplan, kan deze niet in de weg staan aan het besluit. De regeling omtrent de omvang van de forensische zorg en de uitsterfregeling komen wel deels tegemoet aan de wens om forensische zorg op deze locatie te beperken.

Samenvattend Het voorstel mist de juiste belangenafweging tussen de belangen van de bewoners van Den Dolder en de overige bewoners van Zeist, zoals voorgeschreven in de Omgevingswet. Voorstel is in strijd met het gelijkheidsbeginsel: de bescherming van de bewoners van Zeist gaat ten koste van de veiligheid van de bewoners van Den Dolder. Voorstel is in strijd met het vertrouwensbeginsel: het is in strijd is met de gebiedsvisie WA-hoeve en de communicatie over vertrek en woningbouw. Voorstel is in wezen tegenstrijdig: het uitsterven kan eeuwig duren en de mogelijkheid tot forensisch gebruik van de terreinen wordt juist uitbereid. De keus om Fivoor buiten de verbodsbepaling te houden, is onjuist gemotiveerd. Verzoeken Reclamant heeft de volgende verzoeken. • Het plan aanpassen zodat Fivoor ook onder de verbodsbepaling valt (wegbestemmen). • Beslissen dat Fivoor moet vertrekken door een duidelijke einddatum te noemen, uiterlijk 1 januari 2027. • Formuleren dat tot het vertrek geen wijziging van de invulling van de zorg mag plaatsvinden. • Een patiëntenstop. • Als wegbestemmen van de Fivoor locatie niet haalbaar is, de huidige bestemming ongewijzigd laten en onderzoek te doen naar de mogelijkheden om handhavend op te treden wanneer afgeweken wordt van het gebruik. • Reclamant kan zich niet vinden in het positief bestemmen van de forensische zorg bij Fivoor op de WA-hoeve.

Als dat toch wordt overwogen, ook na de 2e moord in zeven jaar, dient die bestemming slechts aan de gebouwen worden toegekend die in gebruik zijn door Fivoor en niet het hele zorggebied. • Er moeten strengere en handhaafbare voorschriften worden opgelegd. Het aantal zorgbedden dienen te worden geteld. Het gaat erom dat het feitelijk aantal cliënten Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 93 van 163

• •

•

dat op enig moment ter plaatse is, het maximaal toegestane aantal fysiek niet kan overschrijden. Het omgevingsplan dient daar strenger regels aan te verbinden door de huidige capaciteit van de beide gebouwen positief in het ontwerpplan over te nemen. In geval de terreinen waarop Fivoor zich bevindt toch positief worden bestemd tot forensische zorg, dient er een duidelijke einddatum te worden genoemd, uiterlijk 1 januari 2027. Het uitsterfbeleid is anders een dode letter. Tot de datum vertrek, dienen er hoge eisen te worden gesteld aan de bedrijfsvoering van Fivoor en Altrecht op het gebied van veiligheid voor de omgeving. Er moet voldoende toezicht zijn om buiten de poort de gedragingen van patiënten te monitoren. Een volwaardige afdeling bewaking. Opnemen in het ontwerpplan dat bij een verzoek van Fivoor tot verhuizing naar een andere locatie binnen Zeist, bij de verplichte belangenafweging voor de omwonenden van de nieuwe locatie, de belangen van de bewoners van Den Dolder als zwaarwegend worden meegewogen. Dit om de verhuizing van Fivoor binnen Zeist zo reëel mogelijk te maken.

Antwoord gemeente Mede naar aanleiding van deze zienswijze is het plan aangepast. Zie paragraaf 1.2 van deze Nota van Zienswijzen en de beantwoording hiervoor, over de motivering en overwegingen van deze aanscherpingen. Wij delen uw zienswijze dat Fivoor in deze wijziging van het omgevingsplan geen positieve bestemming hoeft te krijgen. Aan uw verzoeken kunnen wij deels tegemoet komen: • Wegbestemmen vergt een uitgebreide voorbereiding van een juridisch houdbare motivering en een concreet plan voor een nieuwe functie op deze locatie. • Ook de einddatum van 1 januari 2027 voorschrijven in het omgevingsplan is op dit moment juridisch niet haalbaar. Het bestaande gebruik is vooralsnog legaal aanwezig op grond van het onherroepelijke tijdelijke deel van het Omgevingsplan en wegbestemmen vergt een uitgebreide voorbereiding en concrete planvorming voor woningbouw op dit gedeelte van de WA-Hoeve. • Er is nu voorgeschreven dat het bestaande legale gebruik voor forensische zorg niet meer mag worden uitgebreid. • Een andere invulling willen we niet uitsluiten omdat dit de bedrijfsvoering betreft waarover we in het omgevingsplan geen regels kunnen stellen. Om de veiligheid van de woonomgeving te verbeteren kunnen extra feitelijke maatregelen nodig zijn die tot een andere invulling leiden.

Waar het om gaat is dat de bestaande (legaal opgebouwde) forensische zorg niet verder wordt uitgebreid. • Een patiëntenstop betreft de bedrijfsvoering van Fivoor en kan niet via het omgevingsplan worden afgedwongen. • Er is bij de voorbereiding van deze wijziging omgevingsplan al onderzocht of forensische zorg mogelijk is onder de oude “maatschappelijke bestemming”. Binnen deze bestemming is het gebruik ten behoeve van klinieken in de gezondheids- en welzijnszorg toegestaan en mogen er ten dienste daarvan ook gebouwen worden gebouwd. Het is juridisch zeer risicovol om nu, anders dan voorheen, te betogen dat een kliniek voor forensische zorg daar niet meer onder valt. De voorgestelde optie om de zorgkern op de WA-Hoeve buiten deze wijziging van het omgevingsplan te laten, hebben wij serieus overwogen. Daaraan kleven echter belangrijke nadelen. Voor de zorgkern geldt dan namelijk weer de bestaande “maatschappelijke bestemming”, zonder enige beperking voor forensische zorg. Een verzoek om uitbreiding zal onder deze “maatschappelijke bestemming” moeten worden toegestaan. • De aanwijzing van een ruimer grondgebied dan de 3 gebouwen van Fivoor is gedaan om te kunnen inspelen op de slechte staat van onderhoud van sommige gebouwen.