RV25.015 Bijlage 1 Nota van Zienswijzen definitief v3 11032025

Vooruitlopend op het vertrek is er namelijk minder in het onderhoud van Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 94 van 163

•

•

•

•

de bestaande gebouwen geïnvesteerd. Met deze regeling hebben Altrecht en Fivoor meer armslag om het bestaande gebruik ook zo veilig mogelijk in te richten en zo nodig daarvoor maatregelen te treffen. Bovendien kan het ter voorbereiding van de verhuizing nodig zijn om tijdelijk met de huisvesting van cliënten te schuiven. Om de handhaafbaarheid te vergroten is een informatieplicht in het omgevingsplan opgenomen. Dat is niet vrijblijvend. Het opgeven van valse informatie kan een delict opleveren en op basis van deze informatie is er gerichter toezicht mogelijk. De omvang van de bestaande forensische zorg is in de regels met het aantal bedden/behandelplekken voor klinische forensische zorg opgenomen. Dat zijn duidelijke en handhaafbare regels. De uitsterfregeling is opgenomen om te voorkomen dat zich na het definitieve vertrek van Fivoor een andere aanbieder van forensische zorg kan vestigen. Die regeling is echt nodig. Hiervoor hebben wij onze overwegingen al beschreven om de einddatum niet in het omgevingsplan voor te schrijven maar buiten het omgevingsplan om te bewerkstelligen. Tot de datum van vertrek zullen er hoge eisen worden gesteld aan maatregelen om de veiligheid van de woonomgeving te waarborgen. Daar zullen middelen en instrumenten buiten het omgevingsplan om voor worden aangewend en daarbij zal ook de bedrijfsvoering van Fivoor op tafel liggen.

De belangen van de bewoners van Den Dolder wegen zwaar. Daartoe is in deze wijziging omgevingsplan ook geen positieve bestemming voor Fivoor meer opgenomen en een verbod op de uitbreiding van het bestaande legale gebruik. Tegelijkertijd zal de gemeente bij een verzoek om nieuwvestiging op een andere locatie in Zeist alle betrokken belangen zorgvuldig moeten afwegen. Daar kunnen we op dit moment eenvoudig geen voorschot op nemen. Wel zullen wij u nadrukkelijk meenemen in en betrekken bij toekomstige besluitvorming.

Wij zijn ons ervan bewust dat wij u geen kant en klare vertrekregeling kunnen bieden. Hoe graag we dat ook zouden willen, daarvoor spelen er te veel belangen om rekening mee te houden. In paragraaf 1.2 van deze Nota van Zienswijzen hebben wij daarom zo goed mogelijk proberen te beschrijven wat onze overwegingen zijn en op welke wijze we de regeling voor forensische zorg op de WA-Hoeve hebben aangepast. Deze aangepaste regeling is een volgende stap in de richting van beëindiging van forensische zorg in Den Dolder.

2.44

Reclamant 44 – zaaknr. 679603

Zienswijze per formulier Reclamant is tegen forensische zorg in Den Dolder. Bijlage(n): brief JPG-bestand Reclamant heeft de volgende punten van kritiek: 1. Onjuiste belangenafweging • Het voorstel beschermt de rest van Zeist ten koste van de veiligheid van de bewoners van Den Dolder, die juist extra bescherming nodig hebben. • Dit is in strijd met de Omgevingswet 2. Schending van principes • Gelijkheidsbeginsel: de bewoners van Den Dolder worden anders behandeld dan de bewoners in Zeist. • Vertrouwensbeginsel: het voorstel gaat tegen eerdere beloftes in w.o. de gebiedsvisie WA-hoeve en afspraken over vertrek en woning bouw.

Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 95 van 163

Reclamant sluit zich aan bij de zienwijze van de Belangenvereniging Den Dolder (zienswijze nr. 43 – zaaknr. 678382) Antwoord gemeente Onjuiste belangenafweging De belangen van de bewoners van Den Dolder wegen voor het gemeentebestuur van Zeist net zo zwaar als de belangen van de overige inwoners van onze gemeente. Het gemeentebrede verbod op forensische zorg is niet bedoeld om de nieuwvestiging van forensische zorg in de rest van de gemeente onmogelijk te maken. Het is wel bedoeld om vooraf en op basis van een concreet verzoek te kunnen beoordelen of forensische zorg op de aangevraagde locatie ook passend is. Bij een positieve beoordeling kan deze nieuwvestiging van forensische zorg dan mogelijk worden gemaakt met een buitenplanse omgevingsvergunning of een nieuwe wijziging van het omgevingsplan. De extra bescherming die de bewoners van Den Dolder nu nodig hebben, zijn we niet uit het oog verloren. In paragraaf 1.2 van deze Nota van Zienswijzen hebben wij getracht uit te leggen dat het plan is aangepast met de bedoeling om vast te houden aan het vertrek van Altrecht en Fivoor per 1 januari 2027 om plaats te maken voor woningbouw (zoals vastgelegd in de Gebiedsvisie WA-Hoeve 2017). Tot het vertrek zullen alle mogelijke middelen worden ingezet om de veiligheid van de woonomgeving voor de bewoners van Den Dolder te vergroten.

In paragraaf 1.2 hebben we uiteen gezet dat dit buiten het omgevingsplan om zal gebeuren en dat met deze wijziging omgevingsplan is beoogd een aangepaste regeling vast te stellen, die er op is gericht om vast te houden aan het vertrek om plaats te maken voor woningbouw. Schending van principes Alle bewoners van de gemeente Zeist worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. De forensische zorg/Fivoor is echter gevestigd in Den Dolder. De vestiging van Fivoor in het verleden was in overeenstemming met de geldende regels. Deze historische gegroeide situatie is voor de gemeente een voldongen feit. Voor de toekomst is de regeling wel aangepast en de forensische zorg beperkt en van een uitsterfregeling voorzien. Daarmee creëert het gemeentebestuur ruimte voor een mogelijk toekomstige wijziging van het omgevingsplan ten behoeve van een “woonfunctie” voor de WAHoeve, zoals beschreven in de Gebiedsvisie 2017. Een verplaatsing naar een andere locatie in Zeist blijft tot de mogelijkheden behoren. Maar dat kan nu alleen aan de hand van een concreet verzoek voor een concrete locatie. Daarbij zal de gemeente alle betrokken belangen zorgvuldig afwegen. We houden vast aan het vertrek van Altrecht en Fivoor per 1 januari 2027 om plaats te maken voor woningbouw, zoals beschreven in de Gebiedsvisie uit 2017.

In de algemene beantwoording in paragraaf 1.2 van deze Nota van Zienswijzen is uitgelegd waarom een vertrekdatum in het omgevingsplan te veel juridische risico’s met zich meebrengt. Dat die risico’s bijvoorbeeld kunnen leiden tot een vernietiging van het gemeentebrede verbod op forensische zorg en het wegvallen van de bescherming van het voorbereidingsbesluit. In dat geval moeten de oude “maatschappelijke bestemmingen” weer worden toegepast, zonder enige beperking voor forensische zorg en de nieuwvestiging daarvan. Om dat te voorkomen is in het omgevingsplan een “aangepaste regeling” opgenomen en wordt, buiten het omgevingsplan om, alles ondernomen om het vertrek per 1 januari 2027 te bewerkstelligen. Dat is geen vrijblijvende keuze voor Fivoor. Er liggen afspraken voor een vertrek. Tegelijkertijd is de realiteit ook dat de overheid verantwoordelijk is voor patiënten die gedwongen zorg nodig hebben. Daarom eerst een aangepaste regeling, om met deze vastgestelde aangepaste regeling te kunnen Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 96 van 163

werken aan een “woonbestemming” voor de WA-Hoeve, zoals vastgelegd in de Gebiedsvisie uit 2017.

3. Tegenstrijdigheid in beleid • Het uitsterfbeleid is zo vormgegeven dat het voortbestaan van de forensische zorg in feite wordt verlengd. • De mogelijkheden voor forensische zorg worden uitgebouwd i.p.v. afgebouwd. 4. Gebrekkige motivering • Het besluit de WA-hoeve buiten de verbodsbepaling te houden, is onvoldoende onderbouwd. Antwoord gemeente Tegenstrijdigheid in beleid De uitsterfregeling en de regeling voor forensische zorg zijn op deze onderdelen aangepast. Zie paragraaf 1.2 van deze Nota van Zienswijzen voor de overwegingen die aan deze aanpassingen ten grondslag liggen. Uitsterfbeleid De uitsterfregeling is opgenomen om te voorkomen dat zich na het definitieve vertrek van Fivoor een andere aanbieder van forensische zorg kan vestigen. Die regeling is echt nodig. Met de nieuwe regeling wordt het voortbestaan van de forensische zorg niet eindeloos verlengd. Afbouwen forensische zorg In deze wijziging wordt niet geregeld dat de forensische zorg moet worden afgebouwd wat neerkomt op een vorm van wegbestemmen. Het bestaande gebruik is op grond van het geldende tijdelijke deel van het omgevingsplan namelijk legaal aanwezig. Het betreft hier bestaande rechten die benut worden en dit dient de gemeente te respecteren.

“Wegbestemmen” vergt een uitgebreide voorbereiding van een juridisch houdbare motivering en een concreet plan voor een nieuwe functie op deze locatie (ook vertaald in een omgevingsplan). Dat is op dit moment niet actueel. Het “wegbestemmen” ligt daarom niet ter besluitvorming voor. Indien dit op een later moment gewenst is kan daar op dat moment alsnog een besluit over worden voorgelegd. Dit is afhankelijk van de ontwikkelingen rond het beoogde vertrek van Fivoor, de termijn waarbinnen dit kan worden gerealiseerd en het nog niet uitontwikkelde plan voor woningbouw op de locatie WA-hoeve (zie hierna de kopjes Gewijzigde omstandigheden en Vertrek Fivoor). Met deze wijziging ten opzichte van het ter inzage gelegde ontwerp, inhoudende een voorrangsregel tot beperking van forensische zorg, is de functie in deze wijziging van het Omgevingsplan niet “positief bestemd” en spreekt de gemeenteraad ook niet meer uit dat forensische zorg hier passend is. Hiermee laat het gemeentebestuur meer ruimte voor een mogelijk toekomstige wijziging van het omgevingsplan ten behoeve van een “woonfunctie” voor de WA-Hoeve, zoals beschreven in de Gebiedsvisie 2017. In lijn met de Gebiedsvisie uit 2017 en de Motie van de gemeenteraad van 28 januari 2025, is dit besluit daarom een volgende stap in de richting van beëindiging van forensische zorg op de locatie WA-hoeve.

Voor zover de zienswijze betrekking heeft op het onherroepelijk tijdelijk deel Omgevingsplan, kan deze niet in de weg staan aan het besluit. De regeling omtrent de omvang van de forensische zorg en de uitsterfregeling komen wel deels tegemoet aan de wens om forensische zorg op deze locatie te beperken.

Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 97 van 163

In de regels is nu een verbod opgenomen om de bestaande forensische zorg (aantal bedden/behandelplekken voor forensische zorg) verder uit te breiden. Op deze wijze kan de forensische zorg niet langer worden uitgebouwd. Reclamant heeft de volgende verzoeken: • Aanpassing van het omgevingsplan • Opnemen Fivoor / Altrecht / WA-hoeve in verbodsbepaling. • Einddatum vaststellen voor vertrek Fivoor uiterlijk op 1 januari 2027. • Tot einddatum mag er geen verandering in de zorgverlening plaatsvinden en moet een patiëntenstop worden ingevoerd. •

Als wegbestemmen niet haalbaar is • De huidige bestemming ongewijzigd houden en onderzoek handhaving tegen afwijkend gebruik.

•

Geen positieve bestemming van forensische zorg • In geval forensische zorg toch positief bestemd wordt o Dit beperken tot twee bestaande gebouwen en niet het hele gebied. o Opstellen strengere regels, wo limiet aantal bedden en handhaafbare voorschriften. o Duidelijke einddatum benoemen (uiterlijk 1 januari 2027) om het uitsterfbeleid concreet te maken.

•

Veiligheidsmaatregelen tot vertrek • Hoge eisen stellen aan bedrijfsvoering van Fivoor en Altrecht met extra aandacht voor veiligheid van de omgeving. • Zorg voor toezicht buiten de instelling en een volwaardige bewakingsafdeling.

•

Verhuizen intern Zeist • Bij een mogelijke verhuizing van Fivoor binnen Zeist, moeten de belangen van de bewoners van Den Dolder zwaar meewegen in de besluitvorming.

Antwoord gemeente Wegbestemmen en einddatum 1 januari 2027 Met deze voorrangsregel wordt geen verbod voor Atrecht en Fivoor geregeld. Het bestaande gebruik is op grond van het geldende tijdelijke deel van het omgevingsplan legaal aanwezig. Het betreft hier bestaande rechten die benut worden en dit dient de gemeente te respecteren. “Wegbestemmen” vergt een uitgebreide voorbereiding van een juridisch houdbare motivering en een concreet plan voor een nieuwe functie op deze locatie (ook vertaald in een omgevingsplan). Dat is op dit moment niet actueel. Het “wegbestemmen” ligt daarom niet ter besluitvorming voor. Indien dit op een later moment gewenst is kan daar op dat moment alsnog een besluit over worden voorgelegd. Dit is afhankelijk van de ontwikkelingen rond het beoogde vertrek van Fivoor, de termijn waarbinnen dit kan worden gerealiseerd en het nog niet uitontwikkelde plan voor woningbouw op de locatie WA-hoeve (zie hierna de kopjes Gewijzigde omstandigheden en Vertrek Fivoor). Met deze wijziging ten opzichte van het ter inzage gelegde ontwerp, inhoudende een voorrangsregel tot beperking van forensische zorg, is de functie in deze wijziging van het Omgevingsplan niet “positief bestemd” en spreekt de gemeenteraad ook niet meer uit dat forensische zorg hier passend is.

Hiermee laat het gemeentebestuur meer ruimte voor een mogelijk toekomstige wijziging van het omgevingsplan ten behoeve van een “woonfunctie” voor de WA-Hoeve, zoals beschreven in de Gebiedsvisie 2017. In lijn met de Gebiedsvisie uit 2017 en de Motie van de gemeenteraad van 28 januari Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 98 van 163

2025, is dit besluit daarom een volgende stap in de richting van beëindiging van forensische zorg op de locatie WA-hoeve. Patiëntenstop Het gemeentebestuur kiest ervoor om geen patiëntenstop in het omgevingsplan op te nemen, nog daargelaten of deze wijze van wegbestemmen juridisch mogelijk zou zijn. De keuze om in het omgevingsplan het bestaande legale gebruik te beëindigen wordt gemaakt in het kader van een belangenafweging waarbij ook het algemeen belang voor forensische zorg en de belangen van Altrecht en Fivoor meewegen. Het gemeentebestuur werkt samen met Altrecht en Fivoor buiten de kaders van de voorliggende wijziging van het omgevingsplan voort aan een oplossing die ervoor moet zorgen dat forensische zorg op deze locatie zal eindigen (zie hierna kopje Vertrek Fivoor). Deze toekomstige oplossing zal, indien juridisch noodzakelijk, in een volgende wijziging van het omgevingsplan worden verwerkt. Huidige bestemming ongewijzigd en handhaven Er is bij de voorbereiding van deze wijziging omgevingsplan al onderzocht of forensische zorg mogelijk is onder de oude “maatschappelijke bestemming”. Binnen deze bestemming is het gebruik ten behoeve van klinieken in de gezondheids- en welzijnszorg toegestaan en mogen er ten dienste daarvan ook gebouwen worden gebouwd.

Het is juridisch zeer risicovol om nu, anders dan voorheen, te betogen dat een kliniek voor forensische zorg daar niet meer onder valt. De voorgestelde optie om de zorgkern op de WA-Hoeve buiten deze wijziging van het omgevingsplan te laten, hebben wij serieus overwogen. Daaraan kleven echter belangrijke nadelen. Voor de zorgkern geldt dan namelijk weer de bestaande “maatschappelijke bestemming”, zonder enige beperking voor forensische zorg. Een verzoek om uitbreiding zal onder deze “maatschappelijke bestemming” moeten worden toegestaan. Voor zover de zienswijze betrekking heeft op het onherroepelijk tijdelijk deel Omgevingsplan, kan deze niet in de weg staan aan het besluit. De regeling omtrent de omvang van de forensische zorg en de uitsterfregeling komen wel deels tegemoet aan de wens om forensische zorg op deze locatie te beperken. 2 bestaande gebouwen niet hele gebied De aanwijzing van een ruimer grondgebied dan de 3 gebouwen van Fivoor is gedaan om te kunnen inspelen op de slechte staat van onderhoud van sommige gebouwen. Vooruitlopend op het vertrek is er namelijk minder in het onderhoud van de bestaande gebouwen geïnvesteerd. Met deze regeling hebben Altrecht en Fivoor meer armslag om het bestaande gebruik ook zo veilig mogelijk in te richten en zo nodig daarvoor maatregelen te treffen.

Bovendien kan het ter voorbereiding van de verhuizing nodig zijn om tijdelijk met de huisvesting van cliënten te schuiven. Limiet aantal bedden/handhaafbare voorschriften Forensische zorg is nu in de regels beperkt tot het bestaande legale gebruik dat bestaat uit 144 bedden/behandelplekken voor forensische zorg. Veiligheidsmaatregelen tot vertrek Het gemeentebestuur heeft extra maatregelen getroffen (zoals de extra inzet van BOA’s) en zal ook in overleg met alle betrokkenen eisen stellen om de sociale veiligheid in de omgeving te borgen. Dat zal de gemeente buiten het omgevingsplan om doen, zoals ze ook de extra maatregelen al heeft getroffen. In het omgevingsplan kunnen namelijk alleen regels worden gesteld met het oog op de fysieke leefomgeving. Regels die zien op de bedrijfsvoering van Fivoor (zoals een patiëntenstop) of het gedrag van de cliënten van Altrecht/Fivoor kunnen om die reden niet in het omgevingsplan worden gesteld. Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 99 van 163

Dat neemt niet weg dat de gemeente deze maatregelen wel in overleg met alle betrokken partijen wil bespreken en daarbij ook rekent op de inzet en toewijding van Altrecht/Fivoor. Die inzet en toewijding is niet vrijblijvend. Het gemeentebestuur blijft zich voor de tussenliggende periode, tot het vertrek van Fivoor, inzetten op het nemen van veiligheidsmaatregelen en zal ook de in de zienswijzen genoemde suggesties voor feitelijke maatregelen in overweging nemen. Zie hierover ook paragraaf 1.2 onder de kop: Vertrek Altrecht en Fivoor en plannen woningbouw locatie WA-Hoeve. Verhuizen intern Zeist Bij een verhuizing wegen de belangen van de inwoners van Den Dolder zwaar voor het gemeentebestuur. De gebeurtenissen in 2025 en de vele zienswijzen van de inwoners van Den Dolder hebben diepe indruk gemaakt. Tegelijkertijd moet de gemeenteraad in het omgevingsplan alle betrokken belangen binnen de fysieke leefomgeving afwegen. Dat zijn de belangen van de bewoners van Den Dolder bij een veilige woonomgeving (sociale veiligheid) maar ook het algemeen belang bij een goed functionerende forensische zorg in Nederland, de belangen van de cliënten (en hun familie) van Altrecht en Fivoor bij een goede zorg en de belangen van Altrecht en Fivoor bij het gebruik van hun bestaande (legaal opgebouwde) rechten en een gezonde bedrijfsvoering.

2.45

Reclamant 45 – zaaknr. 679967

Zienswijze per formulier Fivoor moet weg van Den Dolder voor 1-1-2027. Reclamant verwijst naar bijlage. Bijlage(n) – brief Zienswijze is gelijkluidend aan zienwijze nr. 32 - zaaknr. 667761 Antwoord gemeente Deze zienswijze is gelijkluidend aan zienswijze nr. 32. Zie daarom voor de beantwoording ook de beantwoording van zienswijzen 32 in deze Nota van Zienswijzen.

2.46

Reclamant 46 – zaaknr. 681286

Zienswijze per formulier Reclamant vindt het een prima plan en een eerste stap naar meer grip op forensische zorg. Bijlage(n) – niet van toepassing Antwoord gemeente Dat is inderdaad precies wat met deze wijziging van het omgevingsplan is beoogd.

Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 100 van 163