RV25.015 Bijlage 1 Nota van Zienswijzen definitief v3 11032025

2.16

Reclamant 16 – zaaknr. 659642

Zienswijze Reclamant laat weten tegen de omgevingsplannen van de gemeente Zeist te zijn m.b.t. wijziging forensische zorg. Reclamant vraag hoe lang inwoners in angst moeten leven, hoeveel doden er moeten nog vallen? Na de 12 auto branden, A. Faber, alle overlast door drugs, alcohol, winkeldiefstal, ontsnappingen en de recente moord, is het genoeg. Fivoor moet weg uit het dorp!

Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 39 van 163

Bijlage(n): niet van toepassing Antwoord gemeente Het is genoeg geweest Het gemeentebestuur deelt de grote zorgen van de inwoners van Den Dolder over de veiligheid van hun woonomgeving. Wij hebben begrip voor het gevoel dat het na alle gebeurtenissen van de afgelopen jaren genoeg is geweest. Maar het is lastig om eenvoudig en snel een einde te maken aan meer dan 100 jaar aanwezigheid van de WA-Hoeve in Den Dolder met legaal opgebouwde rechten. In het omgevingsplan moet de gemeenteraad daartoe alle betrokken belangen binnen de fysieke leefomgeving afwegen. Dat zijn de belangen van de bewoners van Den Dolder bij een veilige woonomgeving (sociale veiligheid) maar ook het algemeen belang bij een goed functionerende forensische zorg in Nederland, de belangen van de cliënten (en hun familie) van Altrecht en Fivoor bij een goede zorg en de belangen van Altrecht en Fivoor bij het gebruik van hun bestaande (legaal opgebouwde) rechten en een gezonde bedrijfsvoering. Fivoor weg uit het Dorp Het gemeentebestuur houdt vast aan het vertrek vóór 1 januari 2027 om plaats te maken voor woningbouw, zoals vastgelegd in de Gebiedsvisie uit 2017. Tegelijkertijd kunnen we de historische gegroeide en legaal opgebouwde rechten op dit moment niet “wegbestemmen” in het Omgevingsplan. Het bestaande gebruik is op grond van het geldende tijdelijke deel van het omgevingsplan legaal aanwezig.

Het betreft hier bestaande rechten die benut worden en dit dient de gemeente te respecteren. “Wegbestemmen” vergt een uitgebreide voorbereiding van een juridisch houdbare motivering en een concreet plan voor een nieuwe functie op deze locatie (ook vertaald in een omgevingsplan). Dat is op dit moment niet actueel. Het “wegbestemmen” ligt daarom niet ter besluitvorming voor. Indien dit op een later moment gewenst is kan daar op dat moment alsnog een besluit over worden voorgelegd. Dit is afhankelijk van de ontwikkelingen rond het beoogde vertrek van Fivoor, de termijn waarbinnen dit kan worden gerealiseerd en het nog niet uitontwikkelde plan voor woningbouw op de locatie WA-hoeve (zie hierna de kopjes Gewijzigde omstandigheden en Vertrek Fivoor). Met deze wijziging ten opzichte van het ter inzage gelegde ontwerp, inhoudende een voorrangsregel tot beperking van forensische zorg, is de functie in deze wijziging van het Omgevingsplan niet “positief bestemd” en spreekt de gemeenteraad ook niet meer uit dat forensische zorg hier passend is. Hiermee laat het gemeentebestuur meer ruimte voor een mogelijk toekomstige wijziging van het omgevingsplan ten behoeve van een “woonfunctie” voor de WA-Hoeve, zoals beschreven in de Gebiedsvisie 2017.

In lijn met de Gebiedsvisie uit 2017 en de Motie van de gemeenteraad van 28 januari 2025, is dit besluit daarom een volgende stap in de richting van beëindiging van forensische zorg op de locatie WA-hoeve.

2.17

Reclamant 17 – zaaknr. 660859

Zienswijze per formulier Geen forensische kliniek in de gemeente Zeist m.u.v. Willem Arntz uitsterf ……. Ook in Den Dolder moet de forensische kliniek met spoed weg. De twee incidenten die zich hebben voorgedaan zorgen voor een onveilig gevoel. De bewoners hebben jaren meegedacht in oplossingen maar voelen zich nu in de steek gelaten door hun eigen gemeente.

Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 40 van 163

Bijlage(n): niet van toepassing Antwoord gemeente In de steek gelaten door eigen gemeente Reclamant spreekt het gevoel uit dat de inwoners van Den Dolder ongelijk worden behandeld en het gemeentebestuur ze in de steek heeft gelaten. Dat is zeker niet de bedoeling. De inwoners van Den Dolder zijn voor het gemeentebestuur volwaardige inwoners van de gemeente die net als ieder ander moeten worden behandeld. Op de WA-Hoeve in Den Dolder wordt al heel lang psychiatrische zorg verleend en dat maakt dat veranderingen niet eenvoudig en snel voor elkaar zijn te krijgen. Dat kan alleen na een zorgvuldige afweging van alle betrokken belangen. Dat zijn de belangen van de inwoners van Den Dolder bij een veilige woonomgeving (sociale veiligheid) maar ook het algemeen belang bij een goed functionerende forensische zorg in Nederland, de belangen van de cliënten (en hun familie) van Altrecht en Fivoor bij een goede zorg en de belangen van Altrecht en Fivoor bij het gebruik van hun bestaande (legaal opgebouwde) rechten en een gezonde bedrijfsvoering. Dat is wat we in ons besluit hebben gedaan. Forensische zorg met spoed weg Het gemeentebestuur houdt vast aan het vertrek vóór 1 januari 2027 om plaats te maken voor woningbouw, zoals vastgelegd in de Gebiedsvisie uit 2017.

Tegelijkertijd kunnen we de historische gegroeide en legaal opgebouwde rechten op dit moment niet “wegbestemmen” in het Omgevingsplan. Het bestaande gebruik is op grond van het geldende tijdelijke deel van het omgevingsplan legaal aanwezig. Het betreft hier bestaande rechten die benut worden en dit dient de gemeente te respecteren. “Wegbestemmen” vergt een uitgebreide voorbereiding van een juridisch houdbare motivering en een concreet plan voor een nieuwe functie op deze locatie (ook vertaald in een omgevingsplan). Dat is op dit moment niet actueel. Het “wegbestemmen” ligt daarom niet ter besluitvorming voor. Indien dit op een later moment gewenst is kan daar op dat moment alsnog een besluit over worden voorgelegd. Dit is afhankelijk van de ontwikkelingen rond het beoogde vertrek van Fivoor, de termijn waarbinnen dit kan worden gerealiseerd en het nog niet uitontwikkelde plan voor woningbouw op de locatie WA-hoeve (zie hierna de kopjes Gewijzigde omstandigheden en Vertrek Fivoor). Met deze wijziging ten opzichte van het ter inzage gelegde ontwerp, inhoudende een voorrangsregel tot beperking van forensische zorg, is de functie in deze wijziging van het Omgevingsplan niet “positief bestemd” en spreekt de gemeenteraad ook niet meer uit dat forensische zorg hier passend is.

Hiermee laat het gemeentebestuur meer ruimte voor een mogelijk toekomstige wijziging van het omgevingsplan ten behoeve van een “woonfunctie” voor de WA-Hoeve, zoals beschreven in de Gebiedsvisie 2017. In lijn met de Gebiedsvisie uit 2017 en de Motie van de gemeenteraad van 28 januari 2025, is dit besluit daarom een volgende stap in de richting van beëindiging van forensische zorg op de locatie WA-hoeve.

2.18

Reclamant 18 – zaaknr. 661322

Zienswijze per formulier Geen plekken voor Fivoor. Reclamant wil graag dat Fivoor per 01-01-2027 vertrekt uit Den Dolder. Dat was beloofd en moet doorgaan. Eerst was vertrek 01-01-2025. Andere plek voor Fivoor.

Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 41 van 163

Bijlage(n): niet van toepassing Antwoord gemeente Vertrek Fivoor per 1 januari 2027 Het gemeentebestuur houdt vast aan het vertrek vóór 1 januari 2027 om plaats te maken voor woningbouw, zoals vastgelegd in de Gebiedsvisie uit 2017. Tegelijkertijd kunnen we de historische gegroeide en legaal opgebouwde rechten op dit moment niet “wegbestemmen” in het Omgevingsplan. Op de WA-Hoeve in Den Dolder wordt al heel lang psychiatrische zorg verleend en dat maakt dat veranderingen niet eenvoudig en snel voor elkaar zijn te krijgen. Dat kan alleen na een zorgvuldige afweging van alle betrokken belangen. Dat zijn de belangen van de inwoners van Den Dolder bij een veilige woonomgeving (sociale veiligheid) maar ook het algemeen belang bij een goed functionerende forensische zorg in Nederland, de belangen van de cliënten (en hun familie) van Altrecht en Fivoor bij een goede zorg en de belangen van Altrecht en Fivoor bij het gebruik van hun bestaande (legaal opgebouwde) rechten en een gezonde bedrijfsvoering. Dat is wat we in ons besluit hebben gedaan. Het bestaande gebruik is op grond van het geldende tijdelijke deel van het omgevingsplan legaal aanwezig. Het betreft hier bestaande rechten die benut worden en dit dient de gemeente te respecteren.

“Wegbestemmen” vergt een uitgebreide voorbereiding van een juridisch houdbare motivering en een concreet plan voor een nieuwe functie op deze locatie (ook vertaald in een omgevingsplan). Dat is op dit moment niet actueel. Het “wegbestemmen” ligt daarom niet ter besluitvorming voor. Indien dit op een later moment gewenst is kan daar op dat moment alsnog een besluit over worden voorgelegd. Dit is afhankelijk van de ontwikkelingen rond het beoogde vertrek van Fivoor, de termijn waarbinnen dit kan worden gerealiseerd en het nog niet uitontwikkelde plan voor woningbouw op de locatie WA-hoeve (zie hierna de kopjes Gewijzigde omstandigheden en Vertrek Fivoor). Met deze wijziging ten opzichte van het ter inzage gelegde ontwerp, inhoudende een voorrangsregel tot beperking van forensische zorg, is de functie in deze wijziging van het Omgevingsplan niet “positief bestemd” en spreekt de gemeenteraad ook niet meer uit dat forensische zorg hier passend is. Hiermee laat het gemeentebestuur meer ruimte voor een mogelijk toekomstige wijziging van het omgevingsplan ten behoeve van een “woonfunctie” voor de WA-Hoeve, zoals beschreven in de Gebiedsvisie 2017. In lijn met de Gebiedsvisie uit 2017 en de Motie van de gemeenteraad van 28 januari 2025, is dit besluit daarom een volgende stap in de richting van beëindiging van forensische zorg op de locatie WA-hoeve.

2.19

Reclamant 19 – zaaknr. 662113

Zienswijze per formulier Onbehoorlijk bestuur. Reclamant verwijst naar de bijlage. Bijlage(n): brief In essentie komt de wijziging forensische zorg neer op het terugkomen op een eerder besluit, nl. dat de forensische zorg zou gaan verdwijnen uit Den Dolder uiterlijk januari 2027. Toen reclamant 8 jaar geleden in Den Dolder kwam wonen, was dat de bedoeling. Inmiddels hebben twee verschrikkelijke moorden plaatsgevonden door cliënten die onder behandeling waren op het terrein van de Willem Arntz Hoeve. Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 42 van 163

De gemeente formuleert haar voornemen nu als volgt: “De bestaande forensische zorgactiviteiten op de locatie van de Willem Arntsz Hoeve in Den Dolder blijven met deze wijziging toegestaan, zij het in combinatie met een uitsterfregeling.” Niet alleen wordt hiermee teruggekomen op een eerder besluit, maar wordt tevens een eerdere mogelijkheid, namelijk verhuizen naar een andere locatie binnen de gemeente Zeist, onmogelijk gemaakt. Daarnaast vind ik het gebruik van de term ‘uitsterfregeling’ niet op zijn plaats. Dit zou betekenen dat er geen nieuwe cliënten meer worden geplaatst, zodat de instelling langzaam haar functie verliest. Ook daarvan is geen sprake. De instelling blijft weliswaar met een gelimiteerd aantal cliënten bestaan en van zicht op een beëindiging van deze voorziening in Den Dolder is geen sprake. Reclamant verwacht van mijn gemeente, mede in het licht van de recente vreselijke gebeurtenis, een perspectief op verbetering van de situatie in Den Dolder. Zo niet dan is daar maar een toepasselijke term voor, namelijk onbehoorlijk bestuur. Antwoord gemeente Terugkomen op eerder besluit Het gemeentebestuur houdt vast aan het vertrek vóór 1 januari 2027 om plaats te maken voor woningbouw, zoals vastgelegd in de Gebiedsvisie uit 2017. Tegelijkertijd kunnen we de historische gegroeide en legaal opgebouwde rechten op dit moment niet “wegbestemmen” in het Omgevingsplan.

Op de WA-Hoeve in Den Dolder wordt al heel lang psychiatrische zorg verleend en dat maakt dat veranderingen niet eenvoudig en snel voor elkaar zijn te krijgen. Dat kan alleen na een zorgvuldige afweging van alle betrokken belangen. Dat zijn de belangen van de inwoners van Den Dolder bij een veilige woonomgeving (sociale veiligheid) maar ook het algemeen belang bij een goed functionerende forensische zorg in Nederland, de belangen van de cliënten (en hun familie) van Altrecht en Fivoor bij een goede zorg en de belangen van Altrecht en Fivoor bij het gebruik van hun bestaande (legaal opgebouwde) rechten en een gezonde bedrijfsvoering. Dat is wat we in ons besluit hebben gedaan. Het bestaande gebruik is op grond van het geldende tijdelijke deel van het omgevingsplan legaal aanwezig. Het betreft hier bestaande rechten die benut worden en dit dient de gemeente te respecteren. “Wegbestemmen” vergt een uitgebreide voorbereiding van een juridisch houdbare motivering en een concreet plan voor een nieuwe functie op deze locatie (ook vertaald in een omgevingsplan). Dat is op dit moment niet actueel. Het “wegbestemmen” ligt daarom niet ter besluitvorming voor. Indien dit op een later moment gewenst is kan daar op dat moment alsnog een besluit over worden voorgelegd.

Dit is afhankelijk van de ontwikkelingen rond het beoogde vertrek van Fivoor, de termijn waarbinnen dit kan worden gerealiseerd en het nog niet uitontwikkelde plan voor woningbouw op de locatie WA-hoeve (zie hierna de kopjes Gewijzigde omstandigheden en Vertrek Fivoor). Met deze wijziging ten opzichte van het ter inzage gelegde ontwerp, inhoudende een voorrangsregel tot beperking van forensische zorg, is de functie in deze wijziging van het Omgevingsplan niet “positief bestemd” en spreekt de gemeenteraad ook niet meer uit dat forensische zorg hier passend is. Hiermee laat het gemeentebestuur meer ruimte voor een mogelijk toekomstige wijziging van het omgevingsplan ten behoeve van een “woonfunctie” voor de WA-Hoeve, zoals beschreven in de Gebiedsvisie 2017. In lijn met de Gebiedsvisie uit 2017 en de Motie van de gemeenteraad van 28 januari Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 43 van 163

2025, is dit besluit daarom een volgende stap in de richting van beëindiging van forensische zorg op de locatie WA-hoeve. Onmogelijk maken andere locatie in Zeist Met het gemeentebrede verbod op forensische zorg wordt een andere locatie in Zeist niet onmogelijk gemaakt. Daarmee wil de Gemeente Zeist wel de regie houden op de aanwezigheid van forensische zorg binnen de gemeente. De gemeente wil voorafgaand aan en op basis van een concreet verzoek, kunnen beoordelen of nieuwvestiging of uitbreiding van forensische zorg op de aangevraagde locatie passend is. Dit zal dan op dat moment in een nieuwe procedure worden beoordeeld. Dat kan de procedure zijn van een wijziging van het omgevingsplan (bevoegdheid gemeenteraad) of de procedure van een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (met adviesrecht gemeenteraad). Verder is het College door de gemeenteraad opgeroepen om in gesprek te gaan met de verantwoordelijke staatssecretaris en daarbij stevig aan te dringen op het vertrek van de Kliniek Fivoor uit Den Dolder. Dit gesprek heeft inmiddels plaatsgevonden. In dit gesprek heeft het college een dringend beroep gedaan op het Rijk om hulp te bieden. Zij heeft aangegeven op zoek te zijn naar perspectief en hulp en ondersteuning van het Rijk te zoeken bij het vinden van een alternatieve locatie voor Fivoor.

In het gesprek is het gegaan over de lange termijn (vinden nieuwe locatie) en de korte termijn (versterken leefbaarheid en veiligheid in Den Dolder tot het moment van vertrek). Ook heeft het college de staatssecretaris uitgenodigd om op werkbezoek te komen in Den Dolder. De staatssecretaris Justitie & Veiligheid is welwillend op zowel de korte als lange termijn te ondersteunen. Voor de korte termijn overlegt zij met Fivoor over wat er nodig is, wat Fivoor zelf kan doen en welke ondersteuning het ministerie kan bieden. Voor de langere termijn gaat het ministerie kijken of er mogelijkheden zijn om Rijksvastgoed in te zetten voor de verplaatsing van Fivoor. Uitsterfregeling term die niet op zijn plaats is De term uitsterfregeling heeft onbedoeld verwarring opgeroepen. Om meer duidelijkheid te geven is de voorrangsregeling in artikel 6.4 aangepast. Met de uitsterfregeling wordt geregeld dat er na het definitieve vertrek van Fivoor van de WA-Hoeve, niet een andere verlener van forensische zorg wordt gevestigd op de WA-Hoeve. Dat is inderdaad niet uitsterven in de zin dat Fivoor in het omgevingsplan wordt wegbestemd en voor 1 januari 2027 moet vertrekken. Dat is op dit moment juridisch niet houdbaar. Het bestaande gebruik voor forensische zorg is vooralsnog legaal aanwezig op grond van het onherroepelijke tijdelijke deel van het Omgevingsplan.

Wegbestemmen vergt een uitgebreide voorbereiding van een juridisch houdbare motivering en een concreet plan voor een nieuwe functie op deze locatie. Mogelijk zal dit in de toekomst wel haalbaar zijn. Het is afhankelijk van de ontwikkelingen rond het beoogde vertrek van Fivoor, de termijn waarbinnen dit kan worden gerealiseerd en het nog niet ontwikkelde plan voor woningbouw op de locatie WA-hoeve. Met deze volgende stap in de richting van beëindiging van forensische zorg op de WAhoeve, laat het gemeentebestuur meer ruimte voor een mogelijk toekomstige wijziging van het Omgevingsplan ten behoeve van de ‘woonfunctie” voor de WA-Hoeve, zoals beschreven in de Gebiedsvisie 2017. Dat is in de lijn van de Gebiedsvisie uit 2017 en de Motie van de gemeenteraad van 28 januari 2025. Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 44 van 163

2.20

Reclamant 20 – zaaknr. 662146

Zienswijze per formulier Reclamant verwijst naar bijlage. Bijlage(n): brief 8 Jaar geleden toen reclamant in Den Dolder kwam wonen, vond enkele maanden later de moord op A. Faber plaats. Voor reclamant was dit reden om zich te verdiepen in forensische zorg in het dorp. De rondleiding leverde een desolaat beeld op van het terrein vol vervallen leegstaande gebouwen. Hiertussen waren nog enkele gebouwen waar nog zorg werd geleverd maar per uiterlijk januari 2027 zou alle forensische zorg vertrokken zijn, zo was te lezen in alle publicaties. In de tussentijd heeft reclamant zich ingezet om de leefbaarheid op het terrein te vergroten en er het beste van te maken. Januari 2025 is een inwoonster van Den Dolder neergestoken door een client van Fivoor en is overleden. Zeer verdrietig voor de nabestaanden en nieuwe angst voor de inwoners van Den Dolder. De gemeente Zeist geeft aan te streven naar een gezonde, veilige en duurzame leefomgeving. Ook geeft zij aan dat forensische zorg een aanzienlijke druk legt op de leefbaarheid, de sociale veiligheid en het veiligheidsgevoel in wijken en buurten. Reden om in een omgevingsplan forensische zorg binnen de gemeente Zeist te verbieden. Wat betekent dit voor Den Dolder? De sluiting van de forensische zorg in Den Dolder lijkt verder weg dan ooit. Fivoor geeft aan dat de sluitingsdatum van uiterlijk 1 januari 2027 niet gehaald gaat worden.

Zeker nu de Gemeente Zeist vestiging op een andere locatie in de gemeente verbiedt. Wat rest is een uitsterfregeling voor Fivoor in Den Dolder, voortzetting van de zorg in Den Dolder, op het desolate terrein, een zeer onwenselijke situatie voor de bewoners van Den Dolder maar ook voor de cliënten en personeelsleden van Fivoor. Het streven naar een veilige woonomgeving lijkt voor de gemeente Zeist niet van toepassing op de bewoners van Den Dolder. Het omgevingsplan is daarvan het bewijs. Alle inwoners van Zeist zullen gevrijwaard worden van forensische zorg in hun woonomgeving met uitzondering van die in Den Dolder. Het omgevingsplan zoals het er nu ligt, zonder harde einddatum voor het vertrek van de forensische zorg uit Den Dolder, is een schoffering van de inwoners aldaar die al 2 keer in 7 jaar zijn geconfronteerd met een brute moord. Het omgevingsplan zou i.i.g. moeten bevatten: • Een definitieve einddatum voor alle forensische zorg in Den Dolder van uiterlijk 1 januari 2027 zoals eerder toegezegd. Deze einddatum mag niet gekoppeld zijn aan het al dan niet vinden van een nieuwe locatie voor en door Fivoor. • Een uitsterfregeling voor de forensische zorg in Den Dolder die uitgaat van een opnamestop van nieuwe cliënten per 1 februari 2025. Er kan namelijk geen sprake zijn van uitsterven als de situatie (aantal cliënten) gelijk blijft.

Antwoord gemeente Inzet leefbaarheid op terrein Altrecht

Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 45 van 163

Het gemeentebestuur heeft grote waardering voor de inzet van reclamant voor de leefbaarheid op het terrein van Altrecht en ook voor de inzet van andere betrokken inwoners van Den Dolder voor de veiligheid en leefbaarheid in het dorp. Wij kunnen ons voorstellen dat de schokkende gebeurtenissen een zware wissel trekken op het veiligheidsgevoel van de inwoners van Den Dolder en andere nauw betrokkenen. Dat heeft zwaar gewogen bij de zorgvuldige afweging van alle betrokken belangen door het gemeentebestuur. Tegelijkertijd heeft meegewogen dat op de WA-Hoeve in Den Dolder al heel lang psychiatrische zorg wordt verleend en dat maakt dat veranderingen niet eenvoudig en snel voor elkaar zijn te krijgen. Dat kan alleen na een zorgvuldige afweging van alle betrokken belangen. Dat zijn de belangen van de inwoners van Den Dolder bij een veilige woonomgeving (sociale veiligheid) maar ook het algemeen belang bij een goed functionerende forensische zorg in Nederland, de belangen van de cliënten (en hun familie) van Altrecht en Fivoor bij een goede zorg en de belangen van Altrecht en Fivoor bij het gebruik van hun bestaande (legaal opgebouwde) rechten en een gezonde bedrijfsvoering. Dat is wat we in ons besluit hebben gedaan.

Gezonde, veilige en duurzame leefomgeving Het gemeentebestuur blijft zich voor de tussenliggende periode, tot het vertrek van Fivoor, inzetten op het nemen van veiligheidsmaatregelen en zal ook de in de zienswijzen genoemde suggesties voor feitelijke maatregelen in overweging nemen. Naar aanleiding van de gebeurtenissen heeft het gemeentebestuur ook maatregelen genomen om de veiligheid van de woonomgeving in het dorp te vergroten. Zie de website van de gemeente over “Veilige woonomgeving Den Dolder: https://www.zeist.nl/veilige-woonomgeving-den-dolder Ook Altrecht en Fivoor hebben op en om hun eigen terrein maatregelen genomen. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd doet een onderzoek naar het dodelijke steekincident. De gemeente heeft een gesprek met de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid gehad in de aanwezigheid van de Commissaris van de Koning. Daarin heeft de gemeente hulp gevraagd aan het ministerie bij het verbeteren van de veiligheid en de verplaatsing van de klinieken van Fivoor. In samenspraak met het Rijk wordt nu gezocht naar mogelijkheden om Fivoor elders te huisvesten. In paragraaf 1.2 van deze Nota van Zienswijze hebben wij aangegeven dat de bevoegdheden van het gemeentebestuur en de bevoegdheden van andere instanties zoals de Inspectie en het Ministerie van belang zijn voor de wijze waarop middelen en instrumenten worden ingezet.

Het omgevingsplan is een bevoegdheid van de gemeenteraad. In het omgevingsplan kunnen geen regels worden gesteld in het kader van de openbare orde (en veiligheid). Los van het omgevingsplan kan het gemeentebestuur wel besluiten over maatregelen nemen en heeft de Burgemeester hierin bevoegdheden. Maatregelen met het oog op de openbare orde en veiligheid kan de Burgemeester nemen binnen de grenzen van de Gemeentewet en de Algemene plaatselijke verordening (APV).

Sluiting lijkt verder weg dan ooit door verbod in de rest van Zeist Het verbod op de nieuwvestiging en uitbreiding van forensische geldt in de hele gemeente Zeist. Niet om nieuwvestiging in de hele gemeente voortaan onmogelijk te maken, maar om als gemeente de regie te kunnen houden op de nieuwvestiging of uitbreiding van forensische zorg. Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 46 van 163

Voor nieuwvestiging of uitbreiding van het gebruik voor forensische zorg is toestemming nodig van de gemeenteraad (in de vorm van een wijziging van het Omgevingsplan, of een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit, met adviesrecht van de Raad). Voor het met spoed zoeken van een andere locatie is het College door de gemeenteraad opgeroepen om in gesprek te gaan met de verantwoordelijke staatssecretaris en daarbij stevig aan te dringen op het vertrek van de Kliniek Fivoor uit Den Dolder. Dit gesprek heeft inmiddels plaatsgevonden. In dit gesprek heeft het college een dringend beroep gedaan op het Rijk om hulp te bieden. Zij heeft aangegeven op zoek te zijn naar perspectief en hulp en ondersteuning van het Rijk te zoeken bij het vinden van een alternatieve locatie voor Fivoor. In het gesprek is het gegaan over de lange termijn (vinden nieuwe locatie) en de korte termijn (versterken leefbaarheid en veiligheid in Den Dolder tot het moment van vertrek). Ook heeft het college de staatssecretaris uitgenodigd om op werkbezoek te komen in Den Dolder. De staatssecretaris Justitie & Veiligheid is welwillend op zowel de korte als lange termijn te ondersteunen. Voor de korte termijn overlegt zij met Fivoor over wat er nodig is, wat Fivoor zelf kan doen en welke ondersteuning het ministerie kan bieden.

Voor de langere termijn gaat het ministerie kijken of er mogelijkheden zijn om Rijksvastgoed in te zetten voor de verplaatsing van Fivoor. Inwoners van Zeist worden gevrijwaard maar van Den Dolder niet Wij hebben begrip voor het gevoel van reclamant dat de inwoners van Zeist worden gevrijwaard maar de bewoners van Den Dolder die al zoveel te verduren hebben gehad niet. Maar juist doordat op de WA-Hoeve in Den Dolder al heel lang psychiatrische zorg wordt verleend maakt dat veranderingen niet eenvoudig en snel voor elkaar zijn te krijgen. Dat kan alleen na een zorgvuldige afweging van alle betrokken belangen. Dat zijn de belangen van de inwoners van Den Dolder bij een veilige woonomgeving (sociale veiligheid) maar ook het algemeen belang bij een goed functionerende forensische zorg in Nederland, de belangen van de cliënten (en hun familie) van Altrecht en Fivoor bij een goede zorg en de belangen van Altrecht en Fivoor bij het gebruik van hun bestaande (legaal opgebouwde) rechten en een gezonde bedrijfsvoering. Dat is wat we in ons besluit hebben gedaan. Bij die zorgvuldige afweging van belangen komt naar voren dat in Den Dolder sprake is van een historisch gegroeide situatie met legaal opgebouwde rechten. Dat heeft de gemeente te respecteren. In de huidige situatie heeft het gemeentebestuur nauwelijks grip op de hoeveelheid forensische zorg op de WA-Hoeve.

Die grip wil het gemeentebestuur weer pakken door met deze wijziging van het omgevingsplan een volgende stap te zetten in de richting van beëindiging van forensische zorg op de locatie WA-hoeve. Zie daarover paragraaf 1.2 van deze Nota van Zienswijzen met een uitgebreide motivering. In de rest van Zeist is de situatie anders. Daar hebben we nog niet te maken met bestaande rechten. Daar willen we nieuwvestiging vooraf kunnen beoordelen aan de hand van een concrete aanvraag voor een concrete locatie. Vertrek per 1 januari 2027 Het gemeentebestuur houdt vast aan het vertrek vóór 1 januari 2027 om plaats te maken voor woningbouw, zoals vastgelegd in de Gebiedsvisie uit 2017. Tegelijkertijd kunnen we de historische gegroeide en legaal opgebouwde rechten op dit moment niet “wegbestemmen” in het Omgevingsplan.

Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 47 van 163

Het bestaande gebruik is op grond van het geldende tijdelijke deel van het omgevingsplan legaal aanwezig. Het betreft hier bestaande rechten die benut worden en dit dient de gemeente te respecteren. “Wegbestemmen” vergt een uitgebreide voorbereiding van een juridisch houdbare motivering en een concreet plan voor een nieuwe functie op deze locatie (ook vertaald in een omgevingsplan). Dat is op dit moment niet actueel. Het “wegbestemmen” ligt daarom niet ter besluitvorming voor. Indien dit op een later moment gewenst is kan daar op dat moment alsnog een besluit over worden voorgelegd. Dit is afhankelijk van de ontwikkelingen rond het beoogde vertrek van Fivoor, de termijn waarbinnen dit kan worden gerealiseerd en het nog niet uitontwikkelde plan voor woningbouw op de locatie WA-hoeve (zie hierna de kopjes Gewijzigde omstandigheden en Vertrek Fivoor). Met deze wijziging ten opzichte van het ter inzage gelegde ontwerp, inhoudende een voorrangsregel tot beperking van forensische zorg, is de functie in deze wijziging van het Omgevingsplan niet “positief bestemd” en spreekt de gemeenteraad ook niet meer uit dat forensische zorg hier passend is. Hiermee laat het gemeentebestuur meer ruimte voor een mogelijk toekomstige wijziging van het omgevingsplan ten behoeve van een “woonfunctie” voor de WA-Hoeve, zoals beschreven in de Gebiedsvisie 2017.

In lijn met de Gebiedsvisie uit 2017 en de Motie van de gemeenteraad van 28 januari 2025, is dit besluit daarom een volgende stap in de richting van beëindiging van forensische zorg op de locatie WA-hoeve. Opnamestop van cliënten Maatregelen als een opnamestop voor cliënten kunnen niet in het omgevingsplan worden vastgelegd, omdat ze de bedrijfsvoering van Fivoor betreffen en niet in wezen gaan over de fysieke leefomgeving. De afweging om in het omgevingsplan het bestaande legale gebruik te beëindigen wordt gemaakt in het kader van een belangenafweging waarbij ook het algemeen belang voor forensische zorg en de belangen van Altrecht en Fivoor meewegen. Het gemeentebestuur werkt samen met Altrecht en Fivoor buiten de kaders van de voorliggende wijziging van het omgevingsplan voort aan een oplossing die ervoor moet zorgen dat forensische zorg op deze locatie zal eindigen. Deze toekomstige oplossing zal, indien juridisch noodzakelijk, in een volgende wijziging van het omgevingsplan worden verwerkt.

2.21

Reclamant 21 – zaaknr. 663268

Zienswijze per formulier De uitzondering op het verbod om forensische zorg in de gemeente Zeist te verbieden voor de Altrecht locatie, zover het een daartoe aangewezen locatie betreft. De bestaande forensische zorg activiteiten op de locatie van de Willem Arntsz Hoeve in Den Dolder blijven met deze wijziging toegestaan, zij het in combinatie met een uitsterfregeling. Reclamant vindt dit onacceptabel. Altrecht en Fivoor gaan weg in 2027 en de locatie moet dan ook actief wegbestemd worden. Reclamant verwijst naar de bijlage. Bijlage(n): brief De zienswijze richt zich tegen het plan als geheel en met name artikel 6.4 daarvan. Artikel 6.4 Voorrangregels forensische zorg Reclamant haalt de tekst van dit artikel aan en geeft aan het niet eens te zijn met het plan en deze bepaling en licht dat als volgt toe. Uitsterfregeling misleidende term Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 48 van 163

1. Reclamant is van mening dat de term misleidend en onzorgvuldig is gekozen, nu de regeling niet voorziet in het wegbestemmen van de locatie maar de voortzetting daarvan voor onbepaalde tijd mogelijk maakt. De enige beperking is dat het tenzij bestaand gebruik naar aard en omvang niet wordt vergroot. Dat is geen uitsterfregeling maar een bevestiging van het bestaand gebruik. Antwoord gemeente Mede naar aanleiding van deze zienswijze is artikel 6.4 aangepast. In paragraaf 1.2 van deze Nota van Zienswijze is aangegeven hoe de aangepaste regeling luidt en wat de motivering daarvoor is. De beantwoording hierna is gebaseerd op deze motivering in paragraaf 1.2. De term uitsterfregeling heeft onbedoeld verwarring opgeroepen. Met de uitsterfregeling wordt voorkomen dat na het definitieve vertrek van Fivoor van de WAHoeve, een andere aanbieder van forensische zorg zich kan vestigen, als het gebruik voor forensische zorg langer dan 1 jaar is gestaakt. De regeling in artikel 6.4 is ook een bevestiging van het bestaande legale gebruik. De gemeenteraad spreekt zich met het vaststellen van deze voorrangsregel echter niet uit over de vraag of de functie op deze locatie passend is of niet. Hiermee komt het gedeelte van de motivering over het toestaan van reeds bestaande forensische zorg in het kader van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties te vervallen.

Dit is in lijn met een recente uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State over een voorrangsregel, de eerste uitspraak over een omgevingsplan van 18 december 2024, ECLI:NL:2024:5222. Als een besluit tot wijziging van een omgevingsplan voor een locatie alleen een voorrangsregel invoegt en geen nieuwe planologische ontwikkelingen mogelijk maakt dan kunnen in de procedure tegen de voorrangsregel geen gronden worden aangevoerd tegen de reeds op de locatie geldende regels. Deze regels zijn onherroepelijk en maken deel uit van het tijdelijke deel van het omgevingsplan. Voor zover de zienswijze betrekking heeft op het onherroepelijk tijdelijk deel Omgevingsplan, kan deze niet in de weg staan aan het besluit. De regeling omtrent de omvang van de forensische zorg en de uitsterfregeling komen wel deels tegemoet aan de wens om forensische zorg op deze locatie te beperken. Geen goede ruimtelijke onderbouwing 2. Het verbod is in strijd met het ter plaatse van de locatie WA-hoeve geldend planologisch regime, de gebiedsvisie en het (ontwerp) bestemmingsplan, welke alle voorzien in woningbouw en de renovatie en herbestemming van de historische as. 3. Het ontwerp bestemmingsplan WA-hoeve Noordelijke en zuidelijk ontwikkelveld voorziet in de sloop van diverse panden, de nieuwbouw van max. 175 nieuwe woningen en de herinrichting van de openbare ruimte.

Dat is niet mogelijk als het gebruik forensische zorgverlening in de directie omgeving voortgezet wordt. Om dezelfde reden is ook de realisatie van het bestemmingsplan historische as niet mogelijk. 4. Het omgevingsplan blokkeert woningbouw en renovatie en herbestemming van de monumentale historische as, terwijl die woningbouw c.q. herbestemming nota bene door de gemeente zelf als ruimtelijke gewenste ontwikkeling wordt beschouwd en, voor de historische as, zo ook is vastgesteld. De gemeente erkent, dat van woningbouw en herbestemming geen sprake kan zijn in combinatie met de aanwezigheid van forensische zorg op het terrein. De aanwezigheid daarvan leidt zo tot vertraging of afstel van de woningbouw én het Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 49 van 163

verder verval van monumentsale panden. De gemeente neemt daarmee een onmogelijke positie in met dit ontwerp omgevingsplan. Antwoord gemeente Aan de aangepaste regeling ligt een zorgvuldige afweging van alle betrokken belangen ten grondslag. In het Omgevingsplan moet de gemeenteraad alle betrokken belangen binnen de fysieke leefomgeving afwegen. Dat zijn de belangen van de bewoners van Den Dolder bij een veilige woonomgeving (sociale veiligheid) maar ook het algemeen belang bij een goed functionerende forensische zorg in Nederland, de belangen van de cliënten (en hun familie) van Altrecht en Fivoor bij een goede zorg en de belangen van Altrecht en Fivoor bij het gebruik van hun bestaande (legaal opgebouwde) rechten en een gezonde bedrijfsvoering. Het gemeentebestuur blijft zich buiten deze wijziging van het omgevingsplan om volledig richten op het vertrek van Fivoor vóór 1 januari 2027 om plaats te maken voor woningbouw, zoals vastgelegd in de Gebiedsvisie 2017. Dat blijkt ook wel uit de Motie van de gemeenteraad, in een extra vergadering bijeen, van 28 januari jongstleden. Zie een gedeeltelijk schermafdruk van deze Motie hieronder:

Met de aangepaste voorrangsregel in artikel 6.4 wordt Fivoor echter niet wegbestemd. Het bestaande gebruik is vooralsnog op grond van het bestaande tijdelijke deel van het Omgevingsplan legaal aanwezig. Wegbestemmen vergt een uitgebreide voorbereiding van een juridisch houdbare motivering en een concreet plan voor een nieuwe functie op deze locatie. Dat is op dit moment niet actueel. Vooralsnog ligt het “wegbestemmen” daarom niet ter besluitvorming voor. Indien dit op een later moment gewenst is kan daar op dat moment alsnog een besluit over worden voorgelegd. Dit is afhankelijk van de ontwikkelingen rond het beoogde vertrek van Fivoor, de termijn waarbinnen dit kan worden gerealiseerd en het nog niet uitontwikkelde plan voor woningbouw op de locatie WA-hoeve. Zie hierover ook paragraaf 1.2 van deze Nota van Zienswijzen onder de kop: Vertrek Altrecht en Fivoor en plannen woningbouw locatie WA-Hoeve. Met deze wijziging ten opzichte van het ter inzage gelegde ontwerp, inhoudende een voorrangsregel tot beperking van forensische zorg, is de functie in deze wijziging van het Omgevingsplan niet “positief bestemd” en spreekt de gemeenteraad ook niet meer uit dat forensische zorg hier passend is.

Hiermee laat het gemeentebestuur meer ruimte voor een mogelijk toekomstige wijziging van het omgevingsplan ten behoeve van een “woonfunctie” voor de WA-Hoeve, zoals beschreven in de Gebiedsvisie 2017. In lijn met de Gebiedsvisie uit 2017 en de Motie van de gemeenteraad van 28 januari

Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 50 van 163

2025, is dit besluit daarom een volgende stap in de richting van beëindiging van forensische zorg op de locatie WA-hoeve. Strijd met vertrouwensbeginsel 5. Het ontwerp omgevingsplan is in strijd met het vertrouwensbeginsel en het zorgvuldigheidsbeginsel. Ook is sprake van privaatrechtelijke belemmeringen, omdat het voortzetten van het bestaand gebruik als forensische zorglocatie in strijd is met de afspraken die met de ontwikkelaar BPD zijn gemaakt. Het plan is ook in strijd met de geldende gebiedsvisie en er is sprake van strijd met de geldende afspraken op grond van de bestuursovereenkomst Hart van de Heuvelrug (www.hartvandeheuvelrug.nl), waarin de locatie eveneens als ‘rode’ woningbouwlocatie is aangewezen. De gemeente Zeist is partij bij die overeenkomst en heeft zich daarin gecommitteerd de locatie te herbestemmen naar woningbouw. 6. Ten onrechte vermeldt de plantoelichting, dat enkel toezeggingen zouden zijn gedaan door Altrecht en later door het ministerie van Justitie over het vertrek van Altrecht en Fivoor. Die toezeggingen zijn ook gedaan door de gemeente Zeist bij monde van het college van burgemeester en wethouders. Bovendien kan ook een beroep op het vertrouwensbeginsel worden gebaseerd op een toezegging van het ministerie. 7.

Door de gemeenteraad en het college van B&W s meermaals bevestigd, dat forensische zorgverlening gestaakt wordt op het terrein en per uiterlijk 2027. Met dit plan worden die toezeggingen geschonden. Het omgevingsplan kent immers een looptijd van temminste 10 jaar. Dat is in strijd met het zorgvuldigheids- en vertrouwensbeginsel. Antwoord gemeente In paragraaf 1.2 van deze Nota van Zienswijzen is een overzicht opgenomen van de ondernomen acties ten aanzien van het vertrek van Fivoor om plaats te maken voor woningbouw op de WA-Hoeve. Het gemeentebestuur houdt vast aan de afspraken die daarover zijn gemaakt. In lijn met de Gebiedsvisie uit 2017 en de Motie van de gemeenteraad van 28 januari 2025, is dit besluit daarom een volgende stap in de richting van beëindiging van forensische zorg op de locatie WA-hoeve. Wat betreft de privaatrechtelijke belemmeringen is het gemeentebestuur ervan op de hoogte dat er tussen een private ontwikkelaar en Altrecht afspraken zijn gemaakt omtrent de koop van het zogenaamde noordelijke en zuidelijke ontwikkelveld van Altrecht (naast de zorgkern). Onderdeel van de afspraken in de koopovereenkomst tussen die private ontwikkelaar en Altrecht was dat Fivoor van het terrein WA-hoeve zou vertrekken.

De plannen voor het realiseren van woningbouw op deze terreinen sluiten aan bij de gebiedsvisie die de gemeente voor de WA-Hoeve heeft vastgesteld en de anterieure afspraken die de gemeente met de ontwikkelaar heeft gemaakt. Economische en financiële uitvoerbaarheid 8. Het plan is waarschijnlijk economisch en maatschappelijk niet uitvoerbaar, vanwege de aanzienlijke planschadeclaims die het gevolg zullen zijn. Niet alleen BPD, maar ook overige eigenaars en omwonenden kunnen planschadeclaims indienen, onder meer vanwege de waardedaling van hun woningen. De financiële uitvoerbaarheid van het plan is in het geheel niet gemotiveerd en gelet op het voorgaande ook niet te onderbouwen op een dragende wijze. Een planschade risicoanalyse ontbreekt ten onrechte. Antwoord gemeente: In paragraaf 1.2 van deze Nota van Zienswijzen is uiteen gezet welke aanpassingen naar aanleiding van de zienswijzen zijn doorgevoerd. Daarbij is aangeven dat het

Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 51 van 163

gemeentebestuur blijft vasthouden aan het vertrek van Fivoor, om plaats te maken voor woningbouw zoals vastgelegd in de Gebiedsvisie uit 2017. Deze wijziging maakt geen nieuwe ontwikkelingen mogelijk. Van indirecte schade (van omwonenden) is dan ook geen sprake. Bij deze wijziging van het omgevingsplan zijn een groot aantal belangen betrokken, waaronder het belang van de gemeente bij een economische en financieel uitvoerbare regeling. Dat belang is meegewogen. Met dit besluit wordt voorzien in een zorgvuldige afweging van alle betrokken belangen. Maatschappelijk draagvlak, sociale veiligheid 9. Verder ontbreekt ieder maatschappelijk draagvlak bij het laten voortduren van forensische zorg op de locatie. Ook dat staat in de weg aan een goede ruimtelijke onderbouwing van het plan. Dat is eens temeer het geval na de doodslag van een 76-jarige vrouw op klaarlichte dag door een client van Fivoor op 2 januari 2025. De suggestie in de plantoelichting bij artikel 6.4, dat met daar opgesomde maatregelen de druk op de sociale veiligheid en het woon- en leefklimaat in de omgeving van het behandelcentrum zodanig zou zijn verminderd dat een uitsterfregeling voor het behandelcentrum op het terrein verantwoord is, getuigt van een grove miskenning van het voorgaande. De overgrote meerderheid van de inwoners van Den Dolder wil Fivoor/Altrecht niet handhaven.

Er is geen enkel maatschappelijk draagvlak en er is sprake van structurele, onaanvaardbare veiligheidsrisico’s voor de bevolking. 10. Daarbij gaat het niet slechts om de twee dodelijke tragedies van 2017 en 2025. Er zijn daarnaast ook de vele kleine incidenten, die de omgeving onveilig maken en de situatie onhoudbaar maken, althans dat sprake is van volstrekt ontoereikende sociale veiligheid. Openbare geweldpleging, schennis van de eerbaarheid door seksuele handelingen (masturberende cliënt in de voortuin van een woning in de Duivenhorst, naaktlopers, etc.), drugshandel, straatintimidatie en verbaal geweld zijn in en rond het station en het centrum van Den Dolder aan de orde van de dag als gevolg van de aanwezigheid van Altrecht en Fivoor. Dat is met de maatregelen wellicht beter in beeld, maar het risico is daarmee op geen enkele wijze verminderd, laat staan dat voortzetting van het gebruik daarmee aanvaardbaar zou zijn. 11. Dat het de afgelopen jaren het Altrecht en Fivoor, ondanks alle inspanningen, niet gelukt zou zijn om een nieuwe locatie voor Fivoor in de regio Midden-Nederland te vinden, is geen ruimtelijk relevant argument, althans kan het plan niet van een goede ruimtelijke onderbouwing voorzien vanwege de voornoemde gevolgen ervan, die aan een goede inpasbaarheid ervan in de weg staan.

Bovenin blijkt uit niets welke inspanningen door de instellingen en de gemeente en het ministerie gedaan zijn, zodat ook niet vastgesteld kan worden of het niet verhuizen aan de instellingen zelf te wijten is. Een enkel onderzoek door de Rebel groep naar de afwezigheid van locaties in en om de gemeente Zeist, is uiteraard volstrekt ontoereikend. De centrale overheid heeft een aanwijzingsbevoegdheid en had daar, mede gelet op de eerdere toezeggingen door het ministerie, gebruik van dienen te maken. Ook blijkt uit niets of de instellingen voldoende budget hebben voor huisvesting elders. Uiteraard zijn dit omstandigheden die niet aan het plan ten grondsleg gelegd kunnen worden. Ten onrechte wordt daarom het gebrek als alternatieve ruimte als dragende motivering opgeworpen, terwijl voorshands volstrekt onvoldoende blijkt, dat sprake zou zijn van een klemsituatie. En zelfs als dat zou zijn, dan nog is het geen ruimtelijk relevant argument voor vaststelling van het plan. 12. Dat het voor cliënten belangrijk is dat zij in de buurt van hun woonomgeving kunnen re-integreren, zodat hun sociale netwerk kan ondersteunen, is evenmin een ruimtelijk relevant argument. Ook de stelling dat Fivoor voor haar personeel Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 52 van 163

aangewezen op zorgmedewerkers, die veelal zelf in ook de regio wonen, zou zijn aangewezen is geen ruimtelijk relevant argument. 13. Terecht verwijst de plantoelichting naar recente uitspraken die zijn gewezen onder de Omgevingswet, waarin sociale veiligheid expliciet meegenomen wordt als aspect dat tot de fysieke leefomgeving behoort. De sociale veiligheid en de te verwachten overlast zijn aspecten die bij de beoordeling of er sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties moeten worden betrokken (ECLI:NL:RBGEL:2024:2126). In casu is dat volstrekt onvoldoende gebeurd, althans niet gemotiveerd waarom daar hier geen belemmering door wordt opgeworpen. Antwoord gemeente Het gemeentebestuur deelt de zorgen van de inwoners van Den Dolder over de sociale veiligheid in het dorp. In de zienswijzen van de inwoners van Den Dolder worden verschillende incidenten beschreven. Het gemeentebestuur heeft ook kennis genomen van de lijst met incidenten, die de inwoners van Den Dolder hebben opgesteld. De gemeente heeft naar aanleiding van de gebeurtenissen maatregelen genomen om de veiligheid van de woonomgeving in het dorp te vergroten. Ook Altrecht en Fivoor hebben op en om hun eigen terrein maatregelen genomen. Daarnaast heeft de gemeente de hulp ingeroepen van de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid bij het treffen van maatregelen om de veiligheid te verbeteren.

Mede naar aanleiding van de vele zienswijzen van de inwoners van Den Dolder is deze wijziging van het omgevingsplan ook aangepast. Met deze wijziging ten opzichte van het ter inzage gelegde ontwerp, inhoudende een voorrangsregel tot beperking van forensische zorg, is de functie in deze wijziging van het Omgevingsplan niet “positief bestemd” en spreekt de gemeenteraad ook niet meer uit dat forensische zorg hier passend is. Het gedeelte in de motivering over het toestaan van forensische zorg in het kader van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties, komt daarmee te vervallen. Op deze wijze laat het gemeentebestuur meer ruimte voor een mogelijk toekomstige wijziging van het omgevingsplan ten behoeve van een “woonfunctie” voor de WAHoeve, zoals beschreven in de Gebiedsvisie 2017. In lijn met de Gebiedsvisie uit 2017 en de Motie van de gemeenteraad van 28 januari 2025, is dit besluit daarom een volgende stap in de richting van beëindiging van forensische zorg op de locatie WAhoeve. Het gemeentebestuur heeft extra maatregelen getroffen (zoals de extra inzet van BOA’s) en zal ook in overleg met alle betrokkenen eisen stellen om de sociale veiligheid in de omgeving te borgen. Dat zal de gemeente buiten het omgevingsplan om doen, zoals ze ook de extra maatregelen al heeft getroffen.

Daarbij zal het gemeentebestuur voor de tussenliggende periode, tot het vertrek van Fivoor, zich inzetten op het nemen van veiligheidsmaatregelen en zal ook de in de zienswijzen genoemde suggesties voor feitelijke maatregelen in overweging nemen. In het omgevingsplan kunnen namelijk alleen regels worden gesteld met het oog op de fysieke leefomgeving. Regels die zien op de bedrijfsvoering van Fivoor (zoals een patiëntenstop) of het gedrag van de cliënten van Altrecht/Fivoor kunnen om die reden niet in het omgevingsplan worden gesteld. Dat neemt niet weg dat de gemeente deze maatregelen wel in overleg met alle betrokken partijen wil bespreken en daarbij ook rekent op de inzet en toewijding van Altrecht/Fivoor. Die inzet en toewijding is niet vrijblijvend. Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 53 van 163

Het College heeft een onderzoek laten instellen naar de verplaatsingsmogelijkheden van Fivoor. Daarnaast stelt de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd een onderzoek in naar het dodelijke steekincident.. Verder is het College opgeroepen om in gesprek te gaan met de verantwoordelijke Staatssecretaris en daarbij stevig aan te dringen op het vertrek van de Kliniek Fivoor uit Den Dolder. Dit gesprek heeft inmiddels plaatsgevonden. In dit gesprek heeft het college een dringend beroep gedaan op het Rijk om hulp te bieden. Zij heeft aangegeven op zoek te zijn naar perspectief en hulp en ondersteuning van het Rijk te zoeken bij het vinden van een alternatieve locatie voor Fivoor. In het gesprek is het gegaan over de lange termijn (vinden nieuwe locatie) en de korte termijn (versterken leefbaarheid en veiligheid in Den Dolder tot het moment van vertrek). Ook heeft het college de staatssecretaris uitgenodigd om op werkbezoek te komen in Den Dolder. De staatssecretaris Justitie & Veiligheid is welwillend op zowel de korte als lange termijn te ondersteunen. Voor de korte termijn overlegt zij met Fivoor over wat er nodig is, wat Fivoor zelf kan doen en welke ondersteuning het ministerie kan bieden. Voor de langere termijn gaat het ministerie kijken of er mogelijkheden zijn om Rijksvastgoed in te zetten voor de verplaatsing van Fivoor.

Het gemeentebestuur blijft zich voor de tussenliggende periode, tot het vertrek van Fivoor, inzetten op het nemen van veiligheidsmaatregelen en zal ook de in de zienswijzen genoemde suggesties voor feitelijke maatregelen in overweging nemen. Wat betreft de relevantie voor een ruimtelijke afweging kan de sociale veiligheid daarbij worden meegewogen. Tegelijkertijd kunnen geen regels worden opgenomen die zien op de bevoegdheid van de burgemeester in het kader van de openbare orde en veiligheid. Uiteindelijk gaat het er om alle betrokken belangen zorgvuldig af te wegen. Daarbij wegen de belangen van de inwoners van Den Dolder bij een veilige woonomgeving (sociale veiligheid) zwaar, maar moeten ook het algemeen belang bij een goed functionerende forensische zorg in Nederland, de belangen van de cliënten (en hun familie) van Altrecht en Fivoor bij een goede zorg en de belangen van Altrecht en Fivoor bij het gebruik van hun bestaande (legaal opgebouwde) rechten en een gezonde bedrijfsvoering, worden meegewogen. Er wordt met deze wijziging geen nieuwe ontwikkeling mogelijk gemaakt. Forensische zorg is op de locatie legaal aanwezig. Wel beperkt de wijziging de omvang van de forensische zorg en komt daarmee tegemoet aan het belang van sociale veiligheid. Zoals in paragraaf 1.2 besproken is volledig wegbestemmen op dit moment niet actueel.

Ook voor het argument van het niet kunnen vinden van een alternatieve locatie is het relevant dat er met deze wijziging geen nieuwe ontwikkeling wordt mogelijk gemaakt. Het gaat in Den Dolder niet om nieuwvestiging maar van een reeds lang bestaande legale situatie. De locatie komt pas beschikbaar voor woningbouw als Fivoor kan worden verplaatst. Dat is ruimtelijk relevant. Om inzicht te krijgen in de inzet van Altrecht en Fivoor bij de zoektocht naar een nieuwe locatie voor Fivoor heeft het College een onderzoek laten instellen naar de verplaatsingsmogelijkheden van Fivoor, waarvan de resultaten op 5 maart 2025 met de inwoners van Den Dolder en andere belangstellenden zijn gedeeld. Van de resultaten van het onderzoek is een samenvatting beschikbaar op de website van de gemeente.

Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 54 van 163

Ook de binding van Fivoor aan de regio is één van de belangen die meespeelt bij het vinden van een geschikte andere locatie van Fivoor. Hiervoor is al betoogd wat de ruimtelijke relevantie daarvan is. Onjuist aangeduide capaciteit 14. Fivoor heeft niet 135 plaatsen op de Willem Arntszhoeve zoals de toelichting vermeldt, maar meer dan 144, het aantal dat artikel 6.4 vermeldt. Vaststelling van het plan zou derhalve direct leiden tot een beginselplicht tot handhaving. Het plan voorziet niet in een handhavingsmechanisme of rapportageplicht. De aanwezige gebouwen hebben een hogere capaciteit, dus is ook om die reden is het plan niet uitvoerbaar. Antwoord gemeente Mede naar aanleiding van deze zienswijze is het plan aangepast en is een maximum van 144 bedden/behandelplekken voor forensische zorg vastgelegd. Dat is een duidelijke regeling die goed is te handhaven. In artikel 6.2 van deze wijziging omgevingsplan is het handhavingsmechanisme ook opgenomen: Het is verboden om gronden en bouwwerken te gebruiken op een wijze die in strijd is met dit omgevingsplan. Daarnaast is ook een informatieplicht voor Fivoor opgenomen op grond waarvan gerichter toezicht kan worden gehouden. Het plan is onvoldoende specifiek en faciliteert zelfs nieuwbouw waar woningbouw voorzien is 15.

De uitsterfregeling voorziet niet slechts in handhaving van de huidige opstallen, maar wijst in bijlage ‘specifiek gebruik - forensische zorg’ een groot grondgebied aan waarbinnen forensische zorg is toegestaan. Ook dat is in strijd met het karakter en doel van een uitsterfregeling. Daarvoor is tenminste noodzakelijk dat de bestemming aan bestaande bebouwing en uitsluitend aan bestaande bebouwing wordt gekoppeld, door op bouwplekken een bijzondere aanduiding te geven en de bebouwingsvoorschriften (bouwhoogte, maximaal aantal zorgeenheden) conserverend vast te stellen. Ten onrechte gebeurt dat niet, wat betekent dat er slechts zeer beperkt belemmeringen gelden voor vervangingsinvesteringen of vervangende nieuwbouw. Antwoord gemeente Mede naar aanleiding van deze zienswijze is het plan aangepast. In artikel 6.2, lid 2 is nu vastgelegd dat forensische zorg is beperkt tot het bestaande legale gebruik dat bestaat uit maximaal 144 bedden/behandelplekken voor forensische zorg. Daarbij wordt niet meer het bestaande aantal vierkante meters in gebruik voor forensische zorg genoemd. Niet de omvang van de gebouwen maar het bestaande aantal bedden/behandelplekken voor forensische zorg heeft invloed op de sociale veiligheid in de omgeving.

Het is bovendien lastig gebleken om het voor forensische zorg gebruikte aandeel op de locatie te bepalen, nu naast de 3 gebouwen (de 3 klinieken van Fivoor), ook in andere gebouwen voorzieningen zijn waar Fivoor het medegebruik van heeft. Door geen specifieke gebouwen aan te wijzen heeft Fivoor de locatie van de zorgkern om de forensische zorg aan te bieden, met het in deze regeling bepaalde maximaal aantal bedden/behandelplekken voor forensische zorg. Het gebouw Wier+ van Fivoor (Dagpauwoog 1) heeft bouwkundige gebreken. Om die reden heeft Fivoor de cliënten die daar verbleven tijdelijk verplaatst naar locaties elders op het terrein of andere locaties voor forensische zorg in Nederland. Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 55 van 163

Altrecht en Fivoor hebben in hun zienswijzen beschreven dat de bestaande gebouwen verouderd zijn en (op termijn) niet meer voldoen aan materiele veiligheidseisen. Voor herstel- en of renovatiewerkzaamheden die nodig zijn om de bestaande legale zorg te kunnen continueren is daarom een uitzondering in de uitsterfregeling opgenomen. Die uitzondering geldt niet voor sloop en vervangende nieuwbouw.

Figuur: De zorgkern op de WA-Hoeve waar volgens artikel 6.4, lid 2 forensische zorg is beperkt en volgens lid 3 de uitsterfregeling geldt. Met deze regeling wordt de bestaande en historisch legaal gegroeide situatie voorlopig gerespecteerd, maar wordt tevens kenbaar gemaakt dat het gemeentebestuur naar aanleiding van de hierna beschreven gebeurtenissen in 2025 en de zienswijzen meent dat uitbreidingsmogelijkheden ten opzichte van de bestaande legale situatie ongewenst zijn. Afdwingbaar afsprakenkader met Altrecht – Fivoor in anterieure overeenkomst ontbreekt 16. Op geen enkele wijze geeft het plan er blijk van, dat beheersmaatregelen welke niet planologisch van aard zijn rechtens afdwingbaar zijn vastgelegd met Altrecht en Fivoor. Daarbij moet worden gedacht aan het afsluiten het gebouwen, uitsluitend begeleid verlof, minimale personeelsbezetting en overige veiligheidsmaatregelen, zoals permanent cameratoezicht, veiligheidsmonitoring, verslaglegging en transparantie over incidenten. Daze flankerende maatregelen zijn minimaal vereist om voldoende sociale veiligheid te kunnen garanderen. Ten onrechte noemt de toelichting wel maatregelen, maar blijkt uit niets hoe die gehandhaafd worden, welke sancties daaraan verbonden zijn en welke inspraak omwonenden daarop hebben en wat de rechtsgrond daarvan zou zijn.

Antwoord gemeente In het omgevingsplan kunnen geen regels worden gesteld in het kader van de openbare orde (en veiligheid). Los van het omgevingsplan kan het gemeentebestuur wel besluiten over maatregelen nemen en heeft de Burgemeester hierin bevoegdheden. Maatregelen met het oog op de openbare orde en veiligheid kan de Gemeente Zeist OMGEVINGSPLAN GEMEENTE ZEIST WIJZIGING FORENSISCHE ZORG mRO b.v./ 06.169 – v3 / 11 maart 2025

Nota van Zienswijzen

Pagina 56 van 163

Burgemeester nemen binnen de grenzen van de Gemeentewet en de Algemene plaatselijke verordening (APV). Ook de Staatssecretaris en de Inspectie zullen binnen de kaders van de rijksregels opereren. Voor hun rechtsbescherming kunnen omwonenden onder meer in de Algemene wet bestuursrecht terecht. Wat moet de gemeente wél doen? 17. De enige juiste weg is het wegbestemmen van de locatie, door het ontwerp bestemmingsplan vast te stellen, waarin geen forensische zorg voorzien is. Tevens dient de gemeente desnoods bestemmingsplan onteigening te doorlopen om dat plan te realiseren. De kosten van onteigening kunnen mogelijk in de grondexploitatie worden gedekt, want daarmee wordt woningbouw op die locaties mogelijk. De gemeente is daartoe gehouden op grond van eerdere besluitvorming, het zorgvuldigheids- en het vertrouwensbeginsel. Antwoord gemeente In paragraaf 1.2 van deze Nota van Zienswijzen is aangegeven dat de gemeente deze wijziging van het omgevingsplan wil vaststellen voordat de bescherming van het voorbereidingsbesluit vervalt. Binnen de werking van het voorbereidingsbesluit is “wegbestemmen” met een onteigeningsprocedure niet haalbaar. “Wegbestemmen” vergt een uitgebreide voorbereiding van een juridisch houdbare motivering en een concreet plan voor de nieuwe functie op de WA-Hoeve. Wij hebben tijd en ruimte nodig om dat zorgvuldig te doen mochten we daartoe willen besluiten.

Als er vóór het verstrijken van de voorbereidingsbescherming op 1 juli 2025 geen nieuw besluit voor de WA-Hoeve ligt en bekend is gemaakt, gelden de bestaande bestemmingen weer, zonder beperkingen voor forensische zorg. Met deze aangepaste regeling laat het gemeentebestuur meer ruimte voor een mogelijk toekomstige wijziging van het omgevingsplan ten behoeve van een “woonfunctie” voor de WA-Hoeve, zoals beschreven in de Gebiedsvisie 2017. In lijn met de Gebiedsvisie uit 2017 en de Motie van de gemeenteraad van 28 januari 2025, is dit besluit daarom een volgende stap in de richting van beëindiging van forensische zorg op de locatie WA-hoeve. Conclusie Reclamant is van mening dat een besluit tot vaststelling van het plan in strijd is met de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Deze zienswijze concludeert tot het geheel afzien van vaststelling van het plan, althans artikel 6.4. Antwoord gemeente Aan deze zienswijze kan niet worden tegemoet gekomen. In lijn met de Gebiedsvisie uit 2017 en de Motie van de gemeenteraad van 28 januari 2025 is dit besluit een volgende stap in de richting van beëindiging van forensische zorg op de locatie WA-hoeve.