Document · PDF

RIB22.117 Concept reactienota en aangepaste 1e Zeister Omg. visie

Vragenuur Lijst ingekomen stukken 1 november 2022, gemeente ZeistBij agendapunt: Raadsinformatiebrieven (ter kennisname)37.927 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 5

5. Zorgzaam in een inclusieve samenleving Inwoners die zoveel mogelijk fysiek en mentaal gezond zijn, die dagelijks kunnen functioneren zoals zij willen en die leven in een omgeving die hun gezondheid stimuleert. Dat is wat we belangrijk vinden in Zeist voor een goed leven. Dat betekent ook schone lucht kunnen inademen, schoon drinkwater drinken, voldoende beweging, speelplezier voor jong en oud samen. Gezondheid is zoveel meer dan niet-ziek zijn. De jongerenraad geeft aan sporten en de vele voorzieningen die Zeist daaraan rijk is zeer te waarderen en te willen koesteren. (Zie plattegrond waarde 5 op pagina 29.) Leven in Zeist doen we sámen. Iedereen is welkom, telt mee en moet kunnen meedoen (inclusie). We kijken naar elkaar om in Zeist, zorgen samen voor elkaar, zodat iedereen een goed leven kan leiden. We vinden het belangrijk dat mensen een netwerk hebben om op terug te vallen. Kennissen of Zeist, Dichtersbuurt Kunstenhuis Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

Plattegrond Zeister waarde 5: Zorgzaam in een inclusieve samenleving

ZEISTER WAARDEN 1.

Groenmonumentaal, natuurinclusief, parkintensief

Parken binnen de bebouwde kom Groene lijnstructuren NNN Utrechtse Heuvelrug Kromme-Rijngebied Regionale fietsroutes Landelijke fietsroutes Toeristisch Overstappunt (TOP) 2. Cultuurhistorie: de allure van Zeist 2.1 Rijksmonumentaal of belangrijk gemeentelijk landgoed 2.1 Rijksmonumentaal landhuis 2.1 Landgoederenzone 2.1 Historische lijnstructuur 2.2 Militair erfgoe 2.3 Kerken & broeder- en zusterplein (+ religieuze begraafplaatsen 2.4 Industrie 2.4 Waterwegen 2.4 Voormalige spoorlijn 2.5 Gezondheidinstellingen en sport 3. Verscheidenheid aan woon- en leefgebieden Panden naar bouwjaar (<1900, 1900-1945, 1946-1990, >1990) 4. Zorgzaam in een inclusieve samenleving Dorpshuizen Sportvoorzieningen Concentratie van gezondheidszorgfuncties Onderwijsfuncties (Concentratie van) winkelfuncties 5. Dorpse waarden met stadse allure 1 km vanaf treinstation Bedrijven naar aantal arbeidsplaatsen (50-99, 100-199, 200-499, 500-799, 800-999, >1000) Mobiliteit (hoog, laag frequent) Werkzone Stichtse Lustwarande Bedrijventerrein Hoofdfietsroute

TOPOGRAFIE Grasland Akkerland/kwekerij Bos Water Bebouwing Bedrijventerrein/Kassengebied Infrastructuur lokaal Infrastructuur regionaal Gemeente Zeist

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

Plattegrond Zeister waarde 6: Dorpse waarden met Stadse allure

ZEISTER WAARDEN 1.

Groenmonumentaal, natuurinclusief, parkintensief

TOPOGRAFIE Grasland Akkerland/kwekerij Bos Water Bebouwing Bedrijventerrein/Kassengebied Infrastructuur lokaal Infrastructuur regionaal Gemeente Zeist

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

Dit zijn dorpse waarden. Mensen kennen elkaar en zorgen voor elkaar. Ze willen zich inzetten voor hun omgeving. Dit blijkt ook uit de waarden die inwoners hun kern en buurt toedelen in hoofdstuk 5 van deze visie. De centrale strategische ligging en verbondenheid met de ‘grote stad’ Utrecht en de regio Utrecht, dragen eraan bij dat Zeist niet alleen een aantrekkelijke vestigingsplaats is voor bewoners, maar ook voor bedrijven. Vooral rond de Utrechtseweg, maar ook op andere locaties, zijn bedrijven gevestigd die in de waarden van Zeist aansluiting vinden bij hun eigen identiteit, zoals het Wereld Natuur Fonds. (Zie plattegrond waarde 6 op pagina 30.)

B. Propositie van Zeist 2020 In 2020 heeft de gemeenteraad een beeldende en inspirerende toekomstkoers voor Zeist vastgesteld: de Propositie van Zeist. In deze propositie staat op diverse thema’s toegelicht hoe wij in Zeist omgaan met de bijbehorende opgaven en ambities. Op het gebied van wonen, werken, mobiliteit, duurzaamheid, groen en landschap. Hiermee heeft de gemeenteraad een eerste stap gezet in het nadenken over de toekomst van Zeist. We kiezen er met deze Propositie voor om bewust mee te bewegen met de wereld die zich om ons heen ontwikkelt, specifiek de regio waarin we ons bevinden. In de Propositie maken we duidelijk dat we onze toekomstkeuzes maken op basis van onze eigen lokale behoeften en de zes waarden, het DNA van Zeist waar we trots op zijn. In de Propositie staan elf ontwikkelkansen als inspiratie voor het vinden van antwoorden op vraagstukken/opgaven voor de toekomst. Deze ontwikkelkansen bepalen altijd de koers en daarom zijn deze kansen ook meegenomen in deze omgevingsvisie in het volgende hoofdstuk. Ze staan niet apart genoemd, maar zitten verweven in de thema’s die aan bod komen, aangezien deze kansen daar naadloos op aansluiten. Daarnaast bevat de Propositie negen onderzoeksrichtingen (‘proposities’) voor de komende decennia. Dit zijn negen gebieden en locaties waar we mogelijkheden zien om de ontwikkelkansen en opgaven voor de toekomst te realiseren.

Let wel, deze onderzoeksrichtingen zijn nog niet in beton gegoten! In vervolgprocessen worden deze onderzocht op haalbaarheid, samen met inwoners, ondernemers en partnerorganisaties. In de update van deze omgevingsvisie naar een 2.0 versie worden de uitkomsten hiervan verwerkt. Met deze Propositie drukken we ook in de regio een stempel op wat wij als Zeist belangrijk vinden. De kansen en onderzoeksrichtingen die wij zien, leggen we ook ‘op tafel’ bij de regionale samenwerkingsverbanden. Daarmee is deze Propositie niet alleen een bron van inspiratie voor Zeist zelf en nieuw beleid, zoals deze Eerste Zeister Omgevingsvisie, maar het geeft ook voeding aan de gesprekken die we voeren met de regio en andere stakeholders.

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

De elf ontwikkelkansen voor Zeist zijn: 1. Groei inclusieve samenleving In Zeist willen we iedereen perspectief bieden op een betekenisvol leven. Iedereen kansrijk. En dus willen we verder doorgroeien naar een ‘inclusieve samenleving’. De focus ligt hierbij op ‘ontmoeten’. Denk aan het centrum van Zeist nog meer inrichten op ontmoeting, versterking van recreatie in kernen als Austerlitz en Den Dolder, of herintegratie van jongeren in de maatschappij. 2. Diversiteit in woningaanbod Zeist kent net als de rest van de regio een groot tekort aan woningen. Er is behoefte en aandacht voor toegankelijke woningen voor ouderen, voor starters, voor bijzondere doelgroepen zoals de geestelijke gezondheidszorg, extra ruimte voor bijzondere initiatieven als ’tiny houses’, verduurzaming van de woningen en eventueel een nieuwe ‘kern’ bij station Driebergen-Zeist. 3. Natuurinclusief bouwen Denk aan Sterrenberg en Kerckebosch, wonen in het groen met respect voor de natuur. We zien een kans om dit als nieuwe norm neer te zetten. Zo zou bestaande woningbouw hier ook aan kunnen bijdragen, door bijvoorbeeld nestgelegenheid te bieden voor gierzwaluwen en vleermuizen. 4. Versterken recreatie Mensen willen erop uit. Zeist is rijk aan groen en dat trekt recreanten aan. Dit moeten we in goede banen leiden, zodat mensen er echt van kunnen genieten en tegelijkertijd ons groen beschermd blijft.

Denk aan logische uitvalsbasissen en ontvangstpunten voor recreanten, zoals het Jagershuys en het Beauforthuis. 5. Natuurbehoud Ons groen en landschap kent niet alleen waarde voor recreatie, maar ook is het van belang voor de natuur zelf en de biodiversiteit om het te beschermen. Denk aan naast recreatiezones ook zogenaamde ‘robuuste zones’ handhaven waar de natuur voorrang krijgt boven gebruik door de mens. 6. Klimaatbestendigheid en het verdwenen water terugbrengen Het klimaat verandert en wij veranderen mee. Door Zeist nog verder te vergroenen, zorgen we voor een goede sponswerking: in natte perioden houden we water vast, waardoor we het water in droge periodes kunnen benutten.

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Zeist, centrum, Antonlaan

7. Energietransitie Net zoals heel Nederland staat ook Zeist voor de opgave om van fossiele brandstoffen over te schakelen op nieuwe duurzame energiebronnen. De regio’s moeten hierin elk hun deel van de landelijke opgave invullen. 8. Duurzame mobiliteit Het is druk op de middenstip van Nederland en daarom staat de bereikbaar heid onder druk. Gedacht kan worden aan het zorgen voor meer duurzaam vervoer, zoals deelauto’s en -fietsen. Of denk aan investeringen in de infra structuur zelf, zoals doorfietsroutes. 9. Hoogwaardige OV-verbinding tussen Utrecht Science Park en Amersfoort Een Hoogwaardige Openbaar Vervoerverbinding (HOV) die door rijk en regio tussen het Utrecht Science Park (USP) en Amersfoort mogelijk gerealiseerd wordt, biedt een kans om de bereikbaarheid van Zeist te verbeteren. Door de HOV-verbinding langs Vollenhove te leggen, zijn er kansen om Vollenhove een extra kwaliteitsboost te geven naast de lopende buurtaanpak ‘Vollenhove Vooruit’.

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

10. (Door)fietsroutes Om het woon-werkfietsverkeer te stimuleren, worden in de provincie meerdere doorfietsroutes aangelegd, die Zeist snel en comfortabel verbinden met de regio. Voorbeeld hiervan is de (door)fietsroute ‘De Stijl’ door Den Dolder. 11. Kansen voor nieuwe bedrijvigheid Zeist telt veel innovatieve bedrijven, onder andere in de gezondheidszorg economie, ICT en duurzaamheid. Dit zijn bij uitstek sectoren met veel potentie voor de toekomst. Om dit sterke punt optimaal te benutten, moeten we werklocaties beter bereikbaar maken. Voor de auto, openbaar vervoer én de fiets. Het bedrijfsleven in Zeist kan een nog belangrijkere bijdrage leveren aan maatschappelijke opgaven. Bijvoorbeeld in de zorg, door slimme digitale toepassingen en op het vlak van duurzaamheid. Zeist wil bedrijven aandacht en erkenning geven, faciliteren, verbinden met relevante netwerken en betrekken bij maatschappelijke opgaven lokaal en regionaal. Negen onderzoeksrichtingen die ieder, zoals aangegeven, de komende jaren in samenwerking met inwoners, ondernemers en partner organisaties onderzocht worden op haalbaarheid van uitvoering: 1. Kromme-Rijngebied natuurrobuust en duurzaam We beschermen en versterken het Kromme-Rijngebied als aaneengesloten robuuste natuurcorridor.

In samenwerking met de agrarische bedrijven kan onderzocht worden of de landerijen biodiverser gemaakt kunnen worden en of de erven vergroend kunnen worden. Dit gebied biedt bescheiden gelegenheid met lome slenterroutes voor uitloopmogelijkheden en rust voor de inwoners van de omliggende kernen. In het gebied kan ruimte gevonden voor het grootschalig opwekken van duurzame energie. Voor het woon-werkverkeer richting het USP wordt een goede fietsverbinding, een veilig en verlicht fietspad, gerealiseerd. 2. Een nieuwe kern bij Station Driebergen-Zeist We onderzoeken de mogelijkheden voor de ontwikkeling van een unieke nieuwe kern, met een eigen identiteit in de nabijheid van een prachtig landschappelijk ingepast station. Daarmee krijgt Zeist zijn zesde, nieuwe kern. Deze identiteit komt, meer nog dan bij de andere kernen, voort uit de combinatie van de cultuurhistorie en de natuur waarin deze kern ligt ingebed.

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Een kern met menging van functies en een eigen centrum met een sociale structuur voor alle doelgroepen om prettig met elkaar te kunnen leven. Volledig natuurinclusief en gevoel voor historie. 3. Het kloppend hart van Zeist Centrum Zeist versterken als parklandschap met lanen en water. Van winkelgebied naar verblijfsgebied, een focus op ontmoeten, goed bereikbaar met de auto en het OV, met ruimte voor nieuwe woonvormen, reuring voor jongeren, natuurinclusief en duurzaam. 4. Recreatiepoorten naar de Heuvelrug Versterken van de toeristische functie van Austerlitz en Den Dolder tot recreatiepoorten naar de momenteel versnipperd toegankelijke natuur van de Utrechtse Heuvelrug. 5. HOV USP – Amersfoort, bron van transformatie voor Vollenhove en Handelscentrum Voor de ontsluiting van het Utrecht Science Park wordt – vanuit het rijk en de regio – nagedacht over een HOV-verbinding vanuit het USP richting Amersfoort. Een tracé langs bijvoorbeeld Mooi Zeist, via Vollenhove tot het Handelscentrum, vormt de beste HOV-ontsluiting voor deze intensief benutte gebieden en kan een impuls bieden voor vernieuwing van Vollenhove en het Handelscentrum Dijnselburg.

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

Zeist, Park Vollenhove

6. Duurzame transformatie N237 (de Wegh der Weegen) en zone A28 Onderzoek de transformatie van de Amersfoortseweg (Weg der Weeghen) van enorme N237-sluiproute voor landelijk autoverkeer naar een lokale weg met betekenis voor Zeist met een versmald wegprofiel en een lagere maximale rijsnelheid. Onderzoek daarnaast ook de mogelijkheden om de zone rondom de A28 inclusief de viaducten, te transformeren met onder andere deze doelstellingen: de zone leefbaarder maken door te vergroenen en verblijfs kwaliteit te geven. 7. Nieuwe betekenisgeving voor de Stichtse Lustwarande Zowel bij de binnenkomst vanuit Utrecht als vanuit Driebergen is de cultuurhistorie van de Stichtse Lustwarande beeldbepalend voor de alom geroemde kwaliteit van Zeist. Het is één van de groene ruggengraten van de gemeente. Het behoud van deze kwaliteit is een belangrijke opgave. Er is sprake van (beperkte) leegstand, noodzaak tot verduurzaming en versterking van de beleefbaarheid. Dus denk aan acties als de beleving van dit cultuurhistorisch beeldbepalende lint vergroten door in overleg met de eigenaren een recreatieve wandelroute over de landgoederen te faciliteren met ondersteuning van het verhaal van de historie hiervan.

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

8. Lopen en fietsen stimuleren We zien de ontwikkeling van (door)fietsroutes als kans, zoals de doorfietsroute Utrecht-Amersfoort door Den Dolder. Ook is er behoefte aan een goede fietsverbinding tussen Zeist en USP. Denk aan de volgende te onderzoeken acties; alle doorgaande fietsroutes zijn sociaal veilig, een snelle fietsverbinding naar het USP,onderzoek naar het ontmoedigen van doorgaand (auto)sluip verkeer. 9. Duurzaam, duurzaam, duurzaam Zeist wil in 2050 energieneutraal zijn: er wordt dan evenveel energie verbruikt als duurzaam wordt opgewekt op het grondgebied van Zeist. We streven daarbij naar 50% energiebesparing. Denk aan onder andere alle woningen en bedrijfslocaties verduurzamen, inzetten op lopen/fietsen/het OV, alle nieuw bouw energieneutraal, het inzetten van groen en water in de bebouwde omgeving om klimaatstress tegen te gaan.

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

4. Opgaven van Zeist

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

In dit hoofdstuk staan de belangrijkste opgaven (wat gebeurt er op dit moment in Zeist?) per thema waar we in Zeist aan werken en die van invloed zijn op onze fysieke leefomgeving. Zoals hoe we willen wonen, hoe we ons verplaatsen, hoe we werken in Zeist en vele andere thema’s waar we als gemeente op inzetten voor een goed leven. Deze omgevingsvisie is bedoeld om onder andere inzicht en overzicht te geven en daarom lees je terug in dit hoofdstuk wat per thema de kern is. Dit is afgeleid uit bestaand beleid (zie ook de bronnenlijst in de bijlage). Per thema houden we de verdeling aan: wat zijn de opgaven – ambities – ontwikkelingen – uitgangspunten.

Met enkel inzicht en overzicht in opgaven zijn we er nog niet. De meerwaarde van deze omgevingsvisie is ook de opgaven die spelen, evenwichtig samenbrengen. Zo is de ruimte in onze gemeente om te bouwen, te zorgen voor duurzame energie en rust en recreatie in het groen, schaars. We zullen dus goed moeten nadenken hoe alle opgaven op het gebied van wonen, werken, duurzame energie, mobiliteit, gezondheid, onze bodem en het water, erfgoed, cultuur en ons groen een plek krijgen. Dat heet ruimtelijke ordening. Onder 4B staat dan ook een voorzet geduid welke opgaven leiden tot dilemma’s, omdat ze nog niet zomaar verenigbaar met elkaar zijn. Het vraagt om een weloverwogen toekomstkeuze door de gemeenteraad, samen met haar inwoners en ondernemers. Keuzes waar we nu in deze visie dus nog geen antwoord op hebben, maar deze visie geeft wel de aanzet om als gemeenteraad actief samen met inwoners en ondernemers naar die antwoorden op zoek te gaan. Dit, samen met nieuwe wijsheid en ontwikkelingen op thema’s, zorgt voor een update van deze Eerste Zeister Omgevingsvisie naar een tweede versie (uiterlijk 2025). Van belang is de inzet van de ‘waardenweger’ bij het maken van toekomstkeuzes, zie daarvoor ook Hoofdstuk 6. We staan niet voor niets in deze visie uitgebreid stil bij het DNA van Zeist, haar kernen en buurten in termen van waarden.

Dát is onze identiteit en die willen we behouden, beschermen en versterken. Dus bij de nog te maken toekomstkeuzes, zijn deze waarden het vertrek- en gesprekspunt. Zeist, Lyceumkwartier Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

1. Duurzame energie en een duurzaam klimaat Opgaven. Wat zien we gebeuren? We zitten midden in een grote verandering. Van oude energie naar nieuwe energie. Van weggooi- en consumptie-economie naar een hergebruik- en circulaire economie. Een soort nationale en lokale verbouwing waarin we alle gebouwen, infrastructuur en gewoonten onder de loep nemen. Waarin we allemaal minder energie gaan verbruiken, minder CO2 gaan uitstoten en (ook zelf ) meer groene energie gaan opwekken. Dat doen we niet alleen in Zeist, zo’n 200 landen hebben afspraken gemaakt over het tegengaan van klimaat verandering en zetten zich in om onze leefomgeving prettig te houden. De afspraken in het Klimaatakkoord vragen om een 49% reductie van broeikas gassen in 2030 en 95% in 2050.

Zeist, Nijenheim

A. Opgaven per thema Hieronder staan 8 thema’s opgesomd met de belangrijkste opgaven voor de gemeente Zeist. Ter visuele ondersteuning is ook een interactieve plattegrond gemaakt waarop concrete acties in de fysieke leefomgeving staan (denk aan woningbouwtrajecten) die overeenkomstig de opgaven plaatsvinden. De plattegrond is een feitelijke weergave van de kennis die we nu hebben per thema/opgave en zo veel mogelijk op gebiedsniveau. Deze plattegrond zal dus over een jaar al deels achterhaald zijn. Er is dan ook gekozen om op de platte grond datgene neer te zetten wat zorgt voor een omvangrijke verandering in de fysiek leefomgeving en/of op lange termijn van invloed is op onze fysieke leefomgeving. Ook deze plattegrond is ter illustratie van de teksten en pretendeert niet compleet te zijn. (Zie plattegrond op pagina 46.) Wanneer er sprake is van opgaven/ambities die (gemeente)grensover schrijdend zijn, zoeken we daarin de samenwerking op met andere gemeenten. Zowel in intergemeentelijk regionaal als provinciaal verband.

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Naast de energietransitie vraagt de klimaatverandering om klimaatadaptatie. Het klimaat verandert als gevolg van de opwarming van de aarde. De precieze verandering hangt af van veel factoren, maar duidelijk is dat de weers omstandigheden in Nederland extremer worden. We krijgen te maken met heftigere regenbuien, langere droge periodes en meer en hetere zomerse dagen en nachten. Om ook in de toekomst prettig te kunnen wonen, werken en recreëren, wil gemeente Zeist investeren in een klimaatbestendige inrichting. Onder alle weersomstandigheden een klimaatbestendige gemeente zijn, betekent dat we ons richten op extreme situaties. Door nu de juiste dingen te doen, zorgen we dat er ook straks een prettige leefomgeving is voor iedereen. We richten ons op de volgende ambities, die na te lezen zijn in de Klimaatvisie Zeist 2021. Ambities De gemeenteraad heeft in 2019 de Routekaart ‘Nieuwe Energie’ vastgesteld en daarmee bepaald dat Zeist zo snel mogelijk en uiterlijk in 2050 energieneutraal wil zijn. Dat betekent dat in Zeist evenveel energie duurzaam opgewekt wordt als verbruikt, liefst op eigen grondgebied. We vinden een gezond duurzaam leefklimaat belangrijk, ook voor toekomstige generaties. We zijn daarom aangesloten bij nationale en internationale afspraken over het tegengaan van klimaatverandering door het terugdringen van CO2.

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

We schakelen dus om naar duurzame energiebronnen. En we vinden dat onze inwoners duurzaam toegang moeten hebben tot warmte en energie. We zitten dus volop in een energietransitie! Let wel, ‘duurzaam’ leven gaat verder dan alleen energie. Het gaat ook om zuinig zijn op alles wat leeft onder onze voeten en vliegt in de lucht, een duurzame biodiversiteit. Of wat dacht je van ‘circulaire economie’? Dus we hergebruiken grondstoffen bijvoorbeeld. De Routekaart Nieuwe Energie beschrijft op welke vijf actielijnen de gemeente het initiatief neemt, in welk tempo en met welke focus. De vijf lijnen zijn: 1. Warme Wijken (uiterlijk 2050 wijk en buurten aardgasvrij). 2. Duurzame Mobiliteit (fiets en OV ruim baan, in gesprek met bedrijven over duurzaam vervoer, laadpalen en deelauto’s). 3. Groene Bedrijven (netwerk van ‘duurzame bedrijven’). 4. Duurzame Energie (energieopslag en opwek van energie, innovatie). 5. Het Goede Voorbeeld (gemeentelijke organisatie is in 2030 energieneutraal). De verduurzaming verloopt stapsgewijs, waarbij tot 2030 wordt uitgegaan van bewezen duurzame en betaalbare technieken. Voor het opwekken van duurzame elektriciteit betekent dit dat we tot 2030 voornamelijk inzetten op wind en zon. Voor het opwekken van warmte, als alternatief voor aardgas, kijken we naar bestaande technieken zoals warmtepompen en het gebruik van restwarmte.

Andere innovatieve technieken, zoals het gebruik van waterstof gas of diepe aardwarmte, worden ook onderzocht, omdat ze mogelijk op lange(re) termijn een belangrijke rol spelen. Eerste prioriteit is het maximaal benutten van kansen voor zonnepanelen op grote en kleine daken. Onze ambitie is dat aantal tot 2030 te vertienvoudigen. We stimuleren dit onder andere door het subsidiëren van het energieloket van Stichting Energie Zeist (Mijn Groene Huis en Mijn Groene Bedrijf ). Als indicatieve mix van duurzame bronnen wordt gewerkt met twee windmolens en 35 hectare zonnevelden, naast het vertienvoudigen van zon op dak. Met deze maat regelen realiseren we 1/3 van de opgave in duurzaam opwekken in 2030.

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Zeist, Vollenhove

Naast de inzet op energiebesparing en duurzame energieopwekking, werken we ook aan een route naar aardgasvrij. In 2021 is de Transitievisie Warmte vastgesteld. Deze visie is een eerste stap op weg naar aardgasvrij zijn. Het doel van de warmtetransitie is om in 2050 voor alle inwoners een betaalbare, betrouwbare en duurzame warmtevoorziening beschikbaar te hebben in de gemeente Zeist. Samen met inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties geven we inhoud aan de Transitievisie Warmte. Aan de energietransitie zijn ook veiligheidsrisico’s verbonden. Risico’s die van invloed zijn op onze gezondheid bijvoorbeeld. Zoals risico’s rond het gebruik van waterstof. Of windmolens kunnen zorgen voor extra geluidsbelasting en ‘slagschaduw’ op woningen. Bij energieprojecten ten behoeve van de energietransitie spelen thema’s als milieu, gezondheid en omgevingsveiligheid dan ook een rol. Maatregelen in het kader van de energietransitie leiden tot minder verbranding van fossiele brandstoffen en dragen dus via een schonere lucht of minder watervervuiling bij aan een gezonde leefomgeving. De regio Utrecht werkt aan een Regionale Adaptatie Strategie (RAS), een visie om te komen tot een klimaatbestendige en waterrobuuste regio Utrecht in 2050, waarbij de inrichting en samenleving zijn aangepast aan de risico’s en

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

kansen als gevolg van klimaatverandering. We geven in ons beleid ‘Klimaat bestendig Zeist 2021’ invulling aan de doelstellingen en strategie van de RAS. Ontwikkelingen ■ Het verduurzamen en aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving vindt gefaseerd en stapsgewijs per wijk en buurt plaats, gebaseerd op verkenningen. In de transitievisie warmte is rekening gehouden met de volgende fasering: – Korte termijn: Vollenhove (inclusief Pedagogenbuurt) en Den DolderNoord. – Middellange termijn: het Slot en omgeving, Austerlitz, Staatslieden kwartier en de zorgcomplexen nabij de Arnhemsebovenweg in Kerckebosch. – Wijken waar nog geen studies lopen, maar waar zich wel kansen voor lijken te doen op de middellange termijn (2025 – 2040) zijn: Den DolderZuid, Nijenheim, Crosesteijn, Vogelwijk, Griffensteijn en Kersbergen, Brugakker, De Clomp, Couwenhoven, Mooi Zeist, Hoge Dennen, Valcken bosch, Dichterswijk, delen van Kerckebosch, delen van Huis ter HeideZuid en Sterrenberg.

– De overige buurten volgen in een ‘natuurlijk tempo’ ergens tussen 2021 en 2050: Lyceumkwartier, Dijnselburg, Utrechtseweg, Zeister Bos, Huis ter Heide-Noord, delen van Huis ter Heide-Zuid, Bosch en Duin, Beukbergen, Blikkenburg e.o., Weidegebied, Driebergseweg, Station NS, verspreide huizen in Austerlitz, Soestdijkerweg en omgeving, Patijnpark, Centrumschil-Noord en delen van Den Dolder-Noord. ■

We onderzoeken in regionaal verband de potentie voor het duurzaam opwekken van energie verspreid over de gemeente Zeist. Zo verkennen we waar en onder welke voorwaarden er op het grondgebied van Zeist ruimte gevonden kan worden voor duurzame energie door windmolens en/of zonnevelden. De beleidsvisie Zonnevelden (2020) geeft aan welke gebieden we hiervoor kansrijk vinden en onder welke voorwaarden. Ook de zone direct rond de A28 wordt als mogelijk gebied voor duurzame opwek van energie gezien. Tussen Zeist-West en Bunnik willen we ruimte bieden aan enkele kleine zonnevelden (van ieder maximaal 5 hectare), mits deze goed zijn ingepast in de omgeving en het landschap.

■

We werken de komende jaren aan een klimaatbestendige inrichting van de leefomgeving. Zo werken we samen met Utrechts Landschap en andere partners aan het klimaatbestendig inrichten van een aantal bijzondere landgoederen en buitenplaatsen, die allemaal tot de Stichtse Lustwarande behoren: Pavia, Hoog Beek & Royen, Schoonoord, Molenbosch, De Breul en het Zeisterbos worden opgeknapt en gerestaureerd met meerwaarde voor natuur, cultuurhistorie, waterkwaliteit en klimaatadaptatie.

■

Een andere actie voor een klimaatbestendige inrichting van onze leef omgeving voor alle inwoners is dat de gemeente gebouweigenaren, bouwers en ontwikkelaars om een extra bijdrage vraagt bij nieuwbouwprojecten en ingrijpende renovaties. Denk aan het hergebruik van materialen, natuur en milieu, hittestress, energieverbruik en periodes van droogte en waterover last. In het ‘Duurzaam Bouwenbeleid’ zijn de (bovenwettelijke) eisen geconcretiseerd.

Bosch en Duin Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

– We sluiten zoveel mogelijk aan bij logische momenten voor verandering. We spelen in op logische momenten in buurten, zoals vervangings momenten van de aardgasleidingen, onderhoudsplannen aan gebouwen of grootschalige werkzaamheden in de openbare ruimte. – We stimuleren energiebesparing. Energiebesparing is belangrijk om de vraag naar energie in 2050 te beperken en de CO2-uitstoot te minimali seren. – We zijn zorgvuldig en transparant. We hechten veel belang aan een zorgvuldig proces dat transparant is, waarin iedereen mee kan doen en waarin we duidelijke, eerlijke en begrijpelijke informatie bieden. We zien dit als randvoorwaarde om tot acceptatie te komen en de belangen van bewoners en bedrijven in Zeist goed te dienen. – We kiezen voor duurzame en gezonde oplossingen. Naast energie en klimaat is er ook aandacht voor een bredere milieu-impact en de volksgezondheid (zoals een gezond binnenklimaat) en milieuvriendelijke oplossingen. – We blijven alert op innovaties. We staan open voor nieuwe inzichten door bijvoorbeeld de komst van nieuwe technologieën.

Zeist, Couwenhoven

■

We onderzoeken in samenwerking met de U10 de mogelijkheid om het Kromme-Rijngebied als natuurgebied te versterken door een aaneen gesloten, robuuste natuurcorridor te creëren van Groenekan tot tenminste Odijk. Hiermee kunnen robuuste natuurwaarden worden gecreëerd, waardoor de leefruimte voor flora en fauna kan worden versterkt. Belangrijk onderdeel hiervan is het terugbrengen c.q. versterken van verdwenen of verzwakte watergangen met bijbehorende natte natuurwaarden. Het landschapsontwikkelingsplan Kromme-Rijngebied vormt hierbij het beleidskader.

Uitgangspunten ■ Warmtetransitie – Iedereen doet mee. Iedereen moet mee kunnen in de warmtetransitie. – Warmte blijft betaalbaar. We streven naar de laagste totale kosten voor de warmteoplossing en daarmee ook de laagste kosten voor bewoners en bedrijven.

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Klimaatadaptatie 1. Voor wateroverlast hanteren we de volgende toekomstvisie: ‘We accepteren dat er tijdelijk water op straat kan staan. We voorkomen echter dat het water woningen binnenstroomt of voor verkeersopstoppingen op hoofdwegen zorgt. Dit bereiken we door het hemelwater op te vangen daar waar het valt en vast te houden op lager gelegen locaties waar het geen hinder of overlast tot gevolg heeft.’ 2. Voor hitte hanteren we de volgende toekomstvisie: ‘Iedere inwoner van Zeist heeft een koele locatie, in de vorm van een speeltuin, park of bos, in zijn of haar directe omgeving. Ook op de straten is verkoeling te vinden, met name de voet- en fietspaden hebben schaduw op het heetste moment van de dag. Verder zijn er door de hele gemeente groene daken en gevels zichtbaar. Bij woningen voor kwetsbare groepen hebben we daarnaast gezorgd voor extra natuurlijke verkoeling.’

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

3. Voor droogte hanteren we de volgende toekomstvisie: ‘In natte periodes infiltreren we zoveel mogelijk hemelwater in de bodem en bouwen we zo een buffer op voor droge periodes. Hierdoor gaan we verdroging in de gemeente Zeist en op de Utrechtse Heuvelrug tegen. Ook kiezen we voor sterke beplanting en bomen die zijn afgestemd op de lokale omstandigheden, zoals de grondslag en de beschikbaarheid van (grond)water. Door goed onderhoud aan onze watergangen is de waterkwaliteit goed en is er geen sprake van blauwalg of botulisme.’ 4. Voor waterveiligheid hanteren we de volgende toekomstvisie: ‘De Lekdijk is door het rijk en het hoogheemraadschap verstevigd en opgehoogd. Bij een eventuele dijkdoorbraak zijn de gevolgen van een overstroming beperkt: Zeist-West kan enkele decimeters onder water lopen en de vitale en kwetsbare functies zijn zoveel mogelijk (hoog en droog) op de Utrechtse Heuvelrug gepositioneerd. Daarnaast zijn onze calamiteitenplannen op orde, dus weten we wat we moeten doen.’

Den Dolder, Blookerpark

Qua oppervlakte beslaat het groen ongeveer de helft van de totale fysieke leefomgeving: 2,52 miljoen m2 openbaar groen tegenover 2,6 miljoen m2 verharding. Er staan 35.000 straat- en laanbomen in Zeist. Dat is bijna 1,4 boom per woning.

2. Groen Opgaven. Wat zien we gebeuren? Zeist is een ‘levend netwerk’ van natuur, landschap en cultuurhistorie; groen is ons goud! Het is hét imago van Zeist, het DNA, het is kenmerkend, sturend ook in hoe Zeist zich ontwikkelt en de belangrijkste waarde voor inwoners. Groen en landschap is in Zeist al eeuwenlang de motor achter de ontwikkeling van Zeist; denk aan Ridderhoven, kastelen, buitenplaatsen, de bevolkingsgroei, villa- en arbeiderswijken, vele zorginstellingen. In Zeist is groen nog steeds iets wat van invloed is op hoe we over onze omgeving denken en ermee omgaan. Ons groen en het landschap staan niet op zichzelf. Zo maakt het onderdeel uit van grotere gehelen als het ‘Natuurnetwerk Nederland’ (NNN). Het groen in Zeist is op te delen in vier delen: Utrechtse Heuvelrug, flanken Utrechtse Heuvelrug/Stichtse Lustwarande, Kromme-Rijngebied en het groen binnen bebouwd gebied. Zie ook hoofdstuk 5 voor meer informatie. De fysieke leefomgeving is sfeerbepalend voor een goed leven in Zeist. Groen maakt in de gemeente Zeist een belangrijk deel uit van die sfeer.

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Naarmate de omgeving drukker wordt, wordt ook het belang van de natuur groter. Niet alleen voor luwe recreatie, maar zeker ook voor robuuste natuurbuffers ter ontwikkeling en versteviging van de gebiedseigen biodiversiteit. Zo voorkomen we dat al het landschap wordt volgebouwd of gedegradeerd tot een stadspark met de focus op intensief leisuregebruik. Voor de toekomst zijn de volgende ontwikkelingen, risicovolle uitdagingen voor onze natuurgebieden. Deze ontwikkelingen vergen een weloverwogen keuze van de mogelijkheden en beperkingen. ■ Verstedelijking, want niet alles is (altijd en overal) te combineren. ■ Klimaatverandering met uitdagingen voor klimaatbestendig groen. ■ Verdroging met effecten op de natuur, landbouw en drinkwatervoorziening. Ambities Groen in Zeist is alleen al omwille van de hoeveelheid nooit ‘alleen maar’ een stukje groen. Het geeft uiting aan onze historie, ons karakter van Zeist en het groen draagt bij aan vele aspecten die voor een goed leven onmisbaar zijn, zoals:

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

Groen bevordert de gezondheid, bijvoorbeeld door een vermindering van stress. ■ Groen brengt mensen bij elkaar, zoals in parken. ■ Het verhoogt de beleving van mensen in wijken en buurten. ■

Het is dan ook begrijpelijk dat op dit gebied vele ambities zijn geformuleerd die worden nagestreefd. Zo is het ook kenmerkend dat aandacht voor groen en landschap in eigenlijk iedere onderzoeksrichting van de Propositie van Zeist voorkomt. Voor iedere ontwikkeling, groot of klein, in onze fysieke leefomgeving geldt daarom: groen als uitgangspunt in plaats van als sluitpost. Dat geeft de kwaliteit waar Zeistenaren trots op zijn! Met andere woorden, we ontwikkelen natuur en landschap inclusief. Zo blijven we altijd zorgen voor een met groen dooraderd Zeist. Concreet betekent dat in ieder geval dat er niet gebouwd wordt in het buitengebied. De huidige rode en groene contouren zijn in principe leidend, er wordt niet gebouwd buiten de rode contouren. In uitzonderlijke gevallen kan er sprake zijn van een uitruil tussen rood en groen, wanneer daarmee de algehele ruimtelijke kwaliteit verbetert.

Als het gaat om het behoud van groen, geldt hetzelfde voor biodiversiteit. Meer en meer is bekend hoe onder andere door onze leefwijze de biodiversiteit onder druk komt te staan. Wat betekent biodiversiteit? Simpel gezegd de variatie aan in het wild levende planten en dieren op de wereld. Waarschijnlijk heeft iedereen wel gehoord dat veel soorten planten en dieren uitsterven of dreigen uit te sterven. Ook in Nederland en in Zeist gaan veel soorten in aantal achteruit of dreigen ze zelfs uit te sterven. Daarom is er een biodiversiteitsvisie opgesteld. In het kort: De gemeente Zeist wil zich de komende jaren inzetten voor het verbeteren van de biodiversiteit in de gemeente. We willen dat doen door: 1. te zorgen voor meer ruimte (meer plekken) waar (wilde) planten en dieren kunnen leven; 2. te zorgen dat de kwaliteit van die plekken verbetert, zodat ze geschikt zijn voor meer planten en dieren; 3. te zorgen dat al deze plekken zo goed mogelijk met elkaar verbonden zijn, zodat planten en dieren er ook kunnen komen. Voor Zeist zou dat er uit zien als: ■ Zo veel mogelijk aaneengesloten natuurlijk gebied van de Utrechtse Heuvelrug met het vliegveld Soesterberg als bijzonder gebied voor diverse soorten. ■ Verbindingen van de Utrechtse Heuvelrug naar het Kromme-Rijngebied, met oversteekvoorzieningen bij drukke wegen.

■ Zo veel mogelijk verbindende landschapselementen, zoals sloten, bosjes en lanen in het open rivierengebied van de Kromme Rijn. Het Landschaps ontwikkelingsplan Kromme-Rijngebied geldt als beleidskader.

Den Dolder, Pleinesbos Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

De groengebieden van de Stichtse Lustwarande veiligstellen en inrichten en beheren als verbinding tussen de Utrechtse Heuvelrug en het rivieren gebied. ■ De kwaliteit van een aantal grotere groengebieden in de bebouwde kom verbeteren. ■ Deze groengebieden met elkaar verbinden, zoals het Sanatoriumbos en het Brinkpark, door lanen, bloemrijke bermen en watergangen (natuurverbindingen). ■ ‘Oversteekvoorzieningen’ voor dieren bij wegen, waar deze een verbinding kruisen, faunavoorzieningen genoemd. ■ Het creëren van groene longen vanuit het buitengebied de stad in. Deze verbindingen zorgen voor meer biodiversiteit. ■ De kwaliteit van het gebied tussen de groengebieden en de natuurverbindingen verbeteren als leefgebied voor planten en dieren, zoals de landbouwgebieden, maar ook tuinen en gebouwen. ■ Zeist wil zich extra inzetten voor de wilde bijen. Speciaal hiervoor willen we een ‘bijencorridor’ aanleggen. Dit is een groene verbinding voor wilde bijen, vanuit Zeist-West naar het Zeisterbos en de vliegbasis Soesterberg. ■

Enkele andere ambities op het brede thema ‘groen’ op een rij: ■ De gemeente zet in op het veiligstellen, koesteren en versterken van het groene karakter van Zeist, dat bestaat uit een rijkdom van samenstellende, kenmerkende groene structuren. Daarbij is vooral aandacht voor zwakke schakels van de NNN. Deze zwakke punten zitten bij Den Dolder, Bosch en Duin, De Bilt en bij station Driebergen-Zeist. Ook is er aandacht voor de kwaliteit van het groen binnen de bebouwde kom. Vanwege de hoge ecologische en landschappelijke waarde zijn we terughoudend bij het bebouwen van groen in het buitengebied. Het groen moet juist gespaard en hier en daar versterkt worden. ■ Samen met de andere Heuvelruggemeenten willen we een bijdrage leveren aan de toenemende behoefte aan groene recreatie. We onderzoeken in hoeverre Austerlitz en Den Dolder kunnen fungeren als recreatiepoorten (zie ook thema 4). We stimuleren duurzame, recreatieve verbindingen, zoals Toeristische Overstap Punten (TOP’s) en (wandel- en fiets)paden. Wij zien extra kansen in de vernieuwing van station Driebergen-Zeist.

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Zeist, Crosestein, Pesterbosje

We richten landschappen zo in dat deze bewegen stimuleren en ontmoeten en ontspannen faciliteren (bijvoorbeeld via wandel-, fiets- en vaarroutes, sportfaciliteiten). ■ De verschillen in landschapstypen koesteren, zichtbaar houden en versterken en bevorderen dat landschappelijke structuren doorlopen in de directe omgeving van mensen. ■ De gemeente wil de hoge milieukwaliteiten die zij nu heeft behouden. ■ Inherent aan groen is het voorkomen van infectieziekten, zoals tekenbeten. ■ In de kwaliteit en beleving van parken en plantsoenen komt meer aandacht voor geschiedenis, beeld en gebruikswaarde. Daarmee bevordert de gemeente Zeist de natuurwaarden, natuurontwikkeling en natuurbeleving in de directe woonomgeving zoveel mogelijk. ■ Het analyseren van groenwaarden voorafgaand aan (nieuwe) ruimtelijke ontwikkelingen. ■ In kosten-batenanalyses bij ruimtelijke ontwikkelingen borgen wij het economisch rendement van de groene omgeving, in plaats van het uitsluitend als een kostenpost te zien. ■ Kwaliteit en kwantiteit van het water is uitstekend. Het natuurlijke water systeem is zo ingericht, dat de kweldruk toeneemt en kenmerkende natuurwaarden op de overgang van Heuvelrug naar Kromme-Rijngebied weer tot uitdrukking kunnen komen. Dat garandeert ook voldoende grondwater als drinkwater voor de toekomst. ■

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

Het ontwikkelen en behouden van groene gebieden waarin stilte en rust gevonden kan worden, bij voorkeur als kwaliteit van (een deel van) de waardevolle landschappen. ■ Inzetten op het netwerk van lanen (en wegen) als dragers van de groen structuur en als beeldkenmerk van Zeist. ■ Parken en plantsoenen moeten qua geschiedenis, beeld en gebruikswaarde de aandacht krijgen die ze verdienen. ■ Versterken van de identiteit en de herkenbaarheid van de verschillende landschappen in het gebied en de samenhang hierbij vergroten. ■ Waarborgen van het cultureel erfgoed dat aanwezig is in het buitengebied. ■ Versterken van de (be)leefbaarheid en het gebruik van het buitengebied. ■

Zeist, Dijnselburg, Panbos

3. Bodem en water Opgaven. Wat zien we gebeuren? Zeist is gelegen op het overgangsgebied van de Utrechtse Heuvelrug en de Kromme Rijn. De mix van drogere ‘woeste’ gronden op de heuvelrug en het natte kwelgebied richting de Kromme Rijn maken Zeist van oudsher al gunstig om te wonen. Deze voor Nederland unieke kenmerken hebben grotendeels de structuur van Zeist bepaald en doen dit nog steeds. Bodem en water vormen daarmee de basis van Zeist. Onze bodem in Zeist is zeer belangrijk in onze fysieke leefomgeving. Het zorgt voor onze gezondheid, voor de kwaliteit van onze flora en fauna (planten en dieren) en het draagt bij aan ons duurzame, toekomstig energieneutraal klimaat in Zeist. ‘Het bouwen’ op onze bodem of het geven van een andere inrichting aan een park, kan niet zonder eerst goed aandacht besteed te hebben aan onze bodem.

Tevens is de heuvelrug één van de belangrijkste grondwaterlichamen voor drinkwater en de regio. Zeist kent binnen de gemeentegrenzen grondwaterbeschermingsgebieden en waterwingebieden (gebieden voor het onttrekken van water aan het milieu voor bijvoorbeeld drinkwater). Dit zijn in feite ecologische ‘schatten’ waar Zeist ook vanuit de kernwaarden duurzaam en groen trots op kan zijn en dat ook wil blijven. Het is van groot belang zuinig om te gaan met dit kwetsbare systeem.

Het door de ijstijden gevormde landschap kent op lokale schaal grote verschillen in bodemopbouw en grondwaterstanden. In het zuidwestelijke lager gelegen deel van Zeist, komt grondwater in de vorm van kwel naar het oppervlak. Dit water heeft een unieke samenstelling en maakt dit gebied geschikt voor zeldzame plant- en diersoorten. Hoger op de Heuvelrug is het juist droger en bosrijk. Op deze zandige gronden zakt het water makkelijk weg en vult hiermee het grondwater aan. De natuur die in Zeist veelvuldig is te vinden, is afhankelijk van dit grondwater.

Ambities ■ Dit kwetsbare systeem willen we koesteren door te zorgen dat er altijd voldoende water is. We gaan het grondwater zoveel mogelijk aanvullen met regenwater en de afvoer van water tot een minimum beperken. Concreet betekent dit dat we op de hoger gelegen delen regenwater maximaal in de bodem infiltreren. Op de lagere, nattere delen willen we regenwater zoveel mogelijk vasthouden en hergebruiken. We zorgen voor minder verharding en meer groen.

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Ook in de beleving van cultuurhistorie speelt water een belangrijke rol. In alle tijdlagen heeft water een belangrijke rol gespeeld. De structuren die toen zijn gezet, zijn nog steeds in herkennen en te bewonderen. Denk bijvoorbeeld aan het water in het Wilhelminapark of bij landgoederen van de Stichtse Lust warande. Hier zijn we trots op en dit willen we behouden.

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

Naast voldoende water zorgen we ook dat de kwaliteit van het water goed is. We zorgen dat het water aan het oppervlak schoon en gezond is. We beperken het gebruik van materialen en middelen die slecht zijn voor de natuur en voorkomen uitspoeling daarvan, ook in de diepere grondlagen. Dit zal zich uiten in een grote diversiteit aan flora en fauna en onze drinkwatervoorziening blijft veilig in de toekomst. ■ Anticiperen op klimaatverandering met ook positieve effecten voor onze gezondheid, zoals de omgang met hoosbuien, droogte, hittestress, het voorkomen van infectieziekten door een goede afwatering en voorkomen van stilstaand water. Klimaatadaptatie en gezondheidsbevordering gaan hier dus hand in hand. ■ Duurzame omgang met hemelwater. ■ Risicogestuurd rioolbeheer. ■ Het zoveel mogelijk gescheiden houden van water uit landbouwgebieden en water in natuurgebieden. ■ Infiltratie waar mogelijk. ■ De zichtbaarheid van oude sprengen en beekdalen terugbrengen. ■

Duurzaam waterbeheer vraagt blijvend aandacht, zeker nu het klimaat verandert en de drinkwatervraag naar verwachting zal toenemen. We zijn zuinig op ons water en houden het schoon. We werken het liefst zo natuurlijk mogelijk. We beperken risico’s die functies, zoals landbouw, industrie of stad, met zich mee brengen. In bebouwd gebied, zoals woonwijken, gaat het bijvoorbeeld om uitspoeling van vervuilingen van wegen of vervuiling door lekkende riolering of riooloverstorten. Bij industrieterreinen kan het gaan om lekkende industriële opslag. Voor gebieden met landbouw gaat het voor namelijk over de uitspoeling van meststoffen of chemische bestrijdings middelen. Door samen op te trekken houden we ons bodem- en watersysteem in evenwicht en herstellen we het natuurlijke ecosysteem.

■

Natuurinclusief bouwen en klimaatadaptatie. Door Zeist verder te vergroenen zorgen we voor een betere sponswerking: in natte gebieden houden we water vast, dat we kunnen benutten in droge periodes.

4. Wonen Opgaven. Wat zien we gebeuren? Iedereen moet in Zeist kunnen wonen, ongeacht leeftijd, inkomen en huishoudenssamenstelling. Goed kunnen wonen vormt de basis voor een goed leven in de gemeente Zeist. En dat begint bij de beschikking hebben over passende woningen voor iedere doelgroep. Uit onderzoek blijkt dat lager opgeleide mensen 7 jaar korter leven en 16 jaar langer met gebreken en chronische ziekten leven. Door onder andere het verbeteren van de woon omstandigheden, kunnen gezondheidsverschillen verminderd worden. Op dit moment is de vraag naar woningen groter dan het aanbod van woningen dat beschikbaar is. Daar komt bij dat de woningmarkt van Zeist regionaal is. Zeist is onderdeel van de regio Utrecht (U10). De regio Utrecht staat voor grote ruimtelijke opgaven op het gebied van mobiliteit, groen en landschap, de energieopgave, economie en wonen. Tot 2040 zijn er ruim 100.000 woningen nodig.

Uitgangspunten ■ Dat schoon regenwater gescheiden blijft of wordt van huishoudelijk afvalwater. In een groot deel van de gemeente Zeist kan het regenwater rechtstreeks in de bodem infiltreren. Daar waar dat niet mogelijk is, kan het afgevoerd worden naar het oppervlaktewater. Zeist, Couwenhoven Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

Plattegrond ontwikkelingen LEGENDA Ontwikkelingen Recreatiepoort (Bestaande) ontwikkelprojecten Ontwikkelprojecten (omvang nog onbekend) Versterken (cultuur)historische beleving Compact kernwinkelgebied (met aanloopstraten) Vollenhove Vooruit Verduurzamen A28 Zoekgebied voor duurzame energie HOV-lijn Doorfietsroute Verbetering ontsluiting Den Dolder Gebiedstypen Stichtse Lustwarande Dorps karakter Wonen in het bos Kromme-Rijngebied Utrechtse heuvelrug Dorpse waarden met stadse allure

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

Hier ligt een gezamenlijke opgave voor de regiogemeenten. Zeist kan door zijn goede ligging ten opzichte van OV-bereikbaarheid en centrumvoorzieningen een deel van de gezamenlijke opgave oppakken. Hiermee zou je jonge huishoudens aan Zeist kunnen binden. Zeist heeft de ambitie om de bouw van 4.000 (aardgasloze) woningen mogelijk te maken. We geven daarbij prioriteit aan de realisatie van woningen in het middeldure segment. Ook ter bevordering van de doorstroming, zodat er meer sociale woningen beschikbaar komen voor de juiste doelgroepen. Zie voor deze specifieke plannen, net als plannen voor de realisatie van een nieuwe woonwijk bij Station Driebergen-Zeist, het coalitieakkoord 2022 – 2026. Wonen en zorg Uit recent woningmarktonderzoek blijkt dat Zeist de komende jaren sterk vergrijst. Ook hebben we te maken met andere opgaven die leiden tot huisvestingsvragen. Bijvoorbeeld de uitstroom uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang, geschikte woningen voor mindervaliden en woonzorgcombinaties voor mensen met een zwaardere zorgvraag. Op dit moment is er nog onvoldoende inzicht wat al deze opgaven concreet betekenen voor Zeist.

Hoeveel toegankelijke woningen zijn er al in de verschillende wijken en hoeveel zijn er nodig? Sluit de kwaliteit van deze woningen voldoende aan bij de vraag vanuit de omgeving? Welke woonzorgconcepten zijn er al en waar is behoefte aan? In 2022 wordt daarom een ‘woonzorganalyse’ opgesteld. Deze analyse geeft inzicht in de huidige en toekomstige woonzorgbehoefte en voorzieningen in de gemeente Zeist. Het gaat daarbij niet alleen om ouderen, maar om verschillende doelgroepen. De woonzorganalyse biedt handvatten voor het opstellen van een toekomstige visie en koers. Verduurzaming Een duurzame woningvoorraad draagt bij aan de kwaliteit van de woning, het wooncomfort voor inwoners en heeft positieve invloed op het milieu en de CO2-uitstoot. Als gemeente willen we zo snel mogelijk, uiterlijk in 2050, energieneutraal zijn. Op het gebied van wonen betekent dit investeren in verduurzaming van de woningvoorraad en verminderen van het energieverbruik door huurders en woningeigenaren.

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Duurzaamheid is meer dan alleen de energievraag. Als gevolg van klimaatverandering krijgen we in de toekomst vaker te maken met extreme hitte, wateroverlast of juist droogte. Duurzaam wonen betekent ook (omgeving)veilig wonen. Zowel bij nieuwbouw als in de bestaande bouw vraagt dit om aanpassingen en het omschakelen naar duurzaam, natuurinclusief bouwen. Ambities Op basis van de woonvisie 2021 – 2025 streven we de volgende vier ambities na: ■ Duurzaam wonen in Zeist en natuurinclusief bouwen Verduurzaming van de woningvoorraad door onder andere het nemen van isolatiemaatregelen en het plaatsen van zonnepanelen (zie verder hoofdstuk Duurzame energie en Duurzaam klimaat). Bij nieuwbouw worden bestaande natuur- en groenwaarden zorgvuldig geanalyseerd en waar mogelijk benut. Bestaande bouw kan hier ook aan bijdragen door nestgelegenheid voor bijvoorbeeld gierzwaluwen en vleermuizen, terwijl in de bestaande openbare ruimte bermen natuurlijker kunnen worden gemaakt en water gebufferd kan worden. ■ Vergroten beschikbaarheid van betaalbare woningen voor middeninkomens Eén nadrukkelijke ambitie uit het woonbeleid is: Zeist is voor iedereen. Dat wil zeggen dat iedereen die in Zeist wil wonen moet zich hier thuis kunnen voelen en gelijke kans maken op passende woonruimte, ongeacht inkomen, leeftijd of huishoudenssamenstelling.

We streven naar vitale wijken waar verschillende doelgroepen een plek vinden. ■ Meer aanbod voor spoedzoekers en bijzondere doelgroepen We zorgen voor passende woningen voor (lokale) jongeren, young professionals, zorgvragers, ouderen en spoedzoekers (onder andere na scheiding, statushouders en arbeidsmigranten).

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

■

Wonen, zorg en welzijn verbonden in de inclusieve wijk Wonen en zorg gaan samen. Geen oplossingen voor één doelgroep, maar gemengde buurten en complexen. We creëren een woonomgeving waar mensen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen.

Ontwikkelingen ■ We zien kansen om aan te sluiten bij ‘knooppunten’. Plekken waar verschillende verkeersstromen bij elkaar komen, denk aan het station Driebergen-Zeist. Doordat hier meerdere vormen van mobiliteit worden aangeboden, liggen hier kansen voor duurzame alternatieven voor de auto. Dat betekent eveneens bouwen in meer lagen of in combinatie met bedrijfsgebouwen (en nieuwe vormen van bedrijvigheid en voorzieningen). En met waardering voor bestaande natuur- en cultuurwaarden. ■ We zoeken naar manieren om de vitaliteit (gezondheid, levendigheid) in onze kernen en buurten te versterken. Met een vitale basis door het behoud van voorzieningen. Dit door voor verschillende doelgroepen passende woningen te kunnen bieden. Iedereen die in Zeist wil wonen, moet zich hier thuis kunnen voelen en gelijke kans maken op passende woonruimte, ongeacht inkomen, leeftijd of huishoudenssamenstelling Eén van de instrumenten hiervoor is het toevoegen van nieuwbouw. Hierbij is kwaliteit en betaalbaarheid leidend en sturen we niet op harde aantallen. ■ Wat nodig is om de leefbaarheid op peil te houden of te verbeteren, verschilt per buurt of complex. Voor iedere buurt geldt dat actieve samen werking met alle partijen in de buurt essentieel is.

Ook het verbinden van aanpassingen in de fysieke omgeving (bijvoorbeeld het opknappen en verduurzamen van woningen of de openbare ruimte) en een sociale aanpak (aandacht voor de inwoners zelf ) zien we als belangrijk uitgangspunt. In het project ‘Vollenhove Vooruit’ vormt dit de basis. Deze aanpak kan daarmee zorgen voor belangrijke lessen voor de aanpak in andere buurten. ■ We brengen de komende periode de opgave op het gebied van wonen en zorg beter in kaart, om concreet te maken wat er in de verschillende buurten nodig is om de behoefte van verschillende doelgroepen op een goede manier te faciliteren.

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Zeist, Dijnselburg

Uitgangspunten Ondanks een flinke opgave voor de hoeveelheid woningen, blijft de nadruk liggen op ‘kwaliteit’ en niet op ‘kwantiteit. Met ‘kwaliteit’ wordt bedoeld dat er in harmonie wordt gebouwd met de identiteit van een buurt/wijk, denk aan de aanwezige cultuurhistorie. ■ Bouwen is geen doel op zich. Het betaalbaar, prettig en gezond wonen wél. In Zeist transformeren en/of bouwen we woningen voor verschillende doelgroepen. Zo ook woningen die levensloopbestendig zijn voor ouderen of juist eengezinswoningen voor starters. ■ Aansluitend op het voorgaande, betekent dit ook dat de woningen gericht zijn op een gevarieerde samenstelling van bewoners (‘gedifferentieerd’). Zowel voor ouderen als voor jongeren, zowel voor spoedzoekers als mensen met geestelijke gezondheidsproblemen. ■ We bouwen de leefomgeving niet helemaal vol met stenen, maar zorgen voor groene ‘verblijfsruimten’, zoals een park, een sportveld, speelplaats of volkstuin. ■ Of het nu om inbreiden gaat binnen de rode contour (stedelijk gebied), of om uitbreiden buiten de rode contour met consequenties voor ons groen, er kan heel veel in overleg met de provincie. Zolang er aangetoond wordt dat de ruimtelijke kwaliteit verbetert, want de grenzen worden door de provincie niet zo maar verlegd. ■

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

Natuurlijk mag ‘duurzaam’ bouwen niet ontbreken. Willen we op den duur een klimaatneutrale gemeente zijn, dan betekent dit ook iets voor de wijze waarop woningen worden gebouwd. Nieuwbouw is tenminste energieneutraal, natuurinclusief, circulair en klimaatadaptief. ■ We bouwen veilig, bijvoorbeeld met oog voor vluchtroutes en bereikbaarheid voor hulpdiensten. ■ In samenwerking met de veiligheidsregio, omgevingsdienst en overige partners dragen we zorg voor de ontwikkeling van onze leefomgeving waarin in een vroegtijdig stadium, vanaf de eerste initiatieven, veiligheids aspecten worden meegewogen. Hierbij is expliciet aandacht voor zowel het voorkomen en beperken van veiligheidsrisico’s als het bestrijden van branden, rampen en crises en de zelfredzaamheid van mensen die aan deze veiligheidsrisico’s zijn blootgesteld. ■ Gemeente Zeist staat open voor meer innovatie en nieuwe woonconcepten. Dit is ook een wens van vele inwoners uit Zeist, kenbaar gemaakt in gesprekken met de gemeenteraad en ambtenaren. Denk aan tijdelijke woonvormen, initiatieven voor (en door) ouderen of jongeren. Wie weet wat de toekomst brengt! ■

5. Gezondheid Opgaven. Wat zien we gebeuren? Een algemeen uitgangspunt voor de inrichting van de ruimte vanuit de invalshoek gezondheid is dat er altijd een basisinfrastructuur is van zorg(voorzieningen) op loopafstand, sport, cultuur, onderwijs en recreatie. In Zeist blinken we uit in sport en bewegen. Bewegen geeft een gezonde en preventieve werking. In Zeist is de gemiddelde sportdeelname hoger dan het landelijk gemiddelde. Trends op het gebied van sport zijn bijvoorbeeld de groei van sporten in ‘ongeorganiseerd’ verband. Dus mensen die zelfstandig een hardloopwedstrijd organiseren, bootcamps of vele individuele sporters met hulp van het internet en een applicatie op de telefoon (app). Sport is niet meer alleen een doel op zich, maar een middel geworden om bijvoorbeeld eenzaamheid tegen te gaan, mensen bij elkaar te brengen, te activeren en de saamhorigheid in een buurt of wijk te versterken.

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Zeist, Dijnselburg Sportpark

En met een gemeente waar anno 2020 23% van het aantal inwoners (63.000) boven de 65 jaar is, ligt eenzaamheid en een achteruitgaande gezondheid voor velen op de loer. Ambities We hebben als gemeente een nadrukkelijke ambitie als het gaat om de mate van gezondheid in Zeist: In Zeist wonen gezonde en vitale mensen, die kunnen participeren en deelnemen aan de samenleving op eigen kracht en met de touwtjes in handen. Dat betekent dus ook dat iedere inwoner, ongeacht een fysieke of mentale beperking, de portemonnee of leeftijd, moet kunnen meedoen in Zeist met datgene wat hij of zij zou willen voor een goed leven in Zeist en zich moet kunnen ontwikkelen. Een goede gezondheid maakt het mogelijk om naar school te gaan, te werken en om sportief bezig te zijn. Overige ambities op het gebied van gezondheid zijn onder andere: Meer gelijke kansen voor iedereen op een goede gezondheid. ■ Een gezonde en veilige start voor elk kind en opgroeien in een gezonde omgeving. ■ Goede lucht- en waterkwaliteit, minder geluidshinder en een duurzame voedselvoorziening. ■

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

Ontwikkelingen ■ We stimuleren lopen en fietsen. We maken het centrum van Zeist aantrekkelijk voor en veilig voor voetgangers en fietsers. Meer deelfietsen. ■ We onderzoeken de verbreding van de rol van de KNVB-campus. De KNVB kan vanuit haar voorbeeldfunctie bijdragen aan de verbindende rol van sport. Ook specifiek binnen de Zeister samenleving voor jongeren die dreigen buiten de boot te vallen. ■ Zeist beschikt over een groene, natuurrijke omgeving die bijdraagt aan gezondheid en biodiversiteit. Die zowel schone lucht biedt als uitnodigt tot bewegen. En dat willen we behouden. We zetten daarom in op duurzame mobiliteit. Ook onderzoeken we op welke wijze de A28-zone op een duurzame manier ingevuld kan worden, om het effect van lawaai en uitstoot van milieubelastende stoffen tegen te gaan. Uitgangspunten De inrichting van de fysieke leefomgeving heeft invloed op de gezondheid en de bescherming van de gezondheid. De inrichting helpt om gezonde leefstijlkeuzes te vergemakkelijken of simpelweg logischer te maken.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11903330/1