Document · PDF

RIB22.117 Concept reactienota en aangepaste 1e Zeister Omg. visie

Vragenuur Lijst ingekomen stukken 1 november 2022, gemeente ZeistBij agendapunt: Raadsinformatiebrieven (ter kennisname)37.927 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Publiekshal • Het Rond 1, Zeist

www.zeist.nl • www.twittter.com/gemeentezeist

Postbus 513, 3700 AM, Zeist

www.facebook.com/gemeentezeist

Telefoon 14 030 • zeist@zeist.nl

�

Gemeente Zeist ntv. Griffie 03-10-2022/RIB22.117

Aan de gemeenteraad

Datum

29 september 2022

Burgerservicenummer Bijlage(n)

Onderwerp

Ons kenmerk

47356

Uw kenmerk

2 bijlagen concept Eerste Zeister Omgevingsvisie, en de concept reactienota zienswijzen Concept Reactienota en aangepaste Eerste Zeister Omgevingsvisie

Behandeld door

Jorieke Vermeulen

PortefeuilIehouder

Angèle Welting

Geachte leden van de raad, Met deze informatiebrief brengen we u op vlieghoogte over de vervolgstappen die dit najaar worden gezet in opmaat naar besluitvorming voor de Eerste Zeister Omgevingsvisie. Onderdeel van die stappen is een gesprek met zienswijze indieners over de ingediende zienswijze naar aanleiding van de verplichte zienswijzeprocedure eerder dit jaar voor de visie. Inmiddels ligt er een concept reactienota en een aangepaste visie. Deze kunt u terugvinden in de bijlage van deze brief. Achtergrond; betekenis Eerste Zeister Omgevingsvisie Deze visie geeft in volle breedte aan wie Zeist is. Wat Zeist kenmerkt en belangrijk vindt: waarden. Waar we naartoe werken op middellange en lange termijn, met welke ontwikkelingen, ambities en uitgangspunten. En dit is het vertrekpunt van gesprek voor álle toekomstige initiatieven/beleid die 'iets' van doen hebben met onze ruimte. Dus zijn we als gemeente, of ben je als initiatiefnemer/ontwikkelaar, iets van plan in de ruimte van Zeist? Dan zorg je ervoor dat je plan zo veel mogelijk aansluit bij de koers en de waarden die in de visie staan. En dat je daar zo vroeg mogelijk gesprekken over voert met belanghebbenden en maatschappelijke organisaties. Zo leren we om veel meer 'verder te kijken dan onze neus lang is'.

Om niet alleen te kijken wat een plan betekent voor de woningvraag, maar ook wat het bijdraagt aan onze verduurzamingsopgaven, of in hoeverre het inwoners stimuleert een gezonde leefstijl te hanteren, of dat de nieuwe plannen bijdragen aan het versterken van biodiversiteit. Vanuit samenhang en waarden richten we onze leefomgeving in. Verder geeft deze visie duidelijk aan, door het inzicht en overzicht wat het biedt, waar er in het huidige beleid en planvorming voor de toekomst nog géén eenheid is. Waar er een dilemma is (uitbreiding bedrijventerrein of wonen?), of dat er nog een aanvullende keuze nodig is (onderzoeksrichtingen uit de Propositie van Zeist). Hoe ideaal het ook geweest zou zijn dat deze visie ál die ambities en uitgangspunten zou gladstrijken. Juist door deze zo nadrukkelijk centraal te stellen in de visie stelt het ons gezamenlijk in staat, vanuit samenhang en waarden, toe te werken naar die keuzes die gemaakt moeten worden. Het scherpt aan! De visie is dus het vertrekpunt, geen eindstation. De Eerste Zeister Omgevingsvisie vervangt onder andere de structuurvisie, maar het kent een ander karakter dan de structuurvisie. Waar de structuurvisie zoals we die kennen gedetailleerd is, limitatief is, keuzes maakt

Austerlitz • Bosch en Duin • Den Dolder • Huis ter Heide • Zeist

en concrete projecten beschrijft of kaders meegeeft, doet deze visie dat niet. Deze visie is aanzienlijk minder sturend, om zoveel mogelijk ruimte te bieden voor de praktijk. We moeten met z'n allen leren omgaan met een nieuw instrument als dit: oefenen vergt dat.

En de status van de visie? Het is dan wel geen juridisch afdwingbare visie, het is zeker wel ‘zelfbindend’ voor

de gemeente Zeist. Er staat het DNA van Zeist in, en daar handelen we naar. Zo passen we de regelgeving hier ook op aan, het zogenaamde ‘omgevingsplan’ (nieuwe bestemmingsplannen). Een proces wat de komende jaren, samen met inwoners, start.

Vervolgproces De vervolgstappen die worden georganiseerd in opmaat naar de besluitvorming voor de Eerste Zeister Omgevingsvisie staan op de volgende pagina schematisch weergegeven en kort toegelicht.

Gesprek over zienswijzen De eerstvolgende stap is het eerder toegezegde gesprek over de zienswijzen. De hoeveelheid zienswijzen, 114 in totaal en daarmee de grote mate van betrokkenheid aantonend voor dit nieuwe instrument, maakt dat

er een extra gespreksmogelijkheid wordt georganiseerd tussen zienswijze indieners en de gemeenteraad. Een verzoek tevens vanuit buurt- en belangenverenigingen. In aanloop naar dit gesprek sturen we de concept

reactienota toe aan de zienswijze indieners. Deze reactienota is onlangs akkoord bevonden door het college van B&W aangezien de inhoud iedere portefeuille treft, net als de omgevingsvisie zelf. Eerdaagszalde _ uitnodiging voor dit gesprek verzonden worden. Het zal plaatsvinden op woensdagavond 19 oktober (onder voorbehoud presidium). In samenwerking met de raadswerkgroep wordt de avond georganiseerd.

Van de avond wordt een gespreksverslag op hoofdlijnen gemaakt en deze wordt bijgevoegd bij het raadsvoorstel van de visie. Mocht er naar aanleiding van dit gesprek nog wijzigingen noodzakelijk blijken, dan kan het college een addendum aan de reactienota toevoegen. Daarnaast kan deze avond input geven van

politieke aard (iets wat echt om een afweging en keuze vraagt van de gemeenteraad) of input voor de

werkconferentie stappenplan ‘Leren werken met de Eerste Zeister Omgevingsvisie'. Werkconferentie stappenplan ‘Leren werken met de Eerste Zeister Omgevingsvisie'

Feit is dat er na besluitvorming niet een beleidsmedewerker klaar staat om de Eerste Zeister Omgevingsvisie uit te voeren. Daar komt bij dat we de nadruk van begin af aan leggen op het ‘samen leren ontdekken/

oefenen’ met de visie. Zoals in een zienswijze verwoord in reactie op de actualisatie rond 2025: “rommelen we

dan in die tussentijd maar aan?”. Een terechte opmerking die op Z'n tijd vooruitloopt. Om hier direct mee te kunnen starten na besluitvorming, is het voorstel om gelijktijdig bij het besluit op de visie akkoord te vragen

van uw raad op een eerste houvast voor het vervolgproces in de vorm van een stappenplan.

Om tot een stappenplan te komen wordt een werkconferentie georganiseerd met inwoners, maatschappelijke

organisaties, gemeenteraad en‘ambtenaren. In deze conferentie komen we gezamenlijk tot die punten die absoluut vervolg moeten krijgen na het vaststellen van de visie. Door ons bij besluitvorming alvast bewust te zijn welke punten we hebben op te pakken zodra de visie is vastgesteld, wellicht soms ook al wel ‘hoe’, kunnen we hier sneller mee van start. Door dit direct in samenspel te doen sluiten we aan op het Handvat

Participatie Zeist waarin staat dat vooraf aan een nieuw participatieproces al samenspel gewenst kan zijn voor het vormen van dit proces. Tot slot is dit een stap die geruststellend kan werken voor iedere betrokkene; het

geeft vertrouwen in het vervolg.

Ter beeldvorming; welke punten kunnen onderdeel uitmaken van het stappenplan? Denk aan:

Leren werken met de waardenweger en het ‘wegen’ van waarden; Participatie handreiking maken voor een ontwikkelaar of andere partij met een plan; Welke rol nemen we in als gemeente bij privaat georganiseerde participatie (door ontwikkelaars)? Plan M.E.R. toetsing vooraf aan de actualisatie van de visie; Borgen van samenhang en vooral logica met andere (participatie)processen, zoals de ontwikkeling van het omgevingsplan, regionaal beleid e.a; Ontwikkelen van omgevingsprogramma's. Dat zijn zogenaamde ‘plan van aanpakken’ voor

gestelde ambities/doelen uit de visie, zoals het huidige mobiliteitsplan, maar ook de

onderzoeksrichtingen uit de Propositie van Zeist 2020, of een thema als ‘natuur inclusief’ bouwen

handen en voeten geven (het hoe); Inhoudelijke keuzes die gemaakt moeten worden en ook zo verwoord staan in de visie.

Austerlitz » Bosch en Duin = Den Dolder « Huis ter Heide = Zeist

Toelichting stappen vervolgproces

In aanloop naar besluitvorming toe worden er voor de raad, en soms samen met inwoners e.a, verschillende bijeenkomsten georganiseerd: een training over de omgevingswet en bijbehorend instrumentarium, het gesprek over zienswijzen met zienswijze indieners en vervolgens de werkconferentie. De afstemming met de raadswerkgroep over dit vervolgproces en de diverse bijeenkomsten is eind augustus opgestart (rode blok) en het college is akkoord met de vervolgstappen en de concept reactienota (blauwe blok). Dat betekent dat de

groene, oranje en paarse blokken nog te wachten staan. Paars staat voor het formele besluitvormingsproces. De komende dagen worden alle zienswijze indieners uitgenodigd voor het gesprek en wordt een vooraankondiging gedaan voor de werkconferentie. Voor wie geïnteresseerd is staat de training voor de raad ingepland op 29 september a.s

Vervolgproces EZO

TT Afstemmen werkgroep Omgevingswet (update en vervolgproces)

September

Oktober

Collegevoorstel (akkoord vervolgproces, reactienota, RIB)

Training gemeenteraad over Omgevingswet en -visie Gesprek zienswijze indieners

‘Leren werken met de EZO’

November

Januari — Maart 2023

Werkconferentie stappenplan

Raadsvoorstel

(inclusief EZO,

gespreksverslag over zienswijzen, reactienota, stappenplan)

Ronde Tafel

Austerlitz « Boschen Duin = Den Dolder =» Huis ter Heide = Zeist

We zijn ervan overtuigd dat door deze extra stappen te zetten, in samenspel, dit de kwaliteit van zowel het

instrument zelf als het besluitvormingsproces van de Eerste Zeister Omgevingsvisie ten goede komt. Hopende u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Zeist, de gemeentesecretaris,

loco

de burgemeester,

ba. DAS FAN Sont mg dr. H.S. Groténs

Bijlagen 1. concept Eerste Zeister Omgevingsvisie, 2. en de concept reactienota zienswijzen

Austerlitz » Bosch en Duin =» Den Dolder = Huis ter Heide = Zeist

CONCEPT

SEPTEMBER 2022

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022 – 2025

Inhoudsopgave

1. Inleiding

35 37 37 41 44 45 49 50 53 55 58

5. Waarden per gebied A. Natuurgebieden B. De kernen van Zeist C. De buurten van Zeist

60 62 69 76

6. Waardenweger

107

7. Vervolg en uitvoering A. Heb je een plan voor de leefomgeving? Wat nu? B. Omgevingsplan C. Omgevingsprogramma D. Plan m.e.r.

109 110 112 112 112

Bijlagen A. Bronnenlijst B. Verklarende woordenlijst

115 116 118

2. Context A. Betekenis Eerste Zeister Omgevingsvisie B. Totstandkoming C. Relatie ander beleid

7 8 10 11

3. Waar gaan we voor? A. Waarden van Zeist 1. Duurzaam 2. Groen: natuur- en parkinclusief 3. Cultuur en historie; de allure van Zeist 4. Identiteit; verscheidenheid aan woon- en leefgebieden 5. Zorgzaam in een inclusieve samenleving 6. Dorpse waarden met stadse allure B. Propositie van Zeist 2020

16 19 19 19 22 22 28 28 31

Inleiding

4. Opgaven van Zeist A. Opgaven per thema 1. Duurzame energie en een duurzaam klimaat 2. Groen 3. Bodem en water 4. Wonen 5. Gezondheid 6. Erfgoed, cultuur en recreatie 7. Mobiliteit 8. Vitale economie B. Dilemma’s en toekomstkeuzes

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

Wat is dat, de Zeister Omgevingsvisie?

Hallo! Ik heb een heel leuk plan voor onze buurt.

Voor de gemeente als geheel.

Wat goed! Check dan ook even de Zeister Omgevingsvisie.

Bijvoorbeeld op het gebied van: Voor elk van de vijf kernen.

Een visiedocument met toekomstplannen voor alles in de buitenruimte van de gemeente Zeist.

erste Zeister E Omgevingsvisie 2022 – 2025

2022 ONT WER

Elke buurt heeft zijn eigen waarden: dat wat bewoners en ondernemers belangrijk vinden in hun buurt.

Wonen & bouwen

Sport, spel & recreatie

EMBER

Wat is het doel ervan?

‘De omgevingsvisie biedt informatie over wat mensen belangrijk vinden in onze gemeente als het gaat over wonen, werken, zich verplaatsen, sporten en recreëren.

Omdat jouw leefomgeving belangrijk is Jouw directe leefomgeving is alles wat je ziet, voelt, hoort, ruikt en beleeft als je buiten bent. Het heeft een grote invloed op hoe je je leven leidt en ervaart. Hoe woon en werk je, hoe verplaats je je, welke voorzieningen zijn er, hoe ontspan je, hoe blijf je gezond en hoe leven we prettig samen met elkaar? Het is dus heel belangrijk dat er op zorgvuldige wijze plannen worden gemaakt voor jouw omgeving. Ook als je daar zelf ideeën voor hebt. En daarom is er nu de Eerste Zeister Omgevingsvisie.

Context

Waar gaan we voor?

Natuur & biodiversiteit

Gezondheid Veiligheid in de buurt

Verkeer & transport

En zo kan de gemeente rekening houden met ieders wensen. Maar ook ervaring opdoen met hoe je een plan realiseert. De omgevingsvisie is daarmee de rode draad bij het maken van plannen voor het inrichten van jouw omgeving.

Daar heeft de gemeente jou, als inwoner ook bij nodig!

En wat moet ik er dan mee? Het is handig voor jou als initiatiefnemer dat je dit weet, zodat je hier rekening mee kunt houden bij jouw plan. Denk je er ook aan je plan te bespreken met je buurtgenoten?

Ok, ga ik doen! Kan ik ergens meer informatie vinden?

Jazeker! Kijk daarvoor op: www.ruimtekaartzeist.nl of stuur een mail aan: zeist@zeist.nl

In de omgevingsvisie lees je wat jouw buurtgenoten belangrijk vinden om te koesteren en te versterken in jouw buurt.

Inleiding

Duurzaamheid & energie

En voor elke buurt in een kern.

Ee Eerst 2021 rsteeZe Zeist ister erOm 20 2022 Omge 22––20 gevin vings 2025 25 gsvis visie ie 20 DEC

Werken & bedrijven

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

1. Inleiding

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

Welkom bij de Eerste Zeister Omgevingsvisie. Je leest hierin hoe we als gemeente aankijken tegen en omgaan met onze fysieke leefomgeving. Die ‘fysieke leefomgeving’ betreft alles wat je hoort, ruikt, ziet en voelt als je buiten bent. Of het nu je eigen woonwijk is, je in het centrum van Zeist loopt of geniet van de rust en recreatie in één van de vele parken en bossen.

Deze visie is het fundament op basis waarvan we iets ondernemen in de fysieke leefomgeving. Wat in deze visie staat, bepaalt waar rekening mee moet worden gehouden. Ons DNA van de gemeente Zeist, haar kernen en buurten staat erin, welke maatschappelijke opgaven er op ons afkomen, en welke ambities er zijn. Het gaat van thema’s als wonen, tot zorg, tot natuur, tot sport, tot onderwijs, tot mobiliteit en economie. Deze thema’s en nog veel meer dragen een steen bij aan hoe onze wereld eruitziet. Denk aan hoe er nieuwe woningen gebouwd worden, hoe duurzaam we zijn, hoe we zorgen voor onze biodiversiteit, hoe we ons van A naar B verplaatsen, hoe we gezond kunnen leven in Zeist en nog veel meer. Ons DNA in deze visie staat gelijk aan de kwaliteit van onze fysieke leef omgeving, oftewel: de ‘waarden’ die we belangrijk vinden. Op 3 niveaus; 1. Gemeente Zeist, 2. Kernen van Zeist, 3. Buurten van Zeist, is aangegeven wat er belangrijk is in de huidige én de toekomstige uitstraling van het gebied. Denk aan een waarde als ‘oog voor de kindvriendelijkheid van een buurt’, of dat er wel voldoende groen aanwezig is en versterkt wordt, zoals bomen of een lanenstructuur. Het gaat zowel om het behouden en beschermen van een waarde, als het versterken ervan. In ons handelen bekijken we dus telkens opnieuw met deze visie of we doen wat we voor ogen hebben voor de fysieke leefomgeving.

Zeisterbos Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

Zeist, Valckenbosch, Dieptetuin

Leeswijzer De Eerste Zeister Omgevingsvisie bevat 7 hoofdstukken. Te beginnen bij het begin: de betekenis van de visie en hoe de visie tot stand is gekomen. Dit is in hoofdstuk 2 uiteengezet. Hoofdstuk 3 zet de koers en kwaliteit neer van de gemeente Zeist; wat zijn de waarden voor de gemeente Zeist en hoe groeien we als gemeente? Oftewel: waar gaan we voor? Hoofdstuk 4 licht toe wat er speelt op acht thema’s. Hoofdstuk 5 geeft een visie per gebied (natuurgebieden, vijf kernen en vele buurten) met daarin de belangrijkste waarden. Hoofdstuk 6 bevat een hulpmiddel hoe we om kunnen gaan met al die waarden bij een verandering in de fysieke leefomgeving, want lang niet altijd kunnen álle waarden worden gekoesterd. Hoofdstuk 7 geeft onder andere aan hoe we uitvoering geven aan alle ontwikkelingen en ambities en wat te doen als iemand een plan heeft voor de fysieke leefomgeving.

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

2. Context

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

Deze Eerste Zeister Omgevingsvisie bevat heel veel informatie. Welke informatie, waarom precies en hoe we tot deze informatie zijn gekomen, staat in dit hoofdstuk toegelicht.

A. Betekenis Eerste Zeister Omgevingsvisie Wat vinden we in de gemeente Zeist belangrijk voor onze fysieke leef omgeving? Welke kwaliteit moet behouden, beschermd en/of versterkt worden? Wat zijn typische karakteristieken van bepaalde buurten en wat betekent dat voor toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen? Welke maatschappelijke opgaven komen op ons af en hoe gaan we daarmee om? Dit zijn slechts een paar vragen die beantwoord worden in dé visie van Zeist over onze ruimte: de Eerste Zeister Omgevingsvisie. We vinden het belangrijk duidelijk te zijn in de toekomstplannen die we hebben voor Zeist. En hoe we met deze plannen omgaan door niet alleen vanuit één thema te kijken, zoals alleen vanuit ‘wonen’ of ‘natuur’. Daarom is deze visie opgesteld. We willen nog meer leren werken vanuit ‘één geheel’, want de ruimte die we met elkaar delen in Zeist, is van ons allemaal en overstijgt allerlei thema’s. Wat we doen op het gebied van wonen heeft invloed op onze natuur en andersom.

En we willen ook graag dat inwoners en ondernemers gezond en veilig leven in Zeist, dus hoe kunnen we bijvoorbeeld onze natuur zo inrichten dat bezoekers erdoor gestimuleerd worden fysiek te gaan bewegen, en dat we bij de opgave om te verduurzamen wel rekening houden met een gezonde bodem en mogelijk geluidsoverlast? Deze visie stimuleert om op thema’s samen te werken en zo bij te dragen aan nog meer behoeften en maatschappelijke opgaven die Zeist rijk is.

Zeist, winkelcentrum Kerckebosch Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

Iedere gemeente in Nederland is verplicht om een omgevingsvisie te maken. Dit komt door de ontwikkeling van de zogeheten ‘omgevingswet’, een nieuwe wet voor de fysieke leefomgeving die het Rijk heeft geïntroduceerd en die naar verwachting op 1 januari 2023 in werking1) treedt. Niet vanuit de wetgeving als ‘moetje’ hebben we deze visie (inleiding), maar als meerwaarde.

■ Kaders De Eerste Zeister Omgevingsvisie geeft aan wat voor een gemeente we willen zijn. Het is een visie die gaat over alles wat je praktisch hoort, ruikt, ziet en voelt in de leefomgeving. Het gaat hierbij niet alleen om de ‘harde’ (materiële) kant van onze leefomgeving, zoals gebouwen, natuur of andere ruimtelijkeordeningsaspecten. Het gaat in deze visie ook om de ‘zachte’ (immateriële) kant; de wijze waarop we samenleven met elkaar. Een visie met oog voor bijvoorbeeld gezondheids aspecten en ons cultureel erfgoed. Maar ook een visie die duidelijk maakt wat inwoners belangrijk vinden voor hun buurt. Wat is voor hen de gewenste ‘kwaliteit’ van hun leefomgeving? De kwaliteit komt terug in deze visie in termen van ‘waarden’.

Zeist, Griffensteijnseplein

■ Inzicht en overzicht stimuleert samenhang Deze omgevingsvisie geeft inzicht en overzicht in wat gewenst is bij de inrichting van onze fysieke leefomgeving voor inwoners, ondernemers, externe partners, gemeenteraad, college van B&W en ambtenaren. De visie laat in één oogopslag zien waar men rekening mee moet houden bij plannen in de fysieke leefomgeving, in plaats van dat dit versnipperd terug te vinden is in tal van beleidsstukken. Al deze informatie op een rij is belangrijk, zodat het voor iedereen duidelijk is wat er speelt in Zeist en vooral dat er in samenhang goede keuzes gemaakt worden voor onze leefomgeving.

■ Gespreksinstrument over waarden Wij zien deze visie ook als een belangrijk ‘gespreksinstrument’. Bij zowel het bereiken van de in de visie genoemde ambities als bij het maken van nieuwe keuzes in de toekomst, wordt dankzij deze visie éérst het gesprek gevoerd met belanghebbenden over waarden van het betreffende gebied waar het om gaat. Waarden geven de kwaliteit van een omgeving aan en daar gaat het uiteindelijk om. Pas daarna spreek je met elkaar over de opgave die op tafel ligt. De Eerste Zeister Omgevingsvisie daagt uit om niet te vergeten waar het in het leven om gaat: kwaliteit!

■ Geldigheidsduur en actualiseren 1) Indien de gemeenteraad van Zeist vóór het in werk treden van de omgevingswet de Eerste Zeister Omgevingsvisie vaststelt, zal er gebruik gemaakt worden van de zogenaamde ‘gelijkstellingsbepaling’. Dat wil zeggen dat de omgevingsvisie zoals besloten vóór inwerkingtreding van de omgevingswet, ook geldt als zodanig ná inwerkingtreding van de wet. De omgevingsvisie voldoet daarbij aan de vereisten volgens de omgevingswet gesteld.

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

De omgevingsvisie kent geen wettelijke actualisatieplicht. Deze eerste versie wordt uiterlijk in 2025 geactualiseerd op inhoudelijke thema’s, bijbehorende opgaven en ambities.

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

De totstandkoming van deze visie kent twee delen; een ‘waardenoriëntatie’ en een ‘waardenverkenning’.

■ Waardenoriëntatie

Zeist, Griffensteijn, Laan van Cattenbroeck

■ Digitale vorm; website Deze Eerste Zeister Omgevingsvisie wordt uiteindelijk ook opgeleverd als website: de Ruimtekaart van Zeist. Op deze website vindt men alle informatie die ook in dit document staat en gebruiksvriendelijk vormgegeven. Zo kunnen inwoners bijvoorbeeld op postcode zoeken naar hun kern en buurt. Ook is de visie te zijner tijd te raadplegen via het ‘Digitaal Stelsel omgevingswet’. Door deze visie in twee vormen aan te bieden, hopen we dat het opzoeken en lezen van de visie zo toegankelijk mogelijk is voor eenieder.

B. Totstandkoming In Zeist vinden we het belangrijk dat er zo veel mogelijk samengewerkt wordt met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en externe partners om te komen tot beleid. Dit wordt veelal gedaan door het middel ‘participatie’ in te zetten. Deze Eerste Zeister Omgevingsvisie is ook deels gezamenlijk vormgegeven. Het toepassen van participatie is een wettelijke verplichting bij het opstellen van deze visie. Er is gekozen voor een verfijnd participatieproces samen met inwoners, ondernemers en partnerorganisaties, op het participatieniveau van ‘raadplegen’.

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Een brede oriëntatie op bestaand beleid is noodzakelijk geweest om te achterhalen welke ambities, ontwikkelingen, uitgangspunten en kwaliteiten er gelden voor de gemeente Zeist en welke specifieke gebieden van invloed zijn op de fysieke leefomgeving. Deze inventarisatie is samen met externe partners gedaan, te weten de GGD, ODRU, VRU, Vitens en HDSR. Deze omgevingsvisie is dus grotendeels opgebouwd uit vigerend beleid, dat vaak tot stand gekomen is met participatie, zoals een ‘Maaltijd van Zeist’ of de Mobiliteitsvisie. Een bronnenlijst is in de bijlage van deze visie bijgevoegd. Dankzij deze inventarisatie is ook duidelijk geworden waar de gemeenteraad samen met inwoners nog toekomstkeuzes te maken heeft. Dit komt verderop in deze visie terug. Deze keuzes zijn van belang om onze ruimtelijke kwaliteit, onze waarden, te kunnen behouden en versterken. Bij een update van deze visie in uiterlijk 2025, is het gewenst om deze toekomstkeuzes duidelijk te hebben.

■ Waardenverkenning Er is met inwoners en ondernemers op diverse manieren contact geweest om te komen tot een zogenaamde ‘waardenverkenning’. Er is voor gekozen om met de samenleving specifieke gesprekken te voeren over wat zij verstaan onder de ruimtelijke kwaliteit voor hun eigen buurt en kern waar ze woonachtig en/of werkend zijn. Dat wil zeggen dat er met elkaar gezocht wordt naar een antwoord op deze centrale vraag: Wat zijn voor kernen of buurten de belangrijkste waarden, nu en in de toekomst? Er is voor gekozen om een verfijnd participatieproces te ontwikkelen, op het niveau van raadplegen. Dit type proces sluit aan op het gegeven dat de waardenoriëntatie veel benodigde informatie bevat met bijbehorende participatieprocessen. Deze omgevingsvisie is als het ware de ‘strik’ om al die eerdere gesprekken en uitkomsten. De echte meerwaarde van participatie voor deze visie zat dan ook niet op de inhoud van ambities, maar op datgene wat de kwaliteit van het leven in Zeist werkelijk bepaald: waarden.

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

Deze gesprekken hebben zowel fysiek als digitaal plaatsgevonden. Denk aan drie digitale ‘waardensessies’, zowel met raad als inwoners. Sessies met de jongerenraad, stellingen per kern op platform Om Zeist waar bijna 7.000 keer op gestemd is en het kunnen ‘prikken’ van waarden op de plattegrond van Zeist via het platform (111 keer gebruik van gemaakt). Gesprek met ondernemers en het verwerken van apart ontvangen input door buurt- en belangenverenigingen. In de bijlage is het rapport opgenomen met uitkomsten van de waardensessies met inwoners, begeleid door bureau Ruimtevolk. Het rapport is opgedeeld in onze vijf kernen, te weten; Huis ter Heide, Bosch en Duin, Den Dolder, Austerlitz en Zeist. Er is een algemene beschrijving van de belangrijkste waarden per kern en er is een duiding van deze waarden naar buurten per kern. Het betreft hier de buurten die aanwezig zijn geweest op de beide avonden.

■ Samen gaan we verder Ook de komende jaren blijft het noodzakelijk om in samenspel de Zeister Omgevingsvisie te blijven ontwikkelen. Het is een nieuw instrument en we moeten ervaren met elkaar of deze eerste versie bevalt. De actualisatie in uiterlijk 2025 zal wederom met een passende vorm van participatie gedaan worden. Daarnaast blijft het noodzakelijk om in samenspel met de samen leving te komen tot nieuwe, nog openstaande, toekomstkeuzes voor onze fysieke leefomgeving. Niet alleen als gemeente, maar ook als ontwikkelaar of een andere initiatiefnemer van een plan, is een zekere mate van participatie met belanghebbenden verplicht om van het college van B&W of de gemeenteraad groen licht te krijgen. Wat dat betekent, staat in hoofdstuk 7.

C. Relatie ander beleid Deze omgevingsvisie staat niet op zichzelf. Welke relatie er precies is met ander Zeister beleid, regionaal beleid, maar ook de relatie met omgevingsvisies van buurgemeenten en de provinciale visie staan in dit hoofdstuk benoemd.

■ De omgevingsvisie en ander Zeister beleid Deze Eerste Zeister Omgevingsvisie is zoals gezegd het fundament voor hoe wij aankijken tegen en omgaan met onze fysieke leefomgeving. Daarmee is het dé beleidsnota om aan te houden als gemeente, inwoner, ondernemer en Den Dolder, NS station en centrum Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

anderen die iets willen in de openbare ruimte. Deze visie stimuleert dat we aansluiten bij de waarden van een buurt, en zo veel mogelijk aansluiten bij al die ambities op thema’s als gezondheid of mobiliteit en nog veel meer. Het biedt niet voor niets overzicht en daarmee inzicht voor iedere lezer die wil weten wat de gemeente Zeist en haar inwoners belangrijk vinden voor de kwaliteit van onze fysieke leefomgeving. Wat betekent dat bijvoorbeeld voor andere beleidsnota’s die gelden, zoals een Woonvisie? Het betekent dat je voortaan voor woningplannen niet alléén meer kijkt naar de beleidsnota Woonvisie, maar óók de omgevingsvisie betrekt in je plannen. In deze omgevingsvisie staat immers véél meer dan alleen het thema wonen. Zo wordt je gestimuleerd om na te denken over hoe jouw woningplannen kunnen bijdragen aan bijvoorbeeld het activeren van inwoners om te gaan bewegen (thema gezondheid).

Zeist, Panbos

■ De Regio ■ Vervanging van beleid Met de komst van de Eerste Zeister Omgevingsvisie komen drie beleidsnota’s te vervallen, omdat de kern van deze informatie terug te vinden is in deze omgevingsvisie. Het exacte moment dat ze komen te vervallen is als deze omgevingsvisie is vastgesteld is door de gemeenteraad én de omgevingswet officieel inwerking treedt (1 januari 2023). Voor het opstellen van deze visie is natuurlijk wel gebruik gemaakt van informatie uit dit beleid dat nu en de komende jaren nog past bij Zeist. Zo is er een nieuwe Mobiliteitsvisie vast gesteld die de komende jaren blijft gelden. Het gaat specifiek om deze drie: ■ Milieubeleidsplan artikel 4.16 Wet milieubeheer. ■ Verkeers- en vervoersplan artikel 9 Planwet verkeer en vervoer. ■ Structuurvisie artikel 2.1, lid 1, Wet ruimtelijke ordening. Andere beleidsnota’s, zoals onder andere het welbekende Toekomstboek van de Maaltijd van Zeist, de Propositie van Zeist, de Woonvisie, de Mobiliteitsvisie, het Groenstructuurplan, het Lange Termijn Bomenbeheerplan of de Transitievisie Warmte blijven gewoon gelden tot zover de looptijd van dat beleid.

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

De gemeente Zeist ligt in de sterk groeiende en aantrekkelijke Metropoolregio Utrecht en op steenworp afstand van de stad Utrecht en het Utrecht Science Park. ■ Met andere Utrechtse gemeenten trekt Zeist in regionaal verband op onder de noemer U16. ■ De regio Utrecht heeft zichzelf de ambitie gesteld om zich (door) te ontwikkelen tot dé ontmoetingsplek van gezond leven in een stedelijke regio voor iedereen en in 2040 de internationaal erkende regio op dit terrein te zijn. Thema’s zoals economische positionering, duurzame bereikbaarheid, klimaatverandering en gezonde woon- en leefomgeving vormen hierin een belangrijk onderdeel. ■ De steden, dorpen en landschappen in de regio Utrecht behoren tot de meest aantrekkelijke van Nederland. De Utrechtse economie staat op het gebied van competitiviteit in de top drie van Europa. Ook vormt de regio een belangrijke schakel tussen nationale en internationale netwerken van snel-, spoor- en vaarwegen. Daarnaast kent de regio een uitstekende bereikbaarheid in het gebied Randstad-Amersfoort-Zwolle-ArnhemNijmegen-Brabantse stedenrij. ■ Naast dit succes, kent de regio ook verschillende uitdagingen. Zo zal naar verwachting de woningbehoefte tot 2040 groeien met 104.000 tot 125.000 woningen, waarbij tekorten ontstaan in alle woonsegmenten, woningprijzen oplopen en wachtlijsten lang zijn. Dit zorgt voor een sterke druk op de regionale woningmarkt.

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

Met een groeiende regio neemt ook het banenaanbod toe. Naar verwachting komen er tot 2040 ten minste 80.000 banen bij in de regio U10/U16. Dit kan ervoor zorgen dat bedrijventerreinen geen ruimte meer hebben om de groei op te vangen. ■ De populariteit van de regio heeft als keerzijde dat het aantal knelpunten in het mobiliteitssysteem van de regio naar verwachting gaat toenemen. Het gebruik van de ov-, fiets-, weg- en vaarwegnetwerken wordt steeds intensiever, waardoor wegen vollopen en opstoppingen ontstaan. ■

De uitdagingen die komen kijken bij het zijn van een onderdeel van een Metropoolregio zijn complex, beïnvloeden elkaar en spelen in meer dan alleen de gemeente Zeist. Het samenwerkingsverband U10, met 16 samenwerkende regiogemeenten, bekijkt dan ook regionaal hoe zij deze opgaven, met oog voor ieders lokale behoeften, het hoofd kunnen bieden. Voor onderstaande regionale beleidsontwikkelingen geldt, dat de gemeente raden van de gemeenten besluiten nemen over de ontwikkelingen, met inbreng uit de eigen lokale behoeften. De gemeenteraad van Zeist beslist in principe zelf over ontwikkelingen op eigen grondgebied. Dit neemt niet weg dat voor diverse opgaven en ambities de regio en de provincie nodig zijn, en er rekening wordt gehouden met zowel landelijke als provinciale bevoegdheden. Hoe wij onze toekomst zien op een aantal thema’s die regionaal ook spelen, staat in de Propositie van Zeist 2020. De Propositie beschrijft het DNA van Zeist waaraan wij lokale en regionale ontwikkelingen toetsen. Deze koers brengen wij als gemeente ook in bij de regio in het kader van de REP en de POVI. In hoofdstuk 4 wordt duidelijk welke koers Zeist lokaal vaart.

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Austerlitz, dorpsplein

■ Regionaal beleid Het Integraal Ruimtelijke Perspectief (IRP/voorheen REP, conceptversie) is opgesteld door 16 regiogemeenten (U10) en bestuurlijk vastgesteld door de afzonderlijke gemeenteraden. De regio werkt in verschillende fasen samen aan een ruimtelijk toekomstperspectief waarin opgaven op het gebied van wonen, werken, bereikbaarheid, energietransitie en groenontwikkeling in samenhang een plaats krijgen. Hierin worden verschillende keuzes gemaakt die betrekking hebben op Zeist, zoals de ontwikkeling van de Regiopoort Zeist-Noord gekoppeld aan een mogelijke HOV-verbinding tussen Utrecht Science Park en Amersfoort. Het station Driebergen-Zeist en Zeist-Noord worden benoemd als aanvullende knooppunten waar verstedelijking mogelijk is, en zijn allebei een toekomstig Regiopoort. ‘Regiopoorten’ zijn nieuwe woon- en werkomgevingen dichtbij knoppunten van openbaar vervoer, waardoor men zich binnen handbereik snel kan verplaatsen binnen de regio, stad en landschap. Het Kromme-Rijngebied is benoemd als onderdeel van de ‘Waterliniescheg’, een groen buffergebied lopend vanaf het Noorderpark boven Utrecht, via De Bilt richting Bunnik en Houten. Ook is de (snel)fietsroute Utrecht Science Park-Zeist opgenomen. ■ Op dit moment is een eerste Regionale Energiestrategie (RES) voor de regio U16 vastgesteld.

Om tot een integrale afweging te kunnen komen voor het ruimtegebruik in de regio, werken 16 gemeenten samen, 4 waterschappen en de provincie aan de energietransitie. ■

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

■

De regio Utrecht werkt aan een Regionale Adaptatie Strategie (RAS), een visie om te komen tot een klimaatbestendige en waterrobuuste regio Utrecht in 2050, waarbij de inrichting en samenleving zijn aangepast aan de risico’s en kansen als gevolg van klimaatverandering. Klimaatadaptatie is bij uitstek een opgave die niet op zichzelf staat. We moeten slim combineren en stapelen met andere opgaven, zoals vergroening, biodiversiteit, bodem daling, verstedelijking, landbouw- en energietransitie en circulariteit. En daarin moeten lastige keuzes gemaakt worden: de ruimte en betaal baarheid staan onder druk. We geven in ons beleid ‘Klimaatbestendig Zeist 2021’ invulling aan de doelstellingen en strategie van de RAS.

■ Omgevingsvisies van provincie en buurgemeenten ■

Zeist, Nijenheim

Dit zijn de partijen die in het klimaatakkoord de opdracht hebben gekregen om de RES op te stellen. De RES beschrijft welke bijdrage de regio kan en wil bieden in de landelijke opgave om 35 TWh duurzame elektriciteit op te wekken (naast 42 TWh op zee en 7 TWh zon op dak). Ook moet in de RES inzichtelijk worden gemaakt hoe de regionale warmtevraag en het warmteaanbod het best op elkaar kunnen worden afgestemd. In de indicatieve energiemix voor Zeist gaat het dan om 35 hectare zonnevelden, 2 tot 4 windmolens en 330.000 zonnepanelen op dak in 2030. Ook is er nauwe afstemming met onze ambities uit de vastgestelde Transitievisie Warmte. In hoofdstuk 4 van deze omgevingsvisie blijkt hoe hoog de energietransitie op onze lokale agenda staat en hoe wij daar lokaal invulling aan geven.

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

In de provinciale omgevingsvisie (POVI) staan de volgende uitgangspunten centraal: – Stad en land gezond • Goede gezondheid in woon-, werk- en leefgebieden • Groene, rustige gebieden in nabijheid van stad en dorp om te ontspannen – Klimaatbestendig en waterrobuust • Duurzaam en robuust bodem- en watersysteem • Klimaatbestendige en waterveilige leefomgeving • Perspectief voor bodemdalingsgebieden – Duurzame energie • Een energieneutrale provincie in 2040 – Vitale steden en dorpen • Ruimte voor wonen en leven • Ruimte voor werken en winkelen – Duurzaam, gezond en veilig bereikbaar • Een goed bereikbare provincie • Ontwikkeling bij knooppunten • Optimalisatie van netwerken wegen, OV en fiets – Levend landschap, erfgoed en cultuur • Aantrekkelijke landschappen • Toegankelijke cultuur en waardevol erfgoed – Toekomstbestendige natuur en landbouw • Robuuste natuur met hoge biodiversiteit

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

In de POVI is station Driebergen-Zeist aangemerkt als potentiële locatie voor een integrale ontwikkeling van wonen en werken. ■

De gemeente De Bilt benoemt in haar basisverkenning voor haar omgevingsvisie (2021) de kennisinstituten die van oudsher in de gemeente zijn gevestigd (waaronder KNMI en RIVM) en de daaraan gerelateerde kennisintensieve bedrijvigheid.

Met de nabijheid van het Utrecht Science Park, zet de gemeente in op de profilering als een aantrekkelijke vestigingsplaats voor kennisintensieve bedrijvigheid. De in het IRP genoemde ‘Waterliniescheg’ loopt over het grondgebied van gemeente De Bilt. ■ In de conceptomgevingsvisie (2021) van de gemeente Soest is het beter herkenbaar en beleefbaar maken van de Wegh der Weegen een van de uitgangspunten en een overeenkomstige ambitie met Zeist. Voor bos- en natuurgebieden zet men in op een duidelijker onderscheid tussen drukke en rustige delen. Met de gemeente Soest wordt nauw samengewerkt in het programma Hart voor de Heuvelrug. ■ De verkenning van een HOV-verbinding tussen de gemeente Utrecht en Amersfoort via Zeist vormt een raakvlak met de gemeente Amersfoort. ■ In de hoofdlijnennotitie (2020) voor de omgevingsvisie beschrijft gemeente Utrechtse Heuvelrug zich als landschapstuin voor veel stadsbewoners, natuurliefhebbers en groene sportievelingen, vooral uit de Utrechtse stadsregio. Een van de speerpunten is het verder ontwikkelen, positioneren en beheren van het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug. Ten aanzien van wonen zet men in op kleinschalige ontwikkelingen, transformaties en inbreidingen, in bestaand gebied of rond nieuwe of bestaande OVknooppunten.

Zeist, Hertenkamp Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

3. Waar gaan we voor?

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

We zijn een middelgrote gemeente met bijna 65.000 inwoners. Een gemeente gelegen in het schitterende natuurlandschap van de Heuvelrug met vijf kernen: Zeist, Den Dolder, Austerlitz, Bosch en Duin en Huis ter Heide. Gemeente Zeist is multicultureel samengesteld met zo’n 170 verschillende nationaliteiten. Een gemeente met een rijke cultuurhistorie en een historie van grote zorgzaamheid.

Deze rijkdom aan historisch gegroeide waarden hebben zich gevormd tot het DNA van Zeist, maar er zijn nog meer waarden waar wij als Zeist trots op zijn. Dit hoofdstuk licht toe waar we in Zeist voor gaan om ons DNA te behouden en te versterken; de waarden. Ook is een plattegrond van de gemeente Zeist bijgevoegd waarop de waarden geduid zijn. Deze plattegronden zijn illustratief. Om het DNA te begrijpen is hieronder de geschiedenis van het ontstaan van Zeist toegelicht.

■ Geschiedenis De ontwikkeling van Zeist werd ingrijpend beïnvloed door de bouw van Slot Zeist (1677-1686). Het Slot gaf met zijn monumentale tuinen en zichtassen een heel andere betekenis aan de kleine boerengemeenschap die Zeist toen was. In 1746 werd Slot Zeist aangekocht door de Hernhutters om vanaf dan te dienen als hun hoofdkwartier. Zij vormden hun eigen religieuze Broedergemeente. Met de komst van de Hernhutters in 1746 veranderde er nog veel meer. Voor hen waren openheid en gelijkwaardigheid belangrijke waarden. Deze waarden zijn dankzij hen nog steeds stevig verankerd in de Zeister samenleving. Ook hebben de Hernhutters in belangrijke mate bijgedragen aan de economische bloei van Zeist. Zij werkten hard in verschillende takken van nijverheid. Dit trok kopers en handelaren aan. En zo ontwikkelde zich ook de Stichtse Lustwarande, met meer dan honderd buitenplaatsen en landgoederen, die is ontstaan dankzij een combinatie van de centrale ligging, de aanwezigheid van Het Slot, het prachtige landschap en de schone lucht. Hierdoor was het eind 18e eeuw/19e eeuw aantrekkelijk voor de rijken van Amsterdam om hier een buitenplaats te vestigen. Slot Zeist Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

zoals via toonaangevende historie als Slot Zeist en de Evangelische Broedergemeente (Hernhutters), tal van buitenplaatsen, een theater en bioscoop voorhanden en vele horecagelegenheden. Wat dat betreft biedt Zeist vele kwaliteiten (waarden) voor ‘een goed leven’. En dat goede leven is precies wat centraal staat in Zeist. Inwoners uit Zeist geven aan dat ‘Zeist vooral Zeist moet blijven’ en dat Zeist ‘steeds mooier wordt’. Een specifieke aantrekkingskracht van de gemeente is de vele natuurlijke schoonheid, dat blijkt wel uit de volgende quote: ‘Ik woon hier voor het vele groen, als dat opgegeven wordt, verhuis ik naar Schotland.’

Zeist, kinderboerderij De Brink

Ook in de afgelopen eeuw heeft Zeist haar aantrekkingskracht behouden. Zeist is aanzienlijk gegroeid en huisvest meerdere grote organisaties zoals de KNVB, Achmea, het Wereld Natuur Fonds en de Vogelbescherming. Ook is de Antroposofische Vereniging in Nederland hier sterk geworteld.

Het streven in Zeist is om de vele waarden die Zeist rijk is te behouden en te versterken ten behoeve van een goed leven in Zeist. Zoals jaren geleden in beleid is verwoord en nog steeds van toepassing is: ‘Zeist schrijf je met een ‘Q’ van ‘Quality’ (kwaliteit).’ Concreet verstaan we onder kwaliteit voor Zeist: ■ Ons groen als grote kwaliteit. ■ Samenleven doen we samen. ■ Wonen voor alle generaties. ■ Omzien naar onze ouderen. ■ Bruisend Zeist ook voor jongeren.

De rijkdom van Zeist ligt zonder meer in het vele groen, de hoeveelheid zorgen culturele voorzieningen en de monumentale historie in de vorm van buitenplaatsen met grote gebouwen in schitterende parken. Dat maakt Zeist een aantrekkelijke woongemeente. Vanwege Slot Zeist wordt Zeist ook wel Slotstad genoemd. Daarnaast ligt de gemeente Zeist centraal in Nederland. In feite is alles dichtbij; zowel Utrecht, als Amersfoort en Amsterdam. En met twee stations (Driebergen-Zeist en Den Dolder) en twee aangrenzende snelwegen (A12 en A28) zijn onder andere deze steden goed te bereiken. Zowel voor bedrijven als voor inwoners is Zeist een aantrekkelijke locatie om te werken en wonen. Het leven in Zeist staat ook in het teken van recreatie: het kunnen wandelen in de bossen, mountainbikeroutes, hardloopparcoursen, vele sportverenigingen en bijbehorende sportvelden. Of recreatie in de zin van cultureel vermaak,

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

A. Waarden van Zeist Welke waarden zijn voor de gemeente Zeist belangrijk, zodat nu en in de toekomst de aantrekkelijkheid van Zeist en haar uniciteit behouden blijft? De kernwaarde voor Zeist is een inclusieve samenleving met betekenisvol leven voor iedereen! En daar horen ook historisch gevormde waarden bij als stevig fundament voor nu en in de toekomst. Zo zorgen we ervoor dat Zeist voor iedereen ‘Zeist’ blijft. De definitie van ‘waarden’ die we hanteren is als volgt: ‘Waarden’ zeggen iets over de kwaliteit van leven. Deze kwaliteiten zijn van groot belang voor een goed leven (in Zeist). Het is datgene wat voor jou als inwoners belangrijk is voor een goed leven. Voorbeelden: ruimte voor natuur, veilig en rustig, kindvriendelijk of de aanwezigheid en het in stand houden van cultuurhistorie. Deze waarden zijn niet hetzelfde als karakteristieken of kenmerken. Dat zijn bijvoorbeeld dingen als de bouwkundige kenmerken van een wijk of mix van type inwoners met diverse culturele achtergronden. Er zijn zes waarden die voor heel de gemeente Zeist van belang zijn. Ze staan hieronder toegelicht. Een aantal waarden zijn inzichtelijk gemaakt via platte gronden. De plattegronden zijn ter illustratie van de teksten en pretenderen niet compleet te zijn. De toelichting per waarde in de tekst is leidend.

‘Samen duurzaam Zeist’, ‘Stichting Energie Zeist’ en ‘Platform Stadslandbouw Zeist’. Of denk aan het zeer duurzame zwembad ‘Dijnselburg’ of de meest duurzame begraafplaats en crematorium van Nederland genaamd ‘Zeister Bosrust’ sinds 2020.

2. Groen: natuur- en parkinclusief Zeist is een gemeente met veel groen in de woonwijken en een rijkdom aan landschap in de vorm van bossen, parken, weilanden, lanen en bijbehorende flora en fauna (planten en dieren). Het is het DNA van Zeist. Het landschap maakt op haar beurt ook weer onderdeel uit van grotere gehelen als het ‘Natuurnetwerk Nederland’ (NNN) of het Kromme-Rijngebied en het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug (zie ook hoofdstuk 5). Natuur- en parkinclusief betekent dat we onze flora en fauna versterken, laten zien dat mens én natuur samen gaan, en er een vloeiende overgang is in onze natuur met het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug. Onze rijkdom aan groen is doorgaans dé reden waarom inwoners in Zeist komen wonen. Ook voor veel bedrijven is de groene omgeving aantrekkelijk. Tevens draagt het bij aan een gezonde leefomgeving en schone lucht. Ook jongeren uit de jongerenraad geven aan de natuur in Zeist heel belangrijk te vinden. Zo noemen ze het weidegebied in Zeist-West als voorbeeld, het Sanatoriumbos in combinatie met recreatie en sport, het Hertenkamp, de prachtige ligging van Slot Zeist en het Wilhelminapark en het Walkartpark middenin het centrum. (Zie plattegrond waarde 2 op pagina 20.)

1. Duurzaam In Zeist gaan we respectvol om met onze natuur in al haar diversiteit. Ergens groen weghalen wegens een andere prioriteit, zoals een woning-opgave, betekent altijd dat er gecompenseerd moet worden. Voor wat hoort wat. In de regio werken we samen vanuit het ‘Groen Groeit Mee’-principe. Dat betekent: investeren in rood en grijs, is ook evenredig investeren in groen’. We nemen als Zeist deel aan het ‘Groen Groeit Mee-pact’. Dat wil zeggen: meer en beter groen in de Utrechtse regio. Daarnaast betekent ‘duurzaam’ ook dat we investeren in duurzame energie. Dat onze leefomgeving zo is ingericht dat het bestand is tegen de opwarming van de aarde met hevige weerschommelingen tot gevolg (van extreme hitte tot heel veel regen). Alle initiatieven moeten bijdragen aan de verduurzaming van Zeist. Voorbeelden van initiatieven die bijdragen aan een duurzaam Zeist zijn bijvoorbeeld de succesvolle bewonersinitiatieven Zeist, Couwenhoven Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

Plattegrond Zeister waarde 2: Groen: natuur- en parkinclusief

ZEISTER WAARDEN 1.

Groenmonumentaal, natuurinclusief, parkintensief

Parken binnen de bebouwde kom Groene lijnstructuren NNN Utrechtse Heuvelrug Kromme-Rijngebied Regionale fietsroutes Landelijke fietsroutes Toeristisch Overstappunt (TOP) 2. Cultuurhistorie: de allure van Zeist 2.1 Rijksmonumentaal of belangrijk gemeentelijk landgoed 2.1 Rijksmonumentaal landhuis 2.1 Landgoederenzone 2.1 Historische lijnstructuur 2.2 Militair erfgoe 2.3 Kerken & broeder- en zusterplein (+ religieuze begraafplaatsen 2.4 Industrie 2.4 Waterwegen 2.4 Voormalige spoorlijn 2.5 Gezondheidinstellingen en sport 3. Verscheidenheid aan woon- en leefgebieden Panden naar bouwjaar (<1900, 1900-1945, 1946-1990, >1990) 4. Zorgzaam in een inclusieve samenleving Dorpshuizen Sportvoorzieningen Concentratie van gezondheidszorgfuncties Onderwijsfuncties (Concentratie van) winkelfuncties 5. Dorpse waarden met stadse allure 1 km vanaf treinstation Bedrijven naar aantal arbeidsplaatsen (50-99, 100-199, 200-499, 500-799, 800-999, >1000) Mobiliteit (hoog, laag frequent) Werkzone Stichtse Lustwarande Bedrijventerrein Hoofdfietsroute

TOPOGRAFIE Grasland Akkerland/kwekerij Bos Water Bebouwing Bedrijventerrein/Kassengebied Infrastructuur lokaal Infrastructuur regionaal Gemeente Zeist

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

Plattegrond Zeister waarde 3: Cultuur en historie: de allure van Zeist

ZEISTER WAARDEN 1.

Groenmonumentaal, natuurinclusief, parkintensief

TOPOGRAFIE Grasland Akkerland/kwekerij Bos Water Bebouwing Bedrijventerrein/Kassengebied Infrastructuur lokaal Infrastructuur regionaal Gemeente Zeist

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

die samenlevingen. Veel dorpen en wijken kennen hechte gemeenschappen. Er valt wat te kiezen en dat maakt Zeist een aantrekkelijke gemeente. Deze ‘identiteit’ per wijk en buurt willen we zo veel mogelijk behouden, daarom lees je in hoofdstuk 5 van deze omgevingsvisie de belangrijkste waarden per kern en buurt van Zeist. Of het nu gaat om de hechte gemeenschap van het dorp Austerlitz, verscholen in het bos, de zeer multiculturele samenleving in Vollenhove met hoogbouw in een ruime groene omgeving, het verstilde wonen in de natuur van Bosch en Duin, natuurinclusief wonen in Kerckebosch of wonen in het midden van de ruime voorzieningen in het centrum van Zeist; voor iedereen is er een passende woonomgeving. En naast (dure) koop woningen kent Zeist binnen de regio in het kader van ‘iedereen moet prettig kunnen wonen in Zeist’ een hoog aandeel sociale huurwoningen. In de bijgevoegde plattegrond zijn verschillende woonomgevingen getypeerd naar opzet, bebouwing, woningtype en ligging. Het zijn er acht in totaal en ze staan hieronder toegelicht. (Zie plattegrond waarde 4 op pagina 27.)

3. Cultuur en historie: de allure van Zeist De geschiedenis van de gemeente Zeist is terug te zien in de diverse dorpsstructuren, buitenplaatsen en landgoederen, het landschap en architectuur. Op deze historie zijn we zuinig. Slot Zeist is vanzelfsprekend de parel op de kroon, maar de Stichtse Lustwarande en de Wegh der Weegen dragen ook in belangrijke mate bij aan de uitstraling, de allure van Zeist, die door velen wordt geroemd. Daarnaast kennen we schitterende zorgparken rondom Den Dolder en het dorp Austerlitz met zijn Beauforthuis en een historie tot 1804: het legerkamp van Napoleon. Zo draagt elke periode bij aan de geschiedenis van Zeist. Dit is terug te zien in onder andere landschaps structuren. Het ‘verleden’ is overal tastbaar, en in ons cultuuraanbod maken we deze historie ‘herleefbaar’. Denk aan evenementen op Slot Zeist of in het Beauforthuis. Er zijn zo’n 70 organisaties cultureel actief in Zeist. Verder participeert Zeist actief in ‘’Eeuwig Jong’’: het regionale culturele profiel waarmee provincie en gemeente zich inzetten voor meer ruimte voor makers en creatieve ondernemers. (Zie plattegrond waarde 3 op pagina 21.)

4. Identiteit: verscheidenheid aan woon- en leefgebieden Met de vijf verschillende kernen en tal van wijken en buurten, kent Zeist een grote verscheidenheid aan woon- en leefgebieden. Dit uit zich niet alleen in type woningen, maar ook in diversiteit van bedrijvigheid en in de karakters van Vollenhove Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

Centrum Zeist

Austerlitz

■ Centrum Zeist

■ Dorps: Austerlitz

Het centrum van Zeist bestaat uit een afwisselende bebouwing uit verschil lende periodes, zowel meer organisch, kleinschalig als meer planmatig en grootschaliger bebouwing uit recentere perioden. Geconcentreerd rond de statige Slotlaan herbergt het centrum een diversiteit aan centrum(stedelijke) functies zoals winkels, horeca, theater, (zakelijke) dienstverlening én wonen. Wonen in en om het centrum betekent wonen in een dynamische omgeving met voorzieningen, ontmoeting en beleving. Woningen zijn veelal boven winkels te vinden, in zowel sociale- als vrijesectorhuur en -koop.

Austerlitz kent een dorps woonmilieu met een brede variatie aan historisch gegroeide bebouwing die vrijwel volledig grondgebonden is. Om de centrale lintbebouwing zijn in de loop der tijd kleinschalige woonwijken toegevoegd, met naast koop- ook sociale huurwoningen. Her en der zijn er andere functies die de woonfunctie afwisselen. Er is een sterke gemeenschapszin en een ons-kent-ons-sfeer, van waaruit een actieve bijdrage wordt geleverd aan de instandhouding van de voorzieningen.

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

Patijnpark

Couwenhoven

■ Vooroorlogs woongebied: Patijnpark

■ Naoorlogs woongebied: Couwenhoven

Zeist kent verschillende woonwijken die aan het begin van de twintigste eeuw in een parkachtige setting zijn opgezet. Grondgebonden, voornamelijk koopwoningen zijn vrijstaand of als geschakelde woning aan groene lanen gebouwd, soms uitmondend in een plantsoen of park. De woningen zijn veelal uitgevoerd in traditionele jaren ’30-bouwstijl. De meeste van deze wijken liggen niet ver verwijderd van het centrum van Zeist.

De naoorlogse woonwijken van Zeist kennen een planmatige opzet in een modernistische bouwstijl. De wijken hebben een mix van huur- en koopwoningen, gebouwd in een gezinsvriendelijke, groene setting met hoofdontsluitingswegen en meer verkeersluwe zijwegen en woonerven. De wijken hebben een eigen voorzieningenstructuur met scholen, speeltuinen en een buurt- of wijkwinkelcentrum.

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

Vollenhove

Bosch en Duin

■ Naoorlogs stedelijk woongebied: Vollenhove

■ Wonen in natuur: Bosch en Duin

Een uitzonderlijk woongebied binnen Zeist vormt Vollenhove, met haar lange hoogbouwflats en laagbouw met platte daken, omgeven door een groene omgeving aan de rand van de kern Zeist. De wijk bestaat voor een aanzienlijk deel uit sociale huur, met eveneens een groot aandeel particuliere huur- en een beperkt aandeel koopwoningen en het heeft een eigen winkelcentrum.

Bosch en Duin is een ruim opgezette wijk met vrijstaande woningen midden in het bos, aan het begin van de twintigste eeuw ontstaan rond de voormalige spoorlijn Bilthoven-Zeist. Naast de grote tuinen vormen enkele kleine natuurgebieden van Bosch en Duin een schakel tussen verschillende delen van het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug. Mede karakteriserend voor de wijk zijn de (particuliere) zorginstellingen.

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

Kerckebosch

Beukbergen

■ Natuurinclusief en zorgzaam: Kerckebosch

■ Woonwagens: Beukbergen

Kerckebosch bestaat uit een mix van moderne bebouwing uit verschillende perioden vanaf de jaren ’70, met zowel vrijstaande woningen als appartementen. Door de vernieuwing van de wijk zijn er verschillende woonbuurten ontstaan, die ‘natuurinclusief’ zijn ontwikkeld: rekening houdend met het bestaande groen dat verbonden is met de omliggende bossen van de Utrechtse Heuvelrug. De wijk bestaat uit een mix van sociale huur- en koopwoningen en heeft een eigen gezondheids- en winkelcentrum, wat bijdraagt aan een levensloopbestendige woonomgeving.

Met 220 standplaatsen is Beukbergen het grootste woonwagenkamp van Europa. Met de recente vernieuwing van het terrein en de uitbreiding van het aantal plaatsen is de wachtlijst weggewerkt en heeft de gemeenschap een eigen, volwaardige plek binnen de Zeister samenleving gekregen. De standplaatsen worden omzoomd door bos tussen twee sorties van de Amersfoortseweg.

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

Plattegrond Zeister waarde 4: Identiteit: verscheidenheid aan woon- en leefgebieden

ZEISTER WAARDEN 1.

Groenmonumentaal, natuurinclusief, parkintensief

TOPOGRAFIE Grasland Akkerland/kwekerij Bos Water Bebouwing Bedrijventerrein/Kassengebied Infrastructuur lokaal Infrastructuur regionaal Gemeente Zeist

Inleiding

Context

Waar gaan we voor?

Opgaven van Zeist

Waarden per gebied

Waardenweger

Vervolg en uitvoering

Bijlagen

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022-2025

vriendschappen in de buurt en/of familie. Dat inwoners zelf de regie hebben over het leven in Zeist. Dat we vereenzaming onder jong en oud tegengaan. En dat het mogelijk is om (nieuwe) mensen te ontmoeten, doordat dit bijvoorbeeld gestimuleerd wordt met aantrekkelijke voorzieningen binnen handbereik. Dit laatste geeft de jongerenraad ook aan als belangrijke waarde voor Zeist: elkaar kunnen ontmoeten,

6. Dorpse waarden met Stadse allure Zeist kent een voorzieningenniveau dat niet vanzelfsprekend is voor een gemeente van deze omvang. Denk aan een eigen ziekenhuis, een theater, een cultureel jongerencentrum en een breed winkelaanbod met een aantal regionaal bezochte topwinkels. De omvang van de gebouwen in het centrum van Zeist en de lange Slotlaan, startend vanaf Slot Zeist met aan weerszijden parken; het roept een stedelijk gevoel op. Samen met de allure van de kilometerslange Stichtse Lustwarande met statige huizen en ook samen met de buurt Vollenhove heeft Zeist ontegenzeglijk een stedelijke uitstraling. Toch is Zeist geen stad. Inwoners verbinden zich niet met ‘de stad’, maar met het dorp of de buurt waar zij wonen. Die kleinschaligheid en nabijheid bepalen meer nog dan de stedelijke voorzieningen het karakter van Zeist. Zeist, centrum

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11903330/1