Document · PDF

RIB21.126 Economie

Overige evenementen 7 september 2021, gemeente ZeistBij agendapunt: Raadsinformatiebrieven (ter kennisname)28.796 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Aansluitend op succesfactor 10 wordt gesteld dat indien het aanjagen van werkgelegenheid bij LSH bedrijven het doel is, er een duidelijke ‘call to action’ nodig is (denk aan een taskforce o.i.d.). Dit betekent dat publieke partijen, relevante organisaties, maar zeker ook gronden vastgoedeigenaren en LSH-boegbeelden met elkaar om de tafel moeten om te bepalen wat de gezamenlijke wens is en hoe dit bereikt kan worden

Beoordeling succesfactoren ecosysteem LSH 10 Heldere visie

6 Talent

11 Organisatie & management

Goed op orde

Op orde

9 Marketing & acquisitie

3 Ecosysteem open & shared innovatie

5 Hoogwaardige vestigingslocatie

2 Gedeelde onderzoeksfaciliteiten

7 Ondernemerschap & financiering

Matig op orde

Niet op orde

1 Aanwezigheid manifeste kennisdragers

Moet urgent opgepakt worden

8 Adequate huisvesting

4 Kritische massa/ ‘place to be’

Alle 11 factoren beïnvloeden elkaar en zijn daarom allemaal belangrijk voor het realiseren van een succesvolle campus 54

Goed op orde

Conclusies analyse - LSH

Op orde

Matig op orde

Niet op orde

Moet urgent opgepakt worden

Succesfactor

Toelichting

Aanwezigheid manifeste kennisdragers

Goed op orde met verschillende grote en onderscheidende manifeste kennisdragers mét magneetkracht

Gedeelde onderzoeksfaciliteiten

Aanwezigheid van state-of-the art research facilities die kunnen en worden gebruikt door private en publieke partijen

Ecosysteem open & shared innovatie

Interactie tussen faculteiten/onderzoeksinstituten t.b.v. crossovers kan beter. Daarnaast is het aandeel R&D bedrijven t.o.v. publieke partijen nog relatief beperkt. Een groter aandeel R&D bedrijven leidt (potentieel) tot meer kansen voor open innovatie (zelfversterkend proces)

Kritische massa + ‘place-to-be’

Aandeel (innovatieve R&D) bedrijven in het regionale LSH-ecosysteem is beperkt

Hoogwaardige vestigingslocatie

Utrecht Science Park is (nog) een beperkt bruisende locatie (komt o.a. door het gebrek aan (informele) ontmoetingsplekken). Ook bereikbaarheid in de regio is een aandachtspunt

Talent

De regio met als kristallisatiepunt het USP is een sterke aanjager van talent in Nederland

Ondernemerschap & financiering

In het ecosysteem zit meer potentie dan er nu wordt uitgehaald. Het aanjagen en faciliteren van spin-offs, start-ups, scale-ups kan beter en ook in het faciliteren van vestigers van buitenaf (corporates) kunnen betere resultaten behaald worden

Adequate huisvesting + services & voorzieningen

Er is momenteel een ernstig tekort aan vestigingsmogelijkheden voor bedrijven in de LSH-sector (kantoor/ labs)

Marketing & acquisitie

De (inter)nationele branding/ marketing van de (unieke/ onderscheidende) kracht van het LSH-sector op/ rondom het Utrecht Science Park kan beter. Marketing en vooral acquisitie heeft echter weinig zin zolang er geen vestigingsmogelijkheden zijn

Heldere visie met breed draagvlak

Vanuit ondernemerschap geredeneerd ontbreekt er een heldere visie en plan van aanpak voor de LSH sector en het ecosysteem dat daarbij hoort (dus niet vanuit de ontwikkeling van het science park geredeneerd)

Organisatie

De organisatie is goed op orde met verschillende partijen die hun rol pakken. Aansluitend op factor 10 wordt gesteld dat indien het aanjagen van werkgelegenheid bij LSH bedrijven het doel is, er een duidelijke ‘call to action’ nodig is. Hierbij moeten de verschillende stakeholders afstemmen wat de gezamenlijke wens is en hoe dit bereikt kan worden

Beoordeling succesfactoren ecosysteem Verduurzaming 10 Heldere visie

6 Talent

11 Organisatie & management

Goed op orde

Op orde

9 Marketing & acquisitie

3 Ecosysteem open & shared innovatie

5 Hoogwaardige vestigingslocatie

2 Gedeelde onderzoeksfaciliteiten

7 Ondernemerschap & financiering

Matig op orde

Niet op orde

1 Aanwezigheid manifeste kennisdragers

Moet urgent opgepakt worden

8 Adequate huisvesting

4 Kritische massa/ ‘place to be’

Alle 11 factoren beïnvloeden elkaar en zijn daarom allemaal belangrijk voor het realiseren van een succesvolle campus 56

Goed op orde

Conclusies analyse - Verduurzaming

Op orde

Matig op orde

Niet op orde

Moet urgent opgepakt worden

Succesfactor

Toelichting

Aanwezigheid manifeste kennisdragers

Aanwezigheid van manifeste kennisdragers met veel kennis op het gebied van verduurzamingsactiviteiten. Er is echter (nog) weinig sprake van een echte niche met structurele magneet- en groeikracht

Gedeelde onderzoeksfaciliteiten

In vergelijking met LSH is er bij verduurzaming minder sprake van actief gebruik van gedeelde onderzoeksfaciliteiten door bedrijven en andere partijen

Ecosysteem open & shared innovatie

Het ecosysteem rondom verduurzaming wordt vooral gevormd door publieke partijen. Een groter aandeel bedrijven t.o.v. publieke partijen, die actief samenwerken met elkaar en met de kennisinstellingen zou het ecosysteem ten goede komen

Kritische massa + ‘place-to-be’

Het aandeel (innovatieve R&D) bedrijven in het regionale verduurzamingsecosysteem is beperkt en van daadwerkelijke aantrekkingskracht is nauwelijks sprake

Hoogwaardige vestigingslocatie

Utrecht Science Park is (nog) een beperkt bruisende locatie (komt o.a. door het gebrek aan (informele) ontmoetingsplekken). Ook bereikbaarheid in de regio is een aandachtspunt. Voor bedrijven in de sector verduurzaming kent de regio verschillende aantrekkelijke vestigingslocaties

Talent

De regio met als kristallisatiepunt het USP is een sterke aanjager van talent in Nederland

Ondernemerschap & financiering

Van ondernemerschap in de zin van oprichting, doorgroei en aantrekken van bedrijven is beperkt sprake

Adequate huisvesting + services & voorzieningen

Bedrijven in deze sector kunnen veelal op reguliere kantoorlocaties terecht en de regio ken een veelvoud aan interessante vestigingsmilieus voor deze doelgroep

Marketing & acquisitie

Marketing en acquisitie gericht op het aantrekken van bedrijven is lastig, omdat er niet echt sprake is van een niche mét magneetkracht

Heldere visie met breed draagvlak

Vanuit ondernemerschap geredeneerd ontbreekt een heldere visie op de sector verduurzaming. Er zijn duurzaamheidsdoelstellingen, er is veel kennis, er zijn sterke (wetenschappelijke) samenwerkingsverbanden en er zijn voldoende toepassingsmogelijkheden

Organisatie

De organisatie is goed op orde met verschillende partijen die hun rol pakken. De vraag is of het verduurzamingsluster (al) de juiste kracht bezit om werkgelegenheid aan te jagen

4 Propositie

Mate van aantrekkingskracht

⚫ In dit hoofdstuk wordt in kaart gebracht wat de onderscheidende propositie is voor de U4-Regio m.b.t. LSH en Verduurzaming. De 9 thema’s die zijn meegegeven door de opdrachtgevers (zie volgende pagina) zijn in de optiek van BCI eerder ambities dan concrete proposities. Een propositie is in de optiek van BCI een aantrekkelijke en bedrijvigheid- en talentaantrekkende combinatie van wetenschappelijke verdieping en reputatie, praktijktoepassingen, researchfaciliteiten en ecosysteem in brede zin ⚫ Een dergelijke propositie laat zien welke aspecten de meeste aantrekkingskracht hebben op R&D-intensieve bedrijven en daarmee het meest kansrijk zijn voor gefocuste en proactieve (internationale) acquisitie en het verder door ontwikkelen en groeien van het cluster ⚫ De keuze voor bepaalde speerpunten/expertises in de focus/profilering van de U4-Regio betekent niet dat andere wetenschaps-/onderzoeksvelden/sectoren niet van belang zijn en/of bedrijven in deze segmenten geen vestigingsplaats zouden kunnen vinden in de regio/ Utrecht Science Park ⚫ Het hoofdstuk is tot stand gekomen op basis van desk research en interviews (zie overzicht inleiding)

Speerpunten Basis met brede, kwalitatief hoogwaardige (toegepaste) wetenschappelijke propositie

Basispropositie

Omschrijving 9 thema’s/ ambities Regio Utrecht #

Omschrijving 9 thema’s

We bieden de jeugd een toekomst. We leggen de basis voor een gezond, gelukkig en lang leven voor iedere jongere door vroege diagnostiek, preventie en behandeling van ziekten en het ondersteunen van gezonde ontwikkeling. Door te investeren in gezondheid, veerkracht en talent van kinderen en adolescenten dragen we bij aan een gezonde en veerkrachtige maatschappij, nu en in de toekomst

We bestrijden infectieziekten. We bieden duurzame oplossingen voor de monitoring, preventie en bestrijding van opkomende infectieziekten en antimicrobiële resistentie in dier en mens, met respect voor de omgeving en het landschap (One Health)

We leveren therapie op maat. We verbeteren de overleving en kwaliteit van leven van patiënten door versnelde toegang tot therapie op maat op basis van integratie van patiënt-specifieke zorg, onderzoek en voorspellende diagnostiek in real life cohorten

We stimuleren het eigen herstelvermogen. We bieden patiënt-specifieke proefdiervrije modellen en regeneratieve therapieën op basis van bio-fabricage en bio-engineering

We ondersteunen gezond stedelijk leven. We dragen bij aan langer gezond leven door gezond gedrag te bevorderen, ziekte te voorkomen en de verlaging van risicofactoren voor nietaangeboren aandoeningen, met name in stedelijke gebieden

We verduurzamen de gebouwde omgeving. We stimuleren duurzame mobiliteit, werken aan de energietransitie en de circulaire economie zoals bijvoorbeeld in de gebouwde omgeving door circulair te ontwerpen, door het gebruik van duurzame materialen en energiebronnen en het hergebruiken van gebouwen en bouwmaterialen

We bevorderen de veerkracht van onze omgeving. We gebruiken informatie over het klimaat en de atmosfeer om structurele veranderingen tijdig te signaleren en onze omgeving hier op voor te bereiden

We zetten in op digitale technologie. We gebruiken kunstmatige intelligentie en digitale technologie om complexe vraagstukken te analyseren en integrale oplossingen te bieden

We ontwikkelen talent. We ontwikkelen doelgerichte leeromgevingen waar studenten en professionals hun talenten ontdekken en ontwikkelen om beter toegerust te zijn voor de veranderende arbeidsmarkt en samenleving

Bron: Opdrachtomschrijving, 2020 © Buck Consultants International, 2021

A LSH Propositie met duidelijke focus ⚫ De kracht van het LSH ecosysteem op het Utrecht Science Park (en daarmee de bredere regio) zit in de combinatie van een sterke wetenschappelijke basis rondom de Faculteit Bètawetenschappenen, de Faculteit Diergeneeskunde, het UMC Utrecht, onderzoeksinstituten (zoals het Hubrecht Insituut) en steeds meer bedrijven (zoals Genmab, Merus, Intravacc en Bilthoven Biologicals) ⚫ Het onderzoek in deze brede wetenschappelijke basis richt zich op 3 pijlers: One Health, Personalized Medicine & Health en Regenerative Medicine & Stem Cells. Daarnaast is er sprake van meer fundamenteel onderzoek in het thema Science for Life ⚫ De magneet- en groeikracht van het cluster zit deels in de brede wetenschappelijk basis, maar vooral in de speerpunten of niches waarin het cluster internationaal (h)erkend wordt. Op basis van de interviews zijn 5 speerpunten geïdentificeerd: Molecular Immunology, Advanced Therapies Medicinal Products, Advanced In Vitro Models met als belangrijk onderdeel Organoid Technology, Specialized Nutririon en MRI-guided non-invasive treatment technology Zie toelichting begrippen op de volgende pagina

Een dergelijke propositie laat zien welke aspecten de meeste aantrekkingskracht hebben op R&D-intensieve bedrijven en daarmee het meest kansrijk zijn voor gerichte en proactieve (internationale) acquisitie en het verder door ontwikkelen en groeien van het cluster © Buck Consultants International, 2021

Toelichting inhoudelijke begrippen LSH-propositie

Speerpunten

Brede Wetenschappelijke basis

Begrip

Toelichting

Molecular Immunology

Ons immuunsysteem beschermt ons tegen externe gevaren, zoals micro-organismen en kanker. Onderzoek in moleculaire immunologie richt zich op het begrijpen van het functioneren van het immuunsysteem op moleculair niveau en draagt bij aan de ontwikkeling van nieuwe manieren van immuuninterventies, rondom kanker- en virusbestrijding (biologicals en vaccins)

Advanced Therapies Medicinal Products

Advanced therapy medicinal products (ATMPs) zijn geneesmiddelen voor menselijk gebruik, die gebaseerd zijn op genen, weefsels of cellen. Ze bieden baanbrekende nieuwe mogelijkheden voor de behandeling van ziekte of letsel. Daaronder vallen genetische ontwikkeling, weefsel ontwikkeling, biofabricage en celtherapie (Utrecht is bv. sterk in Car-T celtherapie; een immuuntherapie tegen kanker)

Advanced in Vitro Models

In vitro onderzoek (buiten het lichaam) en modellen hebben de potentie om dierproeven te vervangen of te verminderen. Het Utrecht In Vitro Models Hub is een “one-stop shop” waar In vitro modellen met hoog potentieel worden ontwikkeld, gevalideerd en overgedragen aan belanghebbenden

Organoid Technology

Organoïde kweekmethoden vormen een belangrijk wetenschappelijke doorbraak, waarbij In Vitro ‘mini-organismen’ worden gekweekt voor wetenschappelijk/ klinisch onderzoek. Deze organoïden kunnen worden gebruikt om te testen hoe patiënten reageren op bepaalde behandelingen/ medicijnen

MRI-guided Noninvasive Treatment Technology

Nieuwe MRI-, röntgen- en ultrageluidtechnieken die ingezet kunnen worden voor het effectiever opsporen en behandelen van kanker, hersenaandoeningen en hart- en vaatziekte. In de afgelopen jaren is er een techniek voor de behandeling van kanker ontwikkeld ‘opereren zonder snijden’. Met radiologiebeelden wordt gekeken waar de tumor precies zit, waarna de tumor zonder te snijden behandeld kan worden. Het gezonde weefsel rondom de tumor blijft daarmee gespaard. Chemotherapie of bestraling is niet altijd meer nodig

Specialized Nutrition

Specialized Nutrition richt zich op gezondheid door middel van voeding. Het onderzoek richt zich op gespecialiseerde voeding voor bijvoorbeeld zwangere vrouwen, peuters, jonge kinderen, patiënten en ouderen. Dit helpt mensen bij het opbouwen, verstevigen en behouden van hun gezondheid gedurende hun vroege of latere leven

One Health

Veel micro-organismen infecteren zowel mens als dier en hebben daarbij een vergelijkbare overdracht van ziekteverwekkende stoffen. Bekende uitbraken, zoals Ebola, influenza en het Zika virus zijn voorbeelden, die verbondenheid tussen mens en dier laten zien. One Health legt de nadruk op het verbinden van deze twee gebieden om het welzijn en de gezondheidszorg over de hele wereld te verbeteren

Personalized medicine & Health

Er is de afgelopen jaren steeds meer aandacht gekomen voor Personalized Medicine/ Health, ook wel Precision Medicine genoemd. Zoals de termen aanduiden, betekent dit dat er steeds meer patiënt-specifieke behandelmethoden ontstaan, die zijn gebaseerd op de genetische samenstelling van een persoon. Dit zorgt voor preciezere preventie, diagnose en behandelingen, gebaseerd op het profiel van een individuele patiënt

Regenerative Medicine & Stem Cells

Het primaire doel van dit domein is om betere manieren te vinden om weefsel te herstellen, functies te herstellen of cellen te vervangen om aandoeningen te genezen die voorheen onbehandelbaar waren

Science for Life

Dit domein richt zich op de fundamentele wetenschap van het ‘leven’. Het onderzoek richt zich op moleculaire en cellulaire biologie, farmaceutische wetenschap en plantenbiologie

B Propositie Verduurzaming ⚫ In de U4-Regio is veel kennis op het gebied van Verduurzaming bij kennisinstellingen, onderzoeksinstituten en (grote) ingenieursbureaus. In de sector wordt door kennisinstellingen en bedrijfsleven veel samengewerkt (regionaal/ nationaal/ internationaal) in publiek-private onderzoeksprogramma’s en er wordt (innovatieve) kennis toegepast en geëxporteerd. Daarmee wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan de verduurzamingstransitie ⚫ Het onderzoek in deze brede wetenschappelijke basis richt zich op 4 pijlers rondom het thema ‘Pathways to Sustainability’ (zie onderstaand figuur). ⚫ De magneet- en groeikracht van een cluster zit deels in de brede wetenschappelijk basis, maar vooral in de speerpunten of niches waarin het cluster internationaal (h)erkend wordt. In het verduurzamingscluster zijn echter geen duidelijke speerpunten geïdentificeerd, die leiden tot magneet- en groeikracht. Het is duidelijk dat er belangrijke output uit het verduurzamingscluster komt en dat het cluster bijdraagt aan belangrijke maatschappelijk opgaven. Er is echter (nog) weinig sprake van een echte niche met structurele aantrekkingskracht op bedrijven en/ of de potentie om bedrijven op te richten/ te ontwikkelen Zie toelichting begrippen op de volgende pagina

Toelichting inhoudelijke begrippen propositie Verduurzaming

Brede Wetenschappelijke basis

Begrip

Toelichting

Pathways to Sustainability

Pathways to Sustainability is één van de strategische thema's van de Universiteit Utrecht. De Universiteit heeft een sterke combinatie in huis van natuurwetenschappers, sociale wetenschappers en geesteswetenschappers die onderzoek doen naar de duurzaamheidstransitie. Door expertises te bundelen, worden integrale oplossingen ontwikkeld, die bijdragen aan een eerlijkere en duurzamere toekomst voor iedereen. Hierbij wordt nauw samengewerkt met bedrijven, overheden en kennisinstellingen. Onder dit strategische thema vallen de 5 onderstaande pijlers

Future Food Utrecht

Future Food Utrecht richt zich op transdiscplinair onderzoek en onderwijs met betrekking tot een duurzame voedsel keten. De zoektocht is bedoeld voor katalysoren van verandering; kleine interventies met grote effecten. De ambitie is om te streven naar een dieet, dat goed is voor zowel de planeet als haar inwoners.

Towards Industry with negative Emissions

In samenwerking met industriële partners en andere stakeholders wordt gewerkt aan radicale transformaties van de industrie, die nodig zijn om de klimaatdoelen van Parijs te halen. De belangrijkste vraag hierbij is: Hoe zullen nieuwe technologieën en maatschappelijke veranderingen de toekomst van de industrie vormgeven?

Transforming Infrastructures for Sustainability Cities

Het ontwikkelen van duurzame steden is sterk afhankelijk van sociaal-technische systemen rondom energie, water, mobiliteit, afval en communicatie. Een interdisciplinair team van onderzoekers en maatschappelijke partners richt zich op de vraagstukken die hierbij komen kijken

Water, Climate and Future Delta’s

Experts uit wetenschap en praktijk afkomstig uit verschillende disciplines werken samen om kennis over ruimtelijke ordening, land- en waterbeheer en de wetgevende kaders te bundelen. Dit maakt het mogelijk om veerkrachtige delta managementstrategieën te ontwikkelen, die dringend nodig zijn om de kwaliteit van leven in bestaande ecosystemen te behouden

Towards a Circular Economy and Society

In deze pijler wordt onderzoek gedaan naar technologieën en beleid om de samenleving te ondersteunen in de circulaire transitie. De transformatie van bestaande waardeketens naar nieuwe waardeketens vereist samenwerking tussen een breed spectrum van onderzoekers, mensen uit de praktijk en beleidsmakers

5 Trends & ontwikkelingen ⚫ In dit hoofdstuk wordt inzicht verschaft in onderstaande trends & ontwikkelingen die relevant zijn voor de versterking en versnelling van de sector Life Sciences & Health en die (deels) aansluiten op de U4Regio/ propositie (hoofdstuk 4). In overleg met de opdrachtgevers is niet ingegaan op de sector verduurzaming

⚫ Het hoofdstuk is tot stand gekomen op basis van desk research en gevalideerd in de interviews Trends & ontwikkelingen Life Sciences & Health Drivers

Trends & ontwikkelingen

Gezondheidszorg

A1 Toenemende kostendruk op gezondheidszorg A2 Focus op preventie & monitoring

R&D/ Technologie

A3 Aanhoudend belang van open innovatie A4 Crossovers als motor voor innovatie A5 Personalized diagnostics & medicine

Concurrentiepositie NL voor het aantrekken van bedrijven

A6 Internationalisering R&D kent geen grenzen A7 Nederlands vestigingsklimaat is redelijk, maar niet uitstekend A8 Kennis en arbeidspotentieel maken het verschil

A1 Toenemende kostendruk op gezondheidszorg ⚫ Er is in toenemende mate sprake van kostendruk op de gezondheidzorg. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door vergrijzing en toenemende mogelijkheden voor behandeling ⚫ Kostenbeheersing is daarom van belang voor de houdbaarheid van het zorgstelsel. Efficiëntie en effectiviteit van langjarige en kostbare R&Dprocessen spelen daarbij ook zeker een rol Fasen van het R&D-proces

Alle nieuwe medicijnen zijn het resultaat van lange, kostbare en riskante R&D-ontwikkelingen door farmaceutische bedrijven Tegen de tijd de een medicijn de markt bereikt zijn er gemiddeld 12-13 jaar verstreken sinds de eerste ‘ontdekking’ De R&D kosten voor onderzoek en ontwikkeling van een nieuw medicijn variëren tussen de 500 miljoen en 3 miljard euro Gemiddeld halen slechts 2 van elke 10.000 ‘ontdekkingen’ in laboratoria de eindstreep van een verkoopbaar medicijn

Bronnen: EFPIA; RIVM, 2019/2020 © Buck Consultants International, 2021

A2 Focus op preventie & monitoring ⚫ In de maatschappij komt de focus steeds meer te liggen op gezondheid in plaats van ziekte en op preventie/ leefstijlinterventies in plaats van behandelen. Belangrijke aspecten hierbij zijn voorlichting en armoedebestrijding ⚫ Mensen kunnen daarnaast steeds meer via wearables zelf hun gezondheid in de gaten houden, waarbij artsen de ontwikkelingen op afstand kunnen monitoren. Er ontstaat dan ook steeds meer vraag naar (precision) monitoring- en analysetechnieken waarmee preventie, diagnose en behandeling worden verbeterd. Ziekenhuiszorg maakt in veel gevalle plaats voor ‘thuiszorg’ ⚫ Deze trend verlicht de toenemende druk op ziekenhuizen en zorgt voor steeds meer vraag naar producten die voortkomen uit de crossovers tussen gezondheidszorg, tech en data

Bron: ABN AMRO, 2019

A3 Aanhoudend belang van open innovatie ⚫ Open innovatie is een trend die zo’n 20 jaar geleden is ontstaan en nog steeds in toenemende mate relevant is. Innovatiemodellen waarbij samenwerking wordt gezocht zijn tegenwoordig zelfs meer gebruikt dan klassieke naar binnen gerichte R&D

De volgende stap in open innovatie is een innovatie netwerk ecosysteem

⚫ Veranderingen die open innovatie accelereren zijn o.a.: • •

• • • •

Top onderzoekers werken steeds meer internationaal Universiteiten zijn steeds meer gaan samenwerken met elkaar en met het bedrijfsleven en er is meer focus op ondernemerschap ontstaan Kennis wordt steeds meer en sneller verspreid Afname van oligopolie door enkele marktpartijen Toenemende mate van specialisatie Toename in venture capital

Surveyvraag: wat voor model wordt door uw organisatie gebruikt om innovatie te stimuleren?

Bronnen: BCI; EU Open Innovation Strategy and Policy Group; PwC, 2018-2020 © Buck Consultants International, 2021

A4 Crossovers als motor voor innovatie ⚫ Naast het aanhoudende belang van open innovatie spelen ook crossovers tussen ‘sectoren’ een belangrijke rol in het aanjagen van innovatie. Het gaat daarbij om crossovers tussen verschillende LSH-disciplines en crossovers tussen LSH en andere sectoren. Het belang van crossovers tussen LSH enerzijds en technologie en data/ Artificial Intelligence (Ai) anderzijds is daarbij onmiskenbaar ⚫ Een steeds groter deel van het LSH R&D proces speelt zich dan ook niet af in labs maar achter computers, waarbij wordt gewerkt met complexe modellen en analyses. Logischerwijs is dus ook in de LSH-sector steeds meer vraag naar dataspecialisten

Crossovers tussen sectoren

LSH

Tech

LSH

Data/ Ai

LSH

Andere sectoren

Bron: Buck Consultants International © Buck Consultants International, 2021

A5 Personalized diagnostics & medicine ⚫ De laatste jaren is er steeds meer aandacht gekomen voor gepersonaliseerde zorgbehandelingen op basis van patiënt specifieke uitgangspunten ⚫ Dit begint bij preventie onder en het vroeg detecteren van risicodoelgroepen (zie ook A2). Technologie, data en artificial intelligence (zie ook A4) spelen hierbij een belangrijke rol ⚫ Als het aankomt op ziektebehandeling is er een verschuiving gaande van gebruik van generieke medicijnen naar specifieke medicijnen op basis van het genoom van een specifieke patiënt. Zoals het figuur laat zien verhoogt dit het effect van behandelingen. ⚫ Deze trend sluit goed aan op de speerpunten waar de U4-Regio in excelleert (zie hoofdstuk LSH-propositie). Denk hierbij aan Organoid Technology, Advanced Therapies Medicinal Products en Molecular Immonology

Bron: European Union; Crown Bioscience, 2019 © Buck Consultants International, 2021

A6 Internationalisering R&D kent geen grenzen ⚫ Innovatie is gebaat bij een combinatie van ‘locall buzz’ en ‘global pipelines’. Dit betekent dat innovatie kristalliseert op specifieke locaties (zoals science parken) waarbij deze locaties worden gevoed met (inter)nationale kennis uit het mondiale netwerk

Key drivers R&D internationalization

⚫ Over het algemeen prefereren LSH-bedrijven een R&D strategie met een centrale locatie (hub), die in een mondiaal netwerk samenwerkt met R&D-centra verspreid over de wereld ⚫ De concurrentiestrijd om het aantrekken van R&D- en innovatiecentra speelt zich af op mondiale schaal, waarbij Utrecht slechts een kleine speler is Voorkeur corporate R&D strategie: De LSH-sector heeft doorgaans een voorkeur voor een hub and spoke model

Bron: BCI, Gassmann, National Science Foundation © Buck Consultants International, 2021

A7 Nederlands vestigingsklimaat is redelijk, maar niet uitstekend ⚫ Nederland heeft een redelijk goede vestigingsklimaat, maar is geen toplocatie voor LSH-bedrijven. In de periode 20152019 heeft Nederland 190 investeringen / 7,000 banen aangetrokken op het gebied van life sciences & health. Slechts een klein gedeelte hiervan betreft R&D en productie

Source: SEBOIO/Johnson & Johnson, 2019 © Buck Consultants International, 2021

Nederland is een kleine Europese speler als het gaat om pharma productie ⚫ Nederlands valt buiten de top 10 in Europa (#11) ⚫ Marktaandeel van 2% in Europa ⚫ Wel mogelijkheden op specifieke niches (vaccines, cell therapy) Farmaceutische productie in Europa, mln. Euro

Source: EFPIA, 2020 © Buck Consultants International, 2021

A8 Kennis en arbeidspotentieel maken het verschil ⚫ De belangrijkste vestigingseisen van R&D- en innovatiecentra richten zich op de aanwezigheid van specifieke kennis die te vinden is bij gekwalificeerd personeel en binnen kennis- en onderzoeksinstellingen. Het gaat hierbij zelden om een generieke propositie, maar op de specifieke expertises die een locatie (inter)nationaal onderscheidend maken ⚫ Science Parken zijn onderscheidende vestigingslocaties m.b.t. het vinden van kennis en arbeidspotentieel. Een science park is niet alleen het natuurlijke en voor kenniswerkers en R&D afdelingen aantrekkelijke kristallisatiepunt voor open innovatie en publiek private R&D-samenwerkingsmogelijkheden, maar is door zijn onderscheidend vermogen en inspelend op nationale en regionale prioriteiten ook een innovatieversneller van formaat. In de internationale concurrentiestrijd om R&D-centra en kenniswerkers kan een goed science park een troef van formaat zijn

Match Science Park met locatie-eisen nieuwe R&D- en innovatiecentra

Meerwaarde van ruimtelijke concentratie op Science Parken

Bron: Buck Consultants International © Buck Consultants International, 2021

Conclusies Trends & Ontwikkelingen De betekenis van de 8 beschreven trends voor de U4-Regio, wordt in onderstaande overzicht toegelicht Drivers

Trends & ontwikkelingen

Betekenis U4-Regio

Gezondheidszorg

A1 Toenemende kostendruk op gezondheidszorg

Vergrijzing, groei in inwoners en toenemende ongelijkheid leiden ook in de U4-Regio tot toenemende kostendruk op de gezondheidszorg. R&D speelt een belangrijke rol in het beheersbaar houden van deze kosten. Een goed functionerend Utrecht Science Park in combinatie met het regionaal innovatie-ecosysteem dat effectieve en efficiënte R&D faciliteert is daarbij van groot belang

A2 Focus op preventie & monitoring

Deze trend biedt veel kansen voor het voorkomen van ziekten bij risicodoelgroepen en verlicht de toenemende druk op gezondheidszorg. De trend sluit goed aan bij de overkoepelende Utrechtse ambitie rondom ‘Gezond stedelijk leven’

A3 Aanhoudend belang van open innovatie

Utrecht Science Park is een goedwerkend science park met speerpunten waarin internationaal wordt geëxcelleerd. Dat er steeds meer bedrijven afkomen op de regio en specifiek het USP is het bewijs dat het open innovatie-ecosysteem werkt en toeneemt in kwaliteit. Dit leidt tot een zelfversterkend proces waar steeds meer bedrijven komen tot toenemende (open) innovatie

A4 Crossovers als motor voor innovatie

Een steeds groter deel van het LSH R&D proces speelt zich af op computers i.p.v. in labs. Het faciliteren van crossovers tussen LSH tech/data/ Ai is dan ook essentieel. De U4Regio heeft een sterke positie in ICT/ software en heeft ook veel te bieden op het gebied van bijvoorbeeld bio-informatica. Er liggen dus zeker kansen voor crossovers

A5 Personalized diagnostics & medicine

Deze trend sluit goed aan op de speerpunten waar de U4-Regio in excelleert. Denk hierbij aan Organoid Technology, Advanced Therapies Medicinal Products en Molecular Immonology (zie hoofdstuk 4: propositie)

A6 Internationalisering R&D kent geen grenzen

De concurrentiestrijd om het aantrekken van R&D- en innovatiecentra speelt zich af op mondiale schaal, waarbij Utrecht een kleine speler is.

R&D/ Technologie

Concurrentiepositie NL voor het aantrekken van bedrijven

A7 Nederlands vestigingsklimaat is redelijk, maar niet uitstekend A8 Kennis en arbeidspotentieel maken het verschil

De belangrijkste vestigingseisen van R&D- en innovatiecentra richten zich op de aanwezigheid van specifieke kennis die te vinden is bij gekwalificeerd personeel en binnen kennis- en onderzoeksinstellingen. Een science park, zoals USP faciliteert dit. Aanwezigheid van internationaal onderscheidende expertises, zoals te vinden op USP zijn daarbij essentieel. Doorontwikkeling en internationale positionering/ profilering van deze bestaande/ aanwezige expertises is hierbij van belang

6 Marktdynamiek & ruimteprognose In dit hoofdstuk is de verwachte toekomstige ruimtevraag van LSH-bedrijven in de U4-Regio in kaart gebracht op basis van onderstaande stappen. Het gaat hierbij om R&D activiteiten, productieactiviteiten en om kantoorhoudende activiteiten van LSH-bedrijven (zoals sales & marketing, regulatory affairs, back-office, coördinatie van Europese activiteiten, octrooiaanvragen etc.). De ruimtevraag is exclusief gezondheidszorg en grotendeels exclusief gezondheidszorgondersteunende activiteiten¹ ⚫

Stap 1 – Werkgelegenheidsontwikkeling 2010-2019: de ontwikkeling van de werkgelegenheid tussen 2010 en 2019 is vanuit verschillende perspectieven in kaart gebracht. Hiermee wordt een basis voor scenario’s gelegd

⚫

Stap 2 – Scenario’s: om de werkgelegenheidsontwikkeling voor de U4-Regio en de daarmee samenhangende ruimtevraag in te schatten, wordt gebruikt gemaakt van drie scenario’s. In elke scenario verschilt de magneet- en groeikracht van de regio en de economische omstandigheden

⚫

Stap 3 – Onderverdeling LSH-bedrijven naar type activiteit: Voor de prognose worden een onderverdeling gemaakt tussen R&D activiteiten (A), kantoorhoudende activiteiten¹ (B) en productieactiviteiten (C). Dit vormt de basis voor stap 4 en 5

⚫

Stap 4 – Werkgelegenheidsontwikkeling LSH-bedrijven U4-Regio: op basis van de aannames in de drie groeiscenario’s wordt de werkgelegenheidsontwikkeling in de U4-Regio geschat voor de periode tot en met 2030 en tot en met 2040

⚫

Stap 5 – Ruimtevraag 2030 en 2040: de werkgelegenheidscijfers uit stap 4 worden op basis van kengetallen (benodigde ruimte in m2 per baan) omgerekend naar de benodigde extra ruimte tot en met 2030 en tot en met 2040. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen R&D activiteiten (A), kantoorhoudende activiteiten¹ (B) en productieactiviteiten (C)

⚫

Additionele stap – indirecte werkgelegenheid: op basis van de werkgelegenheidsprognose wordt geschat hoeveel indirecte banen voortkomen uit de toename in werkgelegenheid bij LSH-bedrijven

De groeiscenario's en ruimtevraag worden op de pagina’s hierna uitgewerkt 1)

Onder de categorie LSH-bedrijven vallen met name kennisintensieve LSH-bedrijven met R&D-activiteiten en productieactiviteiten. Deze bedrijven vormen de basis voor de prognose. Zoals in de afbakening (hfdst 2) reeds is beschreven wordt aan deze basis ook nog een deel van de werkgelegenheid uit de categorie Gezondheidszorg-ondersteunende activiteiten toegevoegd. Het gaat hierbij om een deel van de SBI-klassen ‘Groothandel in farmaceutische producten en medische instrumenten’. Onder deze categorie vallen namelijk ook sommige hoofdkantoren en puur kantoorhoudende activiteiten zoals sales & marketing, regulatory affairs, back-office, octrooi-aanvragen etc. Dit type activiteiten is deels vanwege ecosysteem-gedreven factoren in de U4-Regio gevestigd en daarom onderdeel/ gevolg van de groei- en magneetkracht van het cluster

Stap 1: Werkgelegenheidsontwikkeling 2010-2019 Banen

Index (2010 = 100)

Gemiddelde jaarlijkse groei (9 jaar; 2010-2019)

2010

2014

2019

2010

2014

2019

Totale groei (2010-2019)

U4-Regio: wgh totaal

293.500

300.400

338.600

100

102

115

15,4%

1,6%

U4-Regio: wgh LSH totaal

41.390

42.960

46.930

100

104

113

13,4%

1,4%

U4-Regio: wgh LSH-bedrijven

1.880

1.890

2.570

100

137

36,7%

3,5%

USP/ U+B: wgh kennisintensieve bedrijven*

1.100

1.700

2.500

100

155

227

127,3%

9,6%

USP/ U+B: wgh LSH-bedrijven

660

780

1.670

100

118

252

152,3%

10,8%

23.350

34.030

40.730*

100

146

174**

74,4%**

7,2%***

Top-10 NL campussen: wgh kennisintensieve bedrijven *

Dit betreft de wgh bij alle kennisintensieve bedrijven (dus niet alleen LSH). Deze Cijfers komen niet uit de statistische analyse (hfdst 2), maar uit o.a. het Nationaal campussenrapport (2018), Brochure topcampussen (2020) en Lisa-data ** 2018 in plaats van 2019; cijfers 2019 zijn nog niet beschikbaar *** Gemiddelde groei over 8 jaren

⚫ De gemiddelde jaarlijkse regionale groei van werkgelegenheid in de brede LSH-sector is matig (1,4%) en ligt iets onder de groei van de totale werkgelegenheid (1,6%) ⚫ De groei van werkgelegenheid bij LSH-bedrijven overstijgt dit echter aanzienlijk (3,5%). Een groot deel van deze groei is gerealiseerde op het USP ⚫ De groei van werkgelegenheid bij kennisintensieve bedrijven op het USP incl. Bilthoven is met een jaarlijkse groei van 9,6% hoog te noemen (ondanks beperkte ontwikkelruimte). Deze groei wordt voor een groot deel veroorzaakt door werkgelegenheid bij LSH bedrijven, welke met 10,8% nog hoger ligt ⚫ De hoge groeicijfers overstijgen ook de forse werkgelegenheidsgroei bij kennisintensieve bedrijven op de 10 grootste campussen in Nederland (7,2%) © Buck Consultants International, 2021

Index (2010=100)

300

250

Regio Utrecht: wgh totaal Regio Utrecht: wgh LSH totaal

200

Regio Utrecht: wgh LSHbedrijven

150

USP/ U+B: wgh kennisintensieve bedrijven 100

USP/ U+B: wgh LSH-bedrijven

Top-10 NL campussen: wgh kennisintensieve bedrijven

2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019

Stap 2: Uitgangspunten scenario’s Om de voorziene ruimtevraag van LSH-bedrijven voor de U4-Regio (4 gemeenten) in kaart te brengen is gebruik gemaakt van drie scenario’s. Deze worden hieronder toegelicht: A Laag-scenario

B Basis-scenario

C Plus-scenario

Groei 2019-2030

2,0% per jaar t/m 2030

4,0% per jaar t/m 2030

8,0% per jaar t/m 2030

Economische omstandigheden

• •

Magneetwerking

Beperkt

Redelijk

Hoog

Toelichting

De groei van werkgelegenheid bij LSH bedrijven in de U4-Regio ligt net boven de totale regionale werkgelegen-heidsgroei en de groei in de brede LSH-sector. De groei bij LSH-bedrijven is fors lager dan de afgelopen jaren door tegenvallende economische omstandigheden, beperkt faciliteren van de sector en daarmee het uitblijven van investeringen

De groei van werkgelegenheid bij LSH bedrijven in de U4-Regio ligt iets boven de gemiddelde groei van LSH-bedrijven in de afgelopen 10 jaar. Dit betekent echter wel dat de versnelling die de afgelopen 5 jaar is ingezet terugloopt door het huidige ruimtegebrek en de matige economische groei

De groei van werkgelegenheid bij LSH bedrijven in de U4-Regio is meer dan twee keer zo hoog als de gemiddelde regionale groei van LSH-bedrijven in de afgelopen 10 jaar, doordat: • zowel op het USP als op andere locaties op korte en middellange termijn huisvestingsmogelijkheden worden gecreëerd voor scale-ups en corporates • het aanjagen en faciliteren van spin-offs start-ups en scale-ups versneld wordt • gerichte (intern)nationale marketing en acquisitie plaatsvindt • m.b.t LSH-ondernemerschap wordt gewerkt vanuit een heldere visie en plan van aanpak • het lukt om voldoende (inter)nationaal talent op te leiden, aan te trekken en vast te houden in de regio • de woning- en wegendruk wordt verlicht waardoor een beter vestigingsklimaat ontstaat • de basis van het aantal banen bij LSH-bedrijven (nog) relatief klein is. Deze hoge groeipercentages kunnen moeilijk worden vastgehouden als het cluster groter van omvang wordt

Groei 2031-2040

Zelfde absolute groei als de periode 2019-2030¹

Tegenvallende economische groei Dalende publieke en private investeringen in R&D/innovatie/starters

Matige economische groei Gelijkblijvende publieke en private investeringen in R&D/innovatie/starters

Substantiële economische groei Groeiende publieke en private investeringen in R&D/innovatie/starters

Hier wordt dezelfde methodiek gehanteerd als STEC heeft toegepast in het rapport ‘Toekomstbestendige werklocaties in de regio U16’ (2020). Het doortrekken van de jaarlijkse groei uit de periode t/m 2030 wordt niet realistisch geacht omdat de toenemende omvang van het cluster leidt tot het steeds moeilijker behalen van vergelijkbare procentuele groei. Ter illustratie: als de procentuele groei in het plus-scenario wordt doorgetrokken t/m 2040 zou dat in het jaar 2040 leiden tot een groei van ca. 900 banen bij LSH-bedrijven (in één jaar)

Stap 3: Onderverdeling LSH-bedrijven naar type activiteit t.b.v. de prognose ⚫ In 2019 bedroeg het aantal banen bij LSH-bedrijven in de U4-Regio 2.570 (zie statistische analyse hoofdstuk 2). Dit getal vormt de basis voor de werkgelegenheids- en ruimteprognose in stap 4 en 5. Binnen deze basis is een verdeling aangebracht tussen A R&D activiteiten (lab + kantoor) B Kantoorhoudende activiteiten (alleen kantoor) C Productieactiviteiten ⚫ In de onderstaande tabel is de verdeling toegelicht. De verdeling is tot stand gekomen door de activiteiten van de top-25 LSH-bedrijven te analyseren op type activiteiten Type activiteit

Toelichting

Aandeel in totaal

Aantal banen in 2019

Voorbeelden van bedrijven

A Werkgelegenheid R&D activiteiten

Combinatie van kantoor & lab/cleanroom met als hoofddoel R&D

65% van 2.570

1.670¹

• • •

Genmab Merus Danone Nutricia

B Werkgelegenheid kantoorhoudende activiteiten

Activiteiten zoals sales & marketing, regulatory affairs, back-office, octrooi-aanvragen etc.

10% van 2.570 + 800²

1.060

• • •

Celgene Mediq Eli Lilly

C Werkgelegenheid productieactiviteiten

Productie van farma/ med tech producten; soms ook in combinatie met R&D activiteiten

25% van 2.570

640

•

Bilthoven Biologicals Micreos

•

Totaal 3.370 1) 2)

Het berust op toeval dat het getal dat hier wordt vermeld (1.670) overeenkomt met de 1.670 banen bij LSH-bedrijven op het USP Utrecht + Bilthoven (pagina 31 en 76). De banen bij LSH-bedrijven op het USP Utrecht + Bilthoven bestaan niet alleen uit R&D-activiteiten, maar deels ook uit productieactiviteiten Onder de categorie LSH-bedrijven vallen met name kennisintensieve LSH-bedrijven met R&D-activiteiten en productieactiviteiten. Deze bedrijven vormen de basis voor de prognose. Zoals in de inleiding van dit hoofdstuk reeds is beschreven wordt aan deze basis ook nog een deel van de werkgelegenheid uit de categorie Gezondheidszorg-ondersteunende activiteiten toegevoegd. Het gaat hierbij om een deel van de SBI-klassen ‘Groothandel in farmaceutische producten en medische instrumenten’ (ca. 7,5% van de totale werkgelegenheid bij gezondheidszorg-ondersteunende activiteiten). Onder deze categorie vallen namelijk ook sommige hoofdkantoren en puur kantoorhoudende activiteiten zoals sales & marketing, regulatory affairs, back-office, octrooi-aanvragen etc. Dit type activiteiten is deels vanwege ecosysteem-gedreven factoren in de U4-Regio gevestigd en daarom onderdeel/ gevolg van de groei- en magneetkracht van het cluster. Uit een analyse van bedrijven die onder deze SBI-klassen vallen, blijkt dat het om ca. 800 arbeidsplaatsen gaat.

Stap 4: Werkgelegenheidsontwikkeling LSH-bedrijven U4-Regio 2019-2030-2040 A Geprognotiseerde werkgelegenheid R&D activiteiten 2019-2030 (afgerond) Scenario

Gemiddelde jaarlijkse groei t/m 2030 [%]

Banen [#]

Groei 2019 - 2030

Groei 2031 - 2040

Banen [#]

Groei 2019-2040

2019

2030

Banen

2040

Banen

A Laag-scenario

1.670

2.080

+410

+24%

+410

+20%

2.480

+810

B Basis-scenario

1.670

2.570

+900

+54%

+900

+35%

3.470

+1.800

C Plus-scenario

1.670

3.890

+2.220

+133%

+2.220

+57%

6.120

+4.450

B Geprognotiseerde werkgelegenheid kantoorhoudende activiteiten 2019-2030 (afgerond) Scenario

Gemiddelde jaarlijkse groei t/m 2030 [%]

Banen [#]

Groei 2019 - 2030

Groei 2031 - 2040

Banen [#]

Groei 2019-2040

2019

2030

Banen

2040

Banen

A Laag-scenario

1.060

1.320

+260

+24%

+260

+20%

1.580

+520

B Basis-scenario

1.060

1.630

+570

+54%

+570

+35%

2.200

+1.140

C Plus-scenario

1.060

2.470

+1.410

+133%

+1.410

+57%

3.880

+2.820

C Geprognotiseerde werkgelegenheid productieactiviteiten 2019-2030 (afgerond) Scenario

Gemiddelde jaarlijkse groei t/m 2030 [%]

Banen [#]

Groei 2019 – 2030

Groei 2031 - 2040

2019

A Laag-scenario

B Basis-scenario C Plus-scenario

2030

Banen

640

800

+160

+24%

640

990

+350

640

1.490

+850

Banen [#]

Groei 2019-2040

2040

Banen

+160

+20%

950

+310

+54%

+350

+35%

1.330

+690

+133%

+850

+57%

2.340

+1.700 79

Totale geprognotiseerde werkgelegenheid LSH-bedrijven 2019-2040 (afgerond) Scenario

Banen 2019 [#]

Banen 2030 [#]

Banen 2040 [#]

A R&D B Kantoor C Productie Totaal A R&D B Kantoor C Productie Totaal A R&D B Kantoor C Productie Totaal

A Laag-scenario

1.670

1.060

640

3.370

2.080

1.320

800

4.190 2.480

1.580

950

5.010

B Basis-scenario

1.670

1.060

640

3.370

2.570

1.630

990

5.190 3.470

2.200

1.330

7.010

C Plus-scenario

1.670

1.060

640

3.370

3.890

2.470

1.490

7.860 6.120

3.880

2.240

12.350

Scenario

Groei 2019 - 2030 Banen

Groei 2031 - 2040 Groei 2019-2040 %

Banen

A Laag-scenario

+820

+24%

+820 +20%

+1.640

B Basis-scenario

+1.820

+54%

+1.820 +35%

+3.640

C Plus-scenario

+4.490 +133%

+4.490 +57%

+8.980

⚫

Aanname in alle scenario’s: groei in absoluut aantal arbeidsplaatsen in periode 2031-2040 gelijk aan 2019-2030

Totaal 12.350

In het lage scenario groeit de werkgelegenheid bij LSH-bedrijven in de U4Regio met 820 (+24%) banen naar 4.190 in 2030 en met nog eens 820 banen (+20%) naar 5.010 in 2040. In totaal komt dit neer op 1.640 additionele banen tot 2040

Totaal 7.010

In het basis-scenario groeit de werkgelegenheid bij LSH-bedrijven in de U4Regio met 1.820 (+54%) banen naar 5.190 in 2030 en met nog eens 1.820 banen (+35%) naar 7.010 in 2040. In totaal komt dit neer op 3.640 additionele banen tot 2040 In het plus-scenario groeit de werkgelegenheid bij LSH-bedrijven in de U4Regio met 4.490 (+133%) banen naar 7.090 in 2030 en met nog eens 4.490 banen (+57%) naar 12.350 in 2040. In totaal komt dit neer op 8.980 additionele banen tot 2040 De hoge groei in het plus-scenario kan alleen worden bereikt bij gunstige economische omstandigheden en wanneer serieus aan de slag wordt gegaan met de genoemde uitgangspunten behorende bij dat scenario. Het plus-scenario ontstaat niet vanzelf en vraagt om langjarige inzet van de verschillende stakeholders

Totaal 5.010 820 820

+20% +24%

+35% +54%

1,820

+57%

4,490

+133%

1,820

4,490

3,370

2019

Laag

Basis

Plus

Banen in 2019 Additionele banen 2020-2030 Additionele banen 2031-2040

Groei werkgelegenheid LSH-bedrijven 2019-2040 in plus-scenario ⚫ Tot en met 2030 wordt elk jaar een groei van 8% behaald. Het aantal banen groeit dus van 3.370 naar 7.860; dat is een groei van 4.490 banen in 10 jaar ⚫ Zoals in de scenario-uitgangspunten is toegelicht (stap 2), zwakt de procentuele groei na 2030 af. Door de toenemende omvang van het cluster wordt het namelijk steeds moeilijker om vergelijkbare procentuele groei te behalen. In de methodiek wordt er daarom vanuit gegaan dat de absolute groei in de periode 2019-2030 gelijk is aan de periode 20312040. In de periode 2031-2040 groeit het cluster dus ook met 4.490 banen ⚫ Het plus-scenario leidt tot een groei van bijna 9.000 banen in de komende 20 jaar R&D-activiteiten: +4.450 banen Kantoorhoudende activiteiten: +2.820 banen Productieactiviteiten: +1.700 banen

• • •

15,000 12,350 12,000

10,100

9,000

7,860 5,350

6,000 3,370

3,640

2019

2020

3,000 -

+47%

2025

+22%

+29%

+47%

2030

2035

2040

Stap 5: Additionele ruimtevraag LSH-bedrijven 2030 en 2040 Voor de berekening van de ruimtevraag is gebruik gemaakt van kengetallen, die gebaseerd zijn op internationale literatuur, BCI-expertise in andere campusonderzoeken en de werkelijke situatie op o.a. het Utrecht Science Park (incl. Bilthoven)

Kengetallen berekening ruimtevraag Vloerquotiënt

Toelichting

35 m2 BVO*/FTE

Gemiddelden voor R&D-activiteiten • Combinatie van kantoor & lab/cleanroom (verhouding ongeveer 60-40, maar kan per bedrijf/gebouw verschillen) • Inclusief kantine, toiletten, ontmoetingsruimten, hallen, etc.

B Ruimtevraag per FTE 20 m2 BVO*/FTE voor kantoorhoudende activiteiten van LSH bedrijven

Gemiddelden voor kantoorhoudende activiteiten • 100% kantoor: huisvesting van activiteiten zoals sales & marketing, regulatory affairs, back-office, octrooiaanvragen etc • Inclusief kantine, toiletten, ontmoetingsruimten, hallen, etc. • Ondanks dat er verwachtingen zijn dat COVID-19 kan leiden tot een structureel lager kantoorgebruik, wordt hier geen rekening gehouden met een lagere vloerquotiënt. In de optiek van BCI is hier nog onvoldoende aanleiding toe

B Ruimtevraag per FTE 65 m2 BVO*/FTE voor productieactiviteiten van LSH bedrijven

Gemiddelden voor productieactiviteiten • Combinatie van productieruimten, kantoor en lab/cleanroom • Inclusief kantine, toiletten, ontmoetingsruimten, hallen, etc.

A Ruimtevraag per FTE voor R&D-activiteiten van LSH bedrijven

⚫ Door het aantal additionele banen over de periode 2020-2030-2040 te vermenigvuldigen met kengetallen ontstaat de additionele ruimtevraag voor de verschillende typen activiteiten van LSH-bedrijven in de U4-Regio¹ • • •

In het lage scenario ontstaat hierdoor een additionele ruimtebehoefte van 30.000 m² t/m 2030 en 59.000 m² t/m 2040 In het basis-scenario is de additionele ruimtebehoefte met 65.000 m² t/m 2030 en 131.000 m² t/m 2040 Het plus-scenario leidt tot een additionele ruimtebehoefte van 162.000 m² t/m 2030 en 323.000 m² t/m 2040

⚫ De groei van de werkgelegenheid bij LSH-bedrijven en dus de uiteindelijke ruimtevraag in 2030 en 2040 betreft een per saldo toename en dus een toevoeging aan de huidige voorraad ⚫ Er is alleen gekeken naar de toename in ruimtevraag als gevolg van de groei van LSH-bedrijven. Het is onbekend hoe het ruimteaanbod zich per saldo voor de gezondheidszorg en een groot deel van de gezondheidszorg ondersteunende activiteiten zich ontwikkelt Additionele banen LSH-bedrijven (afgerond) Scenario

A R&D-activiteiten

B Kantoorhoudende activiteiten

C Productieactiviteiten

Totaal

t/m 2030 t/m 2040

t/m 2030

t/m 2040

t/m 2030

t/m 2040

A Laag-scenario

410

810

260

520

160

310

820

1.640

B Basis-scenario

900

1.800

570

1.140

350

690

1.820

3.640

C Plus-scenario

2.220

4.450

1.410

2.820

850

1.700

4.490

8.980

Additionele ruimtevraag LSH-bedrijven (afgerond)

Scenario

A R&D-activiteiten [m² BVO] (op basis van 35 m² BVO/ FTE)

B Kantoorhoudende activiteiten [m² BVO] C Productieactiviteiten [m² BVO] (op basis van 20 m² BVO/ FTE) (op basis van 65 m² BVO/ FTE)

Totale ruimtevraag 2030 en 2040 [m² BVO]

t/m 2030

t/m 2040

29.500

59.000

A Laag-scenario

14.200

B Basis-scenario

C Plus-scenario 1)

t/m 2040

t/m 2030

t/m 2040

28.500

5.200

10.300

10.100

20.200

31.500

63.100

11.400

22.900

22.400

44.900

65.400

130.800

77.800

155.700

28.200

56.500

55.400

110.800

161.500

322.900

In het rapport ‘Naar toekomstbestendige werklocaties in de regio U16’ (2020), heeft STEC de behoefteraming van de doelgroep ‘Wetenschap’ in kaart gebracht. Hierbij is uitsluitend gekeken naar de behoefte van kennisintensieve bedrijven op het Utrecht Science Park incl. Bilthoven (dit betreft voor het overgrote deel LSH-bedrijven). In dit rapport gaat Buck Consultants uit van de werkgelegenheid bij LSH-bedrijven in de U4-Regio (4 gemeenten), waarbij naast R&D en productieactiviteiten ook rekening is gehouden met (niet-kennisintensieve) kantoorhoudende activiteiten van LSH-bedrijven. De raming van BCI valt dus logischerwijs hoger uit dan de raming van STEC

Additionele stap – indirecte werkgelegenheid ⚫ Uit de banen die in de komende jaren/ decennia potentieel worden gecreëerd bij LSH-bedrijven ontstaat ook indirecte werkgelegenheid in de U4-Regio. Het valt buiten de scope van dit onderzoek om hier een gedetailleerde invulling aan te geven. Om hier echter toch gevoel voor te krijgen is gebruik gemaakt van verschillende publicaties, waaronder een recent gepubliceerd rapport van Decisio (2020), waarin wordt ingegaan op de indirecte werkgelegenheid in de gemeente Leiden, die voortkomt uit het Leiden Bio Science Park

⚫ Zowel het Leiden Bio Science Park als het Utrecht Science Park zijn grote volwassen science parken met een focus op Life Sciences & Health. Omdat de situatie dus enigszins vergelijkbaar is, zijn de aannames/verhoudingen uit het bovenstaande rapport gebruikt om een indicatieve schatting te geven van de indirecte werkgelegenheid, die voortkomt uit de additionele banen bij LSH-bedrijven in de U4-Regio. Hierbij is rekening gehouden met • Indirect achterwaartse economische bijdrage: inkoop van goederen/diensten bij bedrijven in de U4-Regio −

•

Dit gaat om zowel banen voor hogeropgeleiden zoals bijvoorbeeld accountancy, informatie(technologie) en rechtskundige dienstverlening als om werk voor praktisch-opgeleiden zoals schoonmaak, beveiliging en onderhoud

Indirecte voorwaartse economische bijdrage: bestedingen van werknemers/ bezoekers in de U4-Regio −

Dit komt bijvoorbeeld terecht in de detailhandel en horeca

⚫ Uitgaande van de 8.980 additionele LSH-banen die in de periode 2020-2040 in het plus-scenario worden gecreëerd, worden naar schatting zo’n 1.200 additionele structurele indirecte banen gecreëerd in de U4-Regio. Er is hierbij geen rekening gehouden met indirecte incidentele banen (voor bv. bouwprojecten) en met indirecte banen buiten de U4-Regio

Reflectie op de prognose ⚫ In het plus-scenario wordt de komende 10 jaar een groei van 8% per jaar gerealiseerd (jaar op jaar) in werkgelegenheid bij LSH-bedrijven in de U4-Regio • Dat leidt tot bijna 4.500 banen in de komende 10 jaar en nog eens 4.500 banen in de periode daarna. Dat betekent dat de werkgelegenheid de komende 20 jaar met ruim een factor 3,5 groeit van 3.370 tot meer dan 12.000 banen • Gemiddeld betekent dat de komende 20 jaar ca. 450 additionele banen per jaar gecreëerd worden • Dit is een zeer forse groei waar veel voor moet gebeuren. Als de huidige situatie wordt gecontinueerd (beperkte huisvestingsmogelijkheden, geen versnelling in stimulering ondernemerschap/ gerichte marketing en acquisitie) gaat dit naar alle waarschijnlijkheid niet lukken ⚫ Het is logisch dat de harde/ onstuimige groei in de beginjaren van een cluster/ science park na verloop van jaren afzwakt. De toenemende omvang van een cluster/ science park leidt namelijk tot het steeds moeilijker behalen van vergelijkbare procentuele groei. De grafiek rechts illustreert dit goed op basis van de groei op het Leiden Bio Science Park als ‘oudste’ science park in Nederland (met vergelijkbaar LSH-signatuur als het USP)

Leiden Bio Science Park - Groei van banen bij bedrijven +3%

+10%

+3%

2014

2015

2016

2017

2018

8,000 7,000 +27%

6,000 5,000 4,000

+11%

+37% 3,100

3,000 2,000 1,000 2010

2011

2012

2013

⚫ De LSH-sector staat bekend om de zeer harde/ onstuimige groei die sommige bedrijven doormaken. De prognose is opgesteld op basis van langjarige gemiddelden en ondervangt dit gegeven daarmee voldoende. Dat betekent echter niet dat er eens in de zoveel tijd ‘incidentele klappers’ plaatsvinden, die kunnen leiden tot bovengemiddelde groei. Denk aan bedrijven die boven verwachting explosief groeien of door de vestiging van grote afdelingen van (internationale) bedrijven of internationale onderzoeksinstituten. Het is dan ook aan te raden om een flexibel/ adaptief element in de ruimteplanning aan te houden, waarin bijvoorbeeld elke 3 jaar herijking van de planning kan plaatsvinden © Buck Consultants International, 2021

7 Locatie-aanbod ⚫ In dit hoofdstuk is het locatie-aanbod in kaart gebracht. Hiervoor zijn in overleg met de opdrachtgevers 14 locaties geselecteerd ⚫ Op de volgende pagina wordt toegelicht hoe de locaties in kaart zijn gebracht en hoe ze zijn ‘beoordeeld’

Gemeente

Locatie

Utrecht

1 2 3 4 5 6 7

De Bilt

8 USP Bilthoven - RIVM-terrein + Schapenweide 9 Berg en Bosch 10 Stationsgebied Bilthoven

Zeist

11 Stationsgebied Driebergen-Zeist 12 Utrechtseweg/ Driebergseweg

Bunnik

13 Stationsgebied Bunnik Noord 14 Stationsgebied Bunnik Zuid

Utrecht Science Park Rijnsweerd Zuid (Daltonlaan) Wetering Zuid Jaarbeursplein Lunetten/ Koningsweg Papendorp Galgenwaard

A Beoordeling locaties ⚫ Voor elke locatie is een profiel opgesteld en is beoordeeld in hoeverre de locatie geschikt is voor vestiging van R&D-, productie- en puur kantoorhoudende activiteiten van LSH-bedrijven. Hierbij is dus niet gekeken naar gezondheidszorg en gezondheidszorg-ondersteunende activiteiten ⚫ Om te beoordelen in hoeverre een locatie geschikt is voor vestiging van LSH-bedrijven en specifieker voor clustering van LSH-bedrijven is telkens naar 3 eisen gekeken • • •

LSH-signatuur Lokaal ecosysteem (denk bv. aan gedeelde onderzoeksfaciliteiten/ faciliteren van kennisuitwisseling etc.) Groeimogelijkheden (is er nu/ in de toekomst voldoende massa/ ruimte om ook daadwerkelijk te clusteren)

⚫ De drie doelgroepen (R&D-, productie- en puur kantoorhoudende activiteiten) vragen om verschillende typen locaties. Hieronder worden deze locaties kort getypeerd. Op de volgende pagina worden de vestigingseisen van LSH-bedrijven gericht op R&D- en productieactiviteiten samengevat Type locatie

Toelichting

Sciencepark/campus-milieu t.b.v. R&D-activiteiten

Een sciencepark/campus-milieu biedt o.a. toegang tot een gespecialiseerde arbeidspool, (gedeelde) onderzoeksfaciliteiten en een gespecialiseerde ecosysteem (incl. open innovatie) en draagt daarmee bij aan de R&Ddoelstellingen van een bedrijf

Productiemilieu t.b.v. productieactiviteiten

Uitgaande van LSH-productie gaat het enerzijds om med tech-achtige productieactiviteiten en anderzijds om pharmaproductieactiviteiten. Beide milieus moeten in het algemeen tegemoetkomen aan een centrale ligging, goede bereikbaarheid en zijn gebaat bij nabijheid tot R&D, toeleveranciers en een gespecialiseerd cluster. Er zijn echter ook verschillen • Pharma-productie heeft in het algemeen hogere eisen m.b.t. milieuvergunningen en hoogwaardige technische infrastructuur • Med tech-productie kan in het algemeen op meer ‘reguliere’ bedrijventerreinen plaatsvinden en heeft beperktere eisen m.b.t. technische infrastructuur

Kantorenmilieu t.b.v. kantoorhoudende activiteiten

Kantorenmilieus bestaan in vele soorten en maten, waarin verschillen zijn aan te wijzen in bv. hoogwaardigheid, multifunctionaliteit, bereikbaarheid en internationale allure

Vestigingseisen van LSH-bedrijven gericht op R&D en productie Belangrijkste vestigingseisen R&D (kantoor/ lab)* •

Technologiebasis van een regio

•

Hoogwaardige arbeidsmarkt

•

Belastingklimaat/ investeringspremies

•

Onderzoeksfaciliteiten / pilot plants

•

Campus- en cluster ecosysteem

•

Internationale bereikbaarheid

•

Arbeidsklimaat in brede zin

•

Woon- en leefklimaat

•

Risicoprofiel**

•

Bereikbaarheid weg/ OV

Belangrijkste vestigingseisen Productie* •

Centrale ligging t.o.v. markt

•

Productiekosten (arbeid, vastgoed, nutsvoorzieningen)

•

Investeringspremies/ belastingklimaat

•

Internationale logistieke bereikbaarheid voor aan- en afvoer resp. grondstoffen/ halffabricaten en eind producten

•

Arbeidspotentieel (diverse niveaus)

•

Toeleveranciers/ aansluiten op cluster/ ecosysteem

•

Nabijheid R&D (eigen R&D/ kennisbron)

•

Arbeidsklimaat in brede zin

•

Risicoprofiel**

•

Bereikbaarheid weg/ OV

* Grosso modo in volgorde van belangrijkheid ** Politiek, economisch, financieel, veiligheid, IT, natuurramprisico © Buck Consultants International, 2021

Bron: Buck Consultants International, 2020

B Locatieprofielen 1 Utrecht Science Park A Kenniskracht & structuur van het bedrijfsleven Aanwezigheid relevante kennisinstituten

Universiteit Utrecht, UMC Utrecht en verschillende onderzoeksinstituten

Aanwezigheid (shared) onderzoeksfaciliteiten

Grote variëteit aan hoogwaardige (gedeelde) onderzoeksfaciliteiten

‘DNA’; wat voor type bedrijven zitten er?

Het merendeel betreft R&D bedrijven gericht op LSH/ verduurzaming. Het gaat hierbij om start-ups, scale-ups en corporates

Internationale oriëntatie van het bedrijfsleven

Er is sprake van (inter)nationale samenwerkingsverbanden en potentie om (meer) internationale bedrijven aan te trekken

B Bereikbaarheid/connectiviteit

Afstand tot USP

n.v.t.

Bereikbaarheid over de weg

Gelegen naast de snelweg, maar congestie is in toenemende mate een probleem

Bereikbaarheid met OV

Goede OV-verbinding (tram/ bus)

C Ruimtelijk potentieel Hoogwaardigheid locatie/ multifunctionaliteit

Er is ruimte voor verbetering m.b.t. dynamiek/ multifunctionaliteit/ bereikbaarheid

Beschikbaarheid grond/ gebouwen

Momenteel is er vrijwel geen aanbod, maar in de komende 10-20 jaar staat een grootschalige gebiedsontwikkeling gepland waarbij de universiteit 20% inkrimpt en het UMCU-complex deels wordt verbouwd/ heringericht. Hierdoor ontstaan mogelijkheden voor significante verdichting van het gebied, waarin ook ruimte wordt gereserveerd voor bedrijven. De ontwikkelvisie is nog niet vastgesteld en de timeline/ opgaven zijn daarmee ook niet definitief. De ambitie is om in totaal 215.000 m2 toe te voegen, waarvan een aanzienlijk deel voor bedrijven, maar bijvoorbeeld ook voor onderzoeksinstellingen (het is nog niet duidelijk hoeveel)

Fasering/ segmentering

Voor de komende 5 jaar is er een tekort aan ruimte. Het nieuwe Acceleratorbedrijfsgebouw (22.000 m2; corporate omgeving) wordt eind 2022 opgeleverd en is al grotendeels verhuurd. In de plannen voor bedrijfsgebouw Accelerator 2 (32.000 m2; corporate omgeving) wordt oplevering eind 2024/ begin 2025 beoogd. Aanbod voor start-ups/ MKB ontstaat waarschijnlijk pas in de tweede helft van het decennium

D Beoordeling geschiktheid vestiging LSH bedrijven (+/ +++++ = laagste/ hoogste beoordeling) LSH-signatuur

+++++

Lokaal ecosysteem

+++++

Groeimogelijkheden

+++++

Overall geschiktheid voor vestiging LSH-bedrijven gericht op

R&D

Productie

Kantoor

2 Rijnsweerd Zuid (Daltonlaan) A Kenniskracht & structuur van het bedrijfsleven Aanwezigheid relevante kennisinstituten

Niet in het gebied zelf, maar het gebied ligt direct naast het USP (loopafstand)

Aanwezigheid (shared) onderzoeksfaciliteiten

Niet in het gebied zelf, maar het gebied ligt direct naast het USP (loopafstand)

‘DNA’; wat voor type bedrijven zitten er?

Op de locatie Daltonlaan zitten een aantal bedrijven/ organisaties, die zich richten op cursussen/ les. Er zit ook een vestiging van de Bam en Deltares

Internationale oriëntatie van het bedrijfsleven

Niet/ beperkt

B Bereikbaarheid/connectiviteit Afstand tot USP

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10400253/1