RIB21.108 ALV VNG d.d. 16 juni
Tekst van het document
Gezien de formatie zal er mogelijk niet snel zicht zijn op de uitvoeringskosten van het Klimaatakkoord. Daarom de oproep aan de VNG om zich in te zetten voor duidelijkheid voor het jaar 2022 uiterlijk deze zomer zodat het verwerkt kan worden in de gemeentebegroting. Anders komen lopende projecten in de knel. Victor Everhardt geeft steunt de oproep, uiterlijk in de zomer moet er helderheid komen over de uitvoeringslasten. De voorzitter brengt de motie in stemming. De motie wordt met 99.73 % van de stemmen aangenomen. Motie “Verlengde onderwijstijd voor jongeren” van de gemeente Lelystad De voorzitter geeft het woord aan Madelon van Noort, wethouder van de gemeente Lelystad voor een toelichting. Madelon van Noort geeft aan met de motie in te willen zetten op verlengde onderwijstijd voor jongeren voor in ieder geval 3 jaar. Het vraagt een breed palet aan maatregelen en maatwerk om de opgelopen achterstanden te kunnen inlopen of minimaliseren. Het gaat niet alleen om cognitieve aspecten, maar ook om sociale vaardigheden en beweging. Sven de Langen ondersteund de toelichting van wethouder van Noort en geeft aan dat er overleg loopt met het ministerie van OCW over hoe dit op te kunnen pakken. De voorzitter brengt de motie in stemming De motie wordt met 94,94 % van de stemmen aangenomen.
8. Resolutie digitale veiligheid De voorzitter kondigt een korte video aan over de resolutie digitale veiligheid. Er hebben zich geen insprekers gemeld.
12
N201600961
PROD
De voorzitter brengt het voorstel in stemming. Het voorstel wordt met 100 % van de stemmen aangenomen.
9. Invoering landelijk transitie-arrangement beschermd wonen De voorzitter geeft aan dat er naar aanleiding van het voorstel nog enkele vragen waren van de leden. Daarom geeft Sven de Langen een korte toelichting. Sven de Langen geeft aan dat we aan de vooravond staan van de doordecentralisatie van beschermd wonen en de maatschappelijke opvang. De verantwoordelijkheid komt daarmee bij alle gemeenten. Bij een klein aantal specialistische instellingen (5) is sprake van bovenregionale zorg waarbij landelijke financiering voor geregeld moet worden. Dat aantal wordt in de loop van de tijd niet uitgebreid, het blijft bij deze vijf instellingen is afgesproken in overleg met VWS. De voorzitter brengt het voorstel in stemming. Het voorstel wordt met 97,62 % van de stemmen aangenomen. Nb. De stemming is tijdens de vergadering per abuis na agendapunt 10 gedaan. De stemming vindt u hier.
10.
Invulling vacatures VNG-bestuur en commissies
De voorzitter geeft aan dat dit voorstel ook zichzelf betreft en geeft daarom het woord aan vicevoorzitter Hubert Bruls. Hubert Bruls geeft aan dat er een aantal tussentijdse vacatures is, waaronder die van de voorzitter vanwege zijn benoeming tot burgemeester van Den Haag. Er hebben zich geen tegenkandidaten aangemeld. De vicevoorzitter brengt het voorstel in stemming. Het voorstel wordt met 100 % van de stemmen aangenomen. De vicevoorzitter feliciteert de benoemde kandidaten en in het bijzonder de voorzitter voor zijn herbenoeming en wenst de kandidaten veel succes in de komende periode. De voorzitter feliciteert alle kandidaten en spreekt zijn dank uit voor het in hem uitgesproken vertrouwen.
11.
Rondvraag
De voorzitter geeft aan dat er geen insprekers zijn gemeld voor de rondvraag, in deze online vergadering is het helaas niet mogelijk om in de zaal te zien of er nog insprekers zijn. Ruben Maes geeft aan dat uit de chat geen vragen zijn voor de rondvraag. Vooral praktische opmerkingen, dankwoorden voor de organisatie en felicitaties voor de benoemde kandidaten en de herbenoeming van de voorzitter.
12.
Sluiting
De voorzitter dankt de organisatie en de deelnemers voor deze ALV en de actieve bijdrage en inbreng van de deelnemers voor de lokale publieke zaak. De voorzitter wenst iedereen al het goede en sluit de vergadering.
13
5. VNG Jaarverslag 2020 5a. Online bestuurlijk jaarverslag 2020 5b. Financieel jaarverslag 2020 Bijlage bij ledenbrief 19 mei 2021: “Uitnodiging ALV 16 juni 2021” Samenvatting Wij presenteren u het Jaarverslag 2020. Het bestaat uit een online bestuurlijk verslag en een financieel verslag. De verantwoording van het fonds Gemeenschappelijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU) is opgenomen in beide verslagen. Dit onderdeel is geagendeerd tijdens de aanstaande Algemene Ledenvergadering van de VNG. Het VNG-bestuur legt het bestuurlijk verslag ter kennisname aan u voor en vraagt u om het Financieel Jaarverslag vast te stellen en om het bestuur décharge te verlenen.
5a. Online bestuurlijk jaarverslag 2020 In het coronajaar 2020 stonden gemeenten er. In korte tijd kon iedereen vanuit huis werken. De dienstverlening ging online. Gemeenten voerden voortvarend de Tozo uit, en al het andere extra werk door corona. Ook de VNG stond er. Met praktische hulp, antwoorden op vragen van gemeenten, en in de onderhandelingen met het rijk over de extra kosten. In 2020 hebben we onder bijzondere omstandigheden laten zien dat we snel kunnen inspelen op dringende vraagstukken. Medewerkers hebben veel extra werk gedaan en veel voor elkaar gekregen. Terwijl veel van het gewone werk ook doorging. Gemeenten én de VNG hebben in het coronajaar 2020 laten zien hoe veerkrachtig ze zijn. Daarom is ‘veerkracht’ het thema van dit jaarverslag. Het bestuurlijk verslag leest u op de website: www.vngjaarverslag.nl
5b. Financieel jaarverslag 2020 De VNG sluit 2020 af met een verlies van € 16.000. Dit is aanzienlijk beter dan het begrote verlies van € 5.132.000. (incl. de onttrekking uit de bestemmingsreserve van € 607.000). Het resultaat is beter dan begroot en dat komt door een aantal mee- en tegenvallers. De meevallers zijn: • Hogere projectbijdragen vanuit het rijk; • Hogere doorbelasting van de projectmedewerkers en overhead op de projecten welke in de loop van 2019 en 2020 zijn toegekend en niet waren opgenomen in de begroting 2020; • Incidentele vrijval vanuit de BTW suppletie uit de jaren 2016 t/m 2018; • Vrijval vanuit de egalisatievoorziening voor de WW en BWW rechten van oud-medewerkers;
De tegenvallers zijn: • Hogere verlofvoorziening voor de niet opgenomen verlofuren; • Lasten voor de GT projecten (GT Software en GT End User Devices), waar geen dekking tegenover staat, omdat deze projecten voortijdig zijn gestopt en niet tot een aanbesteding hebben geleid. Het resultaat uit de deelnemingen en de effectenportefeuille zijn conform de gemaakte afspraken op de ALV van 2018 buiten de begroting gehouden. Tegenover het positieve resultaat van de effectenportefeuille staat een negatief resultaat van de deelnemingen. Het laatste wordt veroorzaakt door VNG Connect die als gevolg van de coronacrisis zware verliezen heeft geleden. Dit bedrijf kreeg zware klappen door het stilvallen van de bezoekerseconomie. Het grootste deel van de fysieke congressen en trainingen moest worden afgelast, of online worden georganiseerd. Dit leidt tot meer werk en veel minder opbrengsten. Het financieel verslag vindt u in de bijlage. Voorstel aan de leden Het Financieel Jaarverslag vast te stellen en het bestuur décharge te verlenen.
FINANCIEEL JAARVERSLAG 2020
Financieel Jaarverslag 2020
Inhoud Voorwoord
5
Financieel beleid
6
Kerninformatie van de VNG
16
Samenstelling bestuur en directie VNG
18
Enkelvoudige jaarrekening 2020
19
Enkelvoudige balans per 31 december 2020
20
Enkelvoudige staat van baten en lasten over 2020
22
Toelichting algemeen
24
Toelichting op de enkelvoudige balans
30
Toelichting op de enkelvoudige staat van baten en lasten
40
Geconsolideerde jaarrekening 2020
51
Geconsolideerde balans per 31 december 2020
52
Geconsolideerde staat van baten en lasten over 2020
54
Geconsolideerd kasstroomoverzicht
56
Toelichting op de geconsolideerde balans
57
Toelichting op de geconsolideerde staat van baten en lasten
60
Overzicht mutatie eigen vermogen
63
Overige gegevens
65
Overige zaken betreffende de jaarrekening
66
Controleverklaring van de onafhankelijke accountant
67
Vallei Accountants Audit B.V. Vereniging van Nederlandse Gemeenten voor identificatiedoeleinden Behorend bij de controleverklaring d.d. 23 april 2021
3
4
Financieel jaarverslag 2020
Vallei Accountants Audit B.V. voor identificatiedoeleinden Behorend bij de controleverklaring d.d. 23 april 2021
Voorwoord In het coronajaar 2020 hebben medewerkers van de VNG hard gewerkt aan het ondersteunen van gemeenten bij het uitvoeren van de coronamaatregelen van het kabinet. Ook heeft de VNG zich ingespannen voor compensatie door het rijk van de extra kosten die gemeenten hiervoor moesten maken. Naast het extra werk ging ook het gewone werk door, waaronder het voorbereiden van de inzet van de VNG voor de kabinetsformatie van 2020, gericht op financiën op orde, betere interbestuurlijke verhoudingen, het aanbod van gemeenten in het fysiek domein, en het versterken van de uitvoering. Ons gebouw, de Willemshof, was een groot deel van het jaar gesloten, medewerkers werkten thuis. Dit heeft geen problemen opgeleverd. In april 2020 trad Leonard Geluk aan als algemeen directeur na het vertrek van Jantine Kriens. Bij VNG Realisatie vertrok Hugo Aalders als directeur. De zittende directeur Informatiesamenleving, Nathan Ducastel, neemt zijn taken waar. Plaatsvervangend algemeen directeur Pieter Jeroense doet zolang de beleidstaken lokale democratie en veiligheid. Corona heeft geen noemenswaardige invloed gehad op het financieel resultaat van de vereniging. Dit kwam in 2020 uit op € 0,16 miljoen negatief. Dit is een verbetering van 0,300 miljoen ten opzichte van 2019. Er zijn zowel mee- als tegenvallers. Zo zijn ten opzichte van 2019 de baten relatief meer gestegen dan de lasten.
Het resultaat uit de effectenportefeuille is hoger, maar is het resultaat van de deelnemingen aanzienlijk gedaald. Dit is vooral toe te schrijven aan de gedaalde inkomsten bij Congres- en Studiecentrum VNG B.V.. Dit bedrijf kreeg zware klappen door het stilvallen van de bezoekerseconomie. Het grootste deel van de fysieke congressen en trainingen moest worden afgelast, of online worden georganiseerd. Dit leidt tot meer werk en veel minder opbrengsten. Dit financieel jaarverslag is opgesteld volgens het in 2019 ingezette begrotingsbeleid met een combinatie van een lichte stijging van de contributie en een geleidelijke afbouw van de financiële reserves. Uiteraard is dit financieel jaarverslag opgesteld conform de richtlijnen voor de jaarverslaggeving.
Jan van Zanen, Voorzitter Vereniging van Nederlandse Gemeenten
Vallei Accountants Audit B.V. Vereniging van Nederlandse Gemeenten voor identificatiedoeleinden Behorend bij de controleverklaring d.d. 23 april 2021
5
Financieel beleid Het financieel beleid richt zich in 2020 evenals voorgaande jaren op een stabiele begroting en het altijd kunnen voldoen aan (betalings-)verplichtingen. Op basis van de in de ALV van juni 2018 vastgestelde contributiesystematiek (en daaruit volgende begrotingsgrondslagen) wordt de bestemming van het resultaat van de bedrijven en beleggingsportefeuille bij het vaststellen van de jaarrekening in de ALV vastgesteld. In de nieuwe meerjarige begrotingssystematiek is gekozen voor een combinatie van een lichte contributiestijging en een geleidelijke afbouw van de financiële reserves. In de toelichting op het contributievoorstel is geconstateerd dat het voor een stabiele begroting en een transparante verantwoording nodig is dat de basisactiviteiten (de kernorganisatie) uiteindelijk worden gedekt uit structurele inkomsten. Om die reden is besloten om de VNG-begroting weer in evenwicht te brengen door over een reeks van jaren een mix van (extra) contributieverhoging en inzet van vermogen in te zetten Zolang de 100% dekking vanuit de contributie nog niet is gerealiseerd, wordt een deel van het vermogen ingezet om het gat met de werkelijke kosten te dichten. In de begroting 2020 is ook met bovenstaande kaders gewerkt.
De opgenomen baten en lasten in de begroting Bij het opstellen van de VNG-Begroting 2020 zijn de volgende uitgangspunten centraal gesteld. • Toekomstbestendige begroting Hierin is het voorstel verwerkt voor een mix van contributieverhoging en de inzet van eigen vermogen. • De begroting als sturingsinstrument In 2020 heeft de VNG een begroting die kan worden ingezet als sturingsinstrument, passend bij een wendbare organisatie. Het toevoegen van een meerjarenperspectief in de begroting geeft de mogelijkheid eerder te sturen op het gewenste resultaat. Periodiek wordt er ook gerapporteerd op basis van de begroting. • Naar een regierol De begroting is in de afgelopen jaren meer dan verdubbeld door de activiteiten binnen het Fonds Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering en de projecten gefinancierd vanuit rijkssubsidies. Daardoor is het noodzakelijk om verdere integratie en samenwerking te bewerkstelligen op concernniveau.
De samenstelling van de baten en lasten van de VNG De Vereniging streeft in haar begroting naar een volledige dekking van de kernorganisatie uit de contributie. Naast de contributie en de inzet van het eigen vermogen zijn er ook andere bronnen waaruit de kosten van de organisatie als geheel worden gedekt. Ook subsidies en bijdragen aan het Fonds GGU vormen een wezenlijke bron van inkomsten.
6
Financieel jaarverslag 2020
Vallei Accountants Audit B.V. voor identificatiedoeleinden Behorend bij de controleverklaring d.d. 23 april 2021
18% Contributie Financiële baten 2% en lasten Interne omzet 3% Resultaat deelnemingen (1)% Overige baten 3%
73% Bijdrage projecten
De lasten worden onderverdeeld in salarislasten, overige personeelslasten en de overige vaste lasten (zoals huisvestingskosten, ICT en overige kantoorkosten). Dit zijn de totale lasten die verder in de jaarrekening worden toegelicht.
4% Kantoor- en huisvestingslasten
Afschrijvingen 1%
64% Activiteitslasten
Salarislasten 20%
Overige personeelslasten 11%
In de begroting 2020 is ook met bovenstaande kaders gewerkt. Het contributievoorstel is in 2020 een voortzetting van de vastgestelde contributiestructuur; een afbouw van het vermogen tot een passend weerstandsniveau en daaraan gekoppeld een volledige dekking van de kernorganisatie uit de contributie. Naast de contributie en de inzet van het eigen vermogen zijn er ook andere bronnen waaruit de kosten van de organisatie als geheel worden gedekt. Subsidies en bijdragen aan het fonds GGU vormen een wezenlijke bron van inkomsten. Het tekort in de begroting 2020 bedraagt € 5,13 miljoen en zal gedekt worden uit het vermogen van de VNG. In de begroting 2020 is rekening gehouden met dezelfde basis personeelsbezetting als in 2019. Evenals in 2019 is in de begroting 2020 geen rekening gehouden met de resultaten uit de effectenportefeuille en de deelnemingen.
Beleggingsportefeuille De VNG heeft in het verleden besloten om een beleggingsportefeuille aan te houden voor vermogen dat niet op korte termijn aangesproken hoeft te worden. Het beleggingsbeleid is gericht op een horizon van 5 tot 10 jaar. De langjarige doelstelling van de beleggingen is een stabiele vermogensontwikkeling met een gemiddeld jaar rendement van circa 4%. Ten opzichte
Vallei Accountants Audit B.V. Vereniging van Nederlandse Gemeenten voor identificatiedoeleinden Behorend bij de controleverklaring d.d. 23 april 2021
7
van het voorgaande jaar is de effectenportefeuille, inclusief saldo rekening courant, met 2,6% in omvang toegenomen. De toegenomen omvang van de effectenportefeuille wordt voor 38,5% gevonden in de ongerealiseerde waarde (koersresultaten) en voor 61,5% gevonden in gerealiseerde waarden (dividenden). Gezien de samenstelling van de effectenportefeuille heeft de VNG er vertrouwen in dat de beleggingsportefeuille rendabel blijft en dat het gewenste rendement van 4% langjarig gehaald wordt. Waarde beleggingsportefeuille De waarde van de beleggingsportefeuille ultimo 2020 komt uit op € 63,385 miljoen. Dit is inclusief het saldo rekening courant (€ 1,936 miljoen) dat de beheerder van de beleggingsportefeuille gebruikt voor aan- en verkopen. Samenstelling resultaat beleggingsportefeuille Het beleggingsresultaat bepaalt de toe en afname van de waarde van de portefeuille op de balans. Het resultaat op de beleggingsportefeuille na aftrek van management en custodiankosten bedraagt € 4,908 miljoen. Dit is als volgt samengesteld (* € 1.000)
0
Coupon Dividenden (na dividendbelasting) Rente
1.018 0
Netto inkomsten
1.018
Overige lasten effectenportefeuille
(3)
Koersresultaat 637 Beleggingsresultaat 1.652
Het cumulatieve ongerealiseerde resultaat ultimo 2020 (= de herwaarderingsreserve) bedraagt € 5.595 miljoen positief. Het percentuele resultaat van de effecten portefeuille 2020 komt hiermee uit op 2,7%. De voor de portefeuille overeengekomen benchmark kwam uit op 3,5%. Het beleggingsresultaat blijft dus met 0,7% achter ten opzichte van de benchmark.
Sturen op liquiditeitspositie en werkkapitaal Liquiditeitspositie De Vereniging wil op het gebied van liquiditeitsbeheer ‘in control’ zijn. Het uitgangspunt is dat het liquiditeitssaldo van het rente- en saldocompensabel stelsel niet onder nul mag dalen. Dit wordt bereikt door: • het jaarlijks opstellen van een kasstroomoverzicht op basis van de geconsolideerde jaarrekening; • het beheersen van de jaarlijks toegestane investeringen; • het streven naar een voorspelbaar en optimaal winstuitkeringsbeleid van de door de VNG (in) direct gehouden bedrijven; • het periodiek verkopen van een deel van de effectenportefeuille indien nodig voor een aanvaardbare liquiditeitspositie; • het maximaal gebruiken van de voordelen van het rente- en saldocompensabel stelsel (RCS); • een goede en adequate informatievoorziening.
8
Financieel jaarverslag 2020
Vallei Accountants Audit B.V. voor identificatiedoeleinden Behorend bij de controleverklaring d.d. 23 april 2021
De Vereniging maakt met haar 100% deelnemingen gebruik van het rente- en saldocompensabel stelsel bij haar thuisbankier. Dit betekent dat de bank slechts één saldo beziet voor de renteberekening, te weten het saldo van de gezamenlijke rekeningen. De liquiditeitspositie is het saldo van de liquide middelen en de kortlopende schulden aan kredietinstellingen. Ultimo 2020 bedraagt de liquiditeitspositie van de Vereniging € 26,031 miljoen. Vorig jaar kwam het saldo uit op € 28,603 miljoen. Vermogen en solvabiliteit De solvabiliteit wordt gebruikt om inzicht te krijgen in de financiële gezondheid van de organisatie op langere termijn. Dit kengetal geeft aan in hoeverre met het vermogen de kortlopende alsook de langlopende schulden kunnen worden terugbetaald. De solvabiliteitsratio van de Vereniging uitgedrukt als percentage van het eigen vermogen bedraagt per balansdatum 2020, 44,13% (46,79% per balansdatum 2019). De ten opzichte van 2019 verminderde solvabiliteitsratio wordt veroorzaakt door de daling van het Eigen Vermogen en een stijging van de kortlopende schulden. De daling van Eigen Vermogen wordt veroorzaakt door de daling van de herwaarderingsreserve en het negatieve resultaat van de VNG. De solvabiliteitsratio bij de Vereniging wordt hiermee solide geacht.
De VNG heeft als gevolg van de verkoop in het verleden van enkele panden en het resultaat van haar deelnemingen een vrij vermogen, dat in een effectenportefeuille wordt aangehouden. Tot en met 2018 werd het rendement op het vermogen gebruikt als aanvulling op de contributie. Vanaf 2019 wordt het rendement op de effectenportefeuille niet begroot en uitgegeven in het boekjaar, maar wordt de bestemming van het rendement meegenomen bij de vaststelling van de jaarrekening. Vanaf 2019 wordt geleidelijk de contributie verhoogd met 1% per jaar. Dit wordt gedaan onder gelijktijdige afbouw van het vermogen. Zolang de contributie niet dekkend is zal het tekort uit het vermogen worden onttrokken, zoals afgesproken bij de ALV 2018. Het vermogen wordt aangehouden om de volgende reden: • Het vermogen wordt aangehouden om de gevolgen van toekomstige negatieve begrotingen op te vangen. Deze zijn ontstaan door de financiering van de renovatie van de Willemshof in 2009. In 2007 is namelijk besloten de lasten als gevolg van herhuisvesting ten laste van het eigen vermogen te laten komen. Dit geschiedt door middel van het begroten van een verlies gelijk aan de jaarlijkse afschrijvingslast. • Daarnaast komt het geregeld voor dat de VNG ten behoeve van grote projecten tijdelijk lasten voorgefinancierd uit het vermogen.
Vanaf 2017 wordt om en nabij € 5 miljoen voorgefinancierd voor de gemeentelijke telefonie. • Voorts dient het vermogen voor het opvangen van onvoorziene lasten die het gevolg zijn van tegenvallers in de eigen bedrijfsvoering en het financieren van tijdelijke uitgaven die niet standaard zijn op te vangen in de begroting maar die wel voorzien in een behoefte bij de leden om actie op bepaalde terreinen te ondernemen. • Het vermogen dient ook ter dekking van het belangrijkste risico voor de VNG: het WW- en bovenwettelijke WW(BWW)-risico. De VNG is eigenrisicodrager voor de WW en BWW. Het vermogen is nodig in geval de VNG op enig moment sterk zou moeten inkrimpen en aan een groot deel van haar medewerkers een uitkering moet verstrekken. Gemiddeld genomen hebben de medewerkers een opgebouwd WW- en BWW-recht van ongeveer twee keer het jaarsalaris. • Het vermogen dient ook om aanvullingen van mogelijk negatieve VNG begrotingen op te vangen. • Het vermogen wordt gebruikt om deelnemingen die in zwaar weer zijn gekomen al dan niet als gevolg externe omstandigheden tijdelijk te ondersteunen.
Vallei Accountants Audit B.V. Vereniging van Nederlandse Gemeenten voor identificatiedoeleinden Behorend bij de controleverklaring d.d. 23 april 2021
9
Maatschappelijk verantwoord ondernemen De VNG onderstreept het belang van maatschappelijk verantwoord ondernemen. De VNG ondersteunt veel initiatieven met een maatschappelijk karakter op landelijk en gemeentelijk niveau. De vermogensbeheerder belegt met engagement. Het engagementproces beoogt verbetering te bewerkstelligen bij ondernemingen en fondsmanagers waar bepaalde ESG-aandachtspunten (Environmental Social & Governance) zijn geconstateerd. Verwezenlijking van de uitgangspunten wordt bereikt door de dialoog aan te gaan met ondernemingen en fondsmanagers die ESG-criteria, die de vermogensbeheerder hanteert, schenden.
Deelnemingen De deelnemingen die de VNG ultimo 2020 (indirect) aanhoudt zijn de volgende: • VNG Diensten B.V.: Fungeert als houdstermaatschappij van de hieronder vermelde dochterbedrijven. De vennootschap maakt gebruik van de vrijstelling tussenconsolidatie als bedoeld in artikel 2:408 BW. De financiële gegevens van de vennootschap en haar dochtermaatschappijen zijn opgenomen in de geconsolideerde jaarrekening 2020 van de VNG te Den Haag. Statutaire directie: L.K. Geluk en P.W. Jeroense. Vestigingsplaats: Den Haag. • Congres- en Studiecentrum VNG B.V. (incl. haar dochter VNG Opleiding en Detachering B.V.): Organiseert congressen, workshops, trainingen en studiebijeenkomsten over gemeentelijke en aanverwante onderwerpen en beleidsterreinen. Statutaire directie: W.E. Tönjann-Levert. Vestigingsplaats: Den Haag. • VNG Risicobeheer B.V.: Is gericht op risicomanagement bij gemeenten. In deze rol adviseert zij over risicovraag- stukken en ontwikkelt verzekeringsproducten voor gemeenten. Onder andere rechtsbijstandverzekeringen voor collegeleden en ambtenaren, vrijwilligersverzekeringen, zorgverzekeringen en ongevallenverzekeringen brandweer. Voorts adviseert VNG Verzekeringen over risicobeheer bij gemeenten. Statutaire directie: C. Ravensbergen. Vestigingsplaats: Den Haag. • VNG International B.V.
(inclusief haar buitenlandse dochter CILG): Werkt aan versterking van het democratisch lokaal bestuur wereldwijd. Het bedrijf ondersteunt Nederlandse en Europese gemeenten bij beleidsinnovatie door gebruik te maken van Europese netwerken. VNG International ondersteunt het internationale werk van Nederlandse gemeenten. Het Servicebureau Europa (een samenwerking van REGR en VNG) is bij VNG International gevestigd. Statutaire directie: P. Knip. Vestigingsplaats: Den Haag. • VNG Realisatie B.V. : Richt zich op het verbeteren van dienstverlening en bedrijfsvoering van gemeenten ten behoeve van hun burgers en bedrijven. Verder helpt VNG Realisatie gemeenten deel te nemen aan de netwerksamenleving en ontwikkelt VNG Realisatie concepten voor een krachtige bestuur. Statutaire directie: N. Ducastel. Vestigingsplaats: Den Haag. • VNG Naleving B.V.: Adviseert en ondersteunt gemeenten op het terrein van handhaving en naleving, ter verbetering van de uitvoeringskracht waarbij de zij zich primair richt op het sociale domein en waarbij de zij zich richt op de kennisontwikkeling, innovatie, kennisverspreiding hiervan. Ondersteunt de VNG bij door haar gevoerde programma’s op voornoemd terrein. Statutaire directie: I. G.D. Hoogstrate. Vestigingsplaats: Den Haag.
10
Financieel jaarverslag 2020
Vallei Accountants Audit B.V. voor identificatiedoeleinden Behorend bij de controleverklaring d.d. 23 april 2021
Resultaatontwikkeling van de Vereniging De jaarrekening omvat twee jaarrekeningen, de enkelvoudige jaarrekening en de geconsolideerde jaarrekening. De enkelvoudige cijfers worden aangeduid als de Vereniging, de geconsolideerde gegevens als de VNG. Op hoofdlijnen is de ontwikkeling van het resultaat van de Vereniging als volgt:
Bedragen x € 1.000
Realisatie 2019
Begroting 2020
Realisatie 2020
Begroting 2021
Baten
114.091
106.614
123.408
107.721
Lasten
117.218
112.355
126.225
113.078
Bedrijfsresultaat
(3.127)
(5.741)
(2.817)
(5.357)
Financiële baten en lasten
1.041
-
3.152
-
Resultaat deelnemingen
912
(959)
-
Resultaat (voor bestemming)
(1.174)
(5.741)
(624)
(5.357)
Bestemmingsreserve
858
607
608
607
Onverdeeld resultaat
(316)
(5.134)
(16)
(4.750)
In de begroting 2020 is er rekening gehouden met een dekking uit het vermogen € 5,134 miljoen. Daarnaast is in 2020 uit het vermogen € 0,607 miljoen begroot voor: • De dekking van de renovatie van de Willemshof, besluit genomen in 2007, om de herhuisvesting te financieren uit het eigen vermogen. De jaarlijkse afschrijvingslasten voor de renovatie worden gehaald uit het eigen vermogen. • In 2018 is de herinrichting van de begane grond voor een bedrag van € 1,500 miljoen begroot en is besloten dat deze ten laste komt van het eigen vermogen. De jaarlijkse afschrijvingslasten worden opgenomen in staat van baten en lasten. De realisatie van deze activiteiten is € 0,608 miljoen, en als onderdeel van de bestemmingsreserve, opgenomen in de staat van baten en lasten. Vergelijking realisatie 2020 met begroting 2020 Het resultaat is uitgekomen op € 0,016 miljoen negatief. Het resultaat is daarmee € 5,118 miljoen hoger dan begroot. Het bedrijfsresultaat is € 2,924 miljoen hoger dan begroot. Het resultaat van de deelnemingen en de financiële baten en lasten waren in de begroting niet meegenomen. Het resultaat uit de effectenportefeuille en de deelnemingen bedraagt € 2,193 miljoen. Het hogere bedrijfsresultaat verklaart deels het positievere resultaat.
Het bedrijfsresultaat is een optelsom van de volgende posten: • Overige baten: De realisatie in 2020 is uiteindelijk € 16,8 miljoen hoger uitgekomen dan begroot met name veroorzaakt door extra diensten die door de bedrijven zijn afgenomen. Een hoger gerealiseerd projectvolume. De nieuwe projecten beïnvloeden het bedrijfsresultaat. Een hogere dan begrote inzet van intern personeel zorgt voor een extra dekking van de overheadlasten. • De hogere projectbijdrage wordt mede veroorzaakt door nieuwe extern gefinancierde projecten na het vaststellen van de begroting. Tegenover deze projecten staat een nagenoeg gelijke stijging van de projectlasten (inclusief personele lasten). • De lasten van uitzendkrachten/personeel derden komen € 12,311 miljoen hoger uit dan begroot. De extra lasten hebben voor € 10,782 miljoen betrekking op lasten van inhuur voor
Vallei Accountants Audit B.V. Vereniging van Nederlandse Gemeenten voor identificatiedoeleinden Behorend bij de controleverklaring d.d. 23 april 2021
11
• •
•
•
•
extern gefinancierde projecten. Hier staan ook baten tegenover. Het resterende deel heeft onder andere betrekking op vervangende inhuur voor openstaande vacatures, detacheringen en zwangerschapsvervanging. Hogere reservering voor verlofuren van € 0,472 miljoen. De kantoor- en huisvestingslasten zijn ten opzichte van de begroting € 1,077 miljoen hoger. Dit wordt met name veroorzaakt door de hogere automatiseringslasten. Deze zijn € 1,418 miljoen hoger dan begroot. Deze stijging wordt veroorzaakt door een groter aantal gebruikers (fte) en project gefinancierde activiteiten. De catering- en schoonmaakkosten zijn als gevolg van het thuiswerken door de Corona pandemie lager uitgekomen. Doorbelasting. De inzet van medewerkers voor extern gefinancierde projecten wordt doorbelast aan deze projecten. In de begroting werd rekening gehouden met een doorbelasting van € 4,892 miljoen aan baten. Door het gestegen projectvolume was de werkelijke inzet van medewerkers hoger. De werkelijke doorbelasting kwam uit op € 6,954 miljoen, € 2,062 miljoen hoger dan begroot. Dit levert een positief dekkingsresultaat op. Geen externe dekking op de Gemeentelijke Telefonie projecten. Voor GT software en GT End User Devices staat er tegenover de lasten van € 1,495 miljoen geen externe dekking. Voor deze activiteiten is besloten voortijdig te stoppen en niet tot een aanbesteding over te gaan.
Voor de overige GT projecten, zoals GT mobiel, GT Connect en GT Vast worden de lasten op de deelnemers verhaald, na de aanbesteding. Vrijval van de nog te betalen BTW suppletie voor een bedrag van € 1,6 miljoen over de jaren 2015 t/m 2020.
Vergelijking realisatie 2020 met realisatie 2019 Het resultaat van de Vereniging is in 2020 uitgekomen op € 0,016 miljoen negatief. Ten opzichte van het resultaat van € 0,316 miljoen negatief over 2019 is dit een verbetering van € 0,300 miljoen. Zoals hierboven al genoemd zijn er zowel mee- als tegenvallers die voor het resultaat zorgen. Zo zijn ten opzichte van 2019 de baten relatief meer gestegen dan de lasten; daartegenover zijn de financiële baten en lasten hoger, maar is het resultaat van de deelnemingen lager dan in 2019. Het bedrijfsresultaat is in 2020 € 0,310 miljoen minder negatief dan in 2019. De belangrijkste oorzaak voor de verbetering is een optelsom van het volgende: • In 2020 is ook weer gestuurd op de inzet van VNG-medewerkers op collectief en extern gefinancierde taken. Dit zorgt ervoor dat kennis in onze organisatie blijft, de regierol verankerd is en de VNG een reële vergoeding krijgt voor de rol als opdrachtnemer. Dit heeft geleid tot een hogere dekking voor de personeels- en overheadkosten. Er is € 1,867 miljoen meer doorbelast dan in 2019. Hier staan ook weer lasten tegenover. • Hogere contributie als gevolg van de afgesproken 1% groei van de contributie, naast het gebruikelijke indexeren.
• Hogere projectbijdragen als gevolg van de extra inzet vanuit Gemeentefonds Saldi, naast de bijdrage uit het Fonds GGU opgericht, voor de gezamenlijke uitvoeringsactiviteiten. • Eenmalige vrijval vanuit de post te betalen BTW suppletie. De aangiften t/m 2018 laten een te vorderen bedrag zien, terwijl op de balans rekening werd een te betalen bedrag. • Hoger reservering voor verlofuren mede als gevolg van Corona hebben medewerkers minder vakantiedagen opgenomen. Het resultaat uit deelnemingen is € 1,871 miljoen lager ten opzichte van 2019. Het lagere resultaat uit de deelnemingen wordt volledig veroorzaakt door het negatieve resultaat van Congres- en Studiecentrum VNG BV.. Het is volledig toe te schrijven aan de coronapandemie als gevolg waarvan Academie en Congressen een bijzonder slecht jaar beleefde. VNG Inernational B.V. heeft een lager resultaat als gevolg van de koersverliezen als gevolg van de waardedaling van de USD. Daarentegen heeft VNG Risicobeheer een hoger resultaat door hogere opbrengsten vanuit de verzekeringsproducten en lagere begeleidingskosten voor de aanbesteding.
12
Financieel jaarverslag 2020
Vallei Accountants Audit B.V. voor identificatiedoeleinden Behorend bij de controleverklaring d.d. 23 april 2021
Het resultaat van VNG Diensten B.V. is beter dan het voorgaande jaar. Oorzaak is de achterwaartse verliesverrekening van de fiscale eenheid Vennootschapsbelasting, omdat er een verlies op het resultaat van de deelnemingen. Het resultaat uit de effectenportefeuille is € 2,111 miljoen hoger dan in 2019, als gevolg van de verkoop van effecten in het derde kwartaal. Corona In 2020 heeft het coronavirus (COVID-19) zich ontwikkeld tot een pandemie en ook Nederland wordt getroffen door deze uitbraak. Het coronavirus heeft een grote impact op de Nederlandse maatschappij; scholen, horeca en sportclubs zijn gesloten, bedrijven zijn overgegaan op thuiswerken, mensen worden verzocht om zoveel mogelijk binnen te blijven, bijeenkomsten zijn tenminste het eerste halfjaar niet toegestaan, etc. Deze ontwikkelingen hebben ook zijn weerslag op het VNG concern. VNG Ook voor het boekjaar 2021 is de verwachting dat de impact beperkt zal zijn omdat aan de inkomstenkant al grotendeels zekerheid bestaat vanwege inmiddels gerealiseerde omzet. Voor de toekomstige jaren kan de inkomstenkant mogelijk onder druk komen te staan, hoewel verder de toekomst in dit risico weer afneemt. De VNG heeft een zeer defensieve beleggingsportefeuille die beperkt onder druk komt te staan. De verwachting is dat naarmate de tijd vordert de verliezen weer genivelleerd zullen zijn.
Dochterbedrijven De gevolgen voor 2021 zijn voor een aantal dochterbedrijven substantieel tot zeer ingrijpend. Bijeenkomsten mogen in de eerste helft van 2021 niet georganiseerd worden, projecten worden in een trager tempo uitgerold. Dit alles heeft tot gevolg dat een aantal dochterbedrijven te maken krijgt met uitblijvende inkomsten, terwijl de vaste lasten doorlopen. Door het groepsvermogen aan te wenden, in de vorm van kapitaalstortingen en het bieden van leningen tegen niet zakelijke voorwaarden, binnen de fiscale eenheid, verwacht het VNG concern dat de continuïteit gewaarborgd blijft.
Vallei Accountants Audit B.V. Vereniging van Nederlandse Gemeenten voor identificatiedoeleinden Behorend bij de controleverklaring d.d. 23 april 2021
13
Toelichting op de bedrijfsrisico’s Net als iedere andere organisatie loopt de Vereniging in de dagelijkse uitvoering van haar activiteiten risico’s. Het is van belang deze risico’s te identificeren en daarop bewust beleid te ontwikkelen. In deze paragraaf worden de meest relevante risico’s belicht. Het gaat hier om risico’s die de financiële positie van de Vereniging kunnen aantasten. Projecten De Vereniging voert namens derden diverse projecten uit. Hiervoor ontvangt zij bijdragen van deze derden. Uit de ontvangen bijdragen worden projectmedewerkers gefinancierd. Het betreft hier niet alleen medewerkers met een tijdelijke aanstelling maar ook medewerkers met een vaste aanstelling of externe inhuur. Gezien de omvang van het aantal projecten is een vaste kern van projectmedewerkers verantwoord. Het laatste betekent wel dat vaste lasten worden gefinancierd met variabele inkomsten. Risico bij het wegvallen van projecten is dat er onvoldoende dekking is voor de salarislasten en eventueel kosten voor afvloeiing van projectmedewerkers. Om de risico’s te beheersen worden alleen die projecten begroot die zeker zullen worden gerealiseerd. Voorts wordt voor de uitvoering van projecten zo veel mogelijk gewerkt met personeel dat flexibel over de projecten ingezet kan worden. Verder is er bij inhuur ook het risico van een fictief dienstverband.
Risicobeheersing vindt hier plaats door vooraf de opdrachtformulering helder en duidelijk neer te zetten en te toetsen. Vanaf 2020 is de Inkoop Service Desk ingericht. Inkoop zal voornamelijk plaats vinden via de Inkoop Service Desk. De uitrol over de gehele organisatie vindt in de loop van 2021 plaats. Deze maatregelen beperken enigszins de risico’s van de gevolgen van het wegvallen van projecten. Subsidies De Vereniging ontvangt ook subsidies voor de uitvoering van diverse projecten. De Vereniging loopt het risico dat achteraf het subsidiebedrag naar beneden wordt bijgesteld als de Vereniging niet aan de subsidievoorwaarden heeft voldaan, terwijl de lasten wel zijn gemaakt. Dit risico wordt onder meer beperkt door periodiek te monitoren of de gemaakte lasten binnen het toegekende budget vallen en een strikt tijdschrijfbeleid te handhaven zodat projecturen na afloop te verantwoorden zijn. Resultaat bedrijven De Vereniging loopt het risico dat de resultaten van de bedrijven tegenvallen door ontwikkelingen op de markt waarop deze bedrijven opereren of doordat risico’s zich voordoen, die typisch zijn voor de betreffende deelneming. Als indirecte 100% aandeelhouder deelt de Vereniging in het in de resultaatseffecten als gevolg van de ondernemingsrisico’s van de deelnemingen. De VNG wil haar afhankelijkheid van het resultaat van de VNG-bedrijven terugdringen.
Hierdoor zal bij de VNG het risico dat uit het aandeelhouderschap voortkomt gemitigeerd worden. Dit heeft zij gedaan door in 2019 het resultaat van de deelnemingen niet mee te nemen in de begroting. Beleggingen De Vereniging loopt koersrisico over het belegd vermogen. Als de koersen van aandelen en of vastrentende waarden dalen zal dit een negatief effect op het vermogen hebben. Tevens kan het een negatief effect op het resultaat hebben omdat begrote inkomsten uit beleggingen niet worden gerealiseerd. Behoudens de situatie van algehele en extremere omstandigheden (malaise op de effectenmarkten) is door het aanbrengen van spreiding in de portefeuille (in beleggingscategorieën en over regio’s wereldwijd), het risico op een negatief effect op het vermogen beperkt. Er is gekozen voor een middellange beleggingsstrategie. Dat houdt in dat wordt verwacht dat optredende koersdalingen op de middellange termijn weer goed worden gemaakt en de vermogenspositie dus niet structureel wordt aangetast. Een eventueel negatief effect op het jaarresultaat van de Vereniging is niet altijd op voorhand uit te sluiten. Wel wordt dit eventuele negatieve effect gedempt door te werken met een herwaarderingsreserve. Hierdoor worden, zolang de herwaarderingsreserve positief is, ongerealiseerde koersresultaten niet in het resul-
14
Financieel jaarverslag 2020
Vallei Accountants Audit B.V. voor identificatiedoeleinden Behorend bij de controleverklaring d.d. 23 april 2021
taat betrokken. Het risico wordt verder beperkt door spreiding, geografisch als ook over producten, en door indien nodig door een tijdige aanpassing van de portefeuilleverdeling in tijden van verslechterende marktomstandigheden. Er wordt een defensief beleggingsbeleid gevoerd. Eigenrisicodrager WW en Bovenwettelijk WW (BWW) De Vereniging is eigen risicodrager voor de WW- en BWW rechten van de oud-medewerkers. Dit kan leiden tot aanzienlijke tegenvallers. Voor alle opgebouwde rechten wordt op het moment dat het recht zich voordoet een voorziening gevormd. Om eventuele opbouw van nieuwe rechten te beperken, zal de Vereniging zoeken naar maatregelen die liggen in de sfeer van vergroting van de interne mobiliteit en daar waar mogelijk werken met tijdelijke contracten, indien het om tijdelijk werk gaat.
Vallei Accountants Audit B.V. Vereniging van Nederlandse Gemeenten voor identificatiedoeleinden Behorend bij de controleverklaring d.d. 23 april 2021
15
Kerninformatie van de VNG (bedragen x € 1.000)
Geconsolideerde balans van de VNG per ultimo
2020
2019
Vaste activa
75.657
75.104
Vlottende activa
81.441
78.191
Groepsvermogen
(62.379)
(64.627)
Voorzieningen
(3.739)
(2.764)
Kortlopende schulden
(90.980)
(85.904)
0
0
2020
2019
Contributie
23.480
22.787
Totale baten (exclusief contributie)
127.142
125.177
Totale lasten
154.313
149.797
Bedrijfsresultaat
(3.691)
(1.833)
Financiële baten en lasten
2.759
977
Bijzondere baten en lasten
308
-
Vennootschapsbelasting
-
(318)
Resultaat boekjaar
(624)
(1.174)
Het aandeel in het resultaat van de VNG-bedrijven in het resultaat (na VpB) van de Vereniging is als volgt opgebouwd
2020
2019
Congres- en Studiecentrum VNG B.V.
(1.989)
327
VNG Risicobeheer B.V.
478
271
VNG International B.V.
95
188
VNG Realisatie B.V.
14
22
VNG Naleving B.V.
127
194
VNG Diensten B.V. (excl. deelnemingen)
316
(90)
(959)
912
Geconsolideerde staat van baten en lasten van de VNG
16
Financieel jaarverslag 2020
Vallei Accountants Audit B.V. voor identificatiedoeleinden Behorend bij de controleverklaring d.d. 23 april 2021
Personeelsgegevens van de Vereniging
2020
2019
Bezetting in fte’s per 31 december
295.5 fte
269 fte
Gemiddeld aantal fte’s in 2020
282,3 fte
249,5 fte
13%
8,8%
3,42%
2,6%
Salarislasten in procenten van de lasten
20%
19%
Vraagbaakfunctie van de Vereniging
2020
2019
20.774
22.052
Uitstroompercentage bij de Vereniging Ziekteverzuimpercentage (incl. zwangerschappen)
Aantal binnengekomen vragen via de Frontoffice
Vallei Accountants Audit B.V. Vereniging van Nederlandse Gemeenten voor identificatiedoeleinden Behorend bij de controleverklaring d.d. 23 april 2021
17
Samenstelling bestuur en directie VNG (per 31 december 2020)
Dhr. J. van Zanen Voorzitter Burgemeester Den Haag Dhr. H. Bruls Vicevoorzitter Burgemeester Nijmegen Penningmeester Gemeentesecretaris Capelle aan den IJssel Dhr. A. de Baat Dhr. E. van Oosterhout Secretaris Burgemeester Emmen Dhr. V. Everhardt Lid Wethouder Amsterdam Dhr. T. Heerts Lid Burgemeester Apeldoorn Dhr. P. Heijkoop Lid Wethouder Dordrecht Dhr. A. Hofland Lid Burgemeester Rijssen-Holten Mw. L. Hooijdonk Lid Wethouder Utrecht Dhr. J. Kompier Lid Wethouder Vaals Dhr. S. de Langen Lid Wethouder Rotterdam Dhr. R. Lievense Lid Raadslid Schouwen-Duivenland Dhr. H. Lenferink Lid Burgemeester Leiden Dhr. A. Mulder Lid Wethouder Den Haag Mw. S. Mutluer Lid Wethouder Zaanstad Mw. W. Paulusma Lid Raadslid Groningen Dhr. A. Reinders Lid Burgemeester Stichtse Vecht Dhr. C. Rutten Lid Raadslid Breda Mw. E. van Selm Lid Burgemeester Opsterland Dhr. G. Soest Lid Griffier Venlo Mw. H. Tiemens Lid Wethouder Nijmegen Mw. A. Usmany-Dallinga Lid Wethouder Appingedam Dhr. F. Weerwind Lid Burgemeester Almere Dhr. T. Weterings Lid Burgemeester Tilburg Directie Jantine Kriens Leonard Geluk Pieter Jeroense
18
Financieel jaarverslag 2020
Algemeen directeur (t/m 31-03-2020) Algemeen directeur (vanaf 01-04-2020) plv. Algemeen directeur
Vallei Accountants Audit B.V. voor identificatiedoeleinden Behorend bij de controleverklaring d.d. 23 april 2021
Enkelvoudige jaarrekening 2020 Vallei Accountants Audit B.V. Vereniging van Nederlandse Gemeenten voor identificatiedoeleinden Behorend bij de controleverklaring d.d. 23 april 2021
19
Enkelvoudige balans per 31 december 2020 Voor bestemming van het resultaat (bedragen x € 1.000)
ACTIVA 2020
2019
Vaste activa Materiële vaste activa (1) Bedrijfsgebouwen en -terreinen
9.913
10.582
Activa in uitvoering
282
220
Machines en installaties
646
709
Andere vaste bedrijfsmiddelen
914
779 11.755
12.290
Financiële vaste activa (2) Deelnemingen
18.954
19.941
Overige effecten
63.385
62.368
Totaal vaste activa
82.339
82.309
94.094
94.599
Vlottende activa Vorderingen Handelsdebiteuren (3)
4.269
3.875
Belastingen (4)
193
753
Vorderingen op de groepsmaatschappijen (5)
492
2.143
Overige vorderingen en overlopende activa (6)
11.546
8.161 16.500
14.932
Liquide middelen (7)
26.031
28.603
Totaal vlottende activa
42.531
43.535
Totaal activa
136.625
138.134
20
Financieel jaarverslag 2020
Vallei Accountants Audit B.V. voor identificatiedoeleinden Behorend bij de controleverklaring d.d. 23 april 2021
PASSIVA 2020
2019
Eigen vermogen (8) Herwaarderingsreserves
5.595
7.192
Statutaire reserve
2.725
2.725
Bestemmingsreserves
5.337
5.946
Overige reserves
48.891
49.207
Omrekenverschillen
(155)
(127)
Onverdeeld resultaat
(16)
(316) 62.377
64.627
Voorzieningen (9) Egalisatievoorziening
1.105
1.376
Jubileumvoorziening
424
438 1.529
1.814
Kortlopende schulden Handelscrediteuren (10)
6.846
6.871
Belastingen en premie sociale verzekeringen (11)
5.809
5.103
Schulden aan de groepsmaatschappijen (12)
5.216
8.210
Overlopende passiva (13)
48.695
45.626
Overige schulden (14)
6.153
5.883
Totaal passiva
72.719
71.693
136.625
138.134
Vallei Accountants Audit B.V. Vereniging van Nederlandse Gemeenten voor identificatiedoeleinden Behorend bij de controleverklaring d.d. 23 april 2021
21
Enkelvoudige staat van baten en lasten over 2020 (bedragen x € 1.000)
Realisatie 2020
Begroot 2020
Realisatie 2019
Contributie
23.480
23.400
22.787
Bijdrage projecten (15)
93.078
77.615
84.488
Overige baten (16)
6.850
5.598
6.816
123.408
106.613
114.091
Salarissen (17)
20.178
18.992
17.803
Sociale lasten en pensioenlasten (17)
4.957
5.331
4.281
Overige personeelslasten (18)
14.136
1.833
12.908
Afschrijvingen
1.151
1.950
1.410
Kantoor- en huisvestingslasten (19)
4.948
3.871
7.826
Activiteitslasten (20)
80.403
78.687
71.096
Overige lasten (21)
452
1.690
1.894
Som der lasten
126.225
112.354
117.218
Bedrijfsresultaat
(2.817)
(5.739)
(3.127)
Financiële baten en lasten (22)
3.152
-
1.041
-
607
Aandeel in resultaat van deelnemingen (23)
(959)
-
912
Resultaat voor belastingen
(624)
(5.132)
(1.174)
Dekking uit het vermogen
608
5.132
858
Onverdeeld resultaat
(16)
-
(316)
Baten
Som der baten Lasten
Buitengewone baten
22
Financieel jaarverslag 2020
Vallei Accountants Audit B.V. voor identificatiedoeleinden Behorend bij de controleverklaring d.d. 23 april 2021
Het bedrijfsresultaat is uitgekomen op € 2,817 miljoen negatief. Dit is € 2,921 miljoen beter dan begroot. De resultaten van de effectenportefeuille en de deelnemingen waren geen onderdeel van de begroting. Na het positief resultaat van € 3,152 miljoen vanuit de effectenportefeuille en € 0,959 miljoen negatief resultaat van de deelnemingen en de onttrekking uit de bestemmingsreserve en de lasten van de herhuisvesting, is het onverdeeld resultaat uitgekomen op € 0,016 miljoen negatief.
Resultaatsbestemming Het onverdeeld resultaat, € 0,016 miljoen negatief, zal in mindering worden gebracht op de overige reserves.
Vallei Accountants Audit B.V. Vereniging van Nederlandse Gemeenten voor identificatiedoeleinden Behorend bij de controleverklaring d.d. 23 april 2021
23
Toelichting algemeen De Vereniging van Nederlandse Gemeenten is een vereniging met volledige rechtsbevoegdheid. Zij is statutair gevestigd en kantoorhoudende te (2514 JS) Den Haag, aan de Nassaulaan 12. Het KvK nummer van de Vereniging is 40409418. De jaarrekening van de VNG is opgesteld op 23 april 2021. In het verslag wordt de staat van baten en lasten 2020 vergeleken met de staat van baten en lasten 2019 en de begroting 2020. De begroting van de Vereniging waartegen de realisatie wordt afgezet is de goedgekeurde begroting 2020 welke in oktober 2020 door het bestuur is vastgesteld.
Doelstelling VNG: De vereniging heeft ten doel te werken aan een krachtige lokale overheid door agenderend te zijn op voor gemeenten relevante vraagstukken en ontwikkelingen, en door de lokale uitvoering centraal te stellen bij maatschappelijke opgaven. De vereniging ondersteunt haar leden met belangenbehartiging, netwerken en dienstverlening. Dat doet zij collectief, in groepen en individueel bij de vervulling van bestuurs-, uitvoerings- en overige taken. Ook ondersteunt de vereniging haar leden bij de organisatie van de gezamenlijke gemeentelijke uitvoering. De vereniging heeft voorts de bevoegdheid om voor de leden of groepen van leden: a. Afspraken te maken met verenigingen van werknemers en andere overheden over arbeidsvoorwaarden en het arbeidsvoorwaardenbeleid en deze vast te leggen in collectieve arbeidsovereenkomsten; b. Standaarden vast te stellen ter verbetering van de kwaliteit en efficiëntie van de gezamenlijke gemeentelijke uitvoering.
Toepassing verslaggevingsstelsel Het toegepaste verslaggevingsstelsel voor de jaarrekening is gebaseerd op de wettelijke voorschriften weergegeven in Richtlijn 640, Organisaties zonder winststreven voor zowel de enkelvoudige als de geconsolideerde jaarrekening.
Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling Rapporteringsvaluta De enkelvoudige en geconsolideerde jaarrekening luidt in duizenden euro’s (€). De euro fungeert als functionele en rapporteringsvaluta van de VNG. Tellingen zijn gebaseerd op de niet afgeronde bedragen. Vergelijkende cijfers Voor de vergelijkbaarheid van de cijfers 2020- 2019 zijn de vergelijkende cijfers 2019 in de
24
Financieel jaarverslag 2020
Vallei Accountants Audit B.V. voor identificatiedoeleinden Behorend bij de controleverklaring d.d. 23 april 2021
balans, staat van baten en lasten en de toelichting op enkele onderdelen aangepast. Daar waar dat gedaan is, wordt daarvan melding gemaakt in toelichting. Herwaardering Effecten worden gewaardeerd tegen beurswaarde per balansdatum. Ongerealiseerde waardeveranderingen worden verwerkt in de herwaarderingsreserve. Indien echter de herwaarderingsreserve negatief is, komen ongerealiseerde koerseffecten wel ten gunste of ten laste van het resultaat. De herwaarderingsreserve is ingesteld om resultaatseffecten ten gevolge van niet gerealiseerde koerseffecten (bewegingen) te voorkomen. Verbonden partijen Als verbonden partij worden alle rechtspersonen aangemerkt waarover overheersende zeggenschap, gezamenlijke zeggenschap of invloed van betekenis kan worden uitgeoefend. Ook rechtspersonen die overwegende zeggenschap kunnen uitoefenen worden aangemerkt als verbonden partij. Ook de statutaire directieleden, andere sleutelfunctionarissen in het management van VNG en nauwe verwanten zijn verbonden partijen. Transacties van betekenis met verbonden partijen worden toegelicht voor zover deze niet onder normale marktvoorwaarden zijn aangegaan. Hiervan wordt toegelicht de aard en de omvang van de transactie en andere informatie die nodig is voor het verschaffen van het inzicht. Consolidatie In de consolidatie zijn de financiële gegevens van de VNG en haar groepsmaatschappijen opgenomen.
Het resultaat uit dochterondernemingen zijn in de enkelvoudige jaarrekening na het bedrijfsresultaat verantwoord onder het kopje aandeel in resultaat van deelnemingen. De direct of indirect gehouden deelnemingen in groepsmaatschappijen zijn: • VNG International B.V., Den Haag, 100% belang • VNG Risicobeheer B.V., Den Haag, 100% belang • Congres- en Studiecentrum VNG B.V., Den Haag, 100% belang • VNG Opleiding & Detachering B.V., Den Haag, 100% belang • VNG Realisatie B.V., Den Haag, 100% belang • VNG Naleving B.V., Den Haag 100% belang • VNG Diensten B.V., Den Haag, 100% belang Nevenvestigingen: VNG International B.V. heeft één dochteronderneming te weten CILG in Tunesië (100% belang). De twee dochtermaatschappijen Mepco s.r.o Tsjechië (97,5% belang) en CMRA, Zuid Afrika (100% belang) zijn in 2019 verkocht aan derde partijen. In het verslag wordt de geconsolideerde staat van baten lasten 2020 vergeleken met de geconsolideerde staat van baten en lasten 2019. De geconsolideerde begroting wordt niet gebruikt als sturingsinstrument en is daarom niet opgesteld. Valutaomrekening Activa en passiva in vreemde valuta worden omgerekend tegen de valutakoers per balansdatum. In de staat van baten en lasten zijn baten, lasten en resultaten omgerekend in euro’s tegen de op het moment van de transacties geldende koers.
Het hierbij ontstane koersverschil wordt direct in het resultaat verwerkt. Materiële vaste activa Materiële vaste activa worden gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs, verminderd met een lineaire afschrijving gebaseerd op de verwachte economische levensduur, of tegen lagere opbrengst waarde. De afschrijving bedraagt voor bedrijfsgebouwen vijftig jaar (verbouwingen tien jaar), voor renovaties twintig jaar, machines en installaties zes tot twintig jaar en voor andere bedrijfs-
Vallei Accountants Audit B.V. Vereniging van Nederlandse Gemeenten voor identificatiedoeleinden Behorend bij de controleverklaring d.d. 23 april 2021
25
middelen drie tot tien jaar Er wordt rekening gehouden met de bijzondere waardeverminderingen die op balansdatum worden verwacht. Op terreinen wordt niet afgeschreven. Financiële vaste activa Deelnemingen in groepsmaatschappijen waarin invloed van betekenis op het zakelijke en financiële beleid wordt uitgeoefend, worden gewaardeerd op de nettovermogenswaarde, doch niet lager dan nihil. Deze nettovermogenswaarde wordt berekend op basis van de grondslagen van de VNG. Overige effecten Effecten worden gewaardeerd tegen reële waarde gebaseerd op beurskoers per balansdatum. Ongerealiseerde waardeveranderingen worden direct verwerkt in de herwaarderingsreserve. Indien de herwaarderingsreserve negatief is, wordt de herwaarderingsreserve ten laste van het resultaat aangevuld tot € 0. Dit ten laste van het resultaat gebrachte verlies, wordt in latere jaren, bij een positieve ontwikkeling, weer ingelopen ten gunste van de staat van baten en lasten. Vorderingen Vorderingen worden bij eerste verwerking gewaardeerd tegen de reële waarde van de tegenprestatie, inclusief de transactiekosten. Vorderingen worden na eerste verwerking gewaardeerd tegen de geamortiseerde kostprijs. Liquide middelen De liquide middelen zijn gewaardeerd tegen de nominale waarde. Indien middelen niet ter vrije beschikking staan, dan wordt dit als zodanig toegelicht.
Voorzieningen Voorzieningen worden gevormd voor in rechte afdwingbare of feitelijke verplichtingen die op de balansdatum bestaan, waarbij het waarschijnlijk is dat een uitstroom van middelen noodzakelijk is en waarvan de omvang op betrouwbare wijze is te schatten. De voorzieningen worden gewaardeerd tegen de beste schatting van de bedragen die noodzakelijk zijn om de verplichtingen per balansdatum af te wikkelen. Pensioenvoorzieningen worden gewaardeerd op basis van actuariële grondslagen. De overige voorzieningen worden gewaardeerd tegen de contante waarde van de uitgaven die naar verwachting noodzakelijk zijn om de verplichtingen af te wikkelen, tenzij de tijdswaarde van geld niet materieel is. Als de periode waarover de uitgaven contant worden gemaakt maximaal een jaar is, wordt de voorziening tegen nominale waarde gewaardeerd. Wanneer het de verwachting is dat een derde de verplichtingen vergoedt, en wanneer het waarschijnlijk is dat deze vergoeding zal worden ontvangen bij de afwikkeling van de verplichting, dan wordt deze vergoeding als een actief in de balans opgenomen. Stelselwijziging Met ingang van 2020 heeft een stelselwijziging plaatsgevonden. De wijziging betreft de waardering van de overige voorzieningen.
Tot en met voorgaand boekjaar zijn de overige voorzieningen gewaardeerd tegen nominale waarde van de uitgaven die naar verwachting noodzakelijk zijn om de verplichtingen af te wikkelen. Met ingang van 2020 worden de overige voorzieningen gewaardeerd tegen de contante waarde van de uitgaven die naar verwachting noodzakelijk zijn om de verplichtingen af te wikkelen, tenzij de tijdswaarde van geld niet materieel is. Als de periode waarover de uitgaven contant worden gemaakt maximaal een jaar is, wordt de voorziening tegen nominale waarde gewaardeerd.
26
Financieel jaarverslag 2020
Vallei Accountants Audit B.V. voor identificatiedoeleinden Behorend bij de controleverklaring d.d. 23 april 2021
Het effect van de stelselwijziging met betrekking tot de overige voorzieningen op het vermogen ultimo 2020 en het resultaat over 2020 is € 0,077 miljoen positief. Vergelijkende cijfers Met ingang van 2020 is de waardering van de overige voorzieningen gewijzigd. Derhalve zijn de cijfers van 2020 niet vergelijkbaar met de cijfers van het voorgaande boekjaar. Kortlopende schulden Kortlopende schulden worden bij de eerste verwerking gewaardeerd tegen reële waarde. Kortlopende schulden worden na eerste verwerking gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs, zijnde het ontvangen bedrag rekening houdend met agio of disagio en onder aftrek van transactiekosten. Dit is meestal de nominale waarde.
Baten Algemeen Onder baten wordt verstaan: de contributie-inkomsten, de projectbijdragen, de bijdrage t.b.v. Fonds GGU, de opbrengst uit levering van goederen en diensten aan derden, onder aftrek van kortingen e.d. en van over de baten geheven belastingen. De baten worden verantwoord in het jaar waarin zij zijn gerealiseerd. Bijdragen en subsidies De toerekening van de projectbijdragen vindt plaats op basis van de gemaakte lasten in de desbetreffende jaar. De gemaakte projectlasten worden verantwoord naar kostencategorie in de staat van baten en lasten. Resultaat deelnemingen Het resultaat van de deelnemingen komt overeen met het aandeel in het resultaat over het boekjaar van de betreffende deelneming. De resultaten van nieuw verworven groepsmaatschappijen en de andere in de consolidatie meegenomen rechtspersonen en vennootschappen worden geconsolideerd vanaf de overnamedatum. Op die datum worden de activa, voorzieningen en schulden gewaardeerd tegen de reële waarden. De betaalde goodwill wordt geactiveerd en afgeschreven over de economische levensduur. De resultaten van afgestoten deelnemingen worden in de consolidatie verwerkt tot het tijdstip waarop de groepsband wordt verbroken.
Lasten Algemeen De lasten worden bepaald met inachtneming van de hiervoor vermelde grondslagen voor waardering en toegerekend aan het verslagjaar waarop zij betrekking hebben. Verliezen worden in aanmerking genomen in het jaar waarin deze voorzienbaar zijn. Intercompany-transacties Resultaten uit transacties met en tussen groepsmaatschappijen worden volledig geëlimineerd. Vennootschapsbelasting Per 1 januari 2016 is de Wet Modernisering Vennootschapsbelastingplicht overheidsondernemingen in werking getreden. Hierdoor zijn de VNG en de door haar (in)direct gehouden dochterondernemingen onderworpen aan vennootschapsbelasting. De door de VNG (in)directe gehouden dochterondernemingen zijn gevoegd in een fiscale eenheid op het niveau van VNG Diensten B.V. De resultaten van de door de VNG gehouden dochterondernemingen worden in de post resultaat deelnemingen verantwoord na de belastinglast van de fiscale eenheid. Geconsolideerd wordt de totale belastinglast van de consolidatie kring verantwoord.
Vallei Accountants Audit B.V. Vereniging van Nederlandse Gemeenten voor identificatiedoeleinden Behorend bij de controleverklaring d.d. 23 april 2021
27
Pensioenen Bij de Vereniging is sprake van een bij het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (ABP) ondergebrachte pensioenregeling. Deze pensioenregeling wordt als toegezegde pensioenregeling gekwalificeerd. Verwerking in de jaarrekening van de VNG vindt plaats als toegezegde bijdrageregeling, omdat de VNG geen verplichting heeft om aanvullende bijdragen te voldoen, anders dan hogere toekomstige premies als sprake is van een tekort bij het ABP. Volgens de Pensioenwet moet het ABP beschikken over een mínimaal vereist eigen vermogen. De ‘beleidsdekkingsgraad’; het gemiddelde van de laatste twaalf dekkingsgraden bedroeg eind 2020 87,6% (2019: 95,8%). Vanwege uitzonderlijke economische omstandigheden heeft Minister Koolmees voor 2020 de kritische dekkingsgraad voor alle pensioenfondsen in de vrijstellingsregeling vastgezet op 90%,mits de actuele dekkingsgraad per eind 2020 90% of hoger is (bij ABP = 93,2%). Door deze versoepeling worden de pensioenaanspraken in 2021 niet verlaagd. Daarnaast moet er een herstelplan worden opgesteld, waarin wordt aangetoond dat de beleidsdekkingsgraad in 12 jaar tijd (dit volgt uit de vrijstellingsregeling, normaal is dit 10 jaar) weer minimaal uitkomt op de vereiste dekkingsgraad van 126%. Als dit volgens de voorgeschreven rekenregels niet in 12 jaar lukt, dan worden de pensioenaanspraken verlaagd.
De pensioenpremie is in 2021 verhoogd van 24,9% naar 25,9%. Algemene grondslagen kasstroomoverzicht Het kasstroomoverzicht is opgesteld volgens de indirecte methode. De geldmiddelen in het kasstroomoverzicht bestaan uit de post liquide middelen. Ontvangsten en uitgaven uit hoofde van interest en ontvangen dividenden zijn opgenomen onder de kasstroom uit financieringsactiviteiten.
Overige informatie Rente- en kredietrisico’s De invloed van veranderingen in rentetarieven op de resultaten van de VNG worden zo veel mogelijk beperkt. Hierbij stelt de VNG zich ten doel de totale rentebaten te optimaliseren en de totale rentelasten te beperken. Om dit te bereiken bankiert de Vereniging in een zogenaamd rente- en saldo-compensabel stelsel. Hierbij bankiert zij met de door haar (indirect) gehouden dochters. Doordat de bank in dit stelsel alleen het saldo van de verschillende rekeningen ziet, fungeren de plusstanden van de deelnemingen als dekking tegen eventuele roodstanden van de Vereniging. Debetstanden op de hoofdrekening of een van de nevenrekeningen worden bij een totale saldo creditstand op de hoofdrekening gecompenseerd, zodat er in dat geval per saldo geen debetrente behoeft te worden betaald. Eventueel uit te zetten gelden buiten het stelsel geschiedt van de hoofdrekening of van uit de rekening van VNG Diensten B.V. De kredietrisico’s voor de Vereniging zijn als laag te kwalificeren. De baten die de Vereniging genereert, zijn nagenoeg alle afkomstig van overheidsinstellingen. Tekstuele analyse De cijfers worden zoveel mogelijk toegelicht onder de enkelvoudige balans en staat van baten en lasten.