Document · PDF

24RV050 Bijlage 1 Beleidskader Gezondheid, Sport en Bewegen 2024-2027

Raad 8 oktober 2024, gemeente ZeistBij agendapunt: Beleidskader gezondheid, sport en bewegen 2024-202721.767 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

ʜ Om de acties uit het PHP Alcohol en de preventie van alcohol en middelengebruik onder jongeren zo effectief mogelijk uit te voeren, starten we hiervoor met samenwerking op regionaal niveau in Zuidoost Utrecht. Veel kinderen gaan namelijk buiten de gemeentegrenzen naar school en op alle scholen zou duurzaam aandacht moeten zijn voor dit onderwerp. Het gaat hier met name om samenwerking bij acties gericht op de schoolomgeving en ouders. We volgen daarbij de Richtlijnen verslavingspreventie in het onderwijs. Er is gezamenlijk een aanvraag

Beleidskader gezondheid, sport en bewegen 2024-2027

5 Wat hebben we hiervoor nodig? 6 Financiën

ʜ De gemeentelijke organisatie gaat aan de slag met een gezonde kantine in het kader van practice what you preach: we tekenen het ambitiedocument ‘Gezonder voedingsaanbod in gemeentehuizen en provincie huizen’ van JOGG en hebben een gezond en duurzaam voedingsaanbod wat voldoet aan de Richtlijn Eetomgevingen van het Voedingscentrum.

Inhoudsopgave Samenvatting

1 Aanleiding en beleidscontext 2 Cijfers en ontwikkelingen

3 Visie 4 Speerpunten

ʜ In Zeist is sinds 2022 de Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI) beschikbaar voor volwassenen met overgewicht. Dit is een ketenaanpak vanuit het medisch en sociaal domein, opgezet samen met de zorgverzekeraar en Unicum, gericht op het bereiken van gezond gewicht. Samen met de betrokken professionals (o.a. buurtsportcoach, fysiotherapeut, diëtist) werken we aan de verdere implementatie en de uitbreiding van het netwerk van de GLI-volwassenen. Daarnaast continueren we bewegen op recept, waarbij deze inwoners gestimuleerd worden om meer te bewegen en andere inwoners te ontmoeten, passend bij hun eigen wensen. ʜ We ontwikkelen een ketenaanpak voor kinderen met overgewicht. Het gaat specifiek om de aanpak Kind naar Gezonder Gewicht, waarin de GLI voor kinderen een onderdeel is. Dit doen we in samenwerking met de zorgverzekeraar, buurtsportcoach, fysiotherapeut, diëtist, jeugdgezondheidszorg en het CJG. Daarnaast werken we hiervoor samen met de gemeenten in de regio Zuidoost Utrecht, zodat we niet allemaal het wiel opnieuw hoeven uit te vinden. De andere gemeenten starten namelijk ook met deze ketenaanpak. ʜ Vanuit Zorg4Zeist zetten we verder in op gezonde leefstijl en het normaliseren hiervan. Nieuw is dat in 2024 gestart wordt met expertteams, bestaande uit zowel partners uit het medisch en het sociaal domein. Daarnaast werken we ook met ervaringsdeskundigen.

Deze expertteams hebben als doel om zorg en ondersteuning nog beter vorm te geven, met het uiteindelijke doel de inwoner zo goed en integraal mogelijk te kunnen ondersteunen. Daarnaast wordt de samenwerking tussen partners versterkt.

Beleidskader gezondheid, sport en bewegen 2024-2027

5 Wat hebben we hiervoor nodig? 6 Financiën

7 Monitoring en evaluatie Bijlagen

Inhoudsopgave Samenvatting

1 Aanleiding en beleidscontext 2 Cijfers en ontwikkelingen

3 Visie 4 Speerpunten

4.2 Gezonde leefomgeving

7 Monitoring en evaluatie Bijlagen

Gezondheid is al een opgave in de Eerste Zeister Omgevingsvisie 2023-2026. Daarmee laten we zien dat we een gezonde leefomgeving belangrijk vinden en rekening houden met gezondheid bij het inrichten van de fysieke leefomgeving. Dit betekent dat bij ruimtelijke projecten binnen de gemeente rekening moet worden gehouden met de invloed hiervan op de gezondheid van inwoners en de kansen om die gezondheid te bevorderen. We zien dat sport en gezondheid, maar ook andere onderdelen binnen het sociaal domein, steeds vaker om input worden gevraagd bij ruimtelijke projecten. Het is belangrijk dat de gezonde leefomgeving in de toekomst ook goed meegenomen wordt. Dit vraagt een bepaalde expertise en meer capaciteit, gezien de ontwikkelingen rondom onder andere de nieuwe omgevingswet.

Door de leefomgeving gezonder in te richten, kan veel gezondheidswinst behaald worden. Het RIVM hanteert in ‘Bouwstenen voor Leefom geving en Gezondheid’ de volgende omschrijving: “Een gezonde leefom geving is een leefomgeving die als prettig wordt ervaren, die uitnodigt tot gezond gedrag en waar de druk op de gezondheid zo laag mogelijk is.” Meer concreet is een gezonde leefomgeving een leefomgeving die: ʜ Uitnodigt tot bewegen, spelen en sporten, en schoon en veilig is; ʜ Fietsen, wandelen en openbaar vervoer gebruik stimuleert en zorgt voor goede bereikbaarheid; ʜ Ervoor zorgt dat mensen elkaar kunnen ontmoeten; ʜ Rekening houdt met de behoeften van de (toekomstige) bewoners en specifieke bevolkingsgroepen (kinderen, ouderen, chronisch zieken,

W e zetten de komende jaren verder in op een beweegvriendelijke omgeving, zodat we in Zeist een openbare ruimte en voorzieningen hebben die uitnodigen tot bewegen, spelen en ontmoeten. We hebben daarbij extra aandacht voor buurten waar grotere gezondheidsachterstanden zijn. We werken toe naar een situatie waarbij er voldoende speel- en beweegplekken in de openbare ruimte zijn, zowel voor kinderen als voor volwassenen. We benutten hierbij het groene karakter van Zeist. In Vollenhove is hier al specifieke aandacht voor middels het project Gezonde Buurten.

gehandicapten, lagere inkomensgroepen); ʜ Een goede milieukwaliteit (geluid, lucht, bodem, externe veiligheid) heeft; ʜ Voldoende groen, natuur en water en aandacht voor klimaatadaptatie heeft; ʜ Gezonde en duurzame woningen heeft; ʜ Een aantrekkelijke en gevarieerde openbare ruimte heeft; ʜ Een gevarieerd aanbod aan voorzieningen (bijvoorbeeld woningen, scholen, winkels, cultuur, bedrijven, openbaar vervoersvoorzieningen, sport) heeft.

Klimaatveranderingen zorgen voor warmere zomers. Hierdoor ontstaat mogelijk hittestress, met name onder kwetsbare groepen (ouderen, zwangere vrouwen). Om hitte tegen te gaan, zijn schaduwrijke en groene plekken in Zeist belangrijk. De Zeister toekomstvisie op het gebied van hitte is omschreven in het plan Klimaatbestendig Zeist uit 2021. Hierin is

Het bereiken en in stand houden van een gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit is één van de doelen van de Omgevingswet.

Beleidskader gezondheid, sport en bewegen 2024-2027

5 Wat hebben we hiervoor nodig? 6 Financiën

Inhoudsopgave Samenvatting

1 Aanleiding en beleidscontext 2 Cijfers en ontwikkelingen

3 Visie 4 Speerpunten

pgenomen dat er vanuit klimaatadaptatie wordt ingezet op schaduw van o bomen op voet- en fietspaden. Ook wordt er gestreefd naar toegankelijke koelteplekken voor alle inwoners. Er zijn ook ambities omschreven met betrekking tot het meenemen van schaduwrijke plannen bij nieuwbouwplannen. We sluiten aan bij deze visie en inventariseren hoe we hier vanuit het sociaal domein bij aan kunnen sluiten.

7 Monitoring en evaluatie Bijlagen

ʜ De GGDrU wordt bij grote ruimtelijke projecten om advies gevraagd op het gebied van gezondheid. Dat is nu nog niet standaard het geval. ʜ Om expertise over gezonde leefomgeving goed mee te kunnen nemen bij ruimtelijke projecten en de tweede Zeister Omgevingsvisie, en om het speerpunt gezonde leefomgeving uit dit kader aan te jagen, wat specialistische expertise over dit onderwerp vereist, worden de mogelijkheden voor een adviseur gezonde leefomgeving verkend.

Daarnaast heeft Zeist een Brede Milieuvisie vastgesteld, waarin gezonde leefomgeving één van de vier thema’s is. Mede daaruit heeft Zeist zich aangesloten bij het Schone Lucht Akkoord (SLA): een landelijke samen werking om tot verbetering van de luchtkwaliteit te komen. Middels het Mobiliteitsplan worden duurzame en schone vormen van mobiliteit actief gestimuleerd. Deze initiatieven dragen bij aan een gezonde leefomgeving.

E r wordt bij ruimtelijke projecten specifiek rekening gehouden met geluidshinder, schaduwrijke plekken, groen, en ruimte voor spelen, bewegen en ontmoeten.

Wat gaan we doen?

ʜ Onze sportparken worden, waar mogelijk, open sportparken die uitnodigen tot breder gebruik en meer beweging. We verbinden de sportaccommodaties door middel van beweeglinten: hardloop, wandelen fietsroutes die mensen in beweging brengen en bewoners en bezoekers aanzetten om de auto minder vaak te gebruiken. Verkeersveiligheid, voldoende verlichting en voldoende watertappunten zijn hierbij noodzakelijke randvoorwaarden.

ʜ Gezondheid wordt onderdeel van de tweede Zeister Omgevingsvisie en het Omgevingsplan. Hierin wordt verder uitgewerkt hoe we werken aan gezonde leefomgevingen in de fysieke ruimte en hoe we gezondheid een onderdeel laten zijn bij bijvoorbeeld besluitvorming over ruimtelijke plannen. ʜ We onderzoeken hoe de verbinding tussen gezondheid/het sociaal domein en het ruimtelijk domein verder versterkt kan worden. We inventariseren daarbij de mogelijkheid om ook vanuit het ruimtelijk domein vanuit het gedachtegoed van positieve gezondheid te werken. Hiertoe organiseren we onder andere trainingen en lezingen op het gebied van positieve gezondheid.

Beleidskader gezondheid, sport en bewegen 2024-2027

5 Wat hebben we hiervoor nodig? 6 Financiën

ʜ Gezonde clubs op gezonde accommodaties: wij bieden de helpende hand aan clubs om een gezonde club te worden, zodat alle kinderen kunnen sporten in een omgeving die rookvrij is, waar verantwoord alcoholbeleid geldt (NIX<18) en waar in de kantine gezonde voedingskeuzes kunnen worden gemaakt.

Inhoudsopgave Samenvatting

1 Aanleiding en beleidscontext 2 Cijfers en ontwikkelingen

3 Visie 4 Speerpunten

Sportief Zeist en JOGG-TeamFit begeleiden clubs bij deze transitie.3 We zijn sinds 2021 deelnemer van het Schone Lucht Akkoord. Wij hebben dan ook de verantwoordelijkheid om alle sportaccommodaties rookvrij te maken en houden. Dit vraagt om samenwerking met onze huurders, de clubs, en een gefaseerd proces, inclusief handhaving. ʜ We onderzoeken de mogelijkheden om onze sportaccommodaties multifunctioneler te maken, zodat de gebruiksmogelijkheden, met name overdag doordeweeks, worden vergroot. Onderwijs, zorg, welzijn, kinderopvang en bedrijven worden uitgenodigd om onze sportfaciliteiten in te zetten voor een fittere bevolking. ʜ In 2023 is er een inventarisatie uitgevoerd naar speel- en beweegplekken in Zeist t.b.v. het nieuwe speelbeleid. Op basis hiervan wordt er gekeken waar aanpassingen nodig zijn en zo zorgen we uiteindelijk voor voldoende en passende speel- en beweegplekken, waarbij we met name aandacht hebben voor kinderen en jongeren. Als vervolg op het speelbeleid wordt er ook gericht gekeken naar sporten en bewegen in de openbare ruimte voor ouderen. ʜ We hebben in gemeente Zeist een groene omgeving. Deze willen we benutten bij het stimuleren van gezond eetgedrag. Via de Boswerf, door bijvoorbeeld moestuinieren of moestuinlessen, maken kinderen nader kennis met onze groene voedselomgeving en wordt gezonde voeding gestimuleerd.

We continueren daarom de gemeentelijke bijdrage aan het programma Groen doet Goed. Daarnaast vindt er inzet van de groene makelaar plaats, welke groene initiatieven in Zeist ondersteund. Sportief Zeist is de vlag waaronder de gemeente Zeist de werkzaamheden op het gebied van sport- en beweegstimulering en clubondersteuning laat uitvoeren. Deze werkzaamheden worden de afgelopen jaren met subsidie van de gemeente Zeist uitgevoerd door Sportimpuls BV.

Beleidskader gezondheid, sport en bewegen 2024-2027

5 Wat hebben we hiervoor nodig? 6 Financiën

7 Monitoring en evaluatie Bijlagen

Inhoudsopgave Samenvatting

1 Aanleiding en beleidscontext 2 Cijfers en ontwikkelingen

3 Visie 4 Speerpunten

ʜ Er zijn in Zeist diverse burgerinitiatieven gericht op een gezonde leefomgeving. Deze projecten vinden vooral plaats vanuit Samen Duurzaam Zeist en deze dragen bij aan een gezonde leefomgeving. We ondersteunen deze initiatieven vanuit de gemeente.

7 Monitoring en evaluatie Bijlagen

ʜ Het is belangrijk dat overal in de gemeente Zeist op korte afstand 24/7 bereikbare AED’s beschikbaar zijn. Om die AED’s effectief te kunne inzetten is een breed netwerk van burgerhulpverleners in Zeist nodig. Het is daarom belangrijk om komende jaren, naast het werken aan uitbreiding van het aantal AED’s, ook aandacht te besteden aan behoud en vergroten van het netwerk van burgerhulpverleners. Hiertoe werken we samen met Stichting Hartslag Zeist.

ʜ Vanuit de JOGG-aanpak is de ambitie dat kinderen en jongeren meer water drinken. De openbare ruimte kan hieraan bijdragen door het plaatsen van watertappunten. In 2023 zijn er watertappunten geplaatst in Vollenhove en het Couwenhovenseveld. Op plekken waar inwoners veel samenkomen in de openbare ruimte, bijvoorbeeld om te spelen of te bewegen, willen we meer watertappunten creëren. We houden hiermee rekening in nieuwe ruimtelijke plannen en onderzoeken op welke plekken in Zeist dit nodig is. We onderzoeken daarnaast of financiering voor watertappunten in de openbare ruimte mogelijk is vanuit het RIOZ (reserve Integrale Ontwikkeling Zeist).

ʜ We volgen de landelijke onderzoeken op het gebied van straling en elektromagnetische netwerken i.r.t. gezondheid en vragen de GGDrU bij nieuwe ontwikkelingen om advies omtrent dit onderwerp. Vooralsnog ondernemen we hierop lokaal geen extra actie. We zien dit vooral als een taak van de Rijksoverheid waar we volgend in zijn. ʜ Energiearmoede ontstaat door diverse redenen, waaronder het hebben van te weinig geld om de energierekening te betalen of het wonen in een slecht geïsoleerd huis met een lage energiekwaliteit. De doelgroep bestaat voor een gedeelte uit huishoudens in een kwetsbare situatie, waarbij de stijgende prijzen een verzwarend aspect zijn van de al reeds bestaande armoede (en aanverwante problemen, zoals gezondheidsproblemen). Om deze doelgroep te ondersteunen, is reeds een aanpak energiearmoede opgezet. Deze wordt doorontwikkeld.

ʜ In aanvulling op het nationale hitteplan van het RIVM stellen we in 2024 een lokaal hitteplan op, het streven is om deze voor de zomer van 2024 gereed te hebben. Dit plan bevat afspraken over verantwoordelijkheden en maatregelen bij periodes van hitte en is in feite een communicatieplan. Vanuit klimaatadaptatie en gezondheid wordt hierin nauw samengewerkt en de GGDrU isbetrokken.

Beleidskader gezondheid, sport en bewegen 2024-2027

5 Wat hebben we hiervoor nodig? 6 Financiën

Inhoudsopgave Samenvatting

1 Aanleiding en beleidscontext 2 Cijfers en ontwikkelingen

3 Visie 4 Speerpunten

5 Wat hebben we hiervoor nodig? 6 Financiën

7 Monitoring en evaluatie Bijlagen

4.3 Gezond opgroeien

Wat gaan we doen?

De gezondheid van een kind begint niet pas bij de geboorte, maar begint al voor de conceptie. Vanaf die conceptie is de ontwikkeling van een kind bepalend voor zijn/haar gezondheid en welzijn als volwassene. En zelfs voor de gezondheid van volgende generaties. Gezondheidsverschillen kunnen al op vroege leeftijd ontstaan. Een baby die tijdens die eerste 1000 dagen blootstaat aan een hoge mate van stress, rook, slechte voeding, mishandeling of andere risicofactoren, begint al met een achterstand aan de rest van zijn/haar leven. We willen dat ieder kind gezond op kan groeien. Daarom vinden we het belangrijk om te investeren in de eerste duizend dagen van een kind. Met als resultaat dat er meer kansengelijkheid is voor kinderen en jongeren in Zeist om gezond en veilig op te groeien.

ʜ Door middel van de Coalitie Kansrijke Start, die sinds 2019 in Zeist actief is, zetten we in op de eerste duizend dagen van kinderen in Zeist. Hierin werken professionals uit het sociaal en medisch domein samen, zoals verloskundigen, jeugdverpleegkundigen en sociaal werkers. Dit is één van de ketenaanpakken uit het GALA. Er zijn ambities vastgesteld in een door alle partners ondertekend manifest.

We zien dat de coronacrisis veel impact heeft gehad op het mentaal welbevinden van jongeren in Zeist. Mentaal welbevinden is één van de doelstellingen uit het Sport- en Preventieakkoord en het plan van aanpak NPO. In Zeist is er (online) jongerenwerk beschikbaar, jongeren kunnen hier laagdrempelig terecht voor activiteiten en bij beginnende hulpvragen. Vanuit het sport- en preventieakkoord en het plan van aanpak NPO Zeist is er meer aandacht voor het thema mentaal welbevinden, veelal vanuit tijdelijke middelen. We signaleren dat er een duurzame aanpak nodig is, waarbij ook het onderwijs en jongeren zelf betrokken zijn. Met als doel het verbeteren van het mentaal welbevinden van kinderen en jongeren.

Beleidskader gezondheid, sport en bewegen 2024-2027

ʜ We zorgen voor een goed en dekkend ondersteuningsaanbod voor gezinnen met een ondersteuningsbehoefte. Zo zetten we onder andere de interventies Nu Niet Zwanger, Stevig Ouderschap en Voorzorg in.

Inhoudsopgave Samenvatting

1 Aanleiding en beleidscontext 2 Cijfers en ontwikkelingen

3 Visie 4 Speerpunten

ʜ We zetten in op het voorkomen van roken en het drinken van alcohol tijdens de zwangerschap. Dit doen we in samenwerking met de coalitie kansrijke start. Inhoudelijke thema’s zoals roken en alcohol en bewegen op jonge leeftijd worden geagendeerd in de coalitie en komen aan bod in het ondersteuningsaanbod voor (toekomstige) ouders.

7 Monitoring en evaluatie Bijlagen

over het onderwerp. We zetten daarnaast in op deskundigheids bevordering van o.a. docenten en organiseren ouderavonden over het onderwerp mentaal welbevinden. Tijdens deze ouderavonden komt o.a. de invloed van social media en de prestatiedruk naar voren, en worden er tips en adviezen gegeven over het in gesprek gaan met kinderen. Daarnaast gaan we met partners en jongeren aan de slag om te komen tot een meer duurzame aanpak voor de komende jaren. In het nieuwe jeugdbeleid wordt dit verder uitgewerkt.

ʜ We werken vanuit gezondheid samen met het jongerenwerk. Positieve vrijetijdsbesteding voor jongeren draagt namelijk bij aan het mentaal welbevinden van jongeren. Jongerenwerkers zetten hierop in en zijn beschikbaar bij laagdrempelige hulpvragen.

I n Zeist-Noord en Zeist-West wordt gestart met de aanpak Rijke Schooldag vanuit het rijksprogramma School en omgeving. Hierbij is specifieke aandacht voor meer bewegen, een gezonde leefstijl bevorderen en de inzet van kunst en cultuur als middel onder kinderen uit deze wijken. Dit sluit goed aan bij het terugdringen van gezondheidsverschillen.

ʜ Vanuit de Agenda Jeugd en Onderwijs Zeist en de NPO-aanpak Zeist zetten we specifiek in op het mentaal welbevinden van jongeren. Zo worden er in 2024 theatervoorstellingen op scholen georganiseerd over het thema mentaal welbevinden en gaan we in gesprek met scholen en jongeren

Beleidskader gezondheid, sport en bewegen 2024-2027

5 Wat hebben we hiervoor nodig? 6 Financiën

Inhoudsopgave Samenvatting

1 Aanleiding en beleidscontext 2 Cijfers en ontwikkelingen

3 Visie 4 Speerpunten

5 Wat hebben we hiervoor nodig? 6 Financiën

7 Monitoring en evaluatie Bijlagen

4.4 Gezond ouder worden Een op de vijf Nederlanders is nu boven de 65 jaar. Dat gaat in 2040 naar één op de vier Nederlanders. Bovendien leven we langer en hebben we soms te maken met een combinatie van chronische ziekten. Het is belangrijk dat ook ouderen met een combinatie van chronische aandoeningen een goede kwaliteit van leven kunnen behouden. Vanwege het groeiende aantal ouderen, nemen ook de zorgvragen toe. De mogelijkheden om aan deze toenemende zorgvraag te voldoen, nemen juist af (door bijvoorbeeld kostenstijging). D aarnaast komen valongevallen bij ouderen steeds vaker voor, met grote gevolgen voor de zelfredzaamheid en het langer thuis wonen van ouderen. We willen dat ouderen zich zo lang mogelijk vitaal blijven voelen. Onderdeel daarvan is lichamelijke vitaliteit, waaronder bewegen en voeding, maar ook het hebben van een sociaal netwerk en het voorkomen van eenzaamheid, zodat ouderen zich ook mentaal goed voelen.

Wat gaan we doen? W e zetten, samen met de zorgverzekeraar en andere partners zoals de fysiotherapeut en diëtist, een ketenaanpak valpreventie op. Dit is onderdeel van het GALA. De ketenaanpak voor valpreventie is gericht op thuiswonende ouderen van 65 jaar of ouder, met een (verhoogd) valrisico. Hierbij is aandacht voor het opsporen van ouderen met een verhoogd valrisico, het uitvoeren van een valanalyse,

Beleidskader gezondheid, sport en bewegen 2024-2027

het aanbieden van een preventieve valinterventie en begeleiding en doorverwijzing naar beweegaanbod. De buurtsportcoaches hebben daarin ook een belangrijke rol. We verkennen ook wat er nodig is voor ouderen met een matig of laag valrisico. Ook werken we hierin samen met de gemeenten in Zuidoost Utrecht.

Inhoudsopgave Samenvatting

1 Aanleiding en beleidscontext 2 Cijfers en ontwikkelingen

3 Visie 4 Speerpunten

ʜ Onderdeel van deze ketenaanpak wordt het organiseren van gezond heidsfestivals in de wijken in Zeist vanaf 2024. Hier kunnen fitheids- en gezondheidstesten uitgevoerd worden en kunnen ouderen kennismaken met het valpreventie-aanbod. Deze festivals worden in samenwerking met partners, zoals de fysiotherapeut georganiseerd. Inwoners kunnen op deze festivals ook kennismaken met beweeg- en sociaal aanbod en er is aandacht voor gezonde voeding. We evalueren de festivals en bij succes organiseren we deze jaarlijks.

7 Monitoring en evaluatie Bijlagen

ʜ We zetten kunst en cultuur en sport en bewegen in als middel om mentale gezondheid te bevorderen en eenzaamheid te voorkomen. Voorbeeld hiervan zijn de ‘Ommetjes in de wijken’ en in 2024 starten we met een pilot Kunst, Natuur Welzijn. Dit wordt onderdeel van Welzijn op Recept. Bij succes wordt deze pilot gecontinueerd. ʜ Er zijn in Zeist al mooie voorbeelden voor aangepast sporten voor ouderen, we hebben blijvend aandacht voor dit thema en stimuleren dit als gemeente.

ʜ In de afspraken met WMO-aanbieders vragen we aandacht voor het thema ondervoeding onder ouderen. ʜ We continueren de coalitie één tegen eenzaamheid. Er is eerder al een positief besluit genomen over het structureel inzetten van de huisbezoeken aan ouderen van 75+ in onze gemeente. We zoeken de verbinding met het beleidskader Sociale Basis, waarin het onderwerp eenzaamheid onder ouderen verder uitgewerkt wordt. Daarnaast onder zoeken we hoe het thema bewegen meegenomen kan worden bij de huisbezoeken. ʜ We continueren Welzijn op Recept en werken aan een doorontwikkeling om ook voor Welzijn op Recept te komen tot een ketenaanpak (dit is ook één van de ketenaanpakken uit het GALA). Niet voor elke klacht is een medische oplossing nodig. Middels Welzijn op Recept (Meedoen in Zeist) wordt er gekeken naar andere manieren om inwoners gezondheid en geluk te laten ervaren. We leggen daarbij de verbinding met Bewegen op Recept.

Beleidskader gezondheid, sport en bewegen 2024-2027

5 Wat hebben we hiervoor nodig? 6 Financiën

Inhoudsopgave Samenvatting

1 Aanleiding en beleidscontext 2 Cijfers en ontwikkelingen

3 Visie 4 Speerpunten

4.5 Verkleinen sociaaleconomische gezondheidsverschillen

7 Monitoring en evaluatie Bijlagen

Wat gaan we doen? B eperkte sport en beweegdeelname wordt mede veroorzaakt doordat inwoners te weinig geld hebben om deel te nemen. Dit is één van de oorzaken van gezondheidsverschillen. Financiën mogen geen drempel zijn om te kunnen sporten en bewegen. Sportaanbieders bepalen uiteindelijk “de prijs” van sport, maar als gemeente kunnen wij daar op indirecte wijze invloed op uitoefenen. Ten eerste door sportaccommo daties waar wij eigenaar van zijn aan te bieden tegen huurtarieven die ver beneden de kostprijs liggen, gemiddeld zo’n 30-40% van de kostprijs. Ten tweede door het beschikbaar stellen van jeugdsportsubsidie waardoor sportclubs hun jeugdcontributie relatief laag kunnen houden. En ten derde door bij te dragen aan het Jeugdfonds Sport en Cultuur, waarmee de jeugd uit gezinnen met een minimuminkomen in de gelegenheid wordt gesteld om lid te worden van een sportclub of

Ook in Zeist hebben we te maken met gezondheidsachterstanden. De aanpak van gezondheidsachterstanden vergt meer dan alleen de inzet op gezondheid. Er is vaak sprake van achterliggende problematiek zoals bestaansonzekerheid, armoede en kansenongelijkheid, een ongezonde leefomgeving en zwakke gezondheidsvaardigheden. Voor mensen met schulden, mensen zonder baan of mensen met zorgen over hun woning is het lastiger gezond te eten of te sporten bij een sportclub. Mensen die laaggeletterd zijn en mensen met beperkte gezondheidsvaardig heden hebben moeite om informatie over ziekte en gezondheid te vinden, te begrijpen en toe te passen. Denk aan mensen met een lage opleiding, ouderen en migranten. Ook kan niet iedere inwoner in Zeist meedoen aan regulier sport- en beweegaanbod. Dat kan zijn vanwege

muziek- of dansvereniging. Dit beleid zetten wij voort en willen wij verder intensiveren. Uit het onderzoek van K2 blijkt tevens dat er behoefte is aan soortgelijk aanbod voor volwassenen.

een (fysieke) beperking, maar ook vanwege armoede. W e willen dat de gezondheidskansen van inwoners met een lage sociaaleconomische positie toenemen, door middel van de inzet op bestaanszekerheid en het werken aan gezondheidsvaardigheden voor inwoners in een kwetsbare situatie. Daarnaast willen we wijk- en buurtgericht inzetten, specifiek op de buurten waarvan we weten dat er gezondheidsachterstanden zijn. In Noord doen we dat al middels de bestaande aanpak Vollenhove Vooruit, waarin gezondheid een onderdeel is. We willen daarnaast verkennen wat er nodig is in Zeist West.

Beleidskader gezondheid, sport en bewegen 2024-2027

5 Wat hebben we hiervoor nodig? 6 Financiën

ʜ Wij onderzoeken wat de beste manier is om volwassenen met een minimuminkomen financiële ondersteuning te bieden om deel te nemen aan sport-, beweeg- en culturele activiteiten. ʜ We faciliteren daarnaast sport en bewegen voor inwoners met een fysieke beperking of psychische aandoening, met een migratieachtergrond of die

Inhoudsopgave Samenvatting

1 Aanleiding en beleidscontext 2 Cijfers en ontwikkelingen

3 Visie 4 Speerpunten

LHBTIQ+ zijn. We continueren de inzet van een buurtsportcoach die zich specifiek inzet voor inclusief sporten.

7 Monitoring en evaluatie Bijlagen

ʜ We continueren interventies waarin aandacht is voor het bevorderen van gezondheidsvaardigheden onder inwoners met mogelijk beperktere gezondheidsvaardigheden, zoals Aysma. Dit project richt zich specifiek op ouderen met een Niet-Westerse migrantenachtergrond in Zeist West.

ʜ We continueren de Collectieve Aanvullende Ziektekostenvergoeding (CAZ). Op deze manier voorkomen we dat inwoners met een laag inkomen zorg mijden omdat ze onvoldoende geld hebben.

ʜ Er is thematisch taalaanbod aanwezig voor laaggeletterde inwoners van Zeist op het gebied van gezondheid. Op deze manier bevorderen we de gezondheidsvaardigheden van onze inwoners.

ʜ Roken is één van de belangrijkste te voorkomen oorzaken van gezond heidsverschillen. Vanuit de basisverzekering voor minima (DSW) worden er ‘stoppen met roken’-programma’s vergoed, evenals nicotinevervangende middelen of medicatie. We verkennen of het huidige aantal consulten binnen deze programma’s voldoende is voor de doelgroep, en of we de vergoeding voor het ‘stoppen met roken’-aanbod binnen de CAZ moeten vergroten. Bij nieuwe afspraken over deze voorziening nemen we de speerpunten uit het gezondheidsbeleid mee.

ʜ We zetten in op meer bewustwording rondom laaggeletterdheid bij zorgprofessionals en maatschappelijke partners binnen het gezondheidsdomein. ʜ Om het bereik van inwoners te vergroten, gaan we intensief samen werken met sleutelfiguren in de wijk. We gaan daarvoor onder andere samenwerken met de netwerkverbinders informele zorg en vrijwilligers die betrokken zijn bij de gezondheidscafé’s.

ʜ We vergroten bewustwording bij zorgprofessionals en maatschappelijke partners over de relatie tussen financiële problemen, stress en schaamte om armoede/schulden.

ʜ Onder het speerpunt gezonde leefomgeving is omschreven dat we de groene omgeving in Zeist benutten voor een gezonde voedsel omgeving en dat we moestuinlessen en moestuinieren op scholen aanbieden. Hierbij is expliciet aandacht voor scholen uit Vollenhove en Zeist West, met als doel het bevorderen van gezondheidsvaardigheden en aandacht voor gezonde voeding van kinderen en ouders uit deze wijken.

We voeren een verkenning en analyse uit naar een eventuele buurt gerichte aanpak in Zeist-West, waarin we de geleerde lessen uit Vollenhove Vooruit meenemen. In 2025 wordt er een besluit genomen over het al dan niet opstarten van een buurtgerichte aanpak in Zeist-West. Vooruitlopend op deze analyse starten we al met een gezondheidscafé in Zeist West. Het gezondheidscafé in Vollenhove wordt in 2024 geëvalueerd.

Beleidskader gezondheid, sport en bewegen 2024-2027

5 Wat hebben we hiervoor nodig? 6 Financiën

ʜ Vanuit de aanpak Kansrijke Start is expliciet aandacht voor het verkleinen van gezondheidsverschillen, zoals onder gezond opgroeien genoemd.

Inhoudsopgave Samenvatting

1 Aanleiding en beleidscontext 2 Cijfers en ontwikkelingen

3 Visie 4 Speerpunten

4.6 Toekomstbestendige sportinfrastructuur

7 Monitoring en evaluatie Bijlagen

ʜ Voldoende spreiding van voorzieningen over de gemeente zodat mensen in principe dicht bij huis kunnen sporten en bewegen; ʜ Een goede ontsluiting, bereikbaarheid en toegankelijkheid van sport- en speelruimte en recreatiegebied; ʜ Voldoende diversiteit in het sport- en beweegmogelijkheden.

De gemeente Zeist is een sportgemeente. De gemeente herbergt vele sportclubs in vele takken van sport. Wij realiseren ons dat het zware tijden zijn voor verenigingen: gestegen energiekosten, druk op vrijwilligers, gevolgen van de inflatie en een voortdurende concurrentie om (potentiële) leden te binden. Wij waarderen de sport om wat het is: een maatschappelijk relevante sector met activiteiten die niet alleen maatschappelijke waardevol zijn, maar ook als doel op zichzelf onze steun verdienen. Die steun geven wij onder meer door het plannen, investeren, exploiteren en beheren van sportaccommodaties om sportbeoefening mogelijk te maken. Ruimte en ruimtelijke inrichting zijn noodzakelijke voorwaarden om sportbeoefening en sportief bewegen mogelijk te maken en waar nodig te reguleren.

Aangezien ruimte ook in Zeist schaars is, zal de invulling en het gebruik ervan altijd aan afspraken gebonden zijn. In ons ruimtelijke sport- en beweegbeleid gaan wij uit van onze ambitie om alle inwoners van Zeist tenminste de mogelijkheid te bieden om te sporten en bewegen, en daarvoor dus ook de ruimtelijke voorwaarden te creëren. Hierbij onderscheiden wij de volgende aspecten:

Beleidskader gezondheid, sport en bewegen 2024-2027

5 Wat hebben we hiervoor nodig? 6 Financiën

Inhoudsopgave Samenvatting

1 Aanleiding en beleidscontext 2 Cijfers en ontwikkelingen

3 Visie 4 Speerpunten

Hiermee beogen wij een kwalitatief sterke fysieke en sociale infrastructuur voor sport beschikbaar te hebben voor zoveel mogelijk Zeistenaren: verspreid over de gehele gemeente, bereikbaar en toegankelijk voor iedereen. In die takken van sport die er in Zeist toe doen. Dit betekent dat wij onze basisinfrastructuur in stand houden en eraan bijdragen dat zoveel mogelijk inwoners hier gebruik van kunnen maken met hun club, maatschappelijke organisatie, individueel of in groepsverband. Dit gaat om:

5 Wat hebben we hiervoor nodig? 6 Financiën

7 Monitoring en evaluatie Bijlagen

bonden en ondersteuningsorganisaties. Sportief Zeist is hierin de toegang en schakel die clubs helpt hun positie te versterken. Hiervoor willen wij meer tijd investeren in kwalitatief goede clubondersteuning. Daarnaast zetten wij, samen met Sportief Zeist, in op samenwerking met het platform van sportaanbieders Zeist in oprichting (zie verder onder 7). Vooral voor gebruik, (her)inrichting en bestemming van sportaccommodaties is het belangrijk om een heldere richtlijn te hanteren die duidelijkheid verschaft aan alle betrokken partijen: gemeente, exploitanten/ beheerders en huurders/ gebruikers van voorzieningen. Voor iedere investeringswens zal immers een afweging gemaakt moeten worden over het nut, de noodzaak en de wenselijkheid ervan. Tegelijkertijd is het van belang om een integrale afweging te maken. Welke inrichtingswensen zijn er en waarop valt dan uiteindelijk de keuze?

ʜ Het zwembad ʜ Sportvelden en sportparken (o.a. voetbal, hockey, korfbal, honkbal, tennis) ʜ Sporthallen ʜ Gymnastieklokalen De tarieven voor de huur van deze accommodaties liggen onder de kostprijs. Hiermee willen wij onze bijdrage leveren aan een betaalbare sport.

Wat gaan we doen? We willen hiermee de basis in stand houden en waar nodig en mogelijk versterken om in principe voor alle inwoners in Zeist sportbeoefening mogelijk te maken. Uiteindelijk draagt inclusieve, veilige en toegankelijke sportbeoefening ook bij aan een vitaal, gezond en sportief Zeist. Juist voor inwoners in een kwetsbare positie is bereikbaarheid, vindbaarheid en inclusiviteit van beweeg- en sportaanbod van cruciaal belang. Betaalbare sportaccommodaties en sterke, maatschappelijk betrokken sportaanbieders dragen daaraan bij. Met een sterke basis vullen wij ook de randvoorwaarden in voor een gelaagd sportbeleid: van recreatie- en breedtesport, naar competitiesport en eventueel opstap naar topsport. Onze clubs en voorzieningen spelen hierin een essentiële rol, in samenspel met gemeente,

Beleidskader gezondheid, sport en bewegen 2024-2027

M ultifunctionele accommodaties: wij streven naar meer functiemenging op en rond sportaccommodaties zodat die functies elkaar kunnen versterken, en wij uiteindelijk meer mensen bereiken. Door op sport accommodaties ook ruimte te bieden aan (meer) schoolgebruik, bedrijfssport, eerstelijnszorg (fysiotherapie), kinderopvang en welzijn, willen wij onze voorzieningen beter benutten zodat zij nog meer maatschappelijk rendement opleveren. Dit veronderstelt evenwel goede afspraken over gebruik, oog voor afstemming en samenwerking. Een centrale rol is hier weggelegd voor sportparkmanagement als het om sportvelden en opstallen op parken gaat.

Inhoudsopgave Samenvatting

1 Aanleiding en beleidscontext 2 Cijfers en ontwikkelingen

3 Visie 4 Speerpunten

ʜ Open sportparken: onderzocht zal worden onder welke voorwaarden wij gaan werken met het concept van zogeheten ‘open sportparken’. Het stimuleren van openbaar gebruik, zoals bekend van de beweegpleinen, is belangrijk, maar hierbij moeten eventuele zorgen van verenigingen met betrekking tot overlast en vandalisme serieus worden genomen. Bij een ‘open sportpark’ wordt het park optimaal benut, door letterlijk hekken te verwijderen en bewoners de mogelijk te bieden gebruik te maken van wandel- en hardlooppaden en eventueel ook van de velden. Dit vraagt uiteraard om gebruikers-, en beheerafspraken en toezicht. Wat mag wel en niet op de velden? Hoe gaan we om met de eigendommen van de club? Welke gebruikerstijden zijn wel en niet geschikt?

7 Monitoring en evaluatie Bijlagen

ʜ Kwaliteit accommodaties: In ons sportbeleid vragen wij aandacht voor het waarborgen van de kwaliteit van accommodaties. Dit vraagt om normering en handhaving van de kwaliteit van sportaccommodaties. Deels betreft dit landelijke normering zoals die is vastgelegd in het kwaliteitsbeleid sportaccommodaties van de landelijke organisaties NOC*NSF en Vereniging Sport en Gemeenten. Als gemeente kunnen wij aanvullende kwaliteitsafspraken maken met gebruikers en exploitanten. ʜ Duurzaamheid: wij helpen sportverenigingen om duurzamer te worden. Duurzaam vatten wij hierbij breed op: met aandacht voor energiebesparing en opwek, klimaatadaptatie, groen, natuur, circulariteit en duurzame mobiliteit. Dit doen we aansluitend op de doelstellingen zoals we die als gemeente in de Brede Milieuvisie hebben benoemd. Met Sportief Opgewekt vindt een inventarisatie plaats van verduurzamings mogelijkheden bij sportclubs met een eigen accommodatie. De adviezen

ʜ Afwegingskader investeringen in ruimte en inrichting voor sportvoorzieningen: wij gaan een afwegingskader ontwikkelen voor de ruimtelijke opgave en investeringen in de lokale sportinfrastructuur. Dit kan gaan om (vervangings-)investeringen in accommodaties, herindeling of uitbreiding van sportparken of verzoeken van particulier initiatief voor ruimte of faciliteiten voor sport. Wij zullen als gemeente een consistent en transparant afwegingskader moeten hebben om eenduidig beslissingen te kunnen nemen. Dit kader gaat onder meer in op wettelijke randvoorwaarden, de inzet van ambtelijke capaciteit, geprognosticeerd gebruik, kwaliteitsaspecten, sociale waarde, bereik, marktfalen, innovatie en financiële voorwaarden. In de bijlage is een format voor een dergelijk kader opgenomen.

Beleidskader gezondheid, sport en bewegen 2024-2027

5 Wat hebben we hiervoor nodig? 6 Financiën

kunnen worden geïmplementeerd in het kader van de BOSA 2024 (subsidie VWS). Daarnaast neemt de gemeente ook haar eigen verant woordelijkheid bij verduurzaming van gemeentelijke eigendommen, bouwprojecten en faciliteiten, zoals LED-verlichting op sportparken. Eventuele overlast van sportparkverlichting voor inwoners uit de directe omgeving zal de gemeente beperken door toepassing van kleppen. ʜ De gemeente als eigenaar en verhuurder van sportaccommodaties: tot op heden hebben wij geen principieel standpunt bepaald over de eigenaarsrol in het gemeentelijk sportaccommodatiebeleid. Zo zijn wij

Inhoudsopgave Samenvatting

1 Aanleiding en beleidscontext 2 Cijfers en ontwikkelingen

3 Visie 4 Speerpunten

eigenaar van de sporthallen, de gymlokalen van het openbaar onderwijs en de sportvelden, maar bijvoorbeeld niet van clubgebouwen op de sportparken. Zwembad Dijnselburg is eigendom van een BV, waarvan wij als gemeente Zeist voor de helft eigenaar zijn. Wij zijn voornemens om een meer expliciete rol te bepalen in ons accommodatiebeleid, waarbij eigenaarschap extra aandacht krijgt. Wat zijn de voordelen en nadelen van eigenaarschap? Welke ervaringen zijn opgedaan als vennoot bij de exploitatie van het zwembad? Daarnaast zijn wij voornemens om een meer consistent verhuurbeleid van onze sportaccommodaties te voeren door de mogelijkheden te onderzoeken om de huurtarieven te harmoniseren. Wij willen daarmee de onevenwichtigheden wegnemen, en gelijkberechtiging van huurders nastreven. Dit willen wij op kostenneutrale basis doen.

7 Monitoring en evaluatie Bijlagen

de agenda te zetten. Met een betere benutting overdag doordeweeks van het zwembad (marketing/doelgroep-zwemmen) is het zwembad nog meer in positie om een prominente rol te spelen in de toekomstvisie Dijnselburg.

ʜ Zwembad Dijnselburg: er zijn verschillende redenen om het beleid ten aanzien van het zwembad te verbeteren. Zo wordt het zwembad nog niet betrokken bij het integrale plan van aanpak voor GALA en het sportakkoord (de brede SPUK regeling). Terwijl zwemmen juist een manier is om op laagdrempelige wijze te bewegen, en daarmee invulling te geven aan positieve gezondheid voor verschillende doelgroepen – denk aan het bestrijden van eenzaamheid, het vergroten van beweegvaardigheid en van mentale gezondheid. Daarnaast neemt de zwemvaardigheid van de jeugd af. De afgelopen jaren halen minder kinderen voor hun twaalfde jaar een zwemdiploma. Wij stellen daarom voor om het maatschappelijk ondernemerschap van het zwembad te vergroten, meer zwemclubs te betrekken bij het sportakkoord, met scholen in gesprek te gaan over “de natte gymles” en meer algemeen zwemveiligheid hoger op

Beleidskader gezondheid, sport en bewegen 2024-2027

5 Wat hebben we hiervoor nodig? 6 Financiën

Inhoudsopgave Samenvatting

1 Aanleiding en beleidscontext 2 Cijfers en ontwikkelingen

3 Visie 4 Speerpunten

5 Wat hebben we hiervoor nodig? 6 Financiën

7 Monitoring en evaluatie Bijlagen

4.7 Sportstimulering en clubondersteuning

Wat gaan we doen?

Het stimuleren van sportbeoefening geven wij een impuls door middel van clubondersteuning en het samen met het maatschappelijk middenveld aanbieden van sportactiviteiten. Naast sportverenigingen willen wij particuliere sportaanbieders nauwer betrekken bij sportstimulering.

ʜ Sportief Zeist: Sportief Zeist is de vlag waaronder de gemeente Zeist sport- en beweegstimuleringsactiviteiten faciliteert, zoals benoemd in het sport- en preventieakkoord. Daarnaast vindt onder de vlag Sportief Zeist de ondersteuning plaats aan sportaanbieders. De organisatie die Sportief Zeist in uitvoering brengt ontvangt hiervoor o.a. de subsidiegelden uit de Brede Regeling Combinatiefunctionarissen (onderdeel van de brede SPUK) van de gemeente Zeist en stelt daarmee buurtsportcoaches, een JOGG-regisseur, de buurtsportcoach Inclusief sport en bewegen (richt zich ook op bijvoorbeeld LHBTIQ+) en een verenigingsondersteuner aan. Daarmee geeft zij invulling aan de maatschappelijke opdracht voor Sportief Zeist.

In Zeist is ruimte voor alle clubs die sport- en beweegactiviteiten aanbieden. Hier horen voor ons ook de ondernemende sportaanbieders bij. Onder nemende sportaanbieders, zoals fitnesscentra, vechtsportscholen en dansscholen blijken in staat om mensen uit alle rangen en standen van de samenleving te bereiken en aan zich te binden. Sportclubs bieden niet alleen sportactiviteiten aan in de vorm van wedstrijden en trainingen, maar brengen tegelijkertijd ook mensen bij elkaar en vervullen daarmee een belangrijke maatschappelijke rol. Wij waarderen die rol en willen daar dan ook graag een stimulans aan geven door open clubs letterlijk in de etalage te zetten en de onder steuning te geven die nodig is om die rol met verve te blijven vervullen. Hiermee willen wij bereiken dat alle inwoners van Zeist in ieder geval de mogelijkheid hebben om de sport te beoefenen waar zij voor kiezen, bij een open club in een gezonde sportomgeving. Zonder dat zij daarbij drempels ervaren!

Beleidskader gezondheid, sport en bewegen 2024-2027

Voor de komende jaren ligt het accent op het vergroten van de maat schappelijke impact van sportclubs door middel van clubondersteuning, een wijkgerichte en doelgroepgerichte aanpak van beweegstimulering en het verbinden van maatschappelijke partners uit de (eerste lijns-)zorg, welzijn en onderwijs aan laagdrempelig sportaanbod. Buurtsportcoaches maken gebruik van wijkanalyses om te bepalen welke interventies zij in de wijk gaan inzetten om specifieke doelgroepen te bereiken met sport- en beweegactiviteiten.

Inhoudsopgave Samenvatting

1 Aanleiding en beleidscontext 2 Cijfers en ontwikkelingen

3 Visie 4 Speerpunten

ʜ Veiligheid, integriteit en sportplezier: iedereen moet kunnen sporten en bewegen in een omgeving waar je je veilig voelt en je jezelf kunt zijn. Alleen in een sociaal veilig sportklimaat kun je echt met plezier sporten. De gemeente Zeist wil sportclubs ondersteunen bij de campagne van NOC*NSF en Vereniging Sport en Gemeenten om de basisnorm sociale veiligheid (de vier V’s) bij alle sportaanbieders in te voeren. Dit houdt in dat alle sportclubs: 1. g ratis Verklaringen Omtrent Gedrag (VOG) kunnen aanvragen voor sporttechnisch kader en jeugdbegeleiders, 2. e en vertrouwenscontactpersoon hebben waar sporters/ leden terecht kunnen voor vragen of meldingen over grensoverschrijdend gedrag, 3. o ver een gedragscode sociale veiligheid en integriteit beschikken, die jaarlijks onder de aandacht wordt gebracht van leden en kader en 4. b eschikbare e-learnings aanbieden aan hun trainers, coaches en jeugdbegeleiders over deze thematiek. Deze vier maatregelen vormen

7 Monitoring en evaluatie Bijlagen

Dit doet Sportief Zeist in samenspraak met de bonden en mogelijk andere clubondersteuners (Platform Ondernemende Sportaanbieders of Rabo-clubsupport) en indien nodig met de gemeente Zeist, bijvoorbeeld als het aansluit op het accommodatiebeleid. Sportief Zeist wordt hiermee in feite het “loket” voor clubondersteuning. In het uitvoeringsplan maken wij binnen dit algemene kader nadere afspraken over de aard, omvang en kwaliteit van de ondersteuningsmaatregelen: welke clubs komen in aanmerking? Voor welke vragen? En met welke gewenste resultaten? ʜ Sportplatform: om het lokale sportaanbod verder te versterken faciliteren wij de ontwikkeling van een lokaal Sportplatform Zeist waarin in principe alle sportaanbieders in Zeist zich kunnen verenigen. Sportief Zeist verzorgt de ondersteuning van dit platform door middel van een ‘secretarisrol’. Het platform bundelt de krachten van de sportaanbieders, bevordert onderlinge samenwerking en coördineert de samenwerking met de

de basis voor elke sportaanbieder om veilig en met plezier te kunnen laten sporten. D e verenigingsondersteuner van Sportief Zeist helpt dit proces te organiseren.

gemeente. Het platform kan de gemeente bovendien gevraagd of ongevraagd adviseren. Bovendien is het platform aanspreekpunt voor de gemeente Zeist of andere partijen namens de sportaanbieders. Daarmee beogen wij de positie van de sport in Zeist te versterken. De clubondersteuner van Sportief Zeist organiseert in samenspraak met het Sportplatform met enige regelmaat een sportcafé om relevante onderwerpen met elkaar te bespreken. Het platform heeft een eerste kring betrokkenen (een soort lichte vorm van bestuur) uit besturen van verenigingen/ aanbieders (veldsport, zaalsport, zwemsport, commerciële sport), eventueel onderwijs, welzijn en zorg.

ʜ Toegang en coördinatie clubondersteuning: wij willen de onder steuning aan clubs meer en beter faciliteren. Deze rol leggen wij in handen van Sportief Zeist, bij de verenigingsondersteuner. Wij zien Sportief Zeist dan ook bij uitstek als het coördinatiepunt van waaruit clubondersteuning wordt georganiseerd. Hier kunnen sportaanbieders terecht met hun vragen en knelpunten op organisatiegebied. Sportief Zeist doet de intake van de vragen, onderzoekt welke interventie of ondersteuning nodig is en welke partij dit het beste kan leveren.

Beleidskader gezondheid, sport en bewegen 2024-2027

5 Wat hebben we hiervoor nodig? 6 Financiën

Inhoudsopgave Samenvatting

1 Aanleiding en beleidscontext 2 Cijfers en ontwikkelingen

3 Visie 4 Speerpunten

ʜ Scouting: de maatschappelijke waarde van scouting is goed vergelijk baar met die van de georganiseerde sport. Bovendien is de organisatie ervan eveneens vergelijkbaar met de sportsector, namelijk in verenigings verband, met geschoold kader en onder bestuurlijke verantwoordelijkheid van een centrale bond. Scouting is daarmee op zijn minst “familie” van

Beleidskader gezondheid, sport en bewegen 2024-2027

5 Wat hebben we hiervoor nodig? 6 Financiën

7 Monitoring en evaluatie Bijlagen

de sport met zijn pedagogische -, sociale - en gezondheidswaarden. Om die reden kiezen wij ervoor scouting mee te nemen in het regime van het sportbeleid, zodat zij in dat kader ook vanuit de gemeente ondersteund kan worden.

1 Aanleiding en beleidscontext 2 Cijfers en ontwikkelingen

Inhoudsopgave Samenvatting

3 Visie 4 Speerpunten

Wat hebben we hiervoor nodig?

Beleidskader gezondheid, sport en bewegen 2024-2027

5 Wat hebben we hiervoor nodig? 6 Financiën

7 Monitoring en evaluatie Bijlagen

Inhoudsopgave Samenvatting

1 Aanleiding en beleidscontext 2 Cijfers en ontwikkelingen

3 Visie 4 Speerpunten

5 Wat hebben we hiervoor nodig? 6 Financiën

7 Monitoring en evaluatie Bijlagen

5. Wat hebben we hiervoor nodig? Voor zowel sport als gezondheid is uit het evaluatieonderzoek en de input van de partners het belang van de regierol van de gemeente naar voren gekomen. Als gemeente geven wij deze regierol vorm door te verbinden, te sturen en te faciliteren. We sturen op de voortgang van dit beleid en op het bijbehorende te ontwikkelen uitvoeringsplan. Daarnaast komt uit de evaluatie naar voren dat de samenwerking tussen partners beter kan. Hier pakken we als gemeente een rol in. We verbinden partners actief met elkaar en brengen partners samen. Dit doen we in een overlegstructuur, waarin ook de onderdelen uit het plan van aanpak ‘Samen gezonder in Zeist’ worden besproken. Ook organiseren we jaarlijks/één keer per twee jaar een brede netwerkbijeenkomst voor stakeholders op het gebied van sport, gezondheid en sociale basis, om kennis en ervaringen uit te wisselen maar vooral ook om elkaar te leren kennen en verbindingen te leggen.

Naast de samenwerking met partners is ook de interne samenwerking belangrijk bij de uitvoering en de monitoring van dit beleidskader. Sport en gezondheid hebben veel raakvlakken met andere beleidsterreinen. We zoeken daarom actief verbinding met andere afdelingen, zoals bestaanszekerheid, sociale basis, jeugd, ruimtelijke ordening, vastgoedbeheer, financiën en onderwijs en zorg. Met elkaar werken we aan de speerpunten zoals omschreven in dit beleidskader. Vanuit sport en gezondheid pakken we de regisseursrol. Dat betekent ook coördinatie van alle beleidsinspanningen die vanuit de gemeente plaatsvinden. Omwille van het integrale karakter van sport vragen wij extra aandacht voor een sterkere clustering van sportbeleid, accommodatiebeleid en exploitatie en beheer. Zodat zowel de zicht- als vindbaarheid naar binnen en naar buiten groter worden. Dat komt ook onze rol als opdrachtgever richting de uitvoerende partners, zoals Sportief Zeist en GGDrU, ten goede.

Het verbinden en faciliteren vanuit de regierol kost capaciteit. Er is een schakel tussen beleid en uitvoering nodig, iemand die het netwerk van partners coördineert en dichtbij partners staat. Hiertoe willen we een coördinator gezondheid, sport en preventie inzetten. Om zelf de regie te houden, kiezen we er bij de opstart van deze rol voor om deze persoon vanuit de gemeente te laten werken. In de toekomst zou deze functie inclusief een duidelijke opdracht belegd kunnen zijn bij een uitvoerings organisatie. De coördinator werkt nauw samen met andere coördinatoren die al actief zijn, o.a. op taal, kansrijke start, de netwerkcoördinator Zorg4Zeist en de nieuwe coördinator op bestaanszekerheid. Samen zijn zij de schakels richting de uitvoering en coördineren het netwerk en de voortgang van het uitvoeringsplan.

Beleidskader gezondheid, sport en bewegen 2024-2027

Zoals onder het speerpunt gezonde leefomgeving genoemd, is specifieke inzet op dit thema nodig. De relatie tussen het sociaal en fysieke domein vraagt specifieke aandacht, zodat wij input vanuit de gezonde leefomgeving kunnen inbrengen bij ruimtelijke opgaven. Op deze manier kunnen sport en gezondheid goed meegenomen worden bij ruimtelijke projecten en bijvoorbeeld bij inrichtingen van (nieuwe) wijken. Daarnaast wordt er op die manier goed rekening gehouden met gezondheidsaspecten in de ruimtelijke omgeving, wat ook bijdraagt aan het verkleinen van gezondheidsverschillen. We verkennen de mogelijkheden voor een adviseur gezonde leefomgeving.

1 Aanleiding en beleidscontext 2 Cijfers en ontwikkelingen

Inhoudsopgave Samenvatting

3 Visie 4 Speerpunten

Financiën

Beleidskader gezondheid, sport en bewegen 2024-2027

5 Wat hebben we hiervoor nodig? 6 Financiën

7 Monitoring en evaluatie Bijlagen

1 Aanleiding en beleidscontext 2 Cijfers en ontwikkelingen

Inhoudsopgave Samenvatting

3 Visie 4 Speerpunten

5 Wat hebben we hiervoor nodig? 6 Financiën

7 Monitoring en evaluatie Bijlagen

6. Financiën In dit hoofdstuk beschrijven we welke kosten en budgetten er zijn voor het uitvoeren van het beleid zoals omschreven in dit beleidskader.

Het GGD basistaken-budget wordt besteed aan de wettelijk verplichte taken vanuit de wet publieke gezondheid die belegd zijn bij de GGDrU. We hebben daarin geen lokale keuzevrijheid. Deze inzet draagt natuurlijk wel bij aan de gezondheid van onze inwoners.

Financiële paragraaf gezondheid Voor een groot gedeelte kunnen we uitvoering geven aan het plan middels de bestaande budgetten. Het gaat voor gezondheid om een aantal structurele budgetten (GGD basistaken, GGD maatwerk en lokaal gezondheidsbeleid) en een aantal incidentele budgetten (SPUK preventieakkoord. Voor de brede SPUK regeling, behorende bij het GALA, geldt dat deze een aantal structurele en een aantal incidentele budgetten bevat.

Omschrijving budget

In onderstaande tabel zijn beknopt de budgetten te vinden die beschikbaar zijn voor de uitvoering van het kader en de onderdelen op het gebied van gezondheid. Een uitgebreid overzicht van de budgetten uit de brede SPUK-regeling is te vinden in de bijlage.

2024

2025

2026

2027

GGD basistaken (structureel, lokaal budget)

€ 2.663.783

€ 2.664.810

€ 2.663.304

GGD maatwerk (structureel, lokaal budget)

€ 172.615

Lokaal gezondheid (structureel, lokaal budget)

€ 92.872

SPUK breed budgetten gezondheid (incidenteel, rijksmiddelen , zie overzicht in bijlage)

€ 471.555

€ 398.667

€ 276.429

Preventieakkoord (incidenteel, rijksmiddelen)

€ 40.000

Totaal:

€ 3.440.825

€ 3.328.964

€ 3.205.221

Benodigd budget:

€ 3.440.825

€ 3.328.964

€ 3.344.428

€ 139.207

Tekort:

Beleidskader gezondheid, sport en bewegen 2024-2027

Inhoudsopgave Samenvatting

1 Aanleiding en beleidscontext 2 Cijfers en ontwikkelingen

3 Visie 4 Speerpunten

5 Wat hebben we hiervoor nodig? 6 Financiën

7 Monitoring en evaluatie Bijlagen

Het totaal beschikbare budget neemt met het jaar af, omdat een aantal budgetten uit de brede SPUK-regeling wegvallen en/of verminderen. De budgetten uit de brede SPUK regeling zijn onderdeel van het Gezond en Actief Leven Akkoord. Dit akkoord beschrijft de financiering van verschillende (bestaande en nieuwe) programma’s en aanpakken waarover afspraken zijn gemaakt, welke zijn gebundeld in één specifieke uitkering (SPUK). De verdeling van de SPUK-middelen wordt gebaseerd op inwonertal en het aantal inwoners met gezondheidsachterstanden (gebaseerd op inkomensniveau en opleidingsniveau). Gemeenten worden zodoende in staat gesteld om met prioriteit in te zetten op inwoners, buurten en wijken waar sprake is van achterstanden. Een aantal van deze middelen zijn structureel, een aantal incidenteel. De volgende onderdelen uit de SPUK t.b.v. gezondheid zijn structureel: terugdringen gezondheidsachterstanden, kansrijke start en valpreventie. Voor de incidentele onderdelen (gezonde leefomgeving, aanpak overgewicht en obesitas, vroegsignalering alcohol-

mindere mate uitgevoerd worden. Het is op dit moment nog onbekend of deze regeling verlengd wordt. Het nieuwe kabinet zal hier een besluit over nemen. Wanneer nodig doen we hiervoor meldingen bij de kadernota 2026 en 2027.

problematiek, mentale gezondheid, versterken kennis en adviesfunctie GGD en coördineren regionale preventief infrastructuur) geldt dat deze allemaal volledig wegvallen per 2026. Dit verklaart het verschil in de SPUK budgetten tussen 2025, 2026 en 2027.

wordt goedgekeurd, onderzoeken we of er andere mogelijkheden zijn en/of nemen we dit mee richting Raad. Hetzelfde geldt voor het jaar 2027.

De inzet op preventie van alcohol- en middelengebruik vanuit het PHP Alcohol en zoals omschreven in dit kader, leidt tot uitvoeringskosten. We hebben voor de dekking van deze kosten, samen met de andere gemeenten in de ZOU regio, een aanvraag ingediend voor regionale middelen behorend bij het Integraal Zorg Akkoord zoals onder het speerpunt gezonde leefstijl omschreven. De aanvraag voor 2024 is inmiddels goedgekeurd, voor 2025 en 2026 dienen we ook een aanvraag in. Het gaat om een aanvraag voor de Zuid Oost Utrecht-gemeenten, voor het opzetten van een duurzame aanpak op scholen a.d.h.v. Helder op School en de Gezonde School aanpak. Wanneer de aanvraag voor 2025 en 2026 niet

Gelijktijdig met dit beleidsplan sport, bewegen en gezondheid wordt het Preventie- en Handhavingsplan Alcohol 2024 - 2028 vastgesteld. Er is op dit moment onvoldoende capaciteit om de inzet op het gebied van handhaving en toezicht, zoals omschreven in het PHP Alcohol, uit te kunnen voeren. We verkennen hiervoor komende periode wat er nodig is. Hiervoor is een aanvraag bij de kadernota 2025 ingediend. Aanvragen bij de kadernota zijn informerend van aard. Bij de begroting 2025 wordt hierover besloten.

Het wegvallen per 2026 van een aantal onderdelen is een risico, want we hebben de SPUK-budgetten wel structureel nodig om uitvoering te kunnen geven aan de activiteiten zoals omschreven in dit kader. Denk hierbij aan de uitvoering van de ketenaanpak voor kinderen met overgewicht, het uitvoeren van de JOGG-aanpak, het inzetten op een gezonde leefomgeving en inzetten op mentale gezondheid. Veel van deze activiteiten kunnen dan niet meer/in

Beleidskader gezondheid, sport en bewegen 2024-2027

Inhoudsopgave Samenvatting

1 Aanleiding en beleidscontext 2 Cijfers en ontwikkelingen

3 Visie 4 Speerpunten

Naast deze kosten voor de uitvoering van de activiteiten en het preventieen handhavingsplan alcohol, is er ook een coördinator nodig voor het komen tot de uitvoering van het beleid en het vormgeven van de regierol, dit geldt voor zowel sport als gezondheid. Voor de coördinator is gedeeltelijke financiering vanuit de brede SPUK-regelingen mogelijk. Volledige financiering vanuit de SPUK-regelingen is niet mogelijk, omdat de resterende SPUK- budgetten noodzakelijk zijn voor opstart- en uitvoeringskosten, om ook aan de verplichtingen die genoemd zijn in het GALA te kunnen voldoen. Voor 2024 is er cofinanciering van €30.000 mogelijk vanuit de brede SPUK. Voor 2024 is er dan geen tekort, omdat het hier om een half jaar gaat (september t/m december 2024). Vanaf 2025 ontstaat hierop een tekort, ook in dit jaar is maximaal €30.000 cofinanciering vanuit de SPUK mogelijk. Hiervoor is een melding ingediend bij de kadernota 2025. Voor 2026 en 2027 is minder cofinanciering mogelijk, omdat het totaal budget van de SPUK in 2026 en 2027 een stuk lager is. Voor de jaren 2025, 2026 en 2027 is hiertoe een

7 Monitoring en evaluatie Bijlagen

Zoals het coördineren en regie houden op het lokale hitteplan, advisering bij de verkenning voor een wijkaanpak Zeist West en advisering rondom het Schone Lucht Akkoord. Voor deze rol is €10.000 cofinanciering mogelijk vanuit het SPUK-onderdeel gezonde leefomgeving in 2024 en 2025. We verkennen komende periode welke (tijdelijke) financieringsmogelijk heden er verder zijn vanuit RO in het kader van de omgevingsvisie en vanuit de brede SPUK-regeling. Daarnaast is een melding ingediend bij de kadernota 2025. Bij de begroting 2025 wordt hierover besloten.

melding bij de kadernota 2025 ingediend. Bij de begroting 2025 wordt hierover besloten. Daarnaast is in dit beleidskader opgenomen dat we de mogelijkheden voor de rol/functie van een adviseur gezonde leefomgeving verkennen. Deze adviseur legt actief de verbinding vanuit het sociaal domein met het fysieke domein, onder andere in het kader van de omgevingsvisie Zeist 2050 en het Omgevingsplan. De adviseur geeft advies vanuit het oogpunt gezonde leefomgeving voor ruimtelijke ontwikkelingen en bij de wijkaanpakken en zorgt ervoor dat gezondheidskundige kennis vergroot wordt bij/in samenwerking met het fysieke domein. Daarnaast coördineert ook deze adviseur een aantal zaken uit dit kader, vanuit het speerpunt gezonde leefomgeving.

Beleidskader gezondheid, sport en bewegen 2024-2027

5 Wat hebben we hiervoor nodig? 6 Financiën

Inhoudsopgave Samenvatting

1 Aanleiding en beleidscontext 2 Cijfers en ontwikkelingen

3 Visie 4 Speerpunten

Financiële paragraaf sport en bewegen De begroting van sport en bewegen kenmerkt zich door een aantal structurele budgetten en een aantal incidentele budgetten. In de onderstaande tabel zijn de budgetten te vinden die beschikbaar zijn voor de uitvoering van dit kader, onderdeel sport en bewegen.

5 Wat hebben we hiervoor nodig? 6 Financiën

7 Monitoring en evaluatie Bijlagen

Met deze begroting zijn de bedragen weergegeven waarmee het uitvoeringsprogramma gefinancierd kan worden. Opvallend is dat het totaal beschikbare budget voor sport en bewegen afneemt. Dit komt omdat structurele en incidentele middelen vanuit het Rijk afbouwen en/of stoppen. Het wegvallen van deze budgetten zal vanaf 2025 en verder een knelpunt

Omschrijving budget

2024

2025

2026

2027

SPUKBR Brede Regeling Combinatiefuncties (incidenteel, rijksmiddelen)

€ 278.105,-

€ 268.664,-

€268.664,-

Gemeentelijke cofinanciering Brede Regeling Combinatiefuncties (structureel, lokaal budget)

€ 109.945,-

SPUKBR Lokaal Sportakkoord (incidenteel, rijksmiddelen)

€ 48.474,-

€ 40.395,-

€ 31.059,-

€31.059,-

Sportondersteuning (structureel, lokaal budget)

€ 40.931,-

Sportstimulering (structureel, lokaal budget)

€ 34.876,-

Jeugdsportsubsidie (structureel, lokaal budget)

€ 104.644,-

Flexsport subsidie (structureel, lokaal budget)

€ 2.941,-

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14404374/1