02-21RV029 - Bijlage 2 Inspraaknotitie TVW

Mee eens, de warmtetransitie is slechts één van de belangen waarvoor een afweging gemaakt moet worden. De gemeente hecht veel waarde aan de waarden voor erfgoed en het landschap. Er dient een goede afweging gemaakt moeten worden van al deze belangen. Inclusief de belangen van het klimaat. De huidige beschermende regels blijven van kracht. Zo is het isoleren van monumenten, of het plaatsen van zonnepanelen in een beschermd dorpsgezicht niet zo maar mogelijk. Ook zijn er extra beperkingen om duurzame energie in specifieke natuurgebieden te mogen plaatsen. Een groot deel van de gemeente is NNN gebied (NatuurNetwerk Nederland) en daar zijn de mogelijkheden beperkt.

Griffensteijn heeft als meest waarschijnlijk optie een warmtenet of een individuele/klein collectieve oplossing. Het buurtuitvoeringsplan zal daarover later meer duidelijkheid geven. Het lijkt vooralsnog niet waarschijnlijk dat groen gas een goede betaalbare optie is voor

Ja, toegevoegd op pagina 48: Specifieke aanpak voor monumenten. Zeist kent veel monumentale woningen en andere historisch beschermde objecten. Het is ingewikkeld deze vergaand te verduurzamen en over te stappen op een nieuwe warmtevoorziening, zonder afbreuk te doen aan de monumentale en cultuurhistorische waarde. Samen met monumenteigenaren bekijken we wat er wel en niet kan.

Nee

54

55

isolatiewaarde van mijn woning waarschijnlijk onvoldoende blijven om af te kunnen zien van een hoogwaardige warmtebron zoals aardgas. De visie bevestigt dat voor huizen uit de jaren dertig. Aardgas zou wel kunnen worden vervangen door waterstofgas als energiedrager of biogas als energiebron. lk pleit er dan ook voor om het aardgasnet volledig te behouden en, in elk geval voor de jaren-dertig woningen in Griffensteijn, waterstofgas of biogas als alternatief aan te bieden.

Griffensteijn.

Uit de visie komt naar voren dat voor Griffensteljn aansluiting op een warmtenet zal worden onderzocht als alternatief. Vermoedelijk zal het Rijk wettelijk vastleggen dat daarvoor geen aansluitplicht komt, maar dat wie wil recht heeft op aansluiting. Bij een warmtenet zal de gehele CV- installatie opnieuw moeten worden aangelegd, omdat de warmte op een ander punt binnenkomt (uit de grond in plaats van op zolder!.). Afkoppeling van mijn woning van het aardgasnet en aansluiting op een warmtenet lijken mij níet realistisch voor mijn woning en voor veel woningen in Griffensteijn zonder ingrijpende en kostbare veranderingen aan de woning. Volgens een technisch expert die ik hierover heb benaderd is het ook om warmte technische redenen geen haalbare kaart. Mijns inziens zal voor een warmtenet voor woningen van deze leeftijd moeten worden aangetoond dat de woningen afdoende kunnen worden verwarmd (mijn radiatoren zijn bemeten op aardgas) en dat aansluiting mogelijk is zonder grote ingrepen in bestaande CV systemen. Warmtepomp: Aan elektrische verwarming met een warmtepomp zijn bezwaren verbonden. Warmtepompen schaden het aanzicht van woningen maar vooral zorgen zij voor geluidsoverlast. Wanneer een groot deel van de

Voor elke woning moet het alternatief voor aardgas een reële en werkbare oplossing zijn. Zowel technisch als financieel. Per buurt, per type woning wordt in de buurtuitvoeringsplannen uitgewerkt wat het beste alternatief is.

Als u al isolatiemaatregelen heeft genomen dan is 70 °C waarschijnlijk voldoende om uw woning aardgasvrij te verwarmen. Zowel met een warmtenet maar ook met een warmtepomp kan deze temperatuur geleverd worden. In de recent toegevoegde bijlag F kunt u meer informatie vinden over de maatregelen die per buurt nu al genomen kunnen worden. Nee

Er is nog 29 jaar te gaan. In die periode zullen de meeste huizen waarschijnlijk sowieso een keer een ingreep in de cv installatie behoeven. Daarvan kan gebruik gemaakt worden in de transitie.

Landelijk wordt gewerkt aan strengere geluidseisen voor buitenunits voor warmtepompen. Dit wordt opgenomen in het Bouwbesluit. De verwachting is dat dit per 1 april 2021 van kracht wordt.

Nee

56

woningen warmtepompen heeft zal de nachtelijke stilte verleden tijd zijn. Dat heeft gevolgen voor de gezondheid en het zet de sociale verhoudingen tussen buren onder druk, helemaal wanneer de één zijn warmtepomp zo plaatst dat de overlast vooral bij de ander landt. Gemeente Zeist zou voor warmtepompen een stringent kader dienen te ontwikkelen met betrekking tot geluidsoverlast, aanzicht van woningen en verhoudingen tussen buren. Dat kader zal ervoor moeten zorgen dat de geluidsoverlast binnen de woning van de eigenaar zelf wordt opgevangen (isolatie) en niet wordt weggeleid naar de buren. Daarop zal ook moeten worden gehandhaafd. Randvoorwaarden Verbod op houtstook door particulieren. Sommige particulieren gebruiken een houtkachel of pellet kachel om hun huis te verwarmen en een open haard voor sfeerverwarming. Dit leidt tot enorme uitstoot van houtrook en fijnstof en zorgt voor overlast. De transitie naar duurzame warmte brengt grote risico's met zich mee dat de stook van hout en hout pellets toeneemt. Dit is onwenselijk om redenen van volksgezondheid; wetenschappelijk bestaat daar een overdaad aan bewijs voor. lk verzoek gemeente Zeist dan ook om in de visie een passage mee te nemen over uitfasering van alle houtstook door particulieren. Uit eigen ervaring kan ik u vertellen hoeveel overlast houtstook geeft.

Als gevolg van mijn werk in Brussel, waar de lucht ernstig vervuild is, heb ik astma ontwikkeld. Buren in een blok verder in de straat stoken hun verwarming volledig op hout. De rook daarvan is dusdanig dat ik pas halverwege de nacht het raam kan open zetten, als verderop de kachel uit is gegaan. Huis, kozijnen en ramen zijn in een mum van tijd bedekt met zwarte roet, net als in Brussel het geval was door de diesel uitlaatgassen. De vrijheid van mijn buren even verderop om hun huis volledig op hout te verwarmen gaat ten koste van mijn vrije adem en gezondheid. Verhuizen doen wij ook niet zomaar want met enige pech herhaalt het probleem

We verwachten geen grootschalige houtstook-oplossing op buurtniveau. Ook voor individuele huizen binnen de bebouwde kom heeft houtstook niet onze voorkeur, vanwege het negatieve effect op de luchtkwaliteit.

Ja, in de definitie van pelletkachel op pagina 81 hebben we het woord “sneller” weggelaten: het gebruik van pelletkachels in de gebouwde omgeving wordt afgeraden.

57

58

0448795 Pc 3703 inwoner

59

0457866 Pc 3704

60

zich op een andere plek. Ik reken op gemeente Zeist om verantwoordelijkheid te nemen dat houtstook zal worden uit gefaseerd. De visie zou hierover duidelijkheid moeten verschaffen. Geen warmtenet op basis van houtige biomassa Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat biomassa op papier voor Nederland duurzaam lijkt, maar in werkelijkheid tot vernietiging van bossen elders leidt. Ook geeft biomassa uitstoot van fijnstof, waar het niveau in Zeist is toch al relatief hoog van is volgens het RIVM. De Warmtetransitie moet niet leiden tot extra luchtvervuiling. Houtige biomassa zou in Zeist daarom geen plaats dienen te krijgen in de warmtetransitie, ik waardeer het dat hiervan inderdaad wordt afgezien. Gezien de transitiepilots die op verschillende plaatsen in Nederland afgeblazen zijn alsmede het feit dat in Duitsland juist subsidie wordt gegeven aan bewoners die op aardgasoverstappen denk ik dat de Gemeente Zeist zich door de milieubeweging het bos in laat sturen.

Aankondiging van dit plan naar burgers, gelezen op 25-11 -2020. Plan toegestuurd gekregen op 15-122020. Reageren voor 17-1-2021, is krap 5 weken om te lezen, buren te activeren en te reageren en dat alles in de decembermaand. Bijna onmogelijke opgave. Dan heb ik reeds contact gehad met een gemeenteambtenaar over het feit, dat de gemeente er niet van uit moet gaan, dat burgers via de Nieuwsbode op de hoogte gesteld kunnen worden over belangrijke zaken. De Nieuwsbode is in deze wijk een tijdlang niet bezorgd geweest, dus waren wij niet op de hoogte van een aantal zaken. Een buurvrouw heeft nu de taak op zich genomen om de Nieuwsbode rond te brengen om er zeker van te zijn, dat wij die nu

De toepassing van het gebruik van houtige biomassa in Zeist zal zeer beperkt zijn. Er wordt echter niet volledig van afgezien. Als het wordt toegepast dan lijkt het voor de hand te liggen voor lokaal snoeiafval te kiezen als bron.

Nee

Het opstellen van de transitievisie warmte en het doel om aardgasvrij te worden, volgt uit de nationale doelstellingen en de Klimaatwet. Als gemeente ondersteunen we die ambitie omdat de gevolgen van CO2emissies ons zorgen baart. En het gebruik van aardgas is de grootste bron van CO2-emissies, zowel in Zeist als in Nederland.

Nee

Bedankt dat u toch de moeite heeft genomen

Nee

De Nieuwsbode is een belangrijk kanaal, maar zeker niet het enige kanaal dat we gebruiken. Afhankelijk van de situatie kiezen we ook voor huis aan huisbrieven, mailnieuwsbrieven, publiciteit via andere persmedia, Facebook, Twitter, Instagram of LinkedIn.

Nee

Belangrijke berichten over het thema duurzaamheid worden bijvoorbeeld altijd

ontvangen. Zo is het hele plan van windmolens en zonnepanelen aan ons voorbij gegaan. En nu is het plan al goedgekeurd en niets meer aan te doen. Ik noem dit punt hier, omdat het ook over energie gaat. Ik wil de gemeente Zeist vriendelijk toch dringend vragen om belangrijke informatie om na te denken over duidelijke informatievoorziening. U kunt mij benaderen wat ideeën betreft. Ik woon in een actieve meedenkbuurt die openstaat om zich op welke manier dan ook naar draagkracht in te zetten. Wat betreft het transitievisie warmte plan zou ik graag persoonlijk op de hoogte gehouden willen worden. Dan kan ik de informatie waar nodig verder verspreiden en/of medebewoners activeren. Voor alle duidelijkheid, ik ben niet technisch onderlegd en maar kan me beperkt inzetten wat het proces betreft.

gedeeld via de emailnieuwsbrief Nieuwe Energie. U kunt zich daarop abonneren via www.zeist.nl/nieuwsbrieven Ook hebben we in november 2019 huis aan huis een energiekrant van 8 pagina's laten bezorgen om alle inwoners te informeren over de ontwikkelingen rond de energietransitie. Aanleiding was het raadsbesluit over de Routekaart Nieuwe Energie. Bij actualisering van de Routekaart herhalen we dat mogelijk.

61

Het is goed dat er een voorlopig plan gemaakt is dat elke 5 jaar aangepast gaat worden. Blz 08 We blijven alert op innovatie. Wie heeft de eindverantwoordelijkheid en hoe wordt deze Informatie verwerkt?

Nee

62

Hoe lang is er aan dit rapport gewerkt?

63

Worden opmerkingen nog meegenomen in het definitieve rapport? Blz 15 Het plan is ter inzage gelegd in november / december, zodat je kunt reageren voor het plan naar de raad gaat. Dit kan ik echt niet serieus nemen in tijden van Corona en de feestmaand december ( zie verder pagina 1 van mijn reactie )

We maken iedere vijf jaar een nieuwe Transitievisie die door de raad wordt vastgesteld. De gemeenteraad is eindverantwoordelijk. Innovatie is een belangrijk onderwerp in alle gesprekken, onderzoeken en plannen over dit thema. Met de vaststelling van de Routekaart Nieuwe Energie voor Zeist in 2019 is begonnen met onderzoek en analyse en een start gemaakt met meerdere buurtverkenningen. Dit is input geweest voor het maken van de Transitievisie Warmte. Ja Vervelend dat u de inspraakperiode te kort vond. De periode was van 15 november tot 17 januari. We hebben daarbij wel rekening gehouden met de feestdagen door een wat langere inspraakperiode te kiezen dan

Nee

64

Nee

65

Blz 17 Hoe worden we op de hoogte gehouden van toekomstig beleid en toekomstige uitwerkingsplannen?

66

Blz 03 Er wordt alleen aardgas genoemd als fossiele brandstof, als vervuiler. Aardgas is relatief de goedkoopste en schoonste vorm, steenkool en bruinkool worden niet genoemd! Het verbannen van aardgas is energiebron weggooien zonder dat je op lange termijn en goede oplossing is. Het is een landelijk probleem, die de gemeentes moeten uitvoeren. Samenwerking van regio's zou op zijn plaats zijn, om een totaal overzicht te hebben wat we burgers en de natuur aandoen. Denk alleen al aan het plaatsen van windmolens en zonnepanelen, is er al een totaal plaatje waar al deze voorzieningen komen te staan?

67

Ik ben geen technicus en geen ict-er die grafieken maken kan, maar kan wel berekenen en bedenken dat we ondanks alle genoemde alternatieven problemen gaan krijgen met de Energievoorziening... Het is daarom goed dat er een plan gemaakt wordt, dat elke 5 jaar bijgesteld wordt, waarin niet alleen de innovaties verwerkt worden, maar ook de processen in de genoemde buurten, waarbij vertragingen kunnen oplopen.

gebruikelijk. Deze Transitievisie is pas een startpunt, de uitwerking in buurtuitvoeringsplannen zal veel mogelijkheden tot participatie bevatten. We nodigen u van harte uit dan weer mee te praten. U kunt zich abonneren op de mailnieuwsbrief Nieuwe Energie via de website: www.zeist.nl/nieuwsbrieven. Ook is actuele informatie te vinden op de webpagina www.zeist.nl/tvw of op www.zeist.nl/nieuweenergie. In Zeist is aardgas verantwoordelijk voor het grootste deel van de CO2-uitstoot bij gebouwen. Andere brandstoffen voor verwarming van gebouwen worden in Zeist beperkt gebruikt. Samenwerking en afstemming over de energietransitie vindt plaats in Regionale Energiestrategie (RES)– verband. In Nederland zijn 30 RES- regio's. In onze regio is de RES een samenwerking van de zgn U16 gemeenten. Ook tussen RES-regio's vindt afstemming plaats. Daarbij ligt de focus op nu op mogelijke opwekgebieden (zoeklocaties) tot 2030. Er is nog geen totaalplaatje beschikbaar, maar daar wordt wel aan gewerkt. De RES 1.0 wordt voor de zomer verwacht. Ja actualisatie vindt minstens iedere vijf jaar plaats en gaat niet alleen over innovatie, maar zeker ook over de uitvoering op buurtniveau.

Nee

Nee

68

Blz 08 en 28: Biomassa als warmtebron kan en mag niet genoemd worden. Het is onacceptabel!!!! En vandaag werd het in de Kamer ook weer genoemd om de subsidies op biomassa zsm te beëindigen.

Landelijk zien we inderdaad dat subsidies op biomassa minder aantrekkelijk worden gemaakt en de rol van biomassa in energievisies wordt teruggebracht. Bij het gebruik van biomassa moet worden voldaan aan duidelijke duurzaamheidscriteria.

Nee

De toepassing van biomassa als warmtebron in Zeist zal zeer beperkt zijn, maar we willen deze optie nog niet helemaal afschrijven voor alle situaties. Wellicht dat biomassa tijdelijk wordt ingezet als transitiebrandstof of als brandstof bij pieken in de warmtevraag, als alternatieven niet voor handen zijn. 69

Blz 23: Er wordt een hybridepomp genoemd, maar die is niet gasloosl!

70

Blz. 16 Houtkachels is ook onacceptabel. Er zijn schonere alternatieven te bedenken. Het zou de gemeente sieren om ook het gebruik van open haard met verstoken van hout aan te pakken. Niet alleen slecht voor klimaat, maar ook voor mensen met longproblemen. We wonen te dicht op elkaar om hout te stoken. Blz 07 Iedereen moet mee kunnen doen. Hoe is dat af te dwingen?

71

72

Blz 12 Wie gaat de financiële consequentie berekenen en hoe worden we op de hoogte gesteld? Er is nogal een groot verschil tussen huurders en kopers.

Klopt, maar het is wel een oplossing om de CO2-uitstoot te verminderen en kan dienen als tussenoplossing naar een aardgasvrije techniek Voor individuele huizen binnen de bebouwde kom heeft houtstook niet onze voorkeur, vanwege het negatieve effect op de luchtkwaliteit.

Nee

De insteek is om dat niet te hoeven doen. De komende tien jaar is dwang sowieso niet aan de orde. Uiteindelijk is het een politieke keus van de toekomst. Het gaat om enerzijds het recht op een aardgasaansluiting voor elke woning en anderzijds zeer hoge kosten voor het instant houden van de daarvoor benodigde aardgasinfrastructuur Voor het berekenen van de financiële consequenties voor de buurtuitvoeringsplannen, worden

Nee

Pagina 16, laatste zin is aangepast.

Nee

73

Blz 53 Het is onacceptabel om vanuit een 30-jarig terug verdienmodel uit te gaan. In een buurt waar bewoners al 40 jaar wonen, kun je die berekening vergeten. Daar zal over nagedacht moeten worden, wil je mensen mee laten doen om te investeren in de toekomst voor een ander. Denk bijvoorbeeld aan het aanbieden van een overdraagbare hypotheek via de gemeente op de warmte investeringen. Goed voor beide partijen. Bovenstaande als aanvulling op de duurzaamheidslening.

74

Blz 12 Leuk dat er vermeld staat dat men zich kan voorbereiden als de huidige cv-ketel kapot gaat. Heb geen idee hoe, omdat nu nog niet duidelijk is hoe de warmtevoorziening er uit gaat zien. Daarbij komt dat de nieuwe ketels nog niet goed genoeg ontwikkeld zijn. Gaat hopelijk nog komen.

75

BIz15 Het is nogal wat: Na vaststelling van BUP mag de gemeente besluiten mensen te verplichten over te stappen op een alternatieve warmtevoorziening. Is dit juridisch onderbouwd?!

adviesbureaus ingeschakeld. Er wordt gekeken naar zowel de woonlasten voor jaarlijkse energiekosten en onderhoud, als de nodige investeringen. De consequenties voor huurders en kopers worden hiermee inzichtelijk. De buurtuitvoeringsplannen worden gezamenlijk met de bewoners/eigenaren van een buurt opgesteld. Dat is de reden dat we ook de mogelijkheden onderzoeken van bijvoorbeeld gebouwgebonden financiering. In het rekenvoorbeeld op pagina 53 gaat men uit van een ‘normale’ lening met een lange looptijd, maar er zijn ook veel andere financieringsconstructies denkbaar. We halen het voorbeeld weg want het is niet echt behulpzaam omdat per woning maatwerk nodig is. Voor individuele woningen/bedrijven kan de stap richting (deels) aardgasvrij verwarmen, zeker op natuurlijke momenten al genomen worden. Ongeacht of het al duidelijk is welke warmteoplossing voor een gehele buurt gekozen wordt. En oplossingen zoals een warmtepomp is geen nieuwe techniek en is een betrouwbaar alternatief. Op dit moment is het voor proeftuinen aardgasvrije wijken en herstructureringsof transformatiegebieden mogelijk dit juridisch af te dwingen via de Crisis- en Herstelwet. Als gemeente kan je vanaf juni 2019 bij het rijk aangeven of je hier gebruik van wil maken. In de toekomst zal hier andere wetgeving voor geregeld gaan worden. Momenteel is er echter

Het rekenvoorbeeld op pagina 53 halen we weg

Nee

Nee

76

Blz 36 Door wie zijn de onderzoeken uitgevoerd?

77

Blz 49 Buurtaanpak ziet er voor nu goed uit, met als aandachtspunt: COMMUNICATIE ; HOE EN OP TIJD GRAAG, zodat Je (bijna) iedereen bereikt! Een en ander moet nog concreter gemaakt worden. Maar we hebben nog tijd, 4 Jaar

78

Blz 21 Is onleesbaar, slechte presentatie

79

Blz 60 Reflectie is een theoretisch model, uitvoerbaar in de praktijk? niet

80

Blz 76 Volg de uitkomst wat Zeist West aan gaat

81

Blz 78 smart energy cities model? Snap ik helemaal niets van.

geen reden voor de gemeente Zeist om met dwangmaatregelen te werken. De Warmte Transitiemakers, Greenvis, DWA en IF Technology Communicatie is een heel belangrijk onderdeel van de buurtaanpakken. Dat begint al in de verkenningsfase. We zullen t.z.t. communicatieplannen voor een buurtaanpak maken. Iedereen tijdig aansluiten is essentieel. In b.v. Austerlitz zijn we een verkenningstraject begonnen met een huisaanhuis-brief.

We realiseren ons dat de details lastig te zien zijn. Het gaat hier om het algemene beeld, niet om het bouwjaar op woningniveau. De startanalyse is inderdaad een theoretisch model en geeft op een hoog abstractieniveau een eerste indicatie voor de mogelijkheden voor een alternatief voor aardgas. Maar er is meer nodig om te achterhalen wat het beste alternatief voor een buurt, straat en woning is. In de buurtuitvoeringsplannen gaan we het per buurt het verder uitwerken. In Zeist West is een quick scan uitgevoerd waarbij de alternatieven 'hoogover’ zijn onderzocht. Daar kwam niet één duidelijk voorkeursscenario uit. Vervolgonderzoek samen met de buurt moet uitwijzen wat per buurt haalbaar is. We hebben deze bijlage in eerste instantie toegevoegd als theoretische achtergrond bij de buurtaanpak. Echter in dit stuk kan het meer vragen oproepen dan dat het verheldering brengt. We verwijderen de bijlage.

Nee

Nee

Nee

Nee

Ja, we verwijderen bijlage E

82

Blz 79 Stakeholder, wat moet ik mij daarbij voorstellen? Staat niet genoemd in begrippenlijst.

83

Ik ga er vanuit dat er geprobeerd wordt om de tekst voor iedereen zoveel mogelijk leesbaar te maken. Na het plan bestudeerd te hebben, is dit toch een hele opgave die Je van de burgers vraagt om er op te reageren. Vanuit mijn professie ga ik er vanuit dat maar een klein deel van de burgers dit plan zal lezen. Terwijl het wel een belangrijk onderwerp is. Zie ook begin van mijn reactie. Ik verwacht een reactie van uw kant op het indienen van mijn reactie op het plan Transitievisie Warmte Zeist. Vanwege computerproblemen lever ik de reactie persoonlijk af aan de balie op donderdag 14 Januari 2021 Dank voor helder verhaal en het is leesbaar. Het afwegingskader geeft een goed inzicht. Het is een goede zaak dat voor oudere bestaande woningen die nog niet geschikt zijn voor duurzame warmte, meer tijd beschikbaar komt voor stapsgewijze aanpassing. Maar desondanks blijven de eigenaren van deze woningen in totaliteit voor hoge aanpassingskosten staan en kan niet het nivo van BENG worden gehaald. Zij houden dus ook met deze strategie op de lange termijn nog steeds hogere energiekosten. Hier is onvoldoende aandacht aan besteed in de visie.

84

85

458087 Pc 3703

Een blinde vlek in de visie is dat niet nader is ingegaan op de benodigde infrastructuur voor collectieve distributie van energie (warmtenetten). Wie financiert, legt aan, beheert en onderhoudt het en wat

Een stakeholder is iemand die belang heeft en/of een rol speelt in de buurt. Bewoners, maar ook de woningcorporatie, welzijnsorganisatie etc. We hebben deze term in het document zelf proberen te vermijden. Alle vragen en alle antwoorden worden voor iedereen beschikbaar gesteld. Ook hoe de opmerkingen vervolgens zijn verwerkt in de Transitievisie warmte is te lezen in dit document (rechter kolom).

Ja, check op de term ‘stakeholder’ gedaan. Deze aangepast.

Dit lijkt een terechte constatering. Voor oudere bestaande woningen zijn de investeringen hoger en de meeste oudere woningen kunnen moeilijk zo energiezuinig worden gemaakt als een nieuwbouwwoning. Afhankelijk van het gekozen warmtealternatief en de mogelijkheden voor duurzame opwek, houden ze mogelijk in de toekomst hogere energiekosten dan een nieuwbouwwoning.

Nee

Hoe we omgaan met dit verschil is iets wat nog verder uitgewerkt moet worden. We kunnen daar in deze visie nog niet veel over zeggen. Het organiseren, beheren, exploiteren van collectieve energiesystemen, waaronder warmtenetten is een belangrijk aandachtspunt. We hebben daar oog

Nee

Ja, op pagina 49 toegevoegd: Welke rol de gemeente inneemt

86

betekent dit voor de afnemers en de hiermee gemoeide financiële lasten? Welke rol hebben gemeenten, waterschappen e.d. en coöperatieve warmteschappen? Dit is een essentieel aspect van een verkenning en vormt vaak een bottleneck. Dit dient reeds in dit stadium verkend te worden, o.a. op financiële haalbaarheid van de eindverbruikskosten voor woningeigenaren en huurders.

voor en op pagina 49 en 53 staat er kort wat over beschreven. Maar dit behoeft meer toelichting, we voegen wat zinnen toe.

Isolatie van bestaande oudere woningen is essentieel voor lage temperatuurverwarming. In hoeverre gaat de gemeente beleid voeren om bijvoorbeeld isolatie aanbrengen aan de buitenzijde van de buitenschil

Vergunningsvrij is aan het rijk dus dat is nu niet mogelijk. Op dit moment moet je een vergunning aanvragen om isolatie aan de buitenkant toe te passen. Deze

hangt af van verschillende factoren en is vaak ook een politiek besluit. De ontwikkeling van een warmtenet brengt een nieuw speelveld met zich mee. Aan de voorkant moeten heldere afspraken worden gemaakt over de aanleg, onderhoud en beheer van zowel de warmtebron als de infrastructuur van het collectieve systeem. Hoe is het georganiseerd en wat betekent dit voor de afnemers en de hiermee gemoeide financiële lasten? Bij de aanleg van een warmtenet kan je als gemeente alles uit handen geven aan één of meerdere partijen, maar dit komt de betaalbaarheid en keuzevrijheid niet altijd ten goede. Toevoegen pagina 82:Daarom is het belangrijk het voor inwoners zo

vergunning vrij te maken? In hoeverre kan en mag een individuele eigenaar van een woning in een rij met vergelijkbare woningen zo’n aanpassing doen met of zonder een vergunning (tegen redelijke kosten!)? De gemeente zou zo’n beleid proactief moeten opstellen en uitdragen.

vergunning wordt in de praktijk op basis van het bestemmingsplan zelden geweigerd. Eens dat het goed zou zijn dit proactief in beleid op te nemen.

87

Wat wordt het vervolg van de reacties op de visie? Komt er een openbare (geanonimiseerde) reactienota waarin alle reacties zijn opgenomen met een respons van de gemeente? Paragraaf 4.3

Ja alle vragen en alle antwoorden worden voor iedereen beschikbaar gesteld. Ook hoe de opmerkingen vervolgens zijn verwerkt in de Transitievisie warmte is te lezen in dit document (rechter kolom).

88

De mogelijkheden voor PVT-panelen lijken potentie te hebben. Het knelpunt ervan is dat het benutten ervan hogere en bijkomende investeringen vergt. Het is te adviseren dat Mijn Groene Huis hierover meer informatie gaat verstrekken en collectieve inkoop/aanleg ondersteunt zoals zij nu ook doet voor PV-panelen. Ook kan een gemeentelijke subsidie dit verder stimuleren.

PVT-panelen is een opkomende techniek, die nu al in een aantal gevallen verstandig is toe te passen. MGH neemt PVT-panelen mee in de individuele advisering indien deze een interessante optie zijn. Tegelijkertijd zijn er weinig vragen over of naar. Daarmee is het voor nu nog te specifiek om mee te nemen in

makkelijk mogelijk te maken energiebesparende maatregelen te treffen. Door advies en collectieve acties te organiseren vanuit Mijn Groene Huis, maar ook door als gemeente pro actief aan te geven welke isolatiemaatregelen vergunningsvrij getroffen kunnen worden. En voor de maatregelen die wel een vergunning behoeven te zorgen voor heldere communicatie en voldoende korting op de leges (de zogenaamde 'groene leges'). Nee

Nee

een collectieve inkoopacties. 89

Het probleem voor TEO is de vereiste schaal van aanleg. Voor een individuele gebruiker is dit namelijk nauwelijks benutbaar vanuit economisch oogpunt. Toch zijn er wel kansen voor een collectieve benutting, bijvoorbeeld door huiseigenaren langs de Grift. Het zou een goede zaak zijn dat de gemeente hiervoor in een vroeg stadium een nadere verkenning doet in samenwerking met de bewoners en indien dit kansrijk is de aanleg ondersteunt Voor restwarmte wordt gekeken naar Remia fabrieken (voor Den Dolder) en Rioolwaterzuivering. In het algemeen zullen bedrijven steeds duurzamer gaan werken en het is de vraag of er dan op termijn nog voldoende restwarmte is. Ten aanzien van Remia zijn er nog andere risico’s voor de toekomst. Wat als het private bedrijf wordt verplaatst of failliet gaat. Wat is dan het scenario voor de continuïteit? In het afwegingskader ontbreekt dit aspect van continuïteit. Tevens is het de vraag of de kosten voor bewoners nog beheersbaar zijn als (langlopende) contracten met private bedrijven worden afgesloten.

90

91

92

0458251 Austerlitz Duurzaam

Allereerst willen we de complimenten voor het goed leesbare stuk aan u doorgeven. Maar daarnaast vinden we het ook nog erg abstract. Het kan nog vele kanten op en we vinden het plan nog niet concreet genoeg om heel uitgebreid te reageren. Wel willen we een opmerking maken over de kaarten in het rapport waarop Austerlitz niet als een geheel is ingekleurd. De kern is anders van kleur dan de buiten de kern gelegen straten als de Austerlitzerweg en het deel van de Oude Postweg tussen de Woudenbergseweg in de sportvelden. In het nu lopende onderzoek naar een aardgasloos Austerlitz wordt het hele dorp betrokken en daarom is het logisch om het dorp op de kaart ook als een

In zin algemeenheid zijn er weinig plekken in Zeist waar TEO kan worden ingezet als bron, maar uiteraard blijven er specifieke plekken waar het mogelijk wel interessant is. We onderzoeken deze mogelijkheden graag met de bewoners. Dat geldt zeker ook voor de huizen langs de Grift.

Nee

Bij de keuze om restwarmte te benutten, moet altijd de hele situatie bekeken worden. Ook wat het alternatief is als de restwarmte even of helemaal niet meer (voldoende) beschikbaar is. Het aspect van afhankelijkheid/ continuïteit is in de teksten over restwarmte onderbelicht. We voegen dit toe.

Ja, zin over risico's van afhankelijkheid toegevoegd aan paragraaf over Remia

In het algemene afwegingskader (pagina 19) zijn ‘onzekerheid van prestatie’, en ‘robuustheid en continuïteit’ wel onderwerpen. Net als ‘kosten voor de eindgebruiker'. Bedankt. Het klopt dat deze visie nog abstract is, in de verkenningen en buurtuitvoeringsplannen gaan we verder de diepte in. We passen dit aan, Austerlitz moet inderdaad als één gebied gezien worden en niet als twee aparte CBS buurten.

Nee

Ja, kaarten zijn aangepast.

geheel aan te merken. Dat is nu niet het geval. Zie bijgaande uitsnede van de kaart. Volgens de legenda is oplossing voor het gebied met de rode driehoeken: Individuele oplossing of groengas. Onderzoek, besluit en realisatie tussen 2020 en 2040. En voor het grijs gearceerde gebied: Individuele oplossing of kleine gezamenlijke oplossing. Onderzoek, besluit en realisatie voor 2050. Wij stellen voor om heel Austerlitz aan te geven als gebied met rode driehoekjes zodat op dit moment al niet uitgesloten wordt dat de straten buiten de dorpskern in de toekomst van groen gas worden voorzien.

93

Op pagina 30 van het plan staat een kader: Opwek Duurzame Energie, waarin een relatie met de Regionale Energie Strategie wordt gelegd en naar de Routekaart Nieuwe Energie voor Zeist (2019) en de “Aanpak duurzame elektriciteit in Zeist tot 2030. De vraag naar warmte en elektriciteit zijn vanwege de energietransitie niet meer los te zien van elkaar. Gezien de urgentie pleiten we ervoor om visueel inzichtelijk te maken wat de energievraag per segment is en hoe die zich ontwikkelt richting 2030 en 2050. Om de urgentie van dit plan te onderbouwen zien we graag een uitgebreidere toelichting op de relatie met deze twee documenten in deze visie terug. Hoeveel kunnen we in Zeist zelf duurzaam opwekken? Wat is de energiebehoefte binnen Zeist in 2030 en in 2050? Hoe denkt de gemeente in deze vraag te kunnen

De vraag naar duurzame warmte en duurzame elektriciteit zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het klopt dat in deze Transitievisie de focus ligt op de warmteopgave en minder op het gevolg op de elektriciteitsvraag en hoe daarin te voorzien. We kunnen nog niet precies zeggen welke elektriciteitsvraag deze warmtevisie met zich meebrengt omdat dit afhankelijk is van de gekozen warmteoplossingen en de mate van isolatie. Het gesprek over de energietransitie in Zeist (inclusief warmte) is een gesprek dat gestart is met de routekaart Nieuwe Energie en de uitwerking daarvan in de

Nee

voldoen? Op deze vragen vinden we in deze visie geen antwoord. Bovendien vragen we ons af of het uitgangspunt dat Zeist in 2050 energieneutraal moet zien haalbaar is en vernemen graag de visie van de gemeente.

‘Aanpak duurzame elektriciteit in Zeist tot 2030’. De komende jaren zal dit een voortdurend gesprek en dialoog zijn, waarin nieuwe inzichten voortdurend worden meegewogen. Door de uitwerking van de Transitievisie naar buurtuitvoeringsplannen wordt steeds meer bekend over de concrete gevolgen op de elektriciteitsvraag, en kan dit meegewogen worden in het verdere gesprek over duurzame opwek in Zeist.

94

Verder willen we graag aandacht bij de uitwerking van dit plan voor de minder draagkrachtigen in onze gemeenten. In het plan staat onder andere dat oplossingsrichtingen betaalbaar moeten zijn. We vinden die term te vrijblijvend en zien die graag aangevuld met de term financierbaar. Daarom willen we ervoor pleiten dat de gemeente in het instrumentarium dat nodig is om de transitie naar een duurzame energievoorziening te maken ook denkt aan aantrekkelijke financieringsmogelijkheden voor minder draagkrachtigen in onze gemeente.

95

We zijn blij dat de gemeente komend voorjaar een Rijksbijdrage in het kader van de proeftuin aardgasvrije wijken (PAW) wil aanvragen om de onrendabele kosten voor inwoners te kunnen financieren. We zien graag dat de laatste zin op pagina 68 daarover wat stelliger wordt geformuleerd.

Dit is een belangrijk aandachtspunt. Op verschillende niveaus is er aandacht voor. Zo heeft de provincie het programma ‘inclusieve energietransitie’ waarbij samen met gemeenten inclusieve financieringsmodellen worden uitgedacht. Landelijk komt op korte termijn de Energiebespaarhypotheek van het Nationaal Warmtefonds beschikbaar, een lening naar draagkracht waardoor ook de ‘niet kunners’ toch mee kunnen doen met een wijkaanpak. Het besluit om in 2021 een PAWaanvraag in te dienen zal nog door het college bekrachtigd moeten worden. Het idee nu is om een aanvraag te doen voor het dorp Austerlitz. Of dat daadwerkelijk passend is hangt nog af van de voorwaarden en moet in juni 2021 blijken bij de definitieve uitvraag vanuit het rijk. Diepe aardwarmte heeft inderdaad veel potentie. Of de potentie in onze regio op een veilige manier benut kan worden moet nog blijken. Het rijk en de provincie Utrecht zijn hierin belangrijke partijen.

96

0458273 Pc 3708

Diepe aardwarmte heeft de potentie om op dezelfde schaal als fossiele energie nu, energie te leveren. De techniek lijkt in Nederland enigszins op de winning van aardgas en olie. Maar er zullen nieuwe aspecten zijn die nieuwe technische oplossingen vergen. In ons dicht bevolkte land zal veiligheid voorop moeten staan. Ik pleit voor een landelijke aanpak op de schaal van ons Deltaplan. Ik heb, misschien ten onrechte, dat die

Zo voert het rijk in Nederland het zogenaamde SCAN-programma uit.

Hoofdstuk 7.5 is uitgebreid met o.a. de Energiebespaarhyp otheek.

Nee

Nee

97

0458288 Pc 3703

focus er nu niet is. Diepe aardwarmte wordt gezien als een (1) van de alternatieven. 'Het moet rendabel toe te passen zijn'. Onderstaand een aantal video's met informatie: https://deepcorp.ca/about-deep/ 2 min Canada introductiehttps://www.youtube.com/watch?v=Qn7IhGi tNE4&t=338s 10min Canada boortechniekhttps://geo4civhic.eu/?utm_source=googl e&utm_medium=cpc&utm_campaign=search_geo4civ hic3 min Europa onderzoekhttps://www.youtube.com/watch?v=i4GQGY B6ozQ 2 minWestlandhttps://www.youtube.com/watch?v=r9EKf zTTJNo 12 miniceland oa. uitstoot gassen. Ik geef deze reactie vanuit mijn eigen situatie als eigenaar-bewoner van een hoekwoning uit 1974 in Couwenhoven en vanuit mijn ervaringen als energieambassadeur bij Mijn Groene Huis voor Couwenhoven. Voor mij is de visie als verkenning helder geschreven en duidelijk, met aandacht voor alle relevante aspecten. Opvallend in de visie is dat een groot deel van Zeist nog ‘wit’ is. Dat roept de vraag op welke warmteoplossingen voor al die huizen beschikbaar zijn / zullen komen. De bewoners hiervan zullen graag willen weten hoe dit zit.

98

De visie zal bij marktpartijen (installateurs, isolatiebedrijven e.d.) veel vraagtekens oproepen.

99

Met een visie met een lange looptijd tot 2050 loop je het risico dat betrokkenen vooral de ‘einddatum’ onthouden. Zij zullen doordrongen moeten raken van het belang om ‘NU’ al te doen wat mogelijk en verstandig is om de klimaatverandering nog enigszins binnen de perken te houden met het oog op het leven op aarde nu en in de toekomst.

Hiermee maakt het rijk inzichtelijk hoe de ondergrond er uit ziet en of dat voor wat betreft aardwarmte potentie biedt. De provincie verwerkt deze inzichten in potentiekaarten en advies richting gemeenten. Zelf voeren wij hierop vooruitlopend als gemeente ook al gesprekken met Engie, de partij die in onze regio de opsporingsvergunning heeft.

‘Wit’ op de kaart, betekent niet dat er geen opties zijn. Het betekent dat een allelectric oplossing het meest voor de hand ligt. Er kan dan gedacht worden aan een klein-collectief of individuele oplossing, bijvoorbeeld met warmtepompen. In de extra bijlage (bijlage E) gaan we per buurt in op de waarschijnlijkheid van een warmteoplossing en de mogelijkheden die een huiseigenaar heeft om te verduurzamen. Graag gaan we komende tijd het gesprek aan met lokale installatie- en isolatiebedrijven. Zij spelen een belangrijke rol in de transitie. Eens dat het belangrijk is niet alleen de einddatum in beeld te hebben, maar ook de korte termijn acties. We hebben een extra bijlage toegevoegd (bijlage E) met maatregelen die inwoners nu al kunnen nemen.

Ja, aandacht voor in de extra bijlage

Ja. Deze marktpartijen toegevoegd bij ‘rollen in de transitie”(H7). Ja, in de extra bijlage E geven we aan wat mensen nu al kunnen doen

100

101

102

Bij het nemen van energiemaatregelen is het naar mijn mening belangrijk om waar nodig en verstandig ook onderhoud te plegen aan woningen. Het is bijvoorbeeld niet verstandig om het dak van een oudere woning aan de buitenzijde te isoleren zonder daarbij te kijken naar de toestand van de schoorsteen. Of een open haard in de woonkamer met bijbehorende pijpen en dakdoorvoer te handhaven in een dichtbebouwde omgeving, als bewoners de nadelen van hout stoken inzien en zelf niet (meer) stoken. In Zeist is ruim 70% van de woningen gebouwd vóór 1983. Al deze woningen verdienen aandacht qua onderhoudssituatie (schoorstenen, dakpannen, kozijnen, voegwerk e.d.). Voeg daarbij problemen op het gebied van asbest, betonrot en zo. Voor eigenaren is het belangrijk om zich een beeld te vormen van nodige/mogelijke onderhoudsmaatregelen voor het behoud van de woningkwaliteit op de langere termijn. Als zij hiervan een goed beeld hebben, kunnen ze beter keuzen maken tussen (combinaties van) energie- en onderhoudsmaatregelen. • ‘Nieuwe’ technieken zullen altijd bij een deel van de betrokken bewoners wantrouwen oproepen op het punt van betrouwbaarheid, levensduur, comfort en kosten. Dit geldt ook voor technieken die zich ruimschoots hebben bewezen in de praktijk.

Praktijkvoorbeelden van de werking van de diverse warmteoplossingen zullen in de communicatie over technieken het draagvlak zeker kunnen vergroten. Klein voorbeeld: bewoners zelf laten ervaren hoeveel geluid een buitenunit van een all-electric warmtepomp maakt.

2.1 (p. 17) Betaalbaarheid: “We streven naar de laagste totale kosten voor de warmteoplossing en daarmee ook de laagste kosten voor bewoners en bedrijven.” Commentaar 1: Het is voor het draagvlak onder

Bij het nemen van energiemaatregelen is het inderdaad van belang om te kijken naar de onderhoudssituatie en het gebruiken van natuurlijke vervangmomenten. Hier kan Mijn Groene Huis bij adviseren, maar het blijft een verantwoordelijkheid van de eigenaren.

Nee

Mee eens, het ‘ervaren’, laten zien wat de warmteoplossingen voor kenmerken/eigenschappen hebben, is zeker een belangrijk deel van de communicatie. Er zijn ook locaties waar je de technieken in werking kunt zien zoals in het Energiecentrum Zeist (Slotlaan 300) en GrijsnaarGroen in Houten. Ook kun je via de www.duurzamehuizenroute.nl bij individuele woningen kijken welke duurzame oplossingen gekozen zijn. De bewoners kunnen dan ook vertellen over hun ervaringen, bijvoorbeeld met geluid. Het klopt dat de laagste maatschappelijke kosten niet altijd leidt tot de laagste kosten voor de eigenaren/bewoners. Tegelijkertijd spelen ook andere factoren bij de keuze een rol (veiligheid,

Nee

Ja pagina 17 2.1 Zin aangepast naar: Warmte blijft betaalbaar: We streven naar de

103

104

eigenaren-bewoners m.i. essentieel dat zij op tijd zicht krijgen op hun kosten in de vorm van de eigen investering en de maandelijkse kosten op de langere termijn. Het lijkt me niet per se zo dat de keuze voor de ‘laagste totale kosten’ als uitgangspunt leidt tot de laagste kosten voor individuele bewoners. Hier moet transparant over gecommuniceerd worden. Commentaar 2: Kan het zijn dat een warmteoplossing met totale kosten die hoger zijn dan de ‘laagste totale kosten’ (maar wel draagbaar) leidt tot een aanzienlijk lagere CO2-uitstoot? Dan zou er een beredeneerde afweging gemaakt moeten worden. Het hogere doel is immers de klimaatverandering nog enigszins binnen de perken te houden door in 2050 bijna geen CO2 meer uit te stoten. 2.2 (p. 18) Criteria voor de keuze van verkenningsbuurten: “… uitzicht is op een financieel haalbaar plan, waarbij de overgang aantrekkelijk is voor bedrijven en bewoners.” Commentaar: Het woord ‘aantrekkelijk’ suggereert dat de overgang op aardgasvrij wonen financiële voordelen zal hebben voor de meeste of zelfs alle bewoners. Ik vraag me af of hiervan sprake zal zijn. Zelf ben ik eigenaar-bewoner van een redelijk geïsoleerd hoekhuis uit 1974 met zonneboiler, zonnepanelen en energielabel A. Wij verwarmen ons huis zuinig en betalen netto aan energielasten minder dan 50 euro per maand en wij zijn niet de enigen.

In onze situatie is een grote investering voor aardgasvrij wonen financieel gezien niet per se ‘aantrekkelijk’. Gelukkig zouden we best willen investeren voor meer comfort, gezondheid, het milieu/klimaat e.d. – en zijn we daartoe ook in staat. Maar er zijn ook veel eigenaren-bewoners met een ‘slechter’ energielabel en minder investeringsruimte. Hoe ‘aantrekkelijk’ zal voor hen de hele operatie inclusief ‘voorbereidende’ isolatiemaatregelen zijn? Hoe dan ook: eerlijke en heldere communicatie hierover is van belang. 3.1 (p. 20) Aandeel huurwoningen: “48% van de woningvoorraad

betrouwbaarheid, overlast etc.) De meest aantrekkelijke oplossing hoeft niet altijd de goedkoopste te zijn.

laagste totale kosten voor de warmteoplossingen, we kijken daarbij zowel naar nationale kosten, als naar individuele kosten voor eigenaren. Voetnoot: eerste zin over “streven naar” weggehaald

Voor de selectie van verkenningsbuurten, is de financiële betaalbaarheid belangrijk. Daarnaast moet de overgang naar een aardgasvrij(er) concept aantrekkelijk zijn voor de eigenaren. Hierbij worden dan alle aspecten in het afwegingskader, waaronder financiële kenmerken meegenomen. Maar deze afweging van ‘aantrekkelijkheid' komt pas bij de uitwerking van buurtuitvoeringsplannen. Aantrekkelijkheid gaat dus over meer aspecten dan alleen de kosten. We halen de zin op pagina 18 weg omdat hij inderdaad verwarrend is.

Ja ‘’waarbij de overgang aantrekkelijk is voor bedrijven en bewoners’ is weggehaald

De particuliere verhuurders worden betrokken in de buurtverkenningen. In

De particuliere verhuurders als

105

106

bestaat uit huurwoningen, waarvan 31% een sociale huurwoning is.” Commentaar: Ik concludeer hieruit dat 17% van de woningvoorraad in Zeist eigendom is van institutionele of particuliere verhuurders. Dat zouden rond 4800 woningen zijn. De verhuurders buiten de sociale sector zijn echter niet betrokken geweest bij de totstandkoming van de Transitievisie. Ik ga er van uit dat deze verhuurders – bij mijn weten over het algemeen niet bekend om een grote inzet op dit gebied - tijdig betrokken worden in het verdere traject en ook hun bijdrage leveren aan de uitvoering. 4.1 (p. 22) Beperken van de warmtevraag (besparen): “Woningen gebouwd voor 1930 en monumenten zijn over het algemeen slecht geïsoleerd.” Commentaar: Ik verwacht dat in Zeist behoorlijk wat woningen staan die in deze categorie vallen en ook nog een hoog gasverbruik kennen. Hier valt dus in beginsel veel energie te besparen. In de praktijk worden energiemaatregelen bij mijn weten nogal eens moeilijk of onmogelijk gemaakt door welstandsregels. Met het oog op de nodige isolatiemaatregelen om de stap naar aardgasvrij wonen haalbaar te maken, zal het wellicht nodig zijn de welstandsregels ‘pragmatischer’ te gaan toepassen. 4.3 (p.

28) Beschikbare kleinschalige/lokale warmteoplossingen: “Wel is er enige onzekerheid of de RWZI op lange termijn op deze locatie blijft bestaan.” Commentaar: Voor mij als bewoner van Couwenhoven in het mogelijke toekomstige verzorgingsgebied van een warmtenet word ik een beetje zenuwachtig van die “enige onzekerheid”. Ik zal de berichten hierover in de toekomst nauwgezet volgen. Het lijkt mij van belang dat het Hoogheemraadschap met het oog op het verdere proces van de transitie zeer tijdig zal moeten aangeven hoe de vlag erbij hangt. Ik vraag me overigens af of het Hoogheemraadschap met deze RWZI ook plannen heeft voor productie van biogas.

Vollenhove werken we bijvoorbeeld samen met alle vastgoedeigenaren. Ook bij de energiebespaarcampagne die onlangs Zeist breed is gestart zijn veel particuliere verhuurders betrokken. We zijn ons er van bewust dat zij een grote bijdrage zouden kunnen leveren, maar daarvoor nog wel e.e.a. nodig is. We voegen ze expliciet als partij toe op pagina 54.

partij toegevoegd op pagina 54 (rollen betrokken partijen)

Ook bij monumenten en andere oudere woningen zijn er vaak goede mogelijkheden om te isoleren/energiezuinig te maken. Bij monumenten wel met behoud van de erfgoedwaarde. Dit vraagt maatwerk per monument. Bij de verduurzaming dienen verschillende belangen afgewogen te worden. Daarom ontwikkelen we voor zowel monumenten als voor vooroorlogse woningen een aparte aanpak (zie ook pag. 48 in de TVW)

Ja. Zin toegevoegd op pagina 48

Op het moment dat de haalbaarheid van een warmtenet in Zeist West verder onderzocht wordt moet het Hoogreemraadschap duidelijkheid geven over de toekomstplannen voor de RWZI. Dit geldt ook voor biogas. Op dit moment zijn er geen plannen bij RWZI Zeist voor productie van biogas en wordt het slib op een centrale locatie ergens anders omgezet in biogas.

Nee

107

108

5.1 (p. 31) Woonwijken: “Voor eigenaren van een goed geïsoleerde woning kan het bijvoorbeeld aantrekkelijker zijn een warmtepomp te nemen.” Commentaar: Op zichzelf prima dat eigenarenbewoners niet verplicht zullen worden tot aansluiting op een warmtenet. Van belang is in elk geval dat zij tijdig heldere en eerlijke informatie krijgen over de keuzemogelijkheden met de voor- en nadelen. (Eenvoudige tabellen à la Milieu Centraal met bijvoorbeeld de kosten van de verschillende opties kunnen goed werken.) Maar als de keuze voor een individuele (of collectieve) warmtepomp voor veel bewoners aantrekkelijk is, zal wellicht de schaalgrootte niet gehaald worden die nodig is voor ‘rendabele’ exploitatie van een warmtenet en zullen de lasten toenemen voor de bewoners die wel voor het warmtenet kiezen, uiteraard wel binnen de perken van de toekomstige nieuwe Warmtewet. Dit zal een lastig punt worden in de communicatie, verwacht ik. 6.4 (p. 42) Buurten met natuurlijk tempo – Waarom?: “De gemeente wil bewoners hier zo lang mogelijk de tijd voor geven en heeft de einddatum daarom op 2050 gezet.” Commentaar: In deze categorie vallen veel oudere, grotere woningen met een vaak hoog gasverbruik, waar in theorie veel energie te besparen valt. Energiemaatregelen in deze woningen vergen vaak een relatief hoge investering.

Ook daarom is het voor het draagvlak onder de bewoners van belang om eigenaren goed te informeren om ervoor te zorgen dat zij hun geld op de meest ‘zinvolle’ manier besteden: dus aan de ‘juiste’ maatregelen op het ‘juiste’ moment. Dan kunnen zij dit meenemen in hun ‘bewoningsplan’ voor de korte en langere termijn. In de uitwerking van de visie en de communicatie lijkt het mij dan nodig om te wijzen op het belang van goed en tijdig voorbereid zijn op de transitie en dus vooral niet te veel nadruk op ‘2050’ te leggen.

In de buurtuitvoeringsplannen onderzoeken we samen met inwoners wat de meest aantrekkelijke optie is. Ook is het mogelijk dat er meerdere oplossingen in een buurt worden gekozen. Als een groot deel van de inwoners all electric de meest aantrekkelijke optie vindt dan is het inderdaad niet rendabel om een warmtenet aan te leggen. Het verschilt wel per buurt of straat hoeveel afnemers er nodig zijn om de business case voor een warmte-exploitant rond te krijgen. In het algemeen kan gesteld worden dat hoe meer afnemers er mee doen, hoe lager de investeringen per woning. Hierover moet vanaf het begin transparant gecommuniceerd worden.

Nee

Eens. De einddatum 2050 is niet leidend in de communicatie. In buurten met natuurlijk tempo geven we mensen de tijd om de natuurlijke momenten te benutten. Het is slim om de verduurzaming te koppelen aan verhuizing, verbouwing, dakrenovatie, CV-ketel vervanging etc. Deze boodschap communiceren we met regelmaat. Om mensen te verleiden dit wel zo snel mogelijk te doen organiseren we ook voor huiseigenaren in die buurten informatiebijeenkomsten, collectieve inkoopacties en advies aan huis.

Nee

109

7.5 (p. 52) Financiering en betaalbaarheid: “… waarbij het mogelijk is voor alle bewoners om de overstap naar aardgasvrij te maken. Hierbij speelt de gebouwgebonden financiering een belangrijke rol.” Commentaar: Nu gebouw-gebonden financiering er op korte en middellange termijn niet in zit, zal het nog moeilijker worden om de transitie betaalbaar en financierbaar te laten verlopen voor het grootste deel van de bewoners. Zijn er nog meer onzekerheden van deze omvang die een bedreiging vormen voor de betaalbaarheid en financierbaarheid?

De Energiebespaarhypotheek moet het voor iedereen mogelijk maken mee te doen in de wijkaanpak. Dat lijkt nu inderdaad een geschikter instrument dan de gebouw gebonden financiering. Hoewel daar ook nog steeds mee gepilot wordt. Andere aandachtspunten bij de betaalbaarheid zijn de beschikbaarheid van landelijke subsidies en de beschikbaarheid van installateurs. Schaarste aan installateurs, kunnen ook zorgen voor stijgende prijzen.

Hoofdstuk 7.5 geactualiseerd

110

7.5 (p. 53) Rekenvoorbeeld investeringsruimte: “Indien een bewoner 650 euro op de energierekening kan besparen… Een goede financieringsconstructie maakt het zo mogelijk om ruim 23.000 euro per woning te investeren….” Commentaar: Ik zie vaak dit soort redeneringen. Deze zien er goed uit, maar in de praktijk pakt het plaatje vaak anders uit; daarom moet je deze voorbeelden voorzichtig hanteren in de communicatie. Ten eerste: de haalbaarheid/aantrekkelijkheid van deze constructies kent meestal diverse onzekerheden. Ik denk bijvoorbeeld aan de nu vervallen mogelijkheid van gebouw-gebonden financiering. Ten tweede: de haalbaarheid/aantrekkelijkheid van een grote investering door eigenaren-bewoners is sterk afhankelijk van de beschikbare middelen en de verwachte resterende bewoningsduur. Tot slot: voor onze eigen woning betalen we netto minder dan 50 euro per maand aan energielasten, dankzij isolatie, zonnepanelen, zonneboiler en zuinig verwarmen. Met de overgang op aardgasvrij wonen zullen we eerder een hogere dan een nog lagere energierekening krijgen. Een financieel ‘aantrekkelijke’ keuze zal er voor ons niet zijn. Dus dan moeten we het maar doen voor het klimaat/milieu, de gezondheid en het comfort.

Het betreft hier een rekenvoorbeeld. Echter wat precies de mogelijkheden zijn verschilt erg per individu/woning en is maatwerk. Om te voorkomen dat er verkeerde verwachtingen gewekt worden zal dit rekenvoorbeeld eruit gehaald worden.

Rekenvoorbeeld is verwijderd

111

Bijlage B (p. 63) Commentaar op figuur 14: Brengt warmtealternatief S3 in 2030 voor Austerlitz NUL euro nationale kosten met zich mee?

Nee, zeker niet. De kosten zijn niet NUL. In de eerste versie van de Leidraad (2019) was de optie voor een lage temperatuur warmtenet met WKO voor Austerlitz niet beschikbaar. In de latere versies heeft ECW deze optie wel meegenomen. Bij het schrijven van deze bijlage is de eerste versie van de Leidraad gebruikt en dit plaatje overgenomen. In buurtverkenningen

Nee

112

0485294 St. Milieuzorg Zeist

In de: ‘Transitievisie Warmte’ wordt door de gemeente de route aangegeven hoe zij in 2050 aardgasvrij wil zijn, dus de wijze waarop in de gemeente in de toekomst alle aanwezige gebouwen, dus zowel woningen, als bedrijven en kantoren, etc., op basis van duurzame(re) warmtebronnen worden verwarmd. Die: ‘Transitievisie Warmte’ staat niet op zich, maar maakt deel uit van de: ‘Routekaart Nieuwe Energie Zeist’, waarin de route staat aangegeven om als gemeente in 2050 klimaatneutraal te zijn. Daarbij gaat het dan niet alleen om op warmte, maar ook om het duurzaam opwekken van elektrische energie, naast dus om besparen (zie in deze dus ook de: ‘Routekaart Nieuwe Energie Zeist (Zeist, 2019)’. In die zin lopen er dus verschillende parallelle trajecten naast elkaar. De: ‘Routekaart Nieuwe Energie Zeist (Zeist, 2019)’ vindt dan weer een basis in het eerder al door de gemeenteraad vastgestelde: ‘Energieplan Zeist – Samen slim versnellen (Zeist, 2018)’, dat dan weer is terug te herleiden op de doelen die in die zin in de: ‘Brede Milieuvisie Zeist (Zeist, 2016)’ zijn opgenomen.

(Voetnoot 1: Wel is dus ten tijde van de vaststelling van de: “Routekaart Nieuwe Energie Zeist’ de doelstelling zoals deze in de: ‘Brede Milieuvisie’ was opgenomen om als gemeente in 2030 klimaatneutraal te zijn gewijzigd in de zin dat men er nu naar streeft om in 2050 klimaatneutraal te zijn, dat dus in lijn met de doelstelling uit het ‘Klimaatakkoord’, zij het met de toevoeging, ‘of zoveel eerder als mogelijk is’.) 2. Inhoudelijke aspecten O.i. kent de: ‘Transitievisie Warmte’ een heldere opbouw en bevat - wat nog belangijker is - ook een duidelijk(e) ‘stappenplan/routekaart’ hoe dan de diverse wijken/buurten in Zeist de doelstelling om wat betreft warmte in 2050 aardgasvrij te zijn kunnen bereiken. Daarbij is nadrukkelijk ook aangegeven dat de: ‘Transitievisie Warmte’ geen blauwdruk is, dat niet

worden alle alternatieven vergeleken, ook lage temperatuur warmtenetten (S3). Geen vraag Dank voor de waardering

Nee

alleen aangezien daaraan per wijk samen met bewoners en andere betrokkenen nog vorm gaat worden gegeven, maar ook aangezien alle mogelijkheden die er zijn, dus de mogelijke warmtebronnen die daarbij mogelijk kunnen worden toegepast, zoals aardwarmte, thans nog niet volledig bekend zijn. In die zin wil men de: ‘Transitievisie Warmte’ ook elke 5 jaar actualiseren. In de: ‘Transitievisie Warmte’ wordt dan eerst een beeld gegeven van de huidige warmtevraag binnen de gemeente, evenals als rekening wordt gehouden met de mogelijkheden tot isolatie wat dan de toekomstig warmtevraag in 2050 zal zijn. Die mogelijkheden tot isolatie zijn dan weer verschillend voor verschillende wijken/buurten binnen de gemeente gezien de samenstelling en met name ook ouderdom en monumentaliteit van de er voorkomende woningen. Nadat een uiteenzetting van de mogelijke warmtebronnen zoals deze kunnen worden toegepast heeft plaatsgevonden, inclusief ook de mogelijkheden om restwarmte van bepaalde bedrijven te kunnen gebruiken (zoals van Remia, de RWZI en mogelijk ook Vitens), is dan vervolgens per wijk/buurt aangegeven welke aanpak daar het meest kansrijk moeten worden geacht (zie in deze dus ook de: ‘Transitievisie Warmte’, Fig. 8: ‘Toekomstige warmtevoorziening in Zeist (mogelijk eindbeeld 2050)’, pag.

32), evenals op basis daarvan ook een bepaalde fasering in de tijd (zie dus ook de: ‘Transitievisie Warmte’, Fig. 9: ‘Fasering van aardgasvrij maken van de buurten’). Bij het opstellen van de: ‘Transitie Warmte’ is dan mede gebruik gemaakt van de ervaringen uit de eerste verkenningen zoals deze in die zin inmiddels in diverse wijken/buurten in Zeist hebben plaatsgevonden of thans nog lopen, zoals bijvoorbeeld m.b.t. Vollenhove (inclusief Pedagogenbuurt), Austerlitz, etc. (zie dus ook de: Transitievisie Warmte’, Bijlage D: ‘Verkenningsbuurten’). De uiteindelijk aanpak wil men dan per buurt/wijk aanpakken door samen met bewoners, etc.,

zogenaamde: ‘Buurtuitvoeringsplannen (BUP)’ op te stellen. Juist aan een dergelijke aanpak moet natuurlijk veel waarde worden gehecht, ook voor het creëren van draagvlak. In algemene zin heeft de Stichting Milieuzorg Zeist e.o. dus waardering voor de gegeven analyse, dat de mede op basis beschikbare gegevens, evenals de gekozen gefaseerde wijze van aanpak en dat per wijk/buurt ook echt samen met de bewoners en ook bedrijven te doen. Dat de gemeente daar dan de regie bij voert, dat uiteraard in samenwerking en overleg alle betrokkenen spreekt dan voor de Stichting Milieuzorg Zeist e.o. voor zich. 113

Wel wil zij bij de voorliggende: ‘Transitievisie Warmte’ nog wel t.a.v. een tweetal aspecten een nadere reactie geven. Allereerst betreft dat het al dan niet gebruik van ‘biomassa’ als warmtebron. Uit de in de: ‘Transitievisie Warmte’ m.b.t. biomassa gegeven analyse komt feitelijk naar voren dat door verbranden hout in houtkachels, dus door houtstook, kennelijk toch (naar schatting) in een bepaalde warmtevraag wordt voorzien, namelijk met in totaal 12 TJ (zie in deze dus ook de: ‘Transitievisie Warmte’, Fig 4: ‘Energiegebruik in Zeist’, pag. 20). Nu bestaan er bij de Stichting Milieuzorg Zeist e.o. op zich geen bezwaren tegen als hout (of beter houtsnippers) als warmtebron wordt gebruikt voor zover het daarbij dan om compostering gaat, zoals bij ‘biomeilers’ het geval is. Dat uiteraard dan wel ook vanuit de voorwaarde dat het daarbij om hout gaat dan niet op een duurzamere wijze kan worden gebruikt, dus op basis wat dan als ‘cascadering’ wordt aangeduid, evenals dat de oogst van dat hout dan niet ten koste gaat van de ecologische (en andere) kwaliteiten van de beplantingen/bos waar het uit afkomstig is. Dus dat het wat betreft dat laatste bijvoorbeeld om snoeihout gaat dat toch al bij het beheer van landschappelijk beplantingen vrijkomt en waarbij er bijvoorbeeld geen mogelijkheden zijn dat in

We zijn het eens dat hout voor verwarming zeer terughoudend in Zeist dient te worden ingezet. We verwachten geen grootschalige houtstook-oplossing op buurtniveau. Voor individuele huizen binnen de bebouwde kom heeft houtstook ook niet onze voorkeur, vanwege het negatieve effect op de luchtkwaliteit. Indien het toch wordt toegepast hanteren we voor de luchtkwaliteitseisen de nieuwe landelijke en provinciale richtlijnen en randvoorwaarden. De toepassing van biomassa als warmtebron in Zeist zal zeer beperkt zijn, maar we willen deze optie nog niet helemaal afschrijven voor alle situaties. Wellicht dat biomassa tijdelijk wordt ingezet als transitiebrandstof of als brandstof bij pieken in de warmtevraag, als alternatieven niet voor handen zijn.

Ja, het document doorgelopen en teksten aangepast. O.a. de zin ‘of het verbranden van hout goed is voor het klimaat, de meningen zijn verdeeld’ verwijderd.

takkenril te verwerken of anderszins ter plaatse op een natuurlijke wijze te laten verteren. Als hout evenwel wordt verbrand, dan bestaat daarbij een grote kans, zeker als geen goede luchtfilters wordt toegepast, dat daardoor luchtverontreiniging ontstaat. In die zin levert met name dus ook houtstook door particulieren een belangrijke bijdrage aan luchtverontreiniging zoals deze in de stedelijke omgevingen voorkomt (zie dus o.a. ook bepaalde ervaring met metingen in kader SMAL binnen de gemeente Zeist) (Voetnoot 2 In die zin wordt in het zogenaamde: ‘Schone Lucht Akkoord’ dan ook bijzondere aandacht aan gevolgen houtstook voor de luchtkwaliteit gegeven.) Verder kan daarbij, zeker als het bij de verbranding van hout uit bossen gaat ook, dat soms ook uit oerbossen, hetgeen name bij de grotere biomassacentrales het geval is, dat niet alleen ten koste van de biodiversiteit gaan, maar ook als het om hele bomen gaat het relatief lang duren voordat weer van een zodanig CO2 opname sprake is als voor de oogst van de bomen/het hout het geval was, hetgeen ook wel het ‘Carbon-cap’ wordt aangegeven. Ook gezien de vele adviezen die in die zin in de loop van tijd zijn verschenen, niet alleen van de KNAW (voetnoot 3 Zie dus ook de publicatie: ‘Visiedocument biobrandstof en hout energiebronnen - Effect op uitstoot van broeikasgassen KNAW, 2015), maar bijvoorbeeld ook de SER, (m.b.t.

duurzaamheidskader van gebruik biomassa (Voetnoot 4 Zie dus ook het rapport: ‘Biomassa in balans – Een duurzaamheidskader voor hoogwaardige inzet biogrondstoffen SER, 2020’.) evenals de motie die in die Tweede kamer is aangenomen teneinde de subsidie voor het gebruik van vaste houtige biomassa voor energietoepassingen door verbranding (op termijn) te beëindigen (zie dus ook de zogenaamde: ‘Motie Sienot’, d.d. 30 juni 2020), waaraan door het kabinet ook een gevolg wordt gegeven (zie in deze ook de: ‘Kamerbrief Minister Wiebes’, d.d. 20 juli