02-21RV029 - Bijlage 2 Inspraaknotitie TVW

Overzicht reacties inspraak Transitievisie Warmte 22 maart 2021 Op 17 november 2020 heeft het college van B&W de Transitievisie Warmte (TVW) vrijgegeven voor inspraak. In de periode van 25 november 2020 tot en met 17 januari 2021 konden alle inwoners en andere belanghebbenden in Zeist reageren op deze conceptversie van de TVW. In totaal hebben ongeveer 1500 unieke bezoekers de pagina www.zeist.nl/tvw bezocht gedurende de inspraakperiode. Ook hebben 26 personen een papieren versie van de TVW opgevraagd. In totaal hebben 19 personen/groeperingen een inspraakreactie ingediend. Hieronder staan ze in de tweede kolom genoemd, met elk een eigen reactienummer. Om privacyredenen hebben we geen persoonlijke gegevens van insprekers vermeld. Zij hebben in totaal 116 vragen/opmerkingen ingediend. We hebben alle vragen (kolom 3) van een antwoord voorzien (kolom 4). In de vijfde kolom geven we aan of de vraag en het antwoord hebben geleid tot een aanpassing in de Transitievisie Warmte.

Nr. 1

2

Reactie Nr. 0448265 Pc 3704 inwoner

Vraag / Reactie

Antwoord

Aanpassen ja/nee

Wederom enorm geld kostend project. We gaan weer volledig mee in de klimaatgekte terwijl ze in Duitsland juist naar het gas gaan….. Doe er niet aan mee! En zeker net zo duur als die biomassa? Komt de groene Khmer mijn gashaard even betalen?

CO2 warmt de aarde op en dat levert grote problemen op. Daarom is er enkele jaren geleden een wereldwijd akkoord getekend. 195 landen doen mee en elk land heeft daarbij zijn eigen route. Vaak is dit, zoals in Duitsland, een stapsgewijze aanpak. Daar stappen velen over van zeer milieuonvriendelijke kolen en stookolie naar het schonere gas. Een volgende stap naar aardgasvrij maakt men later. Ook in Nederland hoeven we niet morgen aardgasvrij te zijn. Het is een transitie van decennia. Uiteindelijk moeten alle landen in 2050 fossiel vrij zijn.

Ja, internationale context toegevoegd op pagina 7 en pagina 13.

Restwarmte van industrie? Van welke industrie in Zeist, gaan we verwarming afhankelijk maken, van commerciële industrie die onderhevig is aan marktwerking en failliet kan gaan?

Betaalbaarheid is in deze transitie een belangrijk aandachtspunt. We kijken voor restwarmte nu naar de Remia fabriek en de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI). Inderdaad belangrijk om rekening te houden met de kwetsbaarheid van die mogelijke bronnen. Zowel de Remia als

Ja, zin over opgenomen in rapport op pagina 39 en 74

3

4

In Houten is een heel industrieterrein zogenaamd duurzaam neergezet jaren geleden, waar de collectieve energieleverancier nu stopt leveren omdat het te duur is, niet goed functioneert, veel storing heeft en iedereen nu eigen voorzieningen moet treffen. Niets duurzaams aan.

0450590 Pc 3701 inwoner

Het visiedocument en de conclusie dat gestopt wordt met aardgas is zonder wettelijke grondslag. Er ligt geen besluit van een democratisch gekozen instituut die een eerste stap naar gasvrij rechtvaardigt. Er bestaat geen juridische ingang naar omschakeling van gas naar andere energiebronnen. Er bestaat slechts een Akkoord dat gesloten is door een aantal ondemocratische organisaties, waarna een beleidsstuk is opgesteld dat Klimaatplan heet. Art. 2 van de Klimaatwet -dat nergens in het visiestuk wordt genoemd- heeft 1 doel; het beperken van wereldwijde opwarming en verandering van het klimaat. Aan dat doel zijn 3 doelstellingen gekoppeld: 1. emissie van broeikasgassen in Nederland stapsgewijs terugdringen tot een niveau dat 95% lager ligt in 2050. 2. streven naar een emissiebroeikasgassen van 49% in 2030 en 3. 100% CO2-neutrale electriciteitsproductie in 2050. Deze doelstellingen gaan niet over aardgasloos of -vrij. In de visie wordt bij de keuze voor gasloos 2 aspecten betrokken die met het doel niets vandoen hebben; geen Gronings gas meer en geen Russisch gas gebruiken. In het

de RWZI zouden op termijn uit Zeist kunnen weggaan. Een nieuwe warmtevoorziening moet dus niet (alleen) afhankelijk zijn van één restwarmte bron. Er is een back up systeem nodig. Het klopt dat er in 2000 voor een industrieterrein langs het Amsterdam Rijnkanaal een WKO systeem is aangelegd wat uiteindelijk door technische tegenvallers voor Eneco toch niet rendabel bleek. Van dat soort voorbeelden moeten we leren. Je kan veel voorkomen door aan de voorkant gedegen onderzoek te laten doen en heldere afspraken te maken. Tegelijkertijd zullen er in deze transitie vast nog meer fouten gemaakt worden, daar moeten we waakzaam op zijn. Door democratische instituten zijn besluiten genomen waaruit de stap naar aardgasvrij volgt. Bijvoorbeeld het door Nederland geratificeerde Parijsakkoord en de in juli 2019 vastgestelde Klimaatwet waarin is vastgelegd hoeveel de CO2-emissies teruggedrongen moeten worden: 49% in 2030 en 95% in 2050. Dit kan alleen gehaald worden door het aardgasverbruik sterk te verminderen. Verder is in het Klimaatakkoord overeengekomen dat de gemeenten een Transitievisie Warmte opstellen. Voor nieuwbouw is de Wet Voortgang Energietransitie (VET) vastgesteld, waarin staat dat in principe voor nieuwbouwplannen er geen aansluiting komt voor aardgas.

En de gemeenteraad van Zeist heeft in 2019 de Routekaart vastgesteld waarin staat: ‘Onze wijken en buurten worden uiterlijk 2050 aardgasvrij”.

Nee

Ja. Voorwoord is aangepast. En klimaatakkoord en klimaatwet zijn toegevoegd in inleiding.

voorwoord worden deze 2 aspecten volstrekt ten onrechte (als eerste) genoemd. Wat heeft dat met het klimaat te maken?

5

Voorwoord: Wat wordt er eigenlijk bedoeld met stoppen met aardgas en omschakeling. Onduidelijk is of bedoeld wordt a. het gebruik stopt. b. er komt een verbod op gebruik. c. het transport wordt verboden d. er komt een gebod alleen elektriciteit te gebruiken d. gasflessen zijn niet toegestaan e. gebruik van methaan wordt verboden wel propaan en butaan f. duurzaam geproduceerd methaan wordt toegestaan. g. wel toegestaan zijn andere brandstoffen; stookolie, kolen, haardhout, bruinkool, spiritus, pellets etc. Participatie ontbreekt volledig. In Samen worden een aantal organisaties genoemd maar gasloos staat vast, wordt topdown bevolen en duldt geen tegenspraak. Maar de gasvrije gemeente is een utopie, zonder integrale beoordeling tot stand gekomen en tot een onbetaalbaar drama gedoemd. De visie zou niet moeten gaan over "van gas los" maar over isoleren, zonnepanelen, betere HR-ketels en over de veiligheid, betaalbaarheid en inspraak. Bespaar eerst op het relatieve schone gas voordat je de nuance verliest.

Het vermijden van het gebruik van Gronings en Russisch gas, zijn extra argumenten om aardgasvrij te worden. De aardbevingen in Groningen hebben het e.e.a. wel in versnelling gebracht. Op dit moment betekent het stoppen met aardgas: de inzet om zoveel mogelijk woningen en gebouwen geen gebruik meer te laten maken van aardgas. Uiteindelijk zal er straks (per buurt op een verschillend moment) naar alle waarschijnlijkheid helemaal geen aardgas meer door de aardgasleiding komen en zullen de meeste aardgasaansluitingen worden verwijderd. De mogelijke alternatieven en het juiste moment zal, samen met de buurt, met participatie, uitgewerkt worden in een buurtuitvoeringsplan. (zie hoofdstuk 7 van de TVW). Op dit moment is er nog geen sprake van een verbod op welke brandstof dan ook, mogelijk dat dat in de toekomst wel zal zijn. De focus in de TVW ligt niet op in één keer de stap maken naar een aardgasvrije wijk. Dat is niet altijd haalbaar en niet altijd nodig gelet op de termijn die we hebben om de transitie vorm te geven. Voor sommige woningen is het op korte termijn inderdaad verstandiger om bijvoorbeeld met een hybride warmtepomp het gasverbruik enorm terug te dringen, in plaats van helemaal van het aardgas af te gaan. Isolatie is een belangrijk onderdeel van

Ja, Toegevoegd op pagina 50: Naast het aardgasvrij maken van wijken maken ook isolatie en andere CO2besparende maatregelen nadrukkelijk deel uit van de buurtgerichte aanpak. Isolatie en de hybride warmtepomp kunnen kosteneffectieve maatregelen zijn om als tussenstap naar volledig aardgasvrij al veel CO2reductie te realiseren.

6

0450555 Pc 3712 inwoner

Klopt het dat op dit moment de gemeente Zeist nog geen kostenraming kan geven van de aanpassingen die nodig zijn om woningen aardgasvrij te maken (per type woning)?

elke aanpak. Stimuleren van zonnepanelen doet de gemeente ook, via een traject separaat van de TVW. De Leidraad geeft op basis van globale kentallen inzicht in de kosten om buurten aardgasvrij te maken. De kengetallen uit dat model hebben we gebruikt om de overstapkosten per buurt te berekenen.

Nee

De kosten en baten op gebouwniveau verschillen erg per woning, bijvoorbeeld door eerder genomen energiebesparende maatregelen. Een ‘nieuwbouw’ woning uit 2010 is heel anders dan een monumentale woning uit 1901.

7

Betekent dat dat er nog niets bekend is over eventuele terugverdientijden (dit i.v.m. financiering en budget voor investeringen en kostenramingen)?

8

Klopt het dat de gemeente Zeist geen inschatting kan geven van de gemiddelde duur van het maken van aanpassingen?

In de buurtuitvoeringsplannen (BUP’s) zoomen we in en rekenen we per type woning (zgn referentiewoningen) deze kosten wel uit. Ook worden dan concrete business cases doorgerekend voor de aanpassingen aan de infrastructuur. Het is niet zo zinvol om dit voor heel Zeist nu al te doen omdat kosten en baten nog sterk aan verandering onderhevig zijn. Globaal is er inzicht in welke overstapkosten we voorzien op buurtniveau. Maar de precieze kostenraming werken we per buurt uit in Buurtuitvoeringsplannen. We gaan er van uit dat er in de komende jaren subsidie nodig blijft, omdat alternatieven duurder zijn dan aardgas. Het is lastig om een gemiddelde duur voor het maken van de aanpassingen te geven wanneer het individuele oplossingen betreft. Vaak doen eigenaren de aanpassingen stapsgewijs. Daarom hebben we in buurten met een individuele

Nee

Nee

oplossing, aangegeven iedereen de tijd te geven en vooral natuurlijke momenten (verbouwing, verhuizing) te benutten.

9

Klopt het dat de gemeente Zeist erkent dat er voor allerlei toepassingen van aardgas momenteel (nog) geen goede alternatieven zijn?

10

Betekent dat dat de gemeente Zeist voorsorteert op de hoop dat die alternatieven wel ontwikkelt gaan worden? Wat is de onderbouwing van deze veronderstelling?

In een buurt waar voor een collectieve oplossing wordt gekozen (bijvoorbeeld een warmtenet) is gemiddeld tien jaar nodig om van plan naar uitvoering te komen. Maar ook daar is de duur van de aanpassingen van verschillende dingen afhankelijk en worden precieze planningen daarom pas gemaakt in de buurtuitvoeringsplannen. Als we kijken naar het aardgasverbruik in Zeist, blijkt dat het met name gebruikt wordt voor de verwarming van gebouwen, koken en warm tapwater. Hiervoor zijn in de meeste gevallen goede alternatieven beschikbaar. De betaalbaarheid van die alternatieven is nog wel een aandachtspunt, voorlopig zullen er nog subsidies nodig blijven om de alternatieven aantrekkelijk te maken. Mogelijk ligt de beschikbaarheid van alternatieven moeilijker voor het gebruik van aardgas voor processen in de industrie in Zeist. Maar dit is slechts een beperkt aandeel van het totale verbruik van aardgas in de gemeente. Er zijn aparte programma’s om ook het aardgas in industriële processen te vervangen voor duurzame alternatieven. Diverse goede alternatieven zijn beschikbaar. We verwachten dat daarnaast, net als in de afgelopen jaren, technische en financiële ontwikkelingen zich voortzetten. Hierdoor zullen de alternatieven op termijn aantrekkelijker en betaalbaarder worden als gevolg van innovaties.

Nee

Nee

11

Heeft de gemeente Zeist al plannen of ideeën over financieringsmogelijkheden voor inwoners en woningeigenaren die niet over het benodigde budget beschikken om aanpassingen te betalen en/of investeringen te doen? Toelichting: in sectie 7.3 staat dat “De gemeente (een beperkt) budget beschikbaar stelt voor wijkverenigingen en buurt- of bewonersinitiatieven die de ambitie hebben om van het aardgas af te gaan en hiervoor een goed plan hebben.” Dat suggereert dat de gemeente weinig budget vrij wil maken.

Vanuit de gedachte dat iedereen mee moet kunnen doen, is het streven de transitie voor zoveel mogelijk situaties en huishoudens woonlastenneutraal te houden. Voor huurders zijn daar met woningcorporaties afspraken over gemaakt. Ook voor eigenaren is betaalbaarheid een belangrijk onderwerp en wordt er – ook op landelijk niveaugekeken wat er voor kwetsbare groepen extra nodig is. Sinds februari 2020 is het Nationaal Warmtefonds in het leven geroepen waar goedkoper geleend kan worden. Dat Warmtefonds is nu al toegankelijk voor eigenaar-bewoners en VVE's. Begin volgend jaar zal het Warmtefonds ook financiering gaan aanbieden voor degenen die verduurzamen in een wijkgerichte aanpak, maar dat niet kunnen omdat zij hiervoor onvoldoende leenruimte hebben. Ook zijn er verschillende subsidies beschikbaar en bieden banken speciale hypotheken/leningen aan voor energiebesparende maatregelen en het realiseren van duurzame systemen. Ook kan in sommige gevallen het geld dat beschikbaar komt doordat de energierekening (deels) wegvalt, gebruikt worden om een investering in de woning te financieren. Het genoemde beperkte budget in sectie 7.3 betreft het budget voor eerste onderzoeken die inwoners zelf willen starten in hun buurt. Dit is onderzoeks- en procesgeld en staat los van de investeringen.

Ja, het Nationaal Warmtefonds en de nieuwe regeling noemen in hoofdstuk 7.5 (financiering en betaalbaarheid).

12

Betekent dit dat de plannen en ambities van de gemeente Zeist erop neerkomen dat het vinden van budget voor de benodigde investeringen op het bordje van inwoners en woningeigenaren komt te liggen?

13

Wat wordt de strategie van de gemeente Zeist mocht uit nader onderzoek en verder uitgewerkt onderzoek blijken dat 100% aardgasvrij in 2050 niet haalbaar is?

14

Hoe belangrijk is de nog vast te stellen nationale weten regelgeving in klimaatakkoord voor de uitvoering van de TVW?

Ja, de daadwerkelijke investeringen komen op het bordje van de woningeigenaren, maar het uitgangspunt is dat de kosten ook opwegen tegen de besparingen. Het Rijk stelt daarnaast subsidiegelden beschikbaar waarmee bewoners de onrendabele top kunnen afdekken. Ook ondersteunen wij hen bij het vinden van de juiste financiering(svormen) en subsidies. We houden daarvoor ontwikkelingen op dit vlak nauwlettend in de gaten. Uitgangspunt bij de transitie is dat deze haalbaar en betaalbaar moet zijn voor iedereen. Een belangrijk streven is om de stijging van warmtelasten te voorkomen. Tijdig overstappen van steeds duurder aardgas voorkomt extra kosten voor bewoners. Dat is één van de redenen dat de gemeente tijdig inzet op kansen voor bewoners om te besparen en om op zodra het kan en slim is over te stappen naar aardgasvrij. Iedere vijf jaar wordt de Transitievisie geüpdatet en kan er dus bijgestuurd worden als blijkt dat er bijvoorbeeld toch meer of juist minder tijd nodig is om de stap naar aardgasvrij te zetten. Op dit moment gaan we uit van een transitie van 30 jaar. Als aardgasvrij echt niet haalbaar is in 30 jaar, dan zal er in 2050 nog wat aardgas zijn. Echter, de insteek is dat we in 2050 minder dan 5% CO2 uitstoten. Dat lukt alleen als we aardgas op grote schaal vervangen door duurzame alternatieven.

Het Rijk heeft in het Klimaatakkoord afgesproken de nodige wet- en regelgeving aan te passen of te herzien. Dit is nodig bij de gehele transitie. Je kunt

Nee

Nee

Nee

15

Is de gemeente Zeist bereid een dergelijke niethaalbaarheid terug te communiceren naar de Rijksoverheid.

16

Is de gemeente Zeist bereid de ambities terug te schroeven als op nationaal niveau blijkt dat ambities niet haalbaar zijn? Komt er een milieu-effectrapportage van de TVW plannen?

17

18

Is er iets bekend over lange termijneffecten van oplossingen?

19

Komen er richtlijnen of normen over geluid afkomstig van warmtepompen? (bijlage A)

hierbij denken aan: verplichte zonnepanelen op daken (wetgeving voor grote daken is al in ontwikkeling) of wetgeving voor collectieve warmtenetten of boring naar aardwarmte. Maar denk ook aan randvoorwaarden om de betaalbaarheid en financierbaarheid voor iedereen te garanderen. Goede wet- en regelgeving is volgens de gemeente essentieel en zal ook een belangrijke factor zijn in het tempo dat we kunnen maken. Ja, we communiceren met regelmaat naar de VNG en het Rijk over de voortgang. Hierin geven we ook eventuele aandachtspunten mee. Ja. Alle relevante ontwikkelingen nemen we uiteraard mee in de volgende versies van de TVW. Uit de nog op te stellen buurtuitvoeringsplannen blijkt welk alternatief voor een buurt aantrekkelijk is. Afhankelijk van dit alternatief kan een milieu-effectrapportage nodig zijn. Deze wordt richting uitvoering opgesteld. Maar dit wordt dus voor elke buurt/wijk bepaald, er komt geen overkoepelende MER. We maken gebruik van expertise om een inschatting te kunnen maken van de nadelige effecten die (verkeerd) gebruik van bijvoorbeeld warmtepompen kunnen hebben op lange termijn. We gebruiken per buurt een afwegingskader (bijlage A) om aandacht te hebben voor (lange termijn) effecten van de oplossingen op o.a. gezondheid, welzijn en leefbaarheid. Ja, recentelijk zijn daarvoor op landelijk niveau nieuwe richtlijnen gekomen. Het

Nee

Nee

Nee

Ja, lange termijneffecten expliciet toevoegen in afwegingskader (bijlage A)

Nee

20

Is de gemeente Zeist bekend met het gegeven dat geothermie tot (lichte) aardbevingen kan leiden? https://geothermie.nl/images/bestanden/ 170330_Geothermie_en_aardbevingen.pdf

21

Gaat de gemeente Zeist onderzoek uitvoeren naar mogelijke lange termijn effecten van aardwarmte en koude-warmte opslag?

22

Is gemeente Zeist bereid te overwegen dwangmaatregelen toe te passen als inwoners en huiseigenaren niet bereid zijn mee te werken (zie sectie 1.3 TWV)? Toelichting. In sectie 1.3 wordt terloops gemeld dat “Na vaststelling van het BUP mag de gemeenteraad in theorie besluiten het aardgas in een buurt volledig af te sluiten en mensen te verplichten over te stappen op een alternatieve warmtevoorziening. In de praktijk zal deze dwangmaatregel niet snel worden ingezet en zullen we inwoners vooral verleiden vrijwillig over te gaan op een goed alternatief.” Wat is de juridische basis voor het opleggen van eventuele dwangmaatregelen?

23

gaat dan om de zogenaamde lucht/water warmtepompen en airco’s. De verwachting is dat deze vanaf 1 april 2021 van kracht zijn. Veiligheid is zeer belangrijk bij het toepassen van aardwarmte. Het rijk is het orgaan dat hierop toeziet. Het is bekend dat in gebieden waar van nature aardbevingen voorkomen, lichte aardbevingen door aardwarmte kunnen ontstaan. Op dit moment is de verwachting dat het niet voor Zeist geldt. Indien er een concreet project in Zeist speelt wordt dit nader onderzocht, Nee, dat doet het bevoegd gezag. Voor aardwarmte is dat het Rijk en voor warmte/koude opslag de provincie. De uitkomsten zijn wel sturend in de oplossingen die we binnen de gemeente wel of niet willen ondersteunen. De insteek is om dat niet te hoeven doen. De komende tien jaar is dit sowieso niet aan de orde. Uiteindelijk is het een politieke keus van de toekomst. Het gaat om enerzijds het recht op een aardgasaansluiting voor elke woning en anderzijds zeer hoge kosten voor het instant houden van de daarvoor benodigde aardgasinfrastructuur.

Dit is één van de zaken die het Rijk in het klimaatakkoord heeft afgesproken; hier passende wet- en regelgeving voor te maken. Het is nu al mogelijk via de Crisisen Herstelwet, maar passender wetgeving is in de maak. Momenteel is er geen reden voor de gemeente Zeist om met dwangmaatregelen te werken.

Nee

Nee

Nee

Nee

24

25

0450673 Pc 3708 inwoner

Heeft de gemeente Zeist al nagedacht hoe zij het 28 jaar-lange aardgasvrij traject wil realiseren gegeven een beperkt aantal geschikte bedrijven en installateurs binnen de gemeente? Toelichting: Om in 2050 aardgasvrij te zijn moeten er gemiddelde 40 woningen per week worden aangepast in de gemeente Zeist. Er zijn in Zeist ongeveer 28000 woningen. Met een doelstelling aardgasvrij in 2050 zijn er nog ongeveer 28 jaar om dat te realiseren. Dat zijn 1000 woningen per jaar, 40 woningen per week, 28 jaar lang. Er zijn daarnaast maar grofweg 10-15 installatiebedrijven in Zeist. Kunnen deze bedrijven deze langdurige structurele werklast aan? Merk op dat gebruik maken van installatiebedrijven van buiten de gemeente geen structurele oplossing biedt, omdat alle gemeentes in Nederland dezelfde ambitie hebben als het gaat om het aardgasvrij maken en dus in dezelfde poel van installateurs zullen gaan vissen.

Het is een belangrijk aandachtpunt. Het

Als geïnteresseerde leek volg ik de berichtgeving over verduurzaming. Persoonlijk gaat mijn interesse op dit moment uit naar eerst isoleren, en als bron voor warmte waterstof. Ik hoop dat de techniek zich zo ontwikkelt dat bestaande cv installatiesmet enige aanpassing, weer gebruikt kunnen worden. Wat eventuele financiering voor al de verduurzaming betreft heb ik interessante artikelen gelezen over huis gebonden financiering.

Isoleren is eigenlijk in alle gevallen goed en vaak de eerste stap. Of straks de bestaande cv-installatie nog gebruikt kan worden hangt van een aantal dingen af. Maar zeker de komende 10 jaar kan een aardgasketel vaak nog wel dienstdoen, al dan niet gecombineerd met een hybride warmtepomp. In buurten waar nog geen Uitvoeringsplan wordt opgesteld, zal voorlopig nog aardgas beschikbaar blijven. Op het moment dat er wel een Buurtuitvoeringsplan voor uw buurt wordt opgesteld, blijkt welke alternatieven voor u interessant zijn. Hier kan ook waterstof als te onderzoeken optie worden

beschikbaar hebben van geschikt personeel om alle maatregelen uit te voeren is een belangrijk voorwaarde voor het slagen van de energietransitie. We gaan ervan uit dat er meer aanbod van installateurs komt als de vraag toeneemt. Dit is ook een landelijke uitdaging en is een van de onderwerpen die vanuit het Nederlandse Klimaatakkoord wordt opgepakt.

Toegevoegd pagina 54 (rollen): Wanneer het om uitvoering gaat is de beschikbaarheid van installateurs, (energie)adviseurs en aannemers cruciaal. Het beschikbaar hebben van voldoende goed opgeleid technisch personeel is een belangrijke voorwaarde om de transitie te laten slagen (..) Ook lokaal zal er gekeken moeten worden wat er nodig is om de installatiebranche klaar te stomen voor deze langdurige transitie. Ja, bijlage F is toegevoegd met handelingsperspecti ef per buurt. Daarin geven we ook aan of een hybride waterpomp (met cv ketel) een goede optie is.

meegenomen. De doorlooptijd van dergelijke trajecten zijn dermate lang, dat bewoners ruim op tijd (we gaan uit van minimaal 8 jaar van te voren) weten of en wanneer het aardgas verdwijnt.

26

0450581 Pc 3705 inwoner

Ik ben faliekant tegen het volledig aardgasvrij maken van alle woningen in Zeist. Het alternatief zijn windmolens waar in Zeist eigenlijk helemaal geen geschikte plek voor is, zie ook de enorme weerstand vanuit De Groene Driehoek. Daarbij komt dat het recyclen van windmolens nog een hele grote uitdaging is, hoe duurzaam is deze oplossing werkelijk? Zonnepanelen zou nog een aardig alternatief kunnen zijn, doe dat echter op daken en niet in de natuur waar je het ecosysteem gaat verstoren. Ook hierbij is het duurzaam recyclen nog een grote uitdaging. Er zijn een aantal veelbelovende alternatieven voor de toekomst, ten eerste waterstof waar je het gasnet weerperfect voor kunt hergebruiken. Nu huizen bouwen zondergasaansluiting is dus waanzin. Ten tweede kernenergie, innovatie zorgt ervoor dat dit in rap tempo steeds minderen beter recyclebaar afval oplevert. Misschien nog niet voor 2050, maar ik vind het waanzin om star aan dat jaartal vast te houden en daarmee suboptimale keuzes te maken waar je vervolgens decennia aan vast zit. Plus bovendien de inwoners een alsmaar hogere rekening te presenteren waarbij er al een geldtekort dreigt. Als er dus geschrapt gaat worden in projecten mag dit van mij als eerste sneuvelen. Tot slot wordt het als een gegeven gepresenteerd dat de mens verantwoordelijk is voorklimaatopwarming, zo vast staat dat helemaal niet.

Er zijn vele gerenommeerde wetenschappers die de fundamenten onder deze bewering succesvol

Gebouwgebonden financiering wordt in pilots uitgeprobeerd. Wij volgen dat op de voet. Globaal en nationaal wordt het urgent gevonden om nu al acties te nemen om de uitstoot van CO2 – en daarmee klimaatopwarming te beperken. We kunnen daarmee niet wachten tot 2050, dat zou betekenen dat de aarde een aantal graden te ver stijgt. Hierover is consensus onder klimaatwetenschappers. Het IPCC is de plek waar deze discussie wordt gevoerd, en waar alle onderzoeken en bewijzen worden gewogen. Daarom willen ook wij in Zeist op kortere termijn actie ondernemen. In eerste instantie maken we daarbij gebruik van de huidige bewezen technieken maar waar mogelijk passen we innovaties en/of nieuwe bronnen toe. Kernenergie kan wellicht in de toekomst een grotere rol spelen bij het invullen van een deel van de nationale elektriciteitsvraag. Windmolens zijn geen direct alternatief voor aardgas; ze wekken elektriciteit op en geen warmte. Hoewel vanuit de duurzaamheidsgedachte goed is om zoveel mogelijk stroom lokaal op te wekken, bijvoorbeeld met zonnestroom en wind, is het geen vereiste dat alle stroom (voor bijvoorbeeld

Nee

27

0451974 Pc 3705 Stichting Beter Zeist

aanvechten, ze worden alleen monddood gemaakt door de klimaatlobby. Er zijn heel veel Zeistenaren die net als ik erg sceptisch zijn ten aanzien van de klimaathysterie en we zouden graag een luisterend, realistisch oor vinden bij de Gemeente.

warmtepompen) ook lokaal wordt opgewekt.

Gebruik van pelletkachels / houtstook. In de tekst staat op pagina 81 (definities) en pagina 16 dat bij het gebruik van pelletkachels fijnstof in de lucht komt en dat dit daarom in de gebouwde omgeving wordt afgeraden. Dat advies had veel sterker gekund, gezien de plaatselijk voor de gezondheid onaanvaardbaar hoge uitstoot van voor de volksgezondheid schadelijke gassen en fijnstof, zie ook de waarschuwingen van GGD's. Dus graag de aanbevelingstringenter maken. Op pag. 72 wordt echter een pelletketel als acceptabele mogelijkheid gezien, terwijl Het Slot in de bebouwde omgeving ligt. Dus ons inziens deze mogelijkheid hier schrappen. Verder wordt op pagina 16 onderaan gesteld dat :"Of het verbranden van hout goed is voor het klimaat, daar zijn de meningen over verdeeld. Het gaat er hier niet om meningen of politieke opvattingen te vermelden, maar om de geaccepteerde kennis van het wetenschappelijk forum te gebruiken. De KNWU als Nederlands wetenschappelijk Forum heeft al in 2015 duidelijk gemaakt dat: "Meestook van hout leidt niet tot innovatie en de bijdrage aan de vermindering van CO2-uitstoot is onzeker. Het is geen effectieve manier om de uitstoot van broeikasgas teverlagen."1) Dus deze mogelijkheid valt af hoewel een enkele lobbyisten deze optie toch nadrukkelijk blijven propageren t.b.v. de houtstookindustie. De genoemde zin inde Zeister visie dus schappen.

1) KNAW IN: VISIEDOCUMENT BIOBRANDSTOF

De optie voor pelletketel is eerder inderdaad meegenomen als optie voor Het Slot, maar is onder meer door de emissies afgevallen. We zullen het plaatje op pagina 72 weglaten.

Als alternatief wordt waterstof genoemd. Waterstof is een energiedrager en wordt gemaakt met (grote hoeveelheden) elektriciteit. Er zijn dus alsnog windmolens en zonnevelden nodig om groene waterstof te maken.

Uit een uitgebreide studie van PBL (mei 2020) blijkt dat er veel maatschappelijk debat is over de duurzaamheid van het gebruik van biomassa. Landelijk zien we dat subsidies op biomassa reeds minder aantrekkelijk worden gemaakt en de rol van biomassa in energievisies wordt teruggebracht. Bij het gebruik van biomassa moet worden voldaan aan duidelijke duurzaamheidscriteria. De toepassing van het gebruik van hout in Zeist zal zeer beperkt zijn, maar we willen deze optie nog niet helemaal afschrijven voor alle situaties. Wellicht dat we pelletkachels tijdelijk willen inzetten als transitiebrandstof of als brandstof bij pieken in de warmtevraag, als alternatieven niet voor handen zijn.

Ja, plaatje op pagina 72 is geschrapt. En op pagina 16 is de volgende zin weggehaald: Of het verbranden van hout goed is voor het klimaat, daar zijn de meningen over verdeeld.

ENHOUT ALS ENERGIEBRONNEN. Effect op uitstoot van broeikasgassen. KNAW 2015, Zie bijlage. “De EU ziet hout en houtafval als een belangrijke vorm van duurzame brandstof. Dankzij de subsidie hierop neemt in Nederlandse kolencentrales het gebruik toe van hout uit de V.S. en Canada. Naarmate de vraag stijgt zullen meer bossen worden gerooid. Dat produceert veel broeikasgas, want hout produceert minstens evenveel CO2 als steenkool. Nieuw geplante bomen kunnen deze CO2 opnemen, maar ook als voor elke gerooide boom een nieuwe wordt aangeplant duurt het 20 tot 100 jaar tot de uitgestotenCO2 weer is vastgelegd.” (deze tekst is onderbouwd met wetenschappelijke publicaties die hier niet zijn vermeld). 28

0453092 Pc 3703 inwoner

Zag dat bij de warmtetransitie veel wordt gesproken over warmtepompen en bodemenergie, waarbij ook pompen nodig zijn. Gelukkig wordt nog niet gesproken over windmolenpark. In mijn omgeving (Zeist-west) zijn verschillende inwoners die, in ernstige mate, dagelijks last hebben van laag frequent geluid. Dag en nacht!!Ik zie nergens in het rapport iets over dergelijke overlast, terwijl dat zeer ernstige gezondheids- en sociale problemen teweeg brengt! Graag ook dit aspect meenemen in de transitiebesprekingen! Graag ook serieus onderzoek doen naar waterstof of biogas, ondanks dat dit niet voor de hand ligt volgens het rapport. Denk a.u.b. OOK aan onze (geestelijke/sociale) gezondheid!

Effecten van alternatieven, bijvoorbeeld geluid van warmtepompen, vormen onderdeel van de afweging van de keuze van het alternatief voor aardgas voor een bepaalde buurt of wijk. Recentelijk zijn voor geluid van warmtepompen op landelijk niveau nieuwe/strengere richtlijnen gekomen. Het gaat dan om de zogenaamde lucht/water warmtepompen en airco’s. De nieuwe richtlijnen gelden als uitgangspunt bij realisatie van buurtuitvoeringsplannen in Zeist. De overlast van het geluid van warmtepompen verschilt per persoon en ook per warmtepomp en de manier van installatie. Er zijn heel goede (wat duurdere) warmtepompen op de markt die vrijwel geen geluid maken, en andere die je goed hoort. Hier moet in de buurtaanpakken rekening mee worden gehouden.

Nee

29

0454876 Pc 3704 inwoner

De visie is helder en duidelijk beschreven. Omdat ik in de wijk Nijenheim woon is deze visie nog niet voor ons van toepassing wat betreft mogelijke optie. Ik wil hierbij aangeven dat ik graag in aanmerking wil komen als de inspraak commissie Nijenheim geformeerd wordt. Ik heb ervaring met het mee denken voor de gemeente Zeist. Ik heb deelgenomen bij de Groen Visie Zeist.

30

0455598 Pc 3703 inwoner

Enkele maanden geleden heb ik de bijeenkomst over nieuwe energie voor Zeist bijgewoond en recent las ik dat Zeist ook plant om wijken van het gas te halen. Ik denk dat dit voorbij gaat aan de recente ontwikkelingen over waterstof en zou u graag bijgaand filmpje sturen ter heroverweging. Professor van Wijk van de TU Delft vertelt hier vanaf minuut 10 voor 45 minuten over waterstof en geeft vanaf minuut 51 ook antwoord op de vraag of het een goed idee is om wijken van het gas te halen. Ik begrijp dat een aantal jaar geleden men hier nog anders over dacht, maar het lijkt me goed om dit heroverwegen.

https://www.youtube.com/watch?v=CXCkBBRiNxg 31

0456292 Pc 3703 Belangenve reniging Couwenhov en

Ik hoop dat u dit meeneemt in uw beleid. Brief is aan wethouder Catsburg gericht en als bijlage meegestuurd. In de TVW wordt – met zoveel woorden – gesteld: “Iedereen moet mee kunnen doen”, “We moeten ervoor zorgen dat uiteindelijk iedereen zich gehoord voelt en bereid is mee te doen”. Dat zijn stevige uitspraken, waaraan de BVC u gaarne houdt! Waar mogelijk zal de BVC bewaken en ertoe bijdragen dat zulks ook bewaarheid wordt!

Fijn dit te horen. Wat betreft uw aanmelding om mee te denken bij het buurtuitvoeringsplan in Nijenheim: we willen u vragen de lokale pers en media van de gemeente in de gaten te houden, en u te zijner tijd wederom aan te melden. Heel fijn dat u mee wilt denken! U kunt zich ook aanmelden voor de nieuwsbrief Nieuwe Energie voor Zeist, via www.zeist.nl/nieuwsbrieven. Via deze nieuwbrief houden wij inwoners op de hoogte van ontwikkelingen in de energietransitie van Zeist. Alle wijken worden in uiterlijk 2050 aardgasvrij, dat wil niet zeggen dat er geen ‘gas’ meer gebruikt kan worden. Het gebruik van een groen duurzaam gas kan zeker een alternatief voor aardgas zijn. Hier valt waterstof(gas) ook onder. In diverse buurten hebben we deze optie daarom al meegenomen in de eerste analyses en onderzoeken. In sommige buurten, zoals Austerlitz of Slot en omgeving, wordt de haalbaarheid en betaalbaarheid van waterstof in de gebouwde omgeving nu verder onderzocht. De insteek is dat iedereen in de toekomst op een duurzame manier toegang houdt tot warmte en energie. Meedoen met een alternatieve warmtevoorziening moet voor iedereen haalbaar zijn.

Nee

Nee

Ja, voorwoord is iets aangepast. De zin: “Hoe zorgen we er voor dat iedereen zich gehoord voelt en bereid is mee te doen” is aangepast naar: “Hoe zorgen we ervoor dat iedereen zich gehoord voelt en betaalbare warmte beschikbaar blijft

32

33

In de TVW wordt bewoners en bedrijven voorgeschoteld, dat de transitie van gas naar andere vorm(en) van energie gaat leiden tot een lagere energierekening. Dat gegeven op zich staat niet of nauwelijks ter discussie. Het eerlijke verhaal vereist echter wél dat dan óók duidelijk in de TVW moet worden aangegeven, dat bewoners en bedrijven daartoe eerst (flink?) dienen te investeren in die transitie; en dat die investering pas op termijn wordt terugverdiend. Vooralsnog ontbreekt informatie over wat globaal de kosten voor de onderscheiden vormen van transitie voor individuele bewonersbewoners kunnen zijn, over wat daar aan besparing op de energierekening tegenover kan staan, en over de eventuele beschikbaarheid en hoogte van subsidie(s). De BVC dringt er sterk op aan op dit punt, voor zover dat in dit stadium al mogelijk is, enige indicatie af te geven. Dat kan gewoon in de vorm van: gaat het de individuele bewoner naar verwachting gemiddeld bijvoorbeeld ca € 10.000,- aan eigen geld kosten of € 20.000,- of “slechts” € 5000,-? Kennis van die informatie zal ook een belangrijke, zo niet cruciale rol gaan spelen in de betrokkenheid van de bewoners bij de realisatie van de buurtuitvoeringsplannen, en is daarmee dus ook van wezenlijke invloed op de uiteindelijke haalbaarheid van die plannen…. Op pagina 15 wordt ingegaan op de Buurtverkenning die in Zeist-West is uitgevoerd.

Daarbij wordt aangegeven, dat die verkenning is gedaan samen met bewoners, bedrijven en andere belanghebbenden. De BVC vraagt zich af welke bewoners daarbij betrokken zijn, over welke wijken in Zeist-West het gaat, hoe de buurtverkenning tot stand is gekomen. Is daaraan voorafgaand wel gecommuniceerd en informatievoorziening verzorgd? De BVC heeft daarover in de media niets gelezen, en de BVC is als bekend overlegpartner bij de gemeente – als aanspreekpunt voor inwoners van Couwenhoven –

Voor alternatieven van aardgas geldt dat er nu nog vaak subsidies nodig zijn om een overstap qua kosten voldoende aantrekkelijk te maken. Investeringen in isoleren zijn meestal terug te verdienen en leiden tot blijvend lagere woonlasten. Met subsidies is het voor veel bewoners mogelijk om een warmtepomp aan te schaffen, maar ook om bijvoorbeeld warmtenetten interessant te maken voor bewoners. Het klopt dat isoleren en de aanschaf van andere installaties en een andere infrastructuur investeringen vooraf vraagt. Daarom wordt ook gewerkt aan goedkope duurzaamheidsleningen. Dan hoeft niet iedereen het geld vooraf op te hoesten, maar kunnen de maandlasten wel vergelijkbaar blijven en op termijn zelfs lager worden.

Op pagina 15 wordt in zijn algemeenheid gezegd dat we in buurtverkenningen samenwerken met bewoners, bedrijven en belanghebbenden. In Zeist West zijn we alleen nog maar gestart met een eerste technische ‘quickscan'. Bureau Greenvis heeft met informatie van gemeente, woningcorporaties en Stedin gekeken of er in Zeist West één voorkeursscenario (warmtenet of all electric) naar voren komt op basis van techniek en

voor iedereen?” Nee

Nee

34

door de gemeente daarover niet separaat in kennis gesteld, laat staan daarbij betrokken… Jammer: de opstelling van de gemeente, dat zij een goede communicatie en informatievoorziening tot haar verantwoordelijkheid rekent, lijkt op deze wijze toch al vroegtijdig een deukje op te lopen.

maatschappelijke kosten. Uit deze quickscan kwam, ondanks de aanwezigheid van de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI), niet één duidelijk voorkeursscenario naar boven. Na de quickscan is besloten Zeist West voorlopig op middellange termijn te plaatsen. Verdere verkenning verwachten we pas na 2025. Om die reden zijn inwoners nog niet actief betrokken, behalve in Griffensteijn omdat daar een inwonerscollectief actief is op dit thema (aardgasvrij). Uiteraard delen we de uitkomsten van de quickscan graag met de BVC als daar interesse voor is. En bij verder onderzoek wordt De BVC zeker betrokken.

In paragraaf 4.3 op blz. 27 (inzake warmtebronnen) staat: “In dit hoofdstuk onderbouwen we welke warmtebronnen in Zeist aanwezig zijn om in 2050 in de overgebleven warmtevraag te voorzien.” Voor de argeloze lezer roept dat vragen op. Immers, men mag ervan uitgaan dat in 2050 de klus is geklaard; daarover gaat nu juist deze visie. Dan zou er dus geen overgebleven warmtevraag meer moeten zijn. De TVW bedoelt het waarschijnlijk goed, maar de woordkeuze is niet helemaal helder geweest. De BVC adviseert u daarom de woorden “in 2050” te vervangen door “in de periode tot 2050”. Dát is de horizon van de TVW; 2050 is – vooralsnog – het eindpunt!

Ook in 2050 zullen woningen en gebouwen warmte nodig hebben. In dit hoofdstuk is er gekeken welke alternatieven voor aardgas in deze warmte kan worden voorzien. Mogelijk dat het woord “overgebleven” verwarring oproept. Als eerste wordt er gekeken of er op woning- en gebouwniveau geïsoleerd kan worden. Indien dit het geval is neemt de warmtevraag van het gebouw af, maar er zal altijd een warmtevraag blijven.

In bovengenoemde paragraaf wordt een overzicht gegeven van warmteoplossingen in Zeist. In dat overzicht wordt niet ingegaan op de eventuele mogelijkheden of haalbaarheid van inzet van kernenergie. Dat is mogelijk toch ook een opkomende “techniek”, die evenals waterstof – dat wél wordt genoemd – de revue had moeten passeren?! Al was

Alleen in de nabije omgeving van een kerncentrale kan de warmte van een centrale mogelijk ingezet worden voor verwarming. Het is technisch/ruimtelijk niet mogelijk een kerncentrale in Zeist te realiseren. Dus als lokaal alternatief voor aardgas is kernenergie voor Zeist geen reële optie. Waterstof kan wel in Zeist ingezet worden om gebouwen te

Nee

35

36

het maar om aan te geven, dat men dat niet over het hoofd heeft gezien, maar dat dit thans (nog) niet heel opportuun is. In de TVW wordt aangegeven, dat buurtuitvoeringsplannen pas voor definitieve besluitvorming aan de Raad worden voorgelegd, als een ruime meerderheid van de bewoners daarmee akkoord is. Daarbij wordt door de gemeente opgemerkt, dat het begrip “ruime” nog nader moet worden vastgesteld. Waarom wordt daarover niet meteen de nodige duidelijkheid/ afbakening gegeven? Nu gaat men wellicht denken, dat daarmee de mogelijkheid van een kleinst mogelijke meerderheid ook open wordt gehouden. De BVC adviseert hier voor de helderheid gewoon een marge aan te geven, waarbinnen die ruime meerderheid zich kan bewegen. Helderheid zal ook hier bijdragen aan betrokkenheid van bewoners.

Voor wat betreft paragraaf 7.5 (inzake financiering) vraagt het bestuur van de BVC u naast de tekst een schema op te nemen, waarin wordt aangegeven welke financieringsvormen er zijn, van welke overheid/ organisatie deze afkomstig zijn, waar/wanneer deze beschikbaar zijn, en wat de globale bijdrage in verhouding tot de kosten zijn. Dat is voor de lezer gemakkelijker te overzien dan een lap tekst. In het kader van de financiering dringt zich ook de vraag op, hoe wordt vastgesteld hoe groot de “eigen bijdrage” van een individuele bewoner in de kosten van transitie voor de eigen woning kan of mag zijn.

verwarmen.

Insteek is een ruime meerderheid. Bij sociale woningbouw wordt bij grootschalige renovatie met een percentage van minimaal 70% van de huurders gewerkt. Dat geeft een indicatie, maar of dat in een buurttraject met particuliere eigenaren ook een logisch percentage is weten we nog niet. Dit vraagt nadere uitwerking, ook afhankelijk van mogelijke nieuwe wet- en regelgeving. Welke meerderheid nodig is, is bovendien ook sterk afhankelijk van welke oplossing er komt. Bij de aanleg van een warmtenet is deelname in de huidige regelgeving niet verplicht. Er komt alleen een warmtenet als voldoende bewoners (typisch circa 80%) willen aansluiten. Als de participatiegraad te laag is, kan de business case voor de warmteaanbieder niet uit. In dit voorbeeld is dus de ondergrens van de business case en het draagvlak bepalend of de optie überhaupt beschikbaar kan worden gesteld aan bewoners. Maar er is niet een vast getal te noemen. Er bestaan verschillende overzichten van financieringsvormen en subsidies. Deze zijn sterk aan verandering onderhevig. Ook is het huidige overzicht ((pag 52) bedoeld als een indicatie van de mogelijkheden. Voor meer detailinformatie verwijzen we naar Mijn Groene Huis. De adviseurs van Mijn Groene Huis beschikken over de meest actuele informatie en kunnen doorverwijzen. Op

Nee

Ja, overzicht op pagina 52 wat verduidelijkt en opgenomen dat de adviseurs van Mijn Groene Huis over een actueel overzicht van subsidies beschikken.

37

38

39

40

Tenslotte vraagt het bestuur van de BVC u een lijst met afkortingen, vergezeld van de betekenis ervan, achterin de TVW op te nemen. Weliswaar wordt her en der in de tekst vaak aangegeven wat een afkorting betekent, maar verderop in de visie is de lezer die betekenis soms – uit onbekendheid met de materie – alweer kwijt en moet dan gaan bladeren om deze ergens terug te vinden. 0457771 Pc 3709 De Groene Driehoek

In het algemeen geeft het document een goed overzicht over de huidige opbouw van het vastgoed in Zeist en van alle aspecten rondom het verwarmen en koelen van deze gebouwen. Het document is beschouwend en analytisch opgebouwd. Hierdoor rijst tijdens het lezen telkens de vraag: hoe krijgt Zeist dit nu gerealiseerd? Hoe SMART is dit document nu eigenlijk…? Zelfs bij delen van het document waarin men probeert concreet te worden blijft het weinig concreet.

De Groene Driehoek is van mening dat Zeist rond 2050 alleen maar gebruik moet maken van duurzame energie en zoveel mogelijk in eigen gemeente moet opwekken. De verhouding zelf opgewekt-elders duurzaam opgewekt wordt mede bepaald door de

de website: https://www.mijngroenehuis.nu/subsidies/ subsidies/ zijn de belangrijkste subsidies en leningen ook te vinden. Wijzigingen worden daar ook snel doorgevoerd. We nemen deze link ook op in het document. Goed punt. We hebben de gebruikte afkortingen in het document uitgeschreven, waar dat nog niet het geval was. Alleen de afkortingen mbt subsidies (RREW, SDE etc) hebben we zo laten staan omdat deze subsidies beter bekend zijn onder hun afkorting. Een begrippenlijst is opgenomen op pagina 80. Hartelijk dank.

Dat klopt. De TVW maakt inzichtelijk wat de mogelijke alternatieven voor aardgas zijn in Zeist en met welke buurten we gaan beginnen. Pas in de Buurtuitvoeringsprogramma's wordt dit SMART uitgewerkt. Hierin wordt nader ingegaan op de specifieke kenmerken van de buurt en pas definitief bepaald welk alternatief haalbaar en betaalbaar is en welke stappen gezet worden richting realisatie. Ook wordt de TVW elke 5 jaar aangepast aan nieuwe ontwikkelingen en concrete stappen. Het is een mooie ambitie om alle duurzame energie op eigen grondgebied op te wekken. De toekomst moet uitwijzen of dit echt haalbaar is, rekening houdend met andere milieudoelstellingen

Ja, afkortingen zoals TVW, BUP, WKO, MGH en RWZI zijn uitgeschreven.

Nee

Nee

Nee

41

42

noodzaak tot behoud van de aanwezige natuur, en versterking hiervan voor herstel van biodiversiteit en andere milieudoelen. Binnen deze opzet kan aan alle huidige en toekomstige milieu-ambities goed inhoud worden gegeven. De Groene Driehoek is dan ook van mening dat het uitgangspunt dat is geformuleerd, en bekrachtigd door de gemeenteraad, in de ‘Routekaart’, dat Zeist op eigen grondgebied energieneutraal moet worden een te rigide besluit en uitgangspunt is, waardoor realisatie van andere milieudoelstellingen te veel wordt ingeperkt. De transitievisie warmte zou aandacht moeten besteden aan maatregelen om 'hittestress’ in de toekomst te voorkomen. Het is belangrijk dat in Zeist meer ruimte 'groen' wordt ingericht, met bomen, groene daken, buurtgroen. Dit voorkomt 'hittestress' van de bebouwde omgeving, met als exces energieverbruik voor koeling op warme dagen, dat met voldoende groen te vermijden zou zijn geweest.

die inderdaad ook zwaar wegen.

Alle grote energieleveranciers zijn momenteel bezig invulling te geven aan de nationale duurzaamheidsambitie. Zoals partijen als Gasunie, Eneco, Vattenfall, Shell etc. etc. Hun plannen en mogelijke bijdragen worden nergens genoemd in het document. Samenwerking buiten de gemeentegrenzen is nodig, ook met deze stakeholders. Daarom is het een gemiste kans om nu hun strategieën niet te inventariseren en mee te nemen in het document. Verwerven van duurzame energie via deze partijen kan qua economie en

Voor innovaties en concepten om de warmtevoorziening te verduurzamen kijken we wat er landelijk speelt. Ook op regionaal niveau wordt bekeken of er duurzame bronnen zijn die regionaal (over gemeentegrenzen heen) ingezet kunnen worden. We werken daarvoor samen in de RES U16, met gemeenten, provincie en waterschap. In deze TVW kijken we met name naar de lokale situatie.

Hittestress betreft een fenomeen wat in de openbare ruimte plaats vindt. Rond deze tijd legt het college een beleidsstuk ‘Klimaatbestendig Zeist’ voor aan de gemeenteraad. Dat stuk gaat over deze problematiek. Wat voor de TVW wel van belang is, is het mogelijke effect van hittestress: het resulteert in een vraag naar meer koeling, en dus een stijgende energievraag. Het onderwerp koelingsvraag van gebouwen komt inderdaad weinig aan de orde. We voegen dit punt toe.

Ja, toegevoegd op pagina 8: Naast de warmtevraag wordt de vraag naar verkoeling ook steeds urgenter. Hittestress zorgt er voor dat steeds meer huizen en kantoren over airco's beschikken. In het zoeken naar warmte-oplossingen moet ook deze koelte-vraag worden meegenomen. Nee

43

44

landelijk natuurbeleid mogelijk een positieve bijdrage leveren aan de energietransitie in Zeist.

Wanneer plannen van landelijke/regionale partijen een bijdrage kunnen leveren aan de lokale warmtetransitie dan worden die betrokken. Een voorbeeld is het plan van Eneco en Engie om het warmtenet van Utrecht en Nieuwegein verder te verduurzamen met aardwarmte. Wij kijken of aardwarmte ook kansen biedt voor Zeist.

Isoleren is de eerste stap die geheel Zeist moet zetten en dat staat ook regelmatig in de Transitievisie Warmte beschreven maar het blijft te veel bij het alleen maar roepen. Er kunnen veel meer middelen en maatregelen door de gemeente ontwikkeld worden zodat de isolatiedoelstellingen ook echt gehaald worden. Anders gezegd; het is te vrijblijvend. Daarnaast wordt er te veel verwacht van de wijze waarop nu Mijn Groene Huis en Mijn Groene Bedrijf echt de verduurzaming van Zeist kunnen versnellen. Om de ambities waar te maken zou dit anders georganiseerd kunnen worden, waarbij de slagkracht en middelen van Mijn Groene Huis en Mijn Groene Bedrijf worden vergroot, bijvoorbeeld op de manier waarop de stadsvernieuwing in de grote steden is aangepakt. Het document onderschat het belang en de mogelijkheden voor het inzetten van groen gas. Ten onrechte wordt het standpunt ingenomen dat dit weliswaar belangrijke energiedragers zijn voor andere sectoren, maar minder voor verwarmen van onroerend goed. Met betrekking tot het gebruik van waterstof kan men nu al zeggen dat door wereldwijde toekomstige overproductie (op piektijden) van duurzame energie na het jaar 2030, en de transporteerbaarheid van waterstof, waterstof wél een belangrijke positie gaat innemen in de energievoorziening.

Het document sorteert hier onvoldoende op voor en richt zich voornamelijk op mogelijke bezwaren tegen waterstof.

We werken aan een energiebesparingsstrategie waarbij we samen met woningcorporaties, Mijn Groene Huis en andere partners kijken hoe we energiebesparing in Zeist het best kunnen aanjagen en organiseren. Isolatie is in die strategie een belangrijk onderdeel. Per buurt/straat wordt nader uitgewerkt hoe de isolatie kan worden verbeterd en hoe dit (grootschalig) te organiseren, onder andere via de Buurtuitvoeringsplannen. Goede ideeën zijn daarbij (ook vanuit grootstedelijke stadsvernieuwing) uiteraard welkom.

Nee

Waterstof zal een belangrijke bijdrage leveren in de energietransitie. Op dit moment is de verwachting dat deze bijdrage voornamelijk bij de industrie, zware transport en balanceren van het elektriciteitsnet zal zijn. Tegelijkertijd is er op dit moment nog maar zeer beperkt groene waterstof beschikbaar in Nederland en vraagt de productie van waterstof veel groene stroom. Of waterstof daadwerkelijk een grote bijdrage gaat leveren in de warmtetransitie moet dus nog wel blijken.

Nee

Belangrijke stakeholders rondom dit onderwerp ontbreken in het document

45

46

Inzet en gebruik van de totale beschikbare biomassa van Zeist kan regionaal worden aangepakt zodat deze efficiënt kan worden omgezet in bruikbare energie die ten goede komt aan de warmtebehoefte van Zeist. Dit vraagt om een goed plan. Met de huidige strategie wordt onvoldoende energie uit de totaal beschikbare biomassa gehaald. Als men een warmtenet gaat aanleggen dan is een laag temperatuur warmtenet het meest gunstig en zou dan eigenlijk in de plannen prioriteit moeten krijgen. Dit vinden we onvoldoende terug in het document.

Ondanks de verwachting dat waterstof beperkt gebruikt zal worden voor de gebouwde omgeving, wordt inzet van waterstof wel meegenomen in de onderzoeken die we nu uitvoeren voor zowel Austerlitz als het broeder en zusterplein in Zeist. De TVW wordt elke 5 jaar geüpdatet dus in volgende versie kan er wellicht meer gezegd worden over de beschikbaarheid en toepassing van waterstof in de gebouwde omgeving. We hebben -los van de bossen- maar beperkte biomassa beschikbaar in Zeist (GFT, groenafval). Als deze biomassa niet lokaal of voor een grondstof wordt ingezet, kan het mogelijk in de regio benut worden. Een warmtenet wil je zo efficiënt mogelijk aanleggen. Lagere temperaturen helpen daarbij. Daarom is er een warmteanalyse gemaakt, waarin de benodigde temperaturen per buurt in kaart is gebracht. We spreken daarom van hogetemperatuur, midden-temperatuur en lage temperatuur warmtenetten. Of een warmtenet op lage temperatuur daadwerkelijk het meest gunstig is, is afhankelijk van diverse factoren. Het is afhankelijk van welke warmtebron beschikbaar is, maar ook van de mogelijkheid tot isolatie van gebouwen en het draagvlak bij eigenaren. Het is uiteindelijk een afweging waarin zaken als mate van duurzaamheid, energieverbruik, kosten en complexiteit van een systeem bekeken worden. Deze

Nee

Nee

47

Het is een gemiste kans dat Zeist geen strategische partners heeft gezocht waarmee ze met een bepaalde technologie een voortrekkersrol wil gaan vervullen in de transitie van warmte. Een voortrekkersrol nemen, ambities tonen en nieuwe technologie omarmen kan zeer stimulerend werken. Het document dat nu voorligt is alles benoemen en openhouden waardoor de kans groot is dat het later een inefficiënt ratjetoe kan gaat worden. We adviseren voorbeelden van gemeenten op te zoeken die wel een voortrekkersrol nemen.

48

Huishoudens die energiezuinig zijn worden in het document onvoldoende beloond voor hun inzet en prestaties. Dit instrument kan de gemeente veel beter inzetten en kan een stimulerende werking hebben.

49

Het stimuleren van bedrijven om meer te isoleren en te komen tot eigen duurzame opwek van energie, dient landelijk te gebeuren. De gemeente kan wel bij aanvraag concessies / vergunningen, voorwaarden stellen die dit doel ondersteunen.

afweging vindt plaats in de Buurt Uitvoeringsprogramma's. In dit document is een overzicht gemaakt van welke warmteoplossingen het best lijken te passen in welke buurten en in welke buurten er een goede reden is om in de komende jaren te starten. We zien dit document als het startpunt van een traject voor de komende 30 jaar. Het is een basis van waaruit je komende jaren met strategische partners en specifieke partijen verder kunt praten. In de verkenningsbuurten geven we dit verder vorm. Voorbeelden daarvan zijn het onderzoeken van de kansen voor aardwarmte in Vollenhove (met Engie) en het onderzoek naar de mogelijkheid van waterstof (met Stedin) in Austerlitz. Er zijn veel mooie voorbeelden in Zeist waarbij huishoudens al flink hebben bespaard. Inderdaad belangrijk om deze voorbeelden ter inspiratie te blijven delen. Dat doen we onder meer via de communicatie van Mijn Groene Huis, de Duurzame Huizenroute en in de nieuwsbrief Nieuwe Energie. We blijven die mooie voorbeelden aandacht geven en kijken hoe we dat kunnen intensiveren. We gaan er daarbij vanuit dat u met ‘belonen’ bedoelt ‘erkenning geven voor wat ze hebben gedaan, en deze goede voorbeelden delen met anderen’. Voor bedrijven en kantoren is er specifieke regelgeving om ze stimuleren en te verplichten om aan energiebesparing te werken. Zo moeten kantoren van meer dan 100 m2 in 2023 minimaal een label C hebben.

Daarmee is de regelgeving voor bedrijven

Nee

Nee

Nee

bijvoorbeeld al strenger dan de huidige regelgeving voor particuliere woningen. Via het ALARA (As Low As Reasonably Achievable) principe zijn bedrijven verplicht om maatregelen te nemen die ze binnen 5 jaar terugverdienen. Deze landelijke verplichtingen voor bedrijven om energie te besparen wordt momenteel al goed gecontroleerd door de lokale omgevingsdienst (ODRU).

50

In de transitievisie worden wijken met overwegend grotere huizen (met meer ruimte) te vrijblijvend betrokken bij hun bijdragen aan de energietransitie terwijl juist daar snel een extra stap gezet zou kunnen worden door bewoners bij de transitie te betrekken en gestimuleerd om middelen in te zetten.

Daarnaast wordt lokaal gekeken naar mogelijkheden om bedrijven verder te stimuleren door de inzet van Mijn Groene Bedrijf. Ook willen we komende jaren heel graag met bedrijventerreinen afstemmen hoe en op welk moment we de verduurzaming kunnen oppakken. Iedere buurt vraagt zijn eigen aanpak. Het klopt dat er vaak winst te behalen valt door het verduurzamen van grotere woningen, maar de oplossingen zijn ook vaak duurder en best ingrijpend. Zeker bij vooroorloogse woningen. Vandaar dat we eigenaren de tijd willen geven om dit op ‘natuurlijke momenten’ te doen. Neemt niet weg dat we deze doelgroep actief gaan stimuleren om zo snel mogelijk mee te gaan in de transitie (o.a. programma onderdeel 3, pagina 48).

Nee

51

0457750 Pc 3703 Inwoner

De opdracht om in 2050 aardgasvrij te zijn komt van het Rijk, en Zeist moet daar invulling aan geven. Persoonlijk steun ik deze politieke lijn niet. Aardgas is een schone energiebron en Duitsland bijvoorbeeld schakelt juist over op gas. Beter zou zijn om in te zetten op overgang mettertijd naar alternatieve energiedragers en bronnen zoals waterstofgas en biogas (mits niet afkomstig van houtige biomassa, zie verderop) en tot dat moment aardgas te blijven gebruiken. Voor woningen waar wordt overgeschakeld op een warmtenet of elektrische verwarming (warmtepomp) zou aardgas via het bestaande net overigens beschikbaar moeten blijven. Zo heb ik naast mijn CV een losse gashaard, waarmee ik bij stroomuitval de woning warm kan houden (meermalen gebeurd tijdens vorstperiodes). Dat wil ik om goede redenen zo houden: er moet altijd een terugvaloptie blijven als de hoofdverwarming uitvalt. In de visie ontbreekt de notie dat aardgas beschikbaar blijft voor dergelijke doelen. De visie gaat uit van een situatie waarin Zeist volledig van het gas af gaat en volledig op eigen grondgebied energieneutraal wordt. Die laatste ambitie is een politieke keuze van Zeist zelf. Ook daar kan lk niet mee instemmen. De doelstelling van energieneutraliteit dient op nationaal niveau te worden gerealiseerd, niet op gemeentelijk niveau.

Windenergie hoort vooral op de Noordzee thuis en in industriële landschappen, niet in cultuurhistorisch kwetsbare landschappen zoals vrijwel het gehele grondgebied van gemeente Zeist. Het College van Rijksadviseurs heeft hierover een belangrijk advies uitgebracht (Via Parijs, 2019) en Zeist zou dat advies ter harte moeten nemen. Onze gemeente heeft een bovengemiddeld waardevol landschap en heeft niet alleen te zorgen voor afremming van de klimaatopwarming, maar ook voor behoud van dat unieke cultuurhistorische landschap. Onze gemeente is ook bovengemiddeld rijk aan monumenten en Zeist moet zorgen dat die monumenten ongeschonden aan de volgende generaties worden doorgegeven. Klimaat is maar één van de zwakke waarden waar Zeist zorg voor heeft te dragen. Die notie mis ik in de visie.

Aardgasvrij is geen doel op zich, het gaat om het terugdringen van CO2. Het gebruik van aardgas is in Nederland en Zeist de grootste veroorzaker van CO2emissies. Uit de Klimaatwet en de doelstellingen om de CO2-emissies te verlagen, volgt dat we op zoek gaan naar alternatieven voor aardgas. Dit is een transitie waar we de komende 30 jaar de tijd voor (nodig) hebben. Groen gas is mogelijk een van de alternatieven, maar we onderzoeken ook de andere opties omdat groen gas waarschijnlijk nooit in dezelfde hoeveelheden als aardgas beschikbaar zal zijn. Aardgas als piekvoorziening is niet nodig, in geval van nood kan je ook aanvullend verwarmen met elektriciteit of mogelijk met groen gas. De gemeente Zeist heeft in vergelijking met andere gemeenten een relatief laag energieverbruik, door het ontbreken van zware industrie. Daarom is het onze ambitie om energieneutraliteit zo veel mogelijk op eigen grondgebied invulling te geven. Ook vanuit de gedachte dat we als gemeenschap zelf verantwoordelijk zijn voor de invulling van het energieverbruik en dat niet willen afwentelen op anderen, in plaats en tijd.

Nee

52

53

Algemene implicaties voor Zeist De warmtetransitie die gemeente Zeist voor ogen staat vraagt daarmee om een integrale aanpak, waarbij niet alleen energieneutraliteit maar ook de andere zwakke waarden een volle plaats krijgen: - Aanpassingen aan gemeentelijke, provinciale en rijksmonumenten zowel als beschermde dorpsgezichten en andere cultuurhistorisch beschermde objecten in Zeist mogen geen afbreuk doen aan de monumentale en cultuurhistorische waarde daarvan. - Inpassing van windturbines en zonnepanelen vraagt compensatie van de gevolgen voor landschap, natuur en biodiversiteit en nadrukkelijke zorg voor bescherming en versterking van cultuurhistorische, aardkundige en archeologische waarden. Het gehele Kromme Rijngebied van gemeente Zeist behoort als onderdeel van de warmte en energietransitie te worden aangewezen als beschermd landschap, waarin de energieopgave met grote voorzichtigheid wordt ingepast, rekening houdend met alle zwakke waarden en niet enkel het klimaat. Nu de opgaven voor dit gebied zich opstapelen is bescherming van dit gebied nodig tegen sluipende opoffering aan niet alleen energieopwekking, maar ook verstedelijking, ontsluiting voor vervoer en teloorgang als gevolg van intensivering van de landbouw en verdroging.

De visie ontbeert op dit gebied de noodzakelijke integraliteit en zou duidelijkheid moeten bieden hoe andere zwakke waarden zullen worden beschermd, hersteld en waar mogelijk versterkt. Concrete gevolgen voor mijn woning aardgas, waterstof, biogas. Mijn woning dateert uit 1938 en staat in de wijk Griffensteijn, waarvoor gemeente Zeist een gemengde visie heeft (warmtenet en/of losse oplossingen zoals een warmtepomp).Ik heb inmiddels vloerisolatie en spouwmuurisolatie laten aanbrengen. Binnenkort wordt ook het dak geïsoleerd. Toch zal de