01-21RV041# Adviesrapport Inwoners Advies Commissie (Samen in Balans)

Risico’s Educatie: Wel --> Op korte termijn zal dit geen geld besparen en misschien zelfs geld kosten, maar op de lange termijn zal dit wel een besparing gaan opleveren. Daarbij is het binnen jeugdzorg al zo druk, deze druk zal alleen maar groter worden door de corona crisis, dat er te weinig tijd is om dit te kunnen uitvoeren. Niet --> Als er niks gebeurt zullen de kosten in de gemeente alleen maar stijgen. De leefbaarheid binnen de gemeente zal achteruit gaan, en zo ook de economie.

2.2

Biodiversiteit door de buurt!

Uitwerking voorstel Biodiversiteit door de Buurt! streeft ernaar om een groter deel van het groenbeheer (weer) in handen en onder verantwoordelijkheid van de bewoners te brengen. Ons voorstel is om hiervoor een pilot op te zetten met 5 pijlers. 1. Beperkte tijdsduur: de pilot loopt voor 1 jaar, dat is één keer alle seizoenen. Hierdoor ontstaat er ruimte om te experimenteren terwijl er ook een duidelijk eindpunt is, waarna gereflecteerd kan worden. Ook kan de pilot klein starten door een beperkt aantal wijken, bijvoorbeeld 3 i.p.v. alle wijken van de gehele gemeente, te betrekken.

Adviesrapport van de IAC

41

2. Meetbaar maken en monitoring: vooraf zal er een inventarisatie plaatsvinden van alle lopende projecten binnen gemeente Zeist. Daaraan gekoppeld kan dan een meetbaar einddoel gesteld worden, bijvoorbeeld: per wijk één nieuw initiatief dat uitgevoerd is en onderhouden wordt aan het einde van de pilot. Daarnaast kan er ook nagedacht worden over andere aspecten die gemonitord worden, bijvoorbeeld: waarom slaagt een initiatief wel of niet? Waar loopt men tegenaan? Hoe vinden groepen financiering voor hun projecten? Ook ecologische waarden, zoals de hoeveelheid insecten op 1m2 voor en na een initiatief, kunnen gemeten worden. 3. WijkGroenManager (WGM). Dit betreft een vrijwillige functie (of tegen een kleine vergoeding). Deze wordt dé contactpersoon binnen de wijk waarbij iedereen terecht kan met zijn of haar ideeën. Zij/hij is geen werknemer van de gemeente, maar zal wel in nauw contact staan met de juiste mensen van de gemeente. Deze persoon wordt geworven via een profiel die de gemeentelijke wijkmanager uitzet in haar/zijn wijk. De wijkmanager kan dan buurtverenigingen en centrale schakels in de wijk benaderen om het profiel zo breed mogelijk in de wijk de verspreiden. (Na eventueel een “selectieprocedure”) wordt één persoon per wijk aangesteld als WGM.

Voorafgaande aan de start van de pilot zal er een (online) informatieavond zijn waar meerdere partijen aanwezig kunnen zijn. Hier worden de verwachtingen en de te meten aspecten vastgelegd, ervaringen van lopende projecten gedeeld, netwerken opgebouwd, en vooral kennis uitgewisseld. 4. Oproep: de gemeente roept al de inwoners van de betrokken wijken op om deel te nemen aan de pilot, nadat de WGM is aangesteld en “ingewerkt”. Dit kan gebeuren via dezelfde route als de IAC, één keer een centrale brief met daarin informatie over pilot en een oproep om met jouw ideeën naar jouw WGM te gaan, om vanuit daar te kijken of binnen de wijk het project uitgevoerd kan worden. 5. Bonus: om deze pilot (en de uitvoering op de lange termijn) een boost te geven, kan de gemeente nadenken over beloningen voor de deelnemende inwoners. Voorbeelden hiervan zijn: het beschikbaar stellen van houtsnippers van boombeheer in de omgeving, gratis compost voor de buurt of buurtcompost-bakken beschikbaar maken. Daarnaast bijvoorbeeld bomen, planten en bloemmengsels uitdelen. Maar ook lagere heffingen voor zeer actieve wijken. Let wel, het is belangrijk dat de beloning niet het doel wordt van een initiatief, maar eerder een gevolg is van het uitvoeren en onderhouden van de wijk-initiatieven.

Effecten op de samenleving Wanneer Biodiversiteit door de Buurt! na de pilot structureel onderhouden wordt, verwachten wij de volgende effecten: • Toename van sociale cohesie en betrokken burgers in hun wijk. • Meer bewustzijn van burgers over hun directe leefomgeving en de natuur in het algemeen. • Een (indirect) positief effect op de gezondheid van mensen doordat ze meer buiten komen. Daarnaast is het wetenschappelijk bewezen dat buiten zijn in een groene omgeving stress verlagend werkt en andere positieve gezondheidseffecten heeft. • Een toename (op de lange termijn) van biodiversiteit, waardoor het mogelijk is dat er indirect minder last is van plagen (zoals b.v. eikenprocessierups). • Het groene imago van Zeist wordt bevestigd én gestimuleerd. De gemeente kan op nationale schaal laten zien dat Zeist méér is dan alleen bos. • Afhankelijk van de resultaten denken wij zelfs dat de Gemeente Zeist koploper kan worden op gebied van groene buurtparticipatie (-en adoptie) door burgers. • Op de lange termijn zien wij een enorme kostenbesparing op groenonderhoud, en indirect een afname in het gebruik van bestrijdingsmiddelen en andere schadelijke beheer methoden. • Actieve, lokale, en kleinschalige klimaatadaptie. Doordat allerlei kleine en diverse projecten door de hele gemeente ontstaan kunnen ze samen een grote impact hebben.

• Waarschijnlijk zullen er veel initiatieven ontstaan die als resultaat hebben dat er meer groen komt op plekken waar nu nog veel versteend is, ook wel “onttegelen” of “steenbreek” genoemd. Hierdoor wordt veel meer hemelwater opgevangen in de bodem i.p.v. het riool, wat de druk op het riool (zeker tijdens stortbuien en stormen) zal verlagen.

Adviesrapport van de IAC

42

Risico’s • Continuïteit: Om de continuïteit in het beheer en onderhoud te behouden stellen we voor in eerste instantie een pilot uit te voeren. Daarnaast wordt voor een vaste periode een WGM aangesteld. Tijdig kan, indien de WGM stopt, een opvolger worden gezocht waardoor de continuïteit behouden blijft. • Nieuwe (en onbekende) manier van werken voor de gemeente: Dit ís een nieuwe en wellicht onbekende manier van werken voor de gemeente en haar medewerkers. We vragen de gemeente: Geef het een kans! Het betreft een vaste periode en wordt zo goed als mogelijk meetbaar gemaakt. Wij zien graag dat de betreffende medewerkers binnen gemeente zoveel mogelijk betrokken worden in het (leer) proces. Ondersteuning bieden waar nodig is van belang voor het slagen van de pilot, door bijvoorbeeld educatie te krijgen over hoe om te gaan met buurtparticipatie. • Communicatie naar bewoners. Een prachtig voorbeeld van het bereiken van burgers is het IAC-traject. De lessen hieruit kunnen worden toegepast op dit initiatief. De communicatie door de gemeente beperkt zich tot de opstartfase (zie pijler 4). Daarna zal alleen contact met de WGM nodig zijn. Individueel contact met burgers over nieuwe initiatieven vindt in eerste instantie plaats via de WGM.

Hij/zij bekijkt de haalbaarheid van het idee en helpt de burger met het tot stand brengen van het idee (idee, besluitvorming, uitvoering, onderhoud, financiering). De gemeente is voornamelijk betrokken bij de besluitvorming. De andere onderdelen voert de WGM uit. Het grootste deel van het werk wordt van de gemeente zo uit handen genomen. • Achterstallig onderhoud. Een van de risico’s is dat aanvankelijk enthousiaste burgers toch na enige tijd het project loslaten. Het is aan de WGM om dit te signaleren, eventueel op te lossen en anders op tijd aan de bel te trekken bij de gemeente, waardoor de gemeente kan ingrijpen en het groenbeheer weer kan toe-eigenen. Wat ons betreft is de tijdgeest aan het verschuiven naar meer samenwerken en lokale betrokkenheid. Dit project kan daar mooi op meeliften. Ook zijn mensen “corona-moe” waardoor ze actief op zoek zullen gaan naar manieren om buiten te kunnen zijn, en waar mogelijk, sociale contacten te onderhouden. Hierdoor zal er naar verwachting weinig achterstallig onderhoud ontstaan. ’t Griftbosje is een mooi voorbeeld waar sinds 2017 hard gewerkt wordt door een groep enthousiastelingen en het onderhoud structureel plaatsvindt door bewoners.

Risico’s indien er niets gedaan wordt: • Kwaliteit van leven gaat achteruit. Dit komt o.a. door biodiversiteitsverlies, klimaatverandering, gebrek aan groen in de stedelijke omgeving, sociale isolatie • Kosten voor het groenbeheer zullen omhoog blijven gaan op lange termijn, zeker gezien de bovengenoemde crises hier impact op zullen hebben.

Verwachte besparing Pilot: Een investering van €5.000 per jaar per wijk is vereist en levert dan een besparing op van €25.000-50.000 per wijk indien projecten uitgevoerd en onderhouden worden. Lange termijn (5-10jr): Wij verwachten een besparing tot wel 20% op de kosten van het groenbeheer van de gemeente. Dit is een structurele besparing, niet eenmalig. Deels wordt dit ook gerealiseerd doordat burgers externe financiering zullen werven voor hun projecten.

Adviesrapport van de IAC

43

2.3 App om vraag en aanbod te matchen Uitwerking voorstel App voor vraag en aanbod van vrijwilligerswerk met als doel zoveel mogelijk vrijwilligers te verbinden. • • • • •

Aanname besparingen van 100.000 euro voor Jeugdzorg Onderhoud groenvoorziening Reinigingsrechten (zelf opruimen) Kosten in en rondom ouderenzorg (koken, vervoer)

Effecten op de samenleving Indien wel uitgevoerd: • Vergroten (jongeren) doelgroep die interesse heeft in vrijwilligerswerk. • Meer vrijwilligerswerk wordt gedaan. • Meer verbondenheid van inwoners met maatschappelijke thema’s. Indien niet uitgevoerd: • Veel “open vacatures” voor vrijwilligerswerk.. • Afname betrokkenheid van bewoners op diverse maatschappelijke thema’s. • Aantal beschikbare vrijwilligers daalt.

Risico’s Indien uitgevoerd: • Complementair aan bestaande initiatieven? • Controle op uitgevoerde activiteiten Indien niet uitgevoerd. • Vrijwilligerswerk loopt terug en dit initiatief maakt vrijwilligerswerk aantrekkelijk voor jongeren

Verwachte besparing € 100.000

2.4 Combineren culturele faciliteiten in het centrum Uitwerking voorstel Situatie & complicatie: • Culturele faciliteiten zijn verspreid over Zeist (Peppel, Kunstenhuis, Idea en de gesubsidieerde Figiprogrammering) •  Voor een deel van deze gebouwen is in de toekomst groot onderhoud nodig (IDEA en Kunstenhuis) • Er is leegstand van gebouwen in het centrum wat mogelijkheid biedt om een nieuwe centrale locatie te vinden om cultuur in onder te brengen • Er is meer en meer behoefte aan werkplekken en studie plekken in het centrum, dichtbij horeca en andere faciliteiten • Er is behoefte bij de jeugd van Zeist om in het centrum meer activiteiten te kunnen doen bv pool biljart, arcade, etc. • De vele kunstenaars in Zeist zijn opzoek naar geschikte atelier en/of expositie ruimte (multifunctioneel) • Er is voor 2021 4.4 miljoen euro aan subsidie begroot voor cultuur in Zeist. Hier staan vrijwel geen baten tegenover. Daarnaast is de 2021 begroting versus 2018 300kEur hoger uitgevallen. • Mogelijkheid samenvoegen van cultuur in het V&D gebouw zijn afgewezen. V&D pand eigenaar gaat verder met woningen in en een commerciële bestemming Adviesrapport van de IAC

44

Droom: Een centrale plek/gebouw in het centrum van Zeist waar verschillende culturele faciliteiten en activiteiten samen komen ter bevordering van de gezelligheid en levendigheid in het centrum. Voorstel IAC: Maak een integraal en langer termijn plan samen met verschillende culturele partijen (Kunstenhuis, IDEA, Peppel, Figi-programmering), gemeente en bewoners aangaande: 1. Aansluiting van het cultuur aanbod op de huidige behoefte van de bewoners in Zeist 2. Efficiëntere samenwerking tussen de partijen 3. Efficiëntere huisvesting in het Centrum (kosten onderhoud huidige gebouwen versus nieuw gebouw) – eventuele opbrengsten verkoop vastgoed van de gemeente 4. Generen van meer Inkomsten (bv doormiddel van aanbieden van commerciële activiteiten – verhuur van werkplekken, hogere bijdragen van inwoners en/of sponsoring, samengestelde abonnementen) Doel: Een gebouw in het centrum van Zeist voor alle benodigde cultuur activiteiten, ter bevordering van de levendigheid in het centrum en om op lange termijn kosten te besparen.

Effecten op de samenleving Bevordering van de levendigheid en gezelligheid in het centrum. Meer sociaal contact. Bewoners laten samenkomen en in contact laten komen met cultuur. Stimuleren van horeca en ondernemers in het centrum. Als we dit niet uitvoeren zal het centrum nog minder mensen trekken waardoor ondernemers minder omzet maken en verder kans op wegtrekken van ondernemers en nog meer leegstand ontstaan (spookcentrum).

Risico’s Hoge investeringskosten (verbouwing/nieuwbouw) moeten worden afgewogen tegen langer termijn baten. Sommige huidig cultuur aanbod zou kunnen komen te vervallen.

Verwachte besparing € 500.000-1.000.000 Euro per jaar (Excl. investering)

2.5 Mobiliteit centrum en Slotlaan Uitwerking voorstel Situatie & complicatie: • De Slotlaan wordt gezien als een belangrijke kern van het centrum. • De afgelopen jaren is er gewerkt aan een verbeter plan om de Slotlaan leefbaarder en autoluw/loos te krijgen. Dit is voor een deel nu gerealiseerd maar autoloos is niet gelukt. • Verschillende partijen zijn voor het doorgaand verkeer (i.v.m. wijken er om heen en ontbreken van ring - randweg) maar zien mogelijkheden om verder auto luw te maken. Droom: Een autoluw of autoloze Slotlaan waar meer ruimte is voor winkelend publiek om vrij te bewegen en te kunnen zitten (bankjes, terrassen, etc.) ten behoeve van het verbeteren van de sfeer en gezelligheid in het centrum. Voorstel IAC: Voorstel om met verschillende belanghebbende (gemeente, ondernemers, bewoners) om ideeën uit te werken om verder autoluw te maken - samen met onafhankelijke verkeerskundige • Door de Weeshuislaan naar de Antonlaan open te stellen voor autoverkeer kan het laatste deel (smalste stuk) van de Slotlaan autoluw zijn, maar wel open voor bevoorraden van de winkels.

Adviesrapport van de IAC

45

• • •

Wegwijs borden. Stoplichten aan het begin en eind Slotlaan. Ringweg creëren, en de Slotlaan als doorgaande weg te ontlasten.

Effecten op de samenleving Bevordering van de levendigheid en gezelligheid in het centrum. Meer sociaal contact. Bewoners laten samenkomen in het centrum. Stimuleren van activiteiten in het centrum. Ondernemers en bewoners van de Slotlaan en de omliggende wijken. Alle bezoekers van het centrum van Zeist (van binnen en buiten Zeist).

Risico’s Minder makkelijke bereikbaarheid van winkels met de auto. Meer doorgaand autoverkeer in de omliggende wijken.

Verwachte besparing Geen

2.6 Sport betrokkenheid Uitwerking voorstel Met dit voorstel willen we binnen de gemeente Zeist meer betrokkenheid en sociale gelegenheden creëren rondom de sportfaciliteiten. Op deze manier weten we een goede besparing te generen en daarbij de inwoners meer te betrekken bij de sport binnen de gemeente. Zo hebben wij twee mooie ideeën in dit voorstel verwerkt dat beide zorgt voor meer betrokkenheid in de samenleving en ook zal het sociale gelegenheden aantrekken. 1. Accommodaties; De onderhoudslasten van de (sport)accommodaties die door de gemeente gefinancierd worden, zullen gaan vallen onder de vereniging die gebruik maakt van deze accommodatie. De verenigingen die gebruik maken van deze accommodaties kunnen een groot deel van de kosten dekken door vrijwilligers, leden en/of stagiaires in te zetten voor bepaalde klussen binnen de organisatie. Zo zorg je ervoor dat er meer betrokkenheid zal zijn binnen de vereniging en ook zullen er meer sociale gelegenheden opgezet worden om de klussen te klaren. 2.Sportief Zeist; Deze organisatie krijgt een minder groot bedrag subsidie van de gemeente. Dit moeten ze zelf als organisatie oppakken door bijvoorbeeld scholieren en vrijwilligers in te gaan zetten. Ook kan het een mooie stageplek voor studenten met een sportstudie creëren.

Doordat de organisatie meer beroep zal doen op de inwoners van de gemeente Zeist zal er meer betrokkenheid ontstaan. Er zullen ook meer sociale bewegingen tot stand komen. De sportverenigingen en Sportief Zeist kunnen eventueel samen zorgen voor de betrokkenheid binnen de sport in de gemeente Zeist. Zo kunnen ze bepaalde evenementen (samen) organiseren om de klussen te klaren bij de accommodaties, voor het werven van vrijwilligers, scholieren en studenten en creëert het meer stimulans om te sporten door de aanwezigheid van Sportief Zeist.

Effecten op de samenleving Accommodatie; Wel uitgevoerd -- meer betrokkenheid van de mensen die gebruik maken van de accommodaties. Het wordt een sociale gelegenheid om het als groep te onderhouden. Dit zorgt er ook voor dat je meer omkijkt naar je mede mens. Niet uitgevoerd --> in de samenleving verandert er niks. Wel blijft het de gemeente geld kosten. Adviesrapport van de IAC

46

Sportief Zeist; Wel uitgevoerd --> De betrokkenheid van de bewoners vergroot in de samenleving, daarbij zal de opkomst op een evenement ook vergroot worden. En als laatste komen er meer stageplekken ter beschikking in de gemeente. Niet uitgevoerd --> De naamsbekendheid blijft klein, en zal ook niet veranderen. Daarnaast zal het niet uitvoeren van dit idee niet echt verdere effecten hebben op de samenleving, en dus ook geen extra betrokkenheid. Ook zal het geen besparing opleveren.

Risico’s Accommodaties; Wel uitgevoerd --> Als een vereniging dit niet in één keer aankan moet er een plan zijn om dit in stappen te verwerkelijken. Daarnaast zal de staat waarin het zich nu bevind niet meer veranderen of verslechteren, dit zal op de lange termijn voor problemen kunnen zorgen. Niet uitgevoerd --> Op lange termijn kunnen de kosten alleen maar gaan stijgen voor de gemeente. Sportief Zeist; Wel uitgevoerd --> Het kan zijn dat Sportief Zeist, niet voldoende betrokkenheid krijgt vanuit de samenleving. Dit zorgt ervoor dat ze geld te kort komen en daardoor waarschijnlijk minder kunnen organiseren en stimuleren om de bevolking te laten bewegen. Niet uitgevoerd --> Als dit idee niet wordt uitgevoerd, zullen er ook geen risico’s ontstaan voor sportief Zeist, wel blijft het de gemeente even veel geld kosten aan subsidie.

Verwachte besparing +/- € 1.045.000

2.7 Sport stimulans Uitwerking voorstel Met dit voorstel willen we de inwoners van de gemeente Zeist zien te stimuleren om te blijven/gaan sporten. We hebben twee concrete ideeën die uitgewerkt kunnen worden onder dezelfde noemer en daarbij wordt er een besparing en een inkomstenbron gegenereerd. 1. Jeugdsportfonds; Op dit moment betaald deze fonds de contributie eenmaal jaarlijks uit aan de gezinnen die te weinig geld hebben om hun kind te laten sporten. Uiteraard willen wij deze fonds behouden omdat het belangrijk is dat alle kinderen kunnen blijven sporten. Ons voorstel gaat hierbij over de uitbetaling van deze fonds. Wij zijn van mening dat de betaling beter in termijnen betaald kan worden dan in één keer per jaar. Zo weten wij dat het voorkomt dat er kinderen eerder stoppen met het beoefenen van een sport maar de subsidie al volledig betaald is voor een heel jaar. Wel denken wij dat er geen tweede aanvraag gedaan moet worden door de aanvrager want dat schrikt mogelijk af, een verlenging aanvragen van deze fonds lijkt ons de beste manier om dat te voorkomen. Zo gaat er geen geld verloren als het kind de keuze maakt om met de sport te stoppen. Er komt dan ook een mogelijkheid om makkelijker te switchen van sport mocht het kind dat graag willen.

Op deze manier voorkom je ook dat de kinderen vast zitten aan een sport die ze niet verder willen beoefenen en zorg je ervoor dat de stimulans om te blijven sporten aanwezig is.

Adviesrapport van de IAC

47

2. Sportpas; Dit is een sport mogelijkheid voor alle bewoners die ingeschreven staan in de gemeente Zeist. Deze pas is voor allemaal verschillende soorten sporten een toegangsbewijs zodat je niet perse vast zit aan één sport. Zo zorg je ervoor dat mensen verschillende soorten sport uit kunnen proberen en zo mogelijk ook meer plezier ervaren in het beoefenen van de sporten. Dit is een idee dat geld gaat generen voor de gemeente, door de bewoners die belangstelling hebben te laten betalen voor de pas. Op deze manier stimuleer je de inwoners om meer te gaan sporten en zo zal dat de algemene gezondheid van de gemeente verhogen. Op lange termijn zal dit ook nog eens op andere vlakken binnen de gemeente besparingen opleveren. Denk hierbij aan: de zorg (oud en jong), stimuleringskosten om te sporten en zelfs het tegen gaan van vandalisme. Wij zijn van mening dat dit voorstel op de lange termijn een positief effect heeft op de volksgezondheid van de inwoners in de gemeente Zeist. Door het jeugdsportfonds stimuleer je de jeugd en met de sportpas stimuleer je de algehele gemeente om lekker te sporten.

Effecten op de samenleving Jeugdsportfonds; Wel uitgevoerd --> kinderen hebben de optie om van sport te kunnen wisselen. Als de kinderen er geen gebruik meer van willen maken, dan is dit geld dat de gemeente bespaard. Zo zorg je er ook voor dat sporten leuk blijft voor de kinderen. Niet uitgevoerd --> er gaat nu geld verloren aan kinderen die er geen gebruik meer van maken. Sportpas; Wel uitgevoerd --> de samenleving krijgt een sociale boost. De algemene volksgezondheid gaat vooruit. Niet uitgevoerd --> zal het geen impact maken op de gemeente, wel zijn wij van mening dat er minder gesport wordt. daarnaast zal een mogelijk punt van inkomen verdwijnen.

Risico’s Jeugdsportfonds; Wel uitgevoerd --> Wij zijn maar één risico en dat is dat men de verlenging niet aanvraagt omdat dit mogelijk teveel moeite kost of het vergeet. Niet uitgevoerd --> Er gaat geld verloren omdat er niet meer gesport word van de betaalde contributie. Daarnaast is de kans dat de kinderen minder gestimuleerd worden om een andere sport te gaan beoefenen. Sportpas; Wel uitgevoerd --> De bewoners van de gemeente moeten ook echt deze pas in gebruik willen gaan nemen. De sportaccommodaties kunnen te druk worden, daarnaast moeten ze ook hieraan mee willen doen. Niet uitgevoerd --> De volksgezondheid kan verslechteren omdat er minder stimulans is om te sporten.

Verwachte besparing +/- € 5.000,00 *de inkomsten van de sportpas zijn hier niet in verwerkt. Dit bedrag is puur de besparing van het Jeugdsportfonds betalingsidee.

Adviesrapport van de IAC

48

Zorg en Ondersteuning 3.1 Tiny houses Uitwerking voorstel Onderwerp: Tiny houses, zowel koop als huur, in combinatie met andere woonvormen, waarbij door bevordering van sociale cohesie op diverse vlakken win-win situaties ontstaan met kostenbesparing voor de gemeente op het terrein van het sociaal domein. Compacte weergave: 1e Plaatsing van tiny houses (al dan niet op wielen) op terrein van seniorencomplex/terrein van verzorgingshuizen. Nb. Hier is de infrastructuur al aanwezig. 2e Plaatsing van tiny houses als onderdeel van herbestemmingsplan voor vrijkomende panden/terreinen van bijvoorbeeld de Rijksgebouwendienst. Nb. Hier is de infrastructuur al aanwezig. 3e Plaatsing van tiny houses als onderdeel van de bouw van verschillende woonvormen op braakliggend terrein, waar een nieuwbouwproject gestart gaat worden. 4e Plaatsing van tiny houses als gemengd wonen project in samenwerking met de Stichting de Tussenoplossing en eventueel Kamersmet aandacht.

5e Plaatsing van kleiner tweelaags wooncomplex met HAT-eenheden, als onderdeel van herbestemmingsplan voor vrijkomende panden/terreinen van bijvoorbeeld de Rijksgebouwendienst Het op één terrein vestigen van verschillende woonvormen (voor verschillende leeftijdscategorieën met verschillende zorg/begeleidingsbehoeften) bevordert de sociale cohesie en daarmee de mogelijkheid van het onderling bieden van hulp op gestructureerde doch vrijwillige basis. Het onderlinge hulp bieden kan ook via van te voren gemaakte afspraken tussen de verschillende leeftijdscategorieën en tussen bewoners met verschillende begeleidingsbehoeften. Hierdoor ontstaat er een win-win situatie met kostenbesparing voor de gemeente.

Effecten op de samenleving Voordeel bij uitvoer 1e Plaatsing van tiny houses biedt voor langdurig (jongere)woningzoekenden betaalbare woonruimte. Realisatie is qua bouw/plaatsing binnen 6-12 maanden mogelijk via aansluiting op bestaande infrastructuur of via een off grid versie. Het oplossen van dit huisvestingsprobleem bevordert de mentale conditie van alle betreffende personen en geeft stress verlichting binnen gezinnen/families. De omvang van de hulpvraag aan wijk/sociale team/maatschappelijk werk neemt daardoor af. Een slechte mentale conditie kan leiden tot arbeidsongeschiktheid. Huisvesting voor de woningzoekenden kan indirect ook leiden tot een herintreden op de arbeidsmarkt, wat in kader van de participatiewet een kostenbesparing voor de gemeente kan betekenen. 2e Intergenerationele verbinding tussen verschillende bevolkingsgroepen op terrein van een wooncomplex voor verschillende levenscategorieën biedt, door sociale cohesie en afspraken over wederzijds vrijwilligerswerk, ook de mogelijkheid van huisvesting in tiny houses van een aantal jongvolwassenen, die voor het zelfstandig wonen nog ambulante begeleiding behoeven. (WMO, verlengde jeugdzorg). De individuele begeleiding van hen kan naar verwachting binnen termijn van 6 maanden via de onderlinge verstrekte vrijwilligerstaken overgenomen worden, wat een kosten besparing voor de gemeente betekent.

Door de verschillende woonvormen op één terrein en de wederzijdse (afgesproken) vrijwilligerstaken ontstaat sociale cohesie tussen de verschillende generaties en bevolkingsgroepen, waardoor de mentale conditie van alle bewoners zal verbeteren en de professionele hulpvraag zal afnemen. 3e Er is in Zeist veel grond, maar weinig bouwgrond. Terreinen die qua bestemmingplan niet voor woningbouw gebruikt mogen worden, kunnen door de tijdelijke afwijking ”groene bestemming” gebruikt worden voor plaatsing van off grid, verrijdbare tiny houses, wat inspeelt op de hoge woningnood.

Adviesrapport van de IAC

49

Nadeel bij geen uitvoer: Geen realisatie van gecombineerde woonvormen betekent verdere stagnatie van de sociale cohesie binnen de gemeente, toename van vereenzaming bij alle leeftijdscategorieën en een stijgende hulpvraag voor mentale problematiek, wat ook een negatieve invloed heeft op de lichamelijke conditie, waardoor de hulpvraag voor voorzieningen vanuit de WMO verder zal toenemen.

Risico’s Risico van gecombineerde woonvormen samen met tiny houses bij de uitvoering: Langdurige proces door: • de eventuele noodzaak tot ontheffing in kader van het bestemminsplan. Nb. Dit kan wat betreft tiny houses ondervangen worden door verplaatsbare huisjes op wielen en off grid bouwen. •  het bouwbesluit (hoge eisen aan isolatiewaarden, niet toegestane slaapvide, plafond hoogte in tiny houses). • de financiering van de totale wooncombinatie bij de bouw op braakliggend terrein, het vinden van projectontwikkelaar. • goede contacten moeten leggen met zorginstellingen/wooncomplexen waar tiny houses bijgeplaatst kunnen worden. Nb. Van belang is ook een-goed contact via inspraakprocedure of een participatietraject met omwonenden in de wijk/buurt. Risico bij niets doen: Zie hierboven het antwoord bij “Nadeel bij geen uitvoer”.

De verwachte besparing: Gedeeltelijk besparingen: • op de kosten van AB (ambulante individuele begeleiding) vanuit WMO (verschillende leeftijdscategorieën).

• p.p. € 49,20 per uur voor individuele AB. • p.p. € 78,60 per uur gespecialiseerde individuele AB.

•o  p de kosten van vervoer door de aanwezigheid van verschillende woonvormen op één terrein/binnen 1 complex (bv vervoer naar dagbesteding).

• p.p. €9,26 per dag vervoer. • p.p. €22,36 per dag rolstoelvervoer.

• door de reistijdbesparing van professionele hulpverleners bij één centrale post voor de verschillende woonvormen op eenzelfde terrein/binnen één wooncomplex.

• reistijdbesparing=werkurenbesparing.

•o  p de kosten van ambulante begeleiding vanuit Jeugdhulp.

• p.p. €46,80 /51,60 per uur voor individuele en/of gezinsbegeleiding.

•o  p de kosten van HH ondersteuning (ZIN of PGB) door onderlinge vrijwilligershulp tussen de verschillende generaties bewoners.

Via PBG (persoonsgebonden budget): • p.p € 15,56 per uur voor HH1-ondersteuning. • p.p. € 17,15 per uur voor HH2 (= HH + regie) via ZIN (zorg in natura). • p.p. € 25,93 per uur voor HO. • p.p. € 28,58 per uur voor HO+ huishoudelijke ondersteuning + regie).

NB. De totale kostenbesparing hangt af van de gekozen wooncombinatie en de diversiteit van de hulpvraag van de bewoners.

Adviesrapport van de IAC

50

Bijlage 3.1 Tiny Houses – 1 Sociale Cohesie

… op weg naar een oplossing?

Onze oplossing: Op meerdere (deels al bestaande) locaties een combinatie realiseren van verschillende woonvormen op één terrein, waarbij door de bevordering van een intergenerationele samenlevingsvorm een sociale cohesie ontstaat met op diverse niveaus een win-win situatie. Door een constructie waarbij bewoners van deze verschillende woonvormen elkaar externe mantelzorg en hulp via vrijwilligerswerk bieden en voorzieningen kunnen worden gedeeld, ontstaat (op termijn) een kostenbesparing binnen het Sociaal Domein. Tevens kunnen deze wooncombinaties een bijdrage leveren aan de oplossing van het huisvestingsproblematiek binnen gemeente Zeist. Basisprobleem: het bevolkingsaantal neemt toe, doch de beschikbare grond voor nieuwe woningbouwprojecten is in de gemeente Zeist zeer beperkt. Inwoners van de gemeente worden steeds ouder en blijven langer relatief gezond wat de aanleiding is geweest tot afbouw van bejaardenhuizen/ verzorgingshuizen, met als gevolg geringe doorstroming qua huisvesting. Gevolgen van dit basisprobleem: toename van de wachtlijst en wachttijd voor zowel een groot aantal jongere woningzoekenden als voor ouderen, bij wie behoefte of noodzaak bestaat tot verhuizing naar een meer levensloopbestendig woonsituatie.

Dit veroorzaakt progressieve onvrede en stress binnen de gezinssituatie van jongere woningzoekenden en ergonomische en huishoudelijke belemmeringen voor ouderen in een voor hen niet meer passende woning. Deze problematiek leidt weer tot een toenemende mentale hulpvraag (ambulante begeleiding) en aanvragen voor HH1 en woningaanpassingen en dus tot een kostenstijging binnen het sociaal domein (WMO). Door de huisvestingsproblematiek is er ook sprake van toename van het aantal daklozen met extra kosten voor opvang en begeleiding en risico tot verslavingsproblematiek en ook van stagnatie vanuit begeleid wonen-projecten. Oplossingsgericht denken: Gecombineerd wonen van mensen in verschillende levensfasen en daarvoor gebruik maken van ombouw-mogelijkheden op bestaande locaties en bij-plaatsing van de goedkopere woonvorm ” tiny houses” of een klein tweeverdiepingen wooncomplex met HAT eenheden kan hiervoor een oplossing bieden. (HAT= Huisvesting Alleenstaanden en Tweepersoonshuishoudens). Een combinatie van woonvormen op één terrein biedt contactmogelijkheden tussen mensen in verschillende levensfasen, voorkomt eenzaamheid door bevordering van de sociale cohesie en kan daarmee

Adviesrapport van de IAC

51

een kostenbesparing binnen het Sociale domein opleveren. Bij de start van het woonproject moeten daarvoor onderlinge “tegenprestatie” afspraken gemaakt worden. Tegenprestatie-afspraken in de vorm van vrijwilligerswerk/externe mantelzorg die leiden tot welzijnsverbetering van de bewoners en kostenbesparing. Dit “tegenprestatie “principe stelt wel eisen ten aanzien van een specifieke voorselectie (positieve attitude ten aanzien van sociale cohesie, de bereidheid tot het verrichten tot vrijwilligerswerk, behoeftes van de bewoners van de verschillende woonvormen). Jongere bewoners van tiny houses en HAT-eenheden kunnen hulp bieden aan ouderen (met mobiliteits- en inspanningsbeperkingen) op het gebied van huishoudelijke ondersteuning, verplaatsing/vervoerbegeleiding, boodschappendienst, computerhulp en kunnen tevens een bijdrage leveren aan het groenonderhoud op het terrein. Vitale ouderen kunnen een bijdrage leveren aan het groenonderhoud en tevens extra aandacht, begeleiding en administratieve ondersteuning bieden aan een aantal tiny house-bewoners of HAT-eenheden, die een (lichte) begeleidingsbehoefte hebben. Zoals mensen, die doorstromen vanuit een beschermd wonen project. Zowel jongere bewoners van tiny houses en HAT-eenheden als vitale ouderen kunnen een sociale functie vervullen voor oudere bewoners, die meer aandacht in de vorm van intermenselijk contact behoeven.

De tiny houses en HAT-eenheden kunnen ook een betaalbare oplossing bieden voor daklozen zonder GGZ problematiek/verslavingsproblematiek, die nog wel enige woonbegeleiding of andere vorm van AB behoeven. Deze nog noodzakelijk begeleiding kan dan overgenomen worden door medebewoners. Voor de (dan ex) dakloze kan het verrichten van vrijwilligerswerk de re-integratie/participatie in de maatschappij bevorderen. Dergelijke projecten kunnen gerealiseerd worden door: •  op bestaande locaties (verzorgingshuizen) bij-plaatsing van duurzame tiny houses • het ombouwen van leegstaande panden en op het omliggend terrein tiny houses en/of een kleiner HAT-eenheden complex te plaatsen • herbestemming/herinrichting van vrijgekomen locaties, die voorheen in bezit waren van bijvoorbeeld Rijksgebouwendienst en daar meerdere woonvormen in combinatie met tiny houses en/of een HATeenhedencomplex te realiseren (jeugdinrichting Lindenhorst, voormalig jeugdgevangenis Eikenstein). Een creatieve manier van meedenken door het Zeister College van B&W biedt mogelijkheden voor projecten met toekomstige alternatieve woonvormen, die de sociale cohesie bevorderen en daarmee leiden tot kostenbesparing.

Het principe van een combinatie van woonvormen ter bevordering van sociale cohesie leeft in Nederland: Steeds vaker zie je in de landelijke media dat Tiny house-bewoners en zorginstellingen elkaar vinden in een bijzondere manier van wonen en werken. Een mooi praktijkvoorbeeld van deze constructie is door Omroep Brabant gedocumenteerd: Mini-huisjes voor vrijwilligers bij zorginstelling. In 2019 werden bij wijze van pilot tiny houses geplaatst bij Zorginstelling Cello in Rosmalen, waarbij de tiny houses-bewoners geselecteerd werden op hun beschikbaarheid, kennis en vaardigheden voor het leveren van vrijwilligerstaken ten behoeve van bewoners van de Zorginstelling. Gezien de goede ervaring hiermee werden in najaar 10 tiny houses geplaatst op het terrein van Landpark Assisië in Biezenmortel. Voor de realisatie van beide projecten werd samengewerkt met organisatiebureau Butterfly Effect (www.butterflyeffect.nl). Dit bureau zoekt investeerders, verzorgt de voorselectie van de vrijwilligers (de bewoners van de tiny houses), maakt de matches tussen hulpbieder en hulpvrager en beheert de huisjes. Gezien het resultaat van deze pilots heeft de provincie Brabant twee miljoen beschikbaar gesteld om nog eens 100 van deze tiny houses bij zorginstellingen te realiseren.

Adviesrapport van de IAC

52

Door de diversiteit aan tiny houses kan qua bouwvorm rekening gehouden worden met de bestaande bebouwing:

Afhankelijk van grootte, luxe qua uitvoering, al dan niet aangesloten op bestaande infrastructuur, zijn de gemiddelde kosten voor een tiny house 40 a 50.000 euro. Een tiny houseproject biedt dus een mogelijkheid tot een betaalbare woonvorm en kan daarmee een bijdrage leveren voor oplossen van de woningnood. Uitgaande van plaatsing van in totaal 100 tiny houses verdeeld over verschillende beschikbare terreinen zal een investering nodig zijn van € 4 a 5.000.000, waarvoor financiering via projectontwikkelaars, woningcorporaties, toekomstige tiny house-woners zelf en eventueel zorginstellingen nodig zal zijn. Nb bij medefinanciering via zorginstellingen moet daartegenover de verplichting tot verrichten van een vast aantal uren vrijwilligerswerk per maand staan. Naast plaatsing van tiny houses op terreinen met verschillende woonvormen kunnen er ook verrijdbare off grid Tiny houses-projecten gerealiseerd worden op kleinere terreinen, die braak liggen zonder bouwbestemming. De gemeente kan daarvoor, net als bij een al bestaand project, een tijdelijke bestemmingsafwijking verstrekken. Een dergelijk project biedt goedkope woonruimte aan langdurig woningzoekenden en kan gezien de sociale cohesie binnen dergelijke woonprojecten tevens een oplossing zijn voor de doorstromingsstagnatie van begeleid wonen projecten.

Een dergelijk tiny houses complex kan gestart worden als een gemengd wonen project, waarbij wat betreft de individuele begeleiding van enkele bewoners overname-afspraken gemaakt worden. Een dergelijk tiny houses complex kan als gemengd wonen project ook een bijdrage leveren voor 1 of 2 jonge woningzoekenden, die wat extra (woon)begeleiding behoeven en voor wie de non-profit organisatie Kamersmetaandacht woonruimte zoekt. Een andere mogelijkheid is ook bij-plaatsing van een tiny house als mantelzorgwoning in de tuin van een bestaande woning, waarbij de tiny house-bewoner als vrijwilliger hulp bieden aan een hulpbehoeftige hoofdbewoner. Uit onderzoek blijkt dat het principe van tiny houses, al dan niet in samenhang met andere woonvormen, óók binnen de gemeente Zeist leeft: • voor het project in het Waterwinpark in Zeist waar 6 mobiele tiny houses geplaatst werden, waren ruim 80 serieus geïnteresseerden. Deze grond heeft bestemming ‘groen’. Het bestemmingsplan ‘groen’ is echter niet gewijzigd, maar het College van Burgemeester en Wethouders heeft volstaan met een tijdelijke afwijking van de groene bestemming. • er staan 15 Tiny houses op Kamp Zeist. met 30 bewoners van diverse leeftijden. Dit complex blijkt hen veel leefplezier en een goede sociale cohesie te bieden.

• in de petitie Wonen, Zorg, Welzijn, Veiligheid, Mobiliteit van de ASZ, KBO-PCOB en MSIVO wordt de optie van tiny housing genoemd. Uit deze petitie komt naar voren dat er draagvlak is binnen de oudere bevolkingsgroep van Zeist voor tiny houses in combinatie met al bestaande seniorencomplexen en voor het om te vormen van leeg gebouwen op grotere terreinen en stukken braakliggend terrein tot een Adviesrapport van de IAC

53

combinatie van woonvormen en tiny housing. De ASZ onderschrijft in haar petitie ook de door het IAC genoemde win-win situatie. • de non-profit organisatie Kamersmetaandacht, www.kamersmetaandacht.nl, die eerder via de gemeente Zeist een subsidie kreeg en die nu samenwerkingsverbanden met diverse gemeentes heeft, is ook een project gestart voor plaatsing van tiny houses. Uit informatie van deze organisatie blijkt dat professionele begeleiding van de jongvolwassen bewoner vanuit de WMO/jeugdhulp 170 euro per week kost en binnen het half jaar niet meer nodig is, door de sociale cohesie tussen de bewoners (huurder en verhuurder) en de begeleidingstaak overgenomen wordt door de hoofdbewoner. Ook uit een project van een woningbouwvereniging en een andere specifiek woonproject blijkt de belangstelling voor gecombineerde woonvormen: • Seyster Veste heeft een project gemengd wonen, in samenwerking met Stichting de Tussenvoorziening. Binnen dit project helpen de verschillende huurders elkaar. Een project gemengd wonen kan ook in de vorm van een tiny houses project op het terrein van een zorginstelling worden gerealiseerd.

• Stichting Autentiek Wonen www.authentiekwonen.nl, een initiatief van een inwoonster van Zeist, die een passende woonvorm zoekt voor meerdere jong volwassenen met een specifieke contactbeperking, onderschrijft ook het belang van sociale cohesie en heeft interesse voor een constructie met een gecombineerd wonen-project op de terreinen Eikenstein en Lindenhorst. • Omwonenden van de Lindenhorst en de Vereniging Lyceumkwartier Zeist, www.lyceumkwartierzeist.nl nemen deel aan het participatietraject m.b.t. de Lindenhorst. Uit vergaderverslagen blijkt ook bij hen grote belangstelling voor de realisering van een combinatie van (levensbestendige) woonvormen op dit, in 2023 vrijkomend, terrein. Nb Met de realisatie van de hierboven genoemde gecombineerde woonvormen wordt het imago van Zeist van een groene, duurzame, sociale en innovatieve gemeente versterkt.

Welke besparingen kan het gecombineerd wonen opleveren: Wat is de bestaande hulpvraag: Op basis van CBS gegevens is bekend dat ca. 22 % van de inwoners van Zeist ondersteuning nodig heeft, dat ca.15 % van deze 22 % gebruik maakt van WMO/Jeugdhulp met 1 a 2 voorzieningen en ca. 5 % van deze 22% intensieve zorg behoeft en hiervoor een 5-tal voorzieningen ontvangt. Uit de ons verstrekte gegevens komt naar voren dat deze 22 % tezamen een 302 uren per week zorg/begeleiding behoeven, waarvan de kosten op jaarbasis een € 183.000 zouden zijn. Deze 302 uur betreft hulp op verschillende niveaus qua intensiteit en noodzakelijk kwaliteit. Inzet van vrijwilligers, voortkomend uit de bevorderde sociale cohesie, kan leiden tot afname van het aantal uren hulpverlening door professionals. Extra scholing van vrijwilligers kan hierbij een positieve rol spelen. Een deel van alle professioneel geleverde hulp zal zich, gezien de aard van de problematiek, niet lenen voor overname door vrijwilligers. In een ander deel van gevallen zal eerst gestart moeten worden met professionele begeleiding en kan er pas sprake zijn van geleidelijke overname door vrijwilligers, wanneer de problematiek inzichtelijk is gemaakt en een begeleidingsstrategie is uitgezet. Taken, die door vrijwilligers van de professionele hulpverlening kunnen overgenomen zullen m.n. de eenvoudiger taken zijn.

• Dit betreft de volgende ambulante begeleidingstaken: hulp bij opstellen weekstructuur, klankbord zijn, hulp bij opstellen van boodschappen lijstje, plannen afspraken, begeleiden bij afspraken, hulp bij administratie, controle op financiële administratie, aansturing om te zorgen dat iemand met regelmaat HH taken verricht, zijn bed verschoont /zijn kleding verwisselt en de was/de afwas doet. • Dit betreft de volgende individuele dagbesteding: 1 a 2 keer per week langs komen voor een dagdeel spel/begeleiding van een kind (ter ontlasting van het gezin) of bezigheid/afleiding van een volwassenen (ter ontlasting van de partner) en deze activiteit zoveel mogelijk buitenshuis uitvoeren.

Adviesrapport van de IAC

54

• Dit betreft de volgende huishoudelijke ondersteuning: overname schoonmaaktaken en op langer termijn eventuele aansturing wat betreft regie over het huishouden, hulp bij het bestellen boodschappen via internet, begeleiden bij boodschappen doen. Beschikbaarheid vrijwilligers: Op basis van de ontvangen CBS cijfers blijkt dat 30 % van de resterende 78% (niet-ondersteuningsbehoeftige) Nederlanders gemiddelde van 4,5 uur per week vrijwilligerswerk/externe mantelzorg biedt. Dus 30 % van deze 78 % (of te wel 23 per 100 personen) zijn in beginsel bereid tot het verrichten van vrijwilligerswerk.

Kostenbesparing met inzet van vrijwilligers: Uitgaande van deze 23 personen kan dit een totaal van 187 uren per week opleveren voor het verstrekken van eenvoudige ambulante begeleiding, dagbesteding en lichte HH/HDL/ADL-taken. Hiermee zou ongeveer de helft van de nu professioneel geleverde hulp gecompenseerd kunnen worden, aannemende dat toch een aanzienlijk deel van de nu professioneel geleverde hulp zich leent voor overname door vrijwilligers. Dit leidt tot een besparing van een 90.000 euro per jaar (huishoudelijke hulp, Individuele begeleiding, regieondersteuning).

Kostenbesparing door verplichte levering van vrijwilligerstaken door tiny house bewoners, gevestigd op een terrein van gecombineerde woonvormen: Uit de ontvangen berekeningstabel van Marcel van de Vaart blijken de volgende cijfers van bij-plaatsing van 100 tiny houses of HAT eenheden op terreinen van gecombineerde woonvormen of verzorgingshuizen: Jaarlijkse besparing bij 50% overname eenvoudige AB en HH 1 Jaarlijkse besparing bij 25 % overname eenvoudige AB en HH1 Nb. Zie voor de specificatie het bijgeleverde Excell-bestand.

€ 91.706 € 45.853

Kostenbesparing op de reistijd van professionals: Reistijd professionals: • bij het opstellen van dit advies hadden we niet de beschikking over cijfers m.b.t. de reistijd van professionals tussen de verschillende woonlocaties. Reistijd voor het leveren van AB aan huis en de daarmee samenhangende kosten. Meerdere woonvormen met een centrale begeleidingspost op één terrein zal zeker ook enige kostenbesparing opleveren qua werkuren besteed aan reistijd.

Kostenbesparing op vervoer ouderen naar dagopvanglocaties (meestal gevestigd in verzorgingshuizen): (Rolstoel)taxivervoer van woonlocatie naar dagbestedingslocatie: • bij het opstellen van dit advies hadden we niet de beschikking over cijfers m.b.t. het percentage inwoners, voor wie geen eigen vervoer beschikbaar is en die daardoor afhankelijk zijn van, door de gemeente betaald, (rolstoel)taxivervoer van woonhuis naar dagbestedingslocatie en visa versa. Het is echter aannemelijk dat meerdere woonvormen op één terrein ook op dit vlak enige kostenbesparing zal opleveren.

Wat niet in cijfers is uit te drukke... het effect op individueel niveau. Sociale cohesie en onderlinge hulp tussen de diverse generaties, wonend op één terrein, geeft uitbreiding van het sociale netwerk en dus van sociale contacten van het individu. Dit bevordert de mentale en lichamelijke gezondheid van het individu met als gevolg afname cq uitstel van professionele hulpvraag en claim op de gezondheidszorg. Ook dit levert op termijn een kostenbesparing op! Extra aandachtspunt: Voor het verkrijgen van sociale cohesie binnen woonvormen, buurten en wijken, welke kan leiden tot bezuinigingen binnen het sociale domein, is een langere adem nodig. Korte termijn planning zal niet leiden tot duurzame besparingen. Uit voorbeelden van andere gemeentes (bv Utrecht Oost) blijkt hiervoor een termijn van 3 reëel te zijn. Adviesrapport van de IAC

55

Bijlage 3.1 Tiny Houses – 2 Berekening Berekening uitgaand van 100 Tiny Houses: 4,5 en 8 uur per week vrijwilligerswerk per Tiny House Uurtarief

uren p/w

weken

Jaarlijkse kosten

1

hulpvraag wijkteams

€ 85

10

1

€ 850

2

vervoer dagbesteding

€ 10

2

47

€ 940

3

ambulante hulp wmo of jeugd

€ 50

1,5

47

€ 3.525

4

huishoudelijke hulp

€ 26

2,5

47

€ 3.055

5

dagbesteding

€ 40

3

47

€ 5.640

Stapeling van voorzieningen per 100 huishoudens

Kosten

Kosten p/j

Uren p/w

1 voorziening

9,8

€ 5.640

€ 55.272

12

117,6

2 voorzieningen

6,9

€ 8.695

€ 59.996

14,5

100,05

3 voorzieningen

2,7

€ 12.220

€ 32.994

16

43,2

4 voorzieningen

1,5

€ 13.160

€ 19.740

16

24

5 voorzieningen

1,1

€ 14.010

€ 15.411

16

17,6

Aantal huishoudens

22

€ 53.725

€ 183.413

60

302,45

Huishoudens met ondersteuning

22

Huishoudens zonder ondersteuning

78

Uren vrijwilligerswerk per week

30%

50%

75%

Aantal vrijwilligers (van de 78)

23

39

59

4,5 uur inzet per week

105

176

263

8 uur inzet per week

187

312

468

Tiny house Kosten per Tiny House

€ 50.000

Aantal Tiny Houses

100

Investering nodig

€ 5.000.000

Jaarlijkse besparing Jaarlijkse besparing bij overname zorg 100%

€ 183.413

Jaarlijkse besparing bij overname zorg 75%

€ 137.559

Jaarlijkse besparing bij overname zorg 50%

€ 91.706

Jaarlijkse besparing bij overname zorg 25%

€ 45.853

Adviesrapport van de IAC

56

Deze hulp is meestal niet doorlopend van aard uitgaande van 3 dagdelen, 2 dagen vervoer nodig

Tarief per dagdeel/ uren per week (lees: dagdeel)

3.2 Bekendheid van CJG-wijkteams vergroten Uitwerking voorstel 1. Gebruik maken van bestaande mediakanalen. De gemeente heeft verschillende manieren om inwoners te bereiken (facebook, YouTube etc.) De gemeente kan deze media gebruiken om inwoners te vertellen over de CJG-Wijkteams. Wat zij doen, hoe ze te bereiken. De wijkteams kunnen onder de aandacht gehouden worden door middel van blogs en succesverhalen die dan op deze media en op de eigen website van het CJG-wijkteam gedeeld kunnen worden. Voor wijkteams sociale mediakanalen opzetten om bereikbaarheid te vergroten, hier kan dan naar worden gerefereerd via de kanalen van de gemeente. De gemeente kan in samenwerking met de CJG-wijkteams hier direct mee aan de slag. 2. Bekendheid en bereikbaarheid via basisscholen. (Ouders) De CJG-wijkteams uitnodigen om iets te vertellen over de organisatie op basisscholen zodat ouders weten waar ze terecht kunnen met hun grote en kleine vragen over hun kind. Vervolgens de CJG-wijkteams zichtbaar aanwezig laten zijn op ouderen avonden en het mogelijk maken voor ouders om met iemand van het CJG-wijkteam in gesprek te gaan. De CJG-wijkteams kunnen in samenwerking met de basisscholen hier mee aan de slag na de corona pandemie. 3. Bekend en bereikbaarheid via middelbare scholen. (Jongeren) De CJG-Wijkteams hebben al een goede samenwerking met middelbare scholen.

Toch weten jongeren vaak nog niet dat en wanneer ze terecht kunnen bij de CJG-wijkteams, deze bekendheid willen we op de volgende manier vergroten. De CJG-wijkteams uitnodigen om op school over de organisatie te praten zodat jongeren weten waar ze terecht kunnen met hun grote en kleine vragen. Via een brief ouders inlichten over de informatie die de jongeren mee hebben gekregen tijdens deze bijeenkomst. Vervolgens de wijkteams zichtbaarder aanwezig laten zijn op de scholen en jongeren de kans bieden om op een laagdrempelige manier in contact te zijn met de CJG-wijkteams. Ook de CJG-wijkteams zichtbaar aanwezig laten zijn op ouderen avonden zodat ook ouders met de CJG-wijkteams in gesprek kunnen komen. De CJG-wijkteams kunnen in samenwerking met de middelbare scholen hiermee aan de slag na de corona pandemie. 4. Kaartjes systeem supermarkten (ouderen) Ook ouderen willen we graag bereiken. Deze doelgroep maakt veel gebruik van de kaartjes die op worden gehangen in supermarkten. Hier kunnen de CJG-wijkteams direct gebruik van gaan maken.

Effecten op de samenleving Door grotere bekendheid van de CJG-wijkteams kunnen meer problemen in een vroeg stadium worden opgelost en worden ergere problemen voorkomen, dit verlicht de druk op specialistische en dure zorg. Door op deze manier in te zetten op preventie weten inwoners beter waar ze terecht kunnen en werken we samen aan een sterkere samenleving waarin mensen elkaar kunnen helpen en ondersteunen zonder dat daar hulp voor nodig is vanuit de gemeente. De inzet op de scholen zorg voor een generatie die bekend is met CJG-wijkteams en goed weet waar ze terecht kunnen met problemen.

Risico’s Er is een risico dat dit plan leidt tot een aanzuigende werking naar de CJG-wijkteams zonder dat dit gaat leiden tot een besparing op specialistische zorg.

Adviesrapport van de IAC

57

Verwachte besparing Wij kunnen dit niet goed inschatten. Investering in cijfers Schatting voor kosten die nodig zijn per onderdeel. €3.000 (maken YouTube filmpje) €6.630 (jaarlijkse voorlichting op 26 basisscholen) €8.840 (jaarlijks 2x aanwezig op ouderenavonden) €2.805 (jaarlijkse voorlichting op 11 middelbare scholen) €1.870 (jaarlijks aanwezig op ouderenavond) €2.500 (maandelijks kaartjes ophangen in 14 supermarkten) Verdere effecten gebaseerd op uitgaven wijkteams (€6.3miljoen) en jeugdzorg (€20 miljoen) Naar schatting 2.5% toename in vraag naar zorg wijkteams: €157.500 Naar schatting 1% toename doorverwijzing specialistische zorg: €200.000 Totaal: €383.145

3.3 Zeist On Air! Uitwerking voorstel De bedoeling is dat er een festival wordt georganiseerd door alle middelbare scholen in Zeist. Om dit festival te kunnen realiseren zijn sponseringen nodig van grote bedrijven. Door het benaderen van Serviceclubs in Zeist kan er hulp worden verkregen om in contact te komen met de grote bedrijven in Zeist. Het bedrijfsleven zal in ruil voor hun investeringen de kans krijgen om zich te presenteren met hun diensten, vacatures en stageplekken. De bezoekers van het festival zullen hierover informatie krijgen. De helft van de investeringen zullen worden gebruikt om de kosten van het festival te dekken en de andere helft zal gebruikt worden voor een project in Zeist dat door de jongereraad wordt gekozen. De Middelbare scholen zullen het thema van het festival kiezen. Als het festival goed loopt, kan het ieder jaar plaats gaan vinden. De middelbare scholen zullen het festival onder de aandacht brengen aan hun leerlingen en zal de kaartjes daaraan verstrekken. Voor overige deelname zal sociale media gebruikt worden voor de promotie. Wellicht dat er met behulp van het bedrijfsleven een influencer of bekende artiest geboekt kan worden. Anderzijds is het idee om jongere van andere plaatsen die naar het festival willen een kaartje te laten kopen.

Het festival zal waarschijnlijk niet alleen jongeren uit Zeist aantrekken, maar ook uit omliggende plaatsen zoals Amersfoort en Utrecht. Aangezien het feest bedoeld is voor de jongeren uit Zeist, hebben zij gratis entree. Jongeren die niet uit Zeist komen moeten dus een kaartje kopen. De kaartjes zullen ongeveer 2 à 3 euro gaan kosten. Wij willen dit festival zo snel mogelijk realiseren wanneer de corona maatregelen dit toelaten. Het liefst rond september/oktober, dit omdat de scholen dan weer begonnen zijn en het weer een festival nog toelaat, daarnaast verwachten wij dat de jongeren dan extra behoefte hebben aan een festival.

Effecten op de samenleving Het idee achter het hele festival is om meer contacten tussen jongeren te creëren en het voorkomen/ verminderen van subgroepen in Zeist. Dit zal dus de zelfredzaamheid van jongeren bevorderen, maar zal ze ook meer van de ‘straat’ houden. Op deze manier komen jongeren minder in aanraking met jeugdzorg waardoor de druk van de jeugdzorg lager wordt (preventie). Daarnaast zal de integratie van de achterstandswijken verbeterd worden. Ook de contacten tussen jongeren en het bedrijfsleven worden verbeterd.

Adviesrapport van de IAC

58

Het festival wordt gesponsord door bedrijven. De helft van de investeringen wordt gebruikt voor een project in Zeist gekozen door de jongerenraad. Het is de bedoeling dat er zo’n €500.000 wordt verkregen aan sponsering, wat betekent dat €250.000 gebruikt kan worden voor projecten in Zeist.

Risico’s Een festival kan overlast veroorzaken in de buurt. Denk daarbij aan geluidsoverlast, rommel en afval rond het festivalterrein en eventuele problemen als de jongeren ruzie met elkaar krijgen.

Verwachte besparing € 250.000 in opbrengst voor door jongerenraad gekozen projecten.

3.4 Grip op cijfers Uitwerking voorstel Uit vragen die wij stelden en informatie die wij kregen komt een beeld op dat het niet altijd duidelijk is waar de (hoge) kosten voor gemaakt worden, of welke kosten er te verwachten zijn. Zo is bijvoorbeeld niet duidelijk voor de huishoudelijke hulp hoeveel uur er per huishouden wordt besteed en wordt bijvoorbeeld niet geregistreerd (voor beleidsdoeleinden) waaraan de hoge kosten in de jeugdzorg worden uitgegeven (1700 jeugdigen kostten in 2019 20M euro). De Jeugdhulp In de Jeugdhulp kunnen verwijzers (huisartsen, medisch specialisten en justitie) buiten de wijkteams om verwijzingen doen, en dat gebeurt ook veel (in de eerste helft van 2020 kwamen de meeste verwijzingen van de huisartsen). Dit betekent dat de gemeente geconfronteerd wordt met onbekende extra kosten en geen overzicht heeft over de te maken kosten voor jeugdhulpverlening. Meer inzicht in waar de meeste kosten gemaakt worden maakt het mogelijk hier actie op te nemen. De WMO Voor wat betreft de Wmo is er ook een grote instroom van aanvragen. De invoering van het abonnementstarief leidt aantoonbaar tot een aanzuigende werking op Wmo- ondersteuning, vooral in huishoudelijke hulp. We denken dat er kosten bespaard kunnen worden in de Wmo door duidelijk te hebben welke kosten er aan komen én te herverdelen hoe de voorzieningen worden toegewezen.

Ons voorstel: Wij denken dat de gemeente meer grip op de uitgaven kan krijgen als vooraf duidelijk is hoe hoog kosten waarschijnlijk zullen worden en waar de kosten gemaakt worden. Dit geeft de mogelijkheid om meer te sturen. Om die grip te verkrijgen/ vergroten denken we aan het volgende: • Voor wat betreft de jeugdzorg waarbij verwijzers buiten het wijkteam verwijzingen doen: Hier kan gekeken worden of de verwijzing kan worden beperkt. Zijn er bijvoorbeeld artsen die meer doorverwijzen dan anderen? Het kan lonen om in gesprek te gaan over welke alternatieven er voorhanden zijn. Zie ook het voorbeeld in Deventer1 en ons andere voorstel over Toegang tot zorg. Daarnaast zou een jaarbudget met aanbieders afgesproken kunnen worden. Bij overschrijding moet uitbreiding van het toegestane budget aangevraagd worden. • Weet de kostprijzen van de producten/ voorzieningen die aangeboden worden. • Vraag de verschillende afdelingen en instanties om een detailbegroting zodat duidelijk is welke uitgaven er voor welke voorzieningen aan komen. • Monitor de uitgaven: Stel regelmatig rapportages op om gaten op tijd te kunnen ondervangen/voorspellen.

1Z  ie hiervoor als voorbeeld: Hoe Deventer de jeugdzorg wél kan betalen (en zelfs geld overhoudt) | Deventer | destentor.nl

Adviesrapport van de IAC

59

• De behandelaar dient de uitgaven rondom de behandeling te verantwoorden (welk type hulpvragen zijn behandeld mbv welke voorziening, wat is er bereikt), waarna een korte evaluatie volgt. • Toets indicaties willekeurig om na te gaan of de juiste voorziening is aangeboden en of deze voor de juiste doeleinden wordt toegepast. • Doordat er inzicht is waar de meeste kosten gemaakt worden, kan hier (bijvoorbeeld met preventieprojecten) op gestuurd worden. • Met aanbieders die hoge kosten maken, of niet of weinig afschalen kan in gesprek gegaan worden. Is er een logische verklaring, bv complexe doelgroep dan is er niks aan de hand. Is er geen logische verklaring dan zou je een bepaalde aanbieder minder of niet meer kunnen inzetten. Daarnaast denken we dat er bespaard kan worden door een scherpere intake (zie voorstel Toegang tot zorg) én een alternatieve toekenning van WMO- en Jeugdhulp-voorzieningen: • Het blijkt dat het toekennen van hulp via PGB’s vele malen goedkoper is dan via de zorginstellingen (voor huishoudelijke hulp geldt bv 15,56 euro/uur tegenover 28,58). Het zou dus kunnen lonen om de hulp meer via PGB’s toe te kennen. Ook ligt de regie bij gebruik van een PGB bij de inwoner zelf.

Aangezien we hebben begrepen dat dit ingewikkelder is en meer papierwerk, adviseren we om hier een eenvoudiger proces van te maken (zowel aan de kant van de gemeente als van de ontvanger). De team-consulenten kunnen hiervoor worden opgeleid, of er komt bv een apart PGB-team. Daarbij zou de gemeente Zeist beter informatie kunnen leveren over onafhankelijke cliëntondersteuners (b.v. MEE), dit wordt vaak nog over het hoofd gezien door PGB benodigden (zie bijlage 1).

Effecten op de samenleving Met deze voorstellen wordt meer duidelijk waar de kosten gemaakt worden, en kan er vooraf gestuurd worden op de nu nog onverwachte kosten. Daarbij kan ook meer inzicht komen in waar het mis gaat in Zeist (bv als blijkt dat Jeugdzorg ineens veel hogere kosten maakt in psychiatrische hulpverlening). Door evaluatiemomenten in te bouwen wordt steeds bijgehouden of de verleende zorg datgene bereikt waar je de hulp voor hebt ingezet (zie ons voorstel Monitoring). Dit geeft een geholpen inwoner en voorkomt verspilling van zorg.

Risico’s Risico’s van deze methode zouden kunnen zijn dat privacy en medisch beroepsgeheim geschonden worden. Daarom moet het niet gaan over individuele personen, maar over groepen met eenzelfde diagnose. Ook kan dit risico deels ondervangen worden door de juiste professional te laten toetsen/ monitoren. Bij de inzet van een PGB moeten voldoende waarborgen zijn bv op gebied van fraude. Daarentegen is er een kamerbrief bijgevoegd in bijlage 2, die laat zien dat de fraude binnen de PGB toekenning sterk is gedaald door de getroffen maatregelen in 2016. Tevens is er een risico op verdringing op de arbeidsmarkt en steeds lagere tarieven voor zorgpersoneel. Immers een zorgorganisatie heeft naast de kosten voor het uurloon nog meer loonkosten zoals pensioen en werkgevers premies. Daarnaast zorgt een zorgorganisatie voor vervanging bij ziekte en verloop en ligt dat bij gebruik van een PGB bij de inwoner zelf. Een risico kan eveneens zijn dat bepaalde aanbieders niet meer geselecteerd zullen worden door de gemeente. Dit beperkt de keuzevrijheid. Gelet op de financiële uitdagingen vinden we dit een acceptabel risico. Bij te weinig sturen op de contracten en te weinig inzicht in de cijfers lekt er geld weg naar aanbieders of zorgproducten die niet bijdragen aan de zelfredzaamheid van de inwoners van Zeist.

De verwachte besparing Stevig cijfers in beeld en daar ook daadwerkelijk strak op sturen binnen de bestaande contracten kan ons inziens een flinke besparing opleveren. We schatten een aantal procenten tegen beperkte extra kosten. Bij herverdelen van de toegekende Huishoudelijke Hulp (HH) Wmo van Zorginstellingen naar PGBs kan er naar schatting bv 50% bespaard worden per toegekend uur HH. Bedrag € Adviesrapport van de IAC