Bijlage 2 Analyserapport bij toeristische visie Zandvoort 2040

Een versnipperd aanbod van 2.000 bedden in maar liefst 48 vestigingen. Een iconisch (groot) hotel langs de kust ontbreekt. Scheveningen beschikt met een hotel als het Kurhaus met 270 kamers over een luxe icoon langs de kust. In Noordwijk is dit Grand Hotel Huis ter Duin met 250 kamers en Egmond heeft Hotel Zuiderduin. In Zandvoort is het NH hotel het grootste en meest luxe hotel direct langs de kust met 216 kamers, maar het gebouw op zich is geen blikvanger. Palace Hotel daarentegen is meer een blikvanger en wordt door sommigen nog gezien als een icoon, maar heeft niet de uitstraling uit vroegere tijden zoals Zandvoort dat nog had voor de Tweede Wereldoorlog. De gemeente Bergen (Bergen/Egmond/Schoorl) lijkt qua verblijfsaanbod nog het meest op de gemeente Zandvoort. Daar zijn er ook veel kleinschalige hotels en 10 hotelappartementencomplexen. In totaal ongeveer 47 adressen met in totaal zo’n 2.900 hotelbedden. Alleen in Egmond aan Zee bevindt zich een groot hotel met congres- en wellnessfaciliteiten. Daarnaast beschikt de gemeente Bergen over een aantal vakantieparken en zijn er ongeveer 18 campings variërend van mini-campings, boerencampings en reguliere kampeerterreinen, soms gecombineerd met een groepsaccommodatie.

4.1.2 Toeristische verhuur van woonruimte Zandvoort beschikt over een relatief groot aanbod van woningen die toeristisch verhuurd worden in de provincie Noord-Holland. Bureau Sweco heeft, in samenwerking met Universiteit Utrecht, in opdracht van de provincie Noord-Holland een onderzoek gedaan naar de ontwikkelingen van vakantieverhuur van woningen en kamers op platformen zoals Airbnb en Vrbo.18 Voor deze zogenaamde Airbnb monitor is gedurende zeven jaar (2016 t/m 2022) gekeken welke woningen en kamers er actief toeristisch verhuurd zijn en welke ontwikkelingen er in deze markt in Noord-Holland te zien zijn.

16 Toeristisch Toekomstplan Texel, Gemeente Texel, 2021 17 Monitor Toerisme 2020 Den Haag en Scheveningen 18 Airbnb Monitor Noord-Holland 2021, Bureau Stedelijke Planning & Universiteit Utrecht, 2021

Pagina 21 van 58

Zaken die opvallen:19 Noord-Holland beschikt over een hoge dichtheid aan woningen die toeristisch worden verhuurd. 33% van het totaal aanbod in Nederland bevindt zich in deze provincie. De gemeente Amsterdam is met 8.532 accommodaties met afstand de koploper (alhoewel het aantal wel is afgenomen sinds de vorige monitor door maatregelen). Zandvoort volgt als nummer vier van de overige gemeenten met de meeste accommodaties. In september 2022 waren dit 680 accommodaties: 512 Bed & Breakfasts en 168 woningen met particuliere vakantieverhuur (in de gehele woning). In december 2023 is dit aantal intussen gestegen naar 618 Bed & Breakfasts en 263 gehele woningen die toeristisch verhuurd worden. 20 Zandvoort beschikt over relatief veel Bed & Breakfasts en minder gehele woningen die toeristisch worden verhuurd volgens het registratiesysteem toeristische verhuur. In de provincie Noord-Holland wordt 77% van het totaalaanbod verhuurd als gehele woning. De verhuur van gehele woningen komt vooral veel voor in het noorden van de provincie. Zandvoort heeft een hoge relatieve dichtheid van woningen die (soms deels) toeristisch verhuurd worden: 49 woningen op een gemiddelde van 1.000 inwoners. Dit is de tweede positie in de provincie: na de gemeente Bergen (56) en voor de gemeente Texel (39). Ter vergelijking: in de gehele provincie ligt dit op 8,5 accommodaties per 1.000 inwoners.

In het centrum van Zandvoort is het aantal actieve verhuurde accommodaties volgens de Airbnb monitor 204, met een gemiddelde van 80 verhuurde accommodaties op 1.000 inwoners. Het aantal gereserveerde nachten in Zandvoort in 2022 lag rond de 97.000 nachten waarmee er een stijgende lijn is te zien t.o.v. voorgaande jaren. Zandvoort behoort niet tot de top 10 van de duurste gemeenten. De gemiddelde kamerprijs is € 195,- voor een woning en € 135,- per kamer per nacht. De prijzen zijn de afgelopen jaren flink gestegen vanwege diverse kostenstijgingen, dit is echter een landelijke tendens. De gemiddelde bezettingsgraad van de toeristische verhuur in woningen lag in Zandvoort op ruim 65% in 2022.21

4.1.3 Bezettingsgraden, prijs-kwaliteitverhouding en herkomst gasten Eerder bleek dat het totaal aantal bedden in de professionele verblijfsaccommodaties relatief laag is en dat vooral het aantal hotelbedden achterblijft in Zandvoort ten opzichte van andere badplaatsen langs de Noordzeekust. Dit terwijl de vraag in de zomermaanden groot is, maar ook het schouder- en laagseizoen steeds beter gevuld zijn. Bezettingsgraad De bedrijfsmatige verblijfsaccommodaties (hotels, bungalowparken etc.) komen jaarrond uit op een gemiddelde bezettingsgraad van ongeveer 75% in het jaar 202222. Hiermee is men grotendeels terug op het niveau van voor corona. Ook de particuliere verhuursector geeft aan dat men een goed jaar heeft gedraaid. Een gemiddelde Bed & Breakfastkamer werd 200 nachten per jaar verhuurd. Een bezettingsgraad van 65% wordt gehaald. Ter vergelijking: In de MRA-regio lag de gemiddelde bezettingsgraad in 2022 bij de aangesloten hotels bij VisitorData (registratiesysteem hotelsector) op 66,5%. Zandvoort doet het dus goed.

19 Airbnb Monitor Noord-Holland – editie 2, Sweco/Universiteit Utrecht (i.o. Provincie Noord-Holland). Zie: Vitale verblijfsrecreatie -

Provincie Noord-Holland 20 Registratiesysteem toeristische verhuur gemeente Zandvoort, www.toeristischeverhuur.nl (registratie door Omgevingsdienst IJmond) 21 Zie noot 19 22 Uit: VisitorData (Registratiesysteem hotelsector) en dankzij aanlevering van cijfers van een aantal verblijfsaccommodaties in Zandvoort Pagina 22 van 58

Prijs-kwaliteitverhouding Uit analyse en gesprekken met de verblijfssector blijkt dat de prijs-kwaliteitverhouding bij vooral de professionele verblijfssector, en nog specifieker vooral bij de hotelmarkt, onder druk staat: De prijzen voor een gemiddelde hotelkamer stijgen, maar de stijging in kwaliteit groeit niet navenant mee. De vraag is groter dan het aanbod. Dit merkt men ook rondom de organisatie van de Formule 1: hotelkamers worden aangeboden voor hoge prijzen, maar voldoen niet aan de kwaliteit die Noordwijk wel op dit gebied biedt. Dit laatste zien we minder terug bij de vakantieparken. CenterParcs geeft aan dat door de renovatie van het park de prijzen zijn gestegen, maar dat de gasten dit nu er ook wel voor over hebben. Gasten zijn bereid meer te betalen als het product voldoet aan hun verwachtingen of hun verwachting zelfs overstijgt.

Herkomstlanden De belangrijkste herkomstlanden voor praktisch alle categorieën verblijfsaccommodaties zijn Duitsland en Nederland. In de ene categorie springt de Duitse markt er wat meer uit (bijvoorbeeld in de hotelsector) en in de andere categorie weer wat meer de Nederlandse markt (camping, vakantieparken). Op de derde plaats volgt België. Al valt op dat bezoekers ook komen uit landen als Frankrijk, Engeland en Zwitserland en in wat mindere mate ook Oostenrijk en de Verenigde Staten. Zuid-Europa en Scandinavië is niet of nauwelijks vertegenwoordigd.23 Conclusie: Innovatie en kwaliteitsverbetering van het verblijfsaanbod is belangrijk. Er is een stijgend verwachtingspatroon van gasten. Gasten willen meer betalen als het product hieraan voldoet. Als Zandvoort niet investeert in meer bedrijfsmatig geexploiteerd aanbod, en zich niet onderscheidt met vernieuwende concepten die voldoen aan het stijgende verwachtingspatroon van gasten, dan zal het bestaande aanbod duurder worden en de kwaliteit er niet op vooruit gaan. Zandvoort kan zich op deze manier uit de markt prijzen ten opzichte van badplaatsen die wel deze slag slaan. Er is meer kwalitatief en onderscheidend verblijfscapaciteit nodig om de prijzen op orde te houden, aantrekkelijk te blijven, en niet in een negatieve prijs-kwaliteitsspiraal te komen.

Daar tegenover staat dat er in woningen relatief veel toeristisch wordt verhuurd terwijl er krapte is in de woningmarkt. Dit zorgt voor stijgende woningprijzen. Naast de standaard herkomstlanden (Nederland en Duitsland) zijn ook landen als Frankrijk, Verenigd Koninkrijk, Zwitserland, maar ook een groot land als de Verenigde Staten in opkomst. Dit kan ook mede veroorzaakt zijn door de aandacht vanuit de Formule 1, maar dit blijkt ook uit cijfers van het NBTC met betrekking tot bezoek aan Noord-Holland (Inkomend Onderzoek Toerisme 2022). Het is daarom van belang om deze herkomstlanden niet te vergeten in de marketing en communicatie.

23 Uit interviews met verblijfsaanbieders Zandvoort en cijfers 2022 uit VisitorData

Pagina 23 van 58

4.1.4 Beleid verblijfsaccommodaties en handhaving Zandvoort beschikt over verschillende bestemmings/omgevingsplannen en ruimtelijke beleidsdocumenten, van redelijk oud, zoals het Bestemmingsplan Middenboulevard uit 2009, tot het recent vastgestelde “Omgevingsplan Strand” (2023). Ook ligt er een stedenbouwkundige visie “Entreegebied Zandvoort” uit 2021 die vooral ingaat op de stedenbouwkundige eisen met betrekking tot bebouwing en bestrating. Voor de verblijfsaccommodaties is vooral de Visie op Verblijfsaccommodaties Zandvoort uit 2014 van belang. Daarnaast is er nog aanvullend in 2016 het document “Beleidsregel Toetsingscriteria strandbungalows” vastgesteld. In 2019 is het “Toetsingskader verblijfstoeristische accommodaties” (gebaseerd op de Visie Verblijfsaccommodaties) gedeeltelijk herzien waarbij er onderscheid is gemaakt tussen hotels en pensions en is er een eenmalige meldplicht ingevoerd voor degenen die willen starten met het toeristisch verhuren van hun gehele woning. Per 31 maart 2022 is er opnieuw een wijziging doorgevoerd in het Toetsingskader: Hierbij is er een splitsing gemaakt tussen toeristische verhuur in woningen en recreatiewoningen en zijn er bij de recreatiewoningen specifieke ruimtelijke eisen toegevoegd: vrijstaand, maximaal 50 m2, en maximaal 35% van het erf. In al deze stukken staan dus de ruimtelijke criteria per type accommodatie vermeld.

Voor de toeristische verhuur in woningen zijn er daarnaast een aantal juridische aspecten geregeld in de huisvestingsverordening zoals het verplicht aanvragen van een registratienummer en daarnaast een nachtencriterium van 120 nachten en een meldplicht per verhuring voor de verhuur van gehele woningen. Het maximum aantal nachten is ook opgenomen in het Toetsingskader. In bijlage 2 wordt dieper ingegaan op het recreatief ruimtelijk beleid van een aantal logiesvormen op basis van deze documenten, vooral op het document “Visie op Verblijfsaccommodaties Zandvoort”. Conclusies recreatief beleid verblijfsaanbod De hoofdconclusie die kan worden getrokken uit het lezen van de Visie op Verblijfsaccommodaties en bijbehorend toetsingskader is dat er op alle vormen van verblijfsaanbod een stimulerend beleid geldt: van camping tot hotel tot particuliere toeristische verhuur in woningen. Alle vormen zijn prima. Bij elke accommodatievorm staat genoteerd dat de gemeente stimulerend beleid voert. Onderbouwing hoeft niet uitgebreid te zijn: Als je maar kunt aantonen dat er marktvraag naar is, er een kwaliteitsslag wordt gemaakt of een onderscheidend product aanbiedt. Alleen bij de hotelsector wordt specifiek gesproken over ruimte in groei van 300 kamers en ook dat de ontwikkeling van de hotelsector leidend is in het gemeentelijk verblijfstoerismebeleid.

Nu was het in 2014, en ook later in 2019 bij het vaststellen van het toetsingskader, een andere tijd. Intussen is een aantal criteria bij de andere typen verblijfsaccommodaties achterhaald en blijkt het lastig te toetsen. Een aantal voorbeelden: • Hotelsterren zijn intussen losgelaten in de Europese Hotelkwalificatie • De indicator “leefstijlen” gaat nog uit van een oud model. Intussen is landelijk het model aangepast en is nu het model “Leefstijlvinder” van toepassing. • Er is weinig sturing op kwaliteitseisen. • Bij verschillende vormen van toeristische verhuur in woningen zijn geen ruimtelijke meetbare criteria opgenomen. Bij een Bed & Breakfast zijn bijvoorbeeld (maximaal) vier bedden voor toeristische verhuur toegestaan, maar dit is niet gekoppeld aan een maximum aantal kamers of een maximum percentage van de woonoppervlakte. Dit maakt het aantonen van ondergeschiktheid aan de woonfunctie nu lastiger te controleren of te toetsen.

Pagina 24 van 58

•

• •

In de huidige tijd vervaagt het onderscheid voor de gast tussen een hotel en pension. Sommige pensions noemen zich ook hotels of andersom. In de ruimtelijke regelgeving gelden er echter wel andere vereisten. Het onttrekken van een gehele woning uit de woningmarkt voor toeristische verhuur is in deze tijd met woningschaarste niet meer gewenst. Een belangrijke trend is dat er vaker sprake is van vermenging van functies tussen verblijfs- en dagrecreatie (bijvoorbeeld een sport- of wellnesscentrum met hotelkamers). Er was tot nu toe beperkt zicht op het aantal en typen accommodaties, aantal bedden en bezettingsgraden in Zandvoort waardoor het voor het bestuur lastig was om keuzes te maken in de gewenste vormen van verblijfsaccommodaties. Dit wordt in deze toeristische visie en dit analyserapport inzichtelijk. Daarnaast ligt er nu een Omgevingsvisie en zijn er marktverkenningen beschikbaar.

Naast verouderde criteria zijn ook sommige definities toe aan een nieuwe omschrijving of zijn er nieuwe definities nodig om bepaalde kenmerkende accommodaties van Zandvoort goed te kunnen omschrijven. Zo is er één omschrijving voor recreatiewoningen opgenomen in het Toetsingskader Verblijfsrecreatieve Accommodaties (TVA) waarbij het uitgangspunt is dat het om vrijstaande bijbehorende bouwwerken gaat bij particulieren op het erf. Echter, in de praktijk zijn er ook andere termen of vormen in omloop zoals chalets, vakantiehuizen, (strand)bungalows, Zimmerfrei etc. Daarnaast zijn er nog recreatieappartementen die in een gedeelte van het hoofdgebouw moeten zijn opgenomen. Definities en ruimtelijke criteria moeten goed aansluiten op deze vormen van verblijfsaccommodaties. Hierbij kan ook gekeken worden naar voorbeelden van ruimtelijke regelgeving bij andere gemeenten. Belangrijk is dat voor heel Zandvoort de randvoorwaardelijke kaders en definities voor alle vormen van verblijfsaccommodaties helder zijn en in alle nota’s op elkaar aansluiten. Een nieuw toetsingskader voor het verblijfsaanbod en uiteindelijk overkoepelend beleid met betrekking tot verblijfsrecreatie is van essentieel belang. Hierin komen juridisch afdwingbare regels te staan waardoor toetsing op basis van heldere en meetbare criteria mogelijk is. Dit alles gericht op het bieden van duidelijkheid.

Aan de hand van de aangepaste regels kan efficiënter worden gehandhaafd op naleving van de voorschriften en het tegengaan van overlast. Na het vaststellen van deze visie wordt dit nog verder uitgewerkt en wordt dit via een afzonderlijk voorstel voorgelegd aan de gemeenteraad. Het oude toetsingskader blijft tot vaststelling van nieuw beleid (bijv. een nieuw toetsingskader) nog van kracht, maar de uitgangspunten uit de Visie van 2014 kunnen niet meer standaard als onderbouwing worden overgenomen door initiatiefnemers. Bij nieuwe ruimtelijke aanvragen (voor uitbreiding of nieuwbouw) van verblijfsaanbod hanteren we de volgende uitgangs- of aandachtspunten: 1. Focus op bedrijfsmatig JAARROND verblijfsaanbod en de daarbij gewenste doelgroepen Zandvoort moet zich bij uitbreiding meer richten op bedrijfsmatig verblijfsaanbod en het beperken van particuliere toeristische verhuur in gehele woningen. Er is schaarste op de woningmarkt en er is al relatief veel toeristisch aanbod in woningen, vooral in het centrum van Zandvoort en langs de boulevards. Uit de aanbodanalyse blijkt ook dat Zandvoort al ruim voorziet in bedden in woningen en dat het hotelaanbod achterblijft ten opzichte van de andere categorieën.

Meest kansrijk is de ontwikkeling van nieuw hotelaanbod (of uitbreiding) bij de reeds lopende projecten: Badhuisplein, Entree en eventueel in het noordelijk gebied (circuitgebied, Beachhouse hotel). Hiermee kan ook ingezet worden op een aanvullende doelgroep: de zakelijke bezoeker. Niet de congresbezoeker, maar bedrijven die met hun personeel een mooie Pagina 25 van 58

vergaderlocatie en teambuildingactiviteiten zoeken. Daarnaast zorgen deze ontwikkelingen voor een kwaliteitsimpuls in aanvullende voorzieningen (in de plinten) zoals passend vrijetijdsaanbod of werkplekken aan zee. Hoogwaardig toerisme, iets meer balans naar de bedrijfsmatige verblijfsaccommodaties naast het reeds aanwezige particuliere aanbod. 2.

Op termijn stoppen met pensions en recreatiewoningen bij woningen en minder nachten verhuur van gehele woningen Gezien het relatief hoog aantal woningen dat toeristisch wordt verhuurd, wordt aanbevolen hierin niet verder te groeien en hier zelfs een rem op aan te brengen: Geen nieuwe pensions of recreatiewoningen (met meer dan vier bedden) toestaan in of bij woningen. Er is al voldoende aanbod. Door daarnaast ook het aantal verhuurnachten terug te brengen bij de toeristische verhuur van gehele woningen naar bijvoorbeeld 30 nachten wordt het voor huisjesmelkers, sleutelbedrijven en andere partijen minder interessant om nog woningen op te kopen en vervolgens te verhuren. Hiermee beperkt de toeristische verhuur in woningen zich dan waarschijnlijk ook alleen nog tot het hoogseizoen en ontstaat er meer ruimte voor het overnachten in bedrijfsmatig aanbod of bij een Bed & Breakfast of pension waar de woningeigenaar zelf aanwezig is om controle te houden, maar ook persoonlijk contact heeft met de gast.

3.

Investeren in een goede locatie voor campers De campermarkt is booming. Investeren in een goede ruime GOP is daarbij essentieel. Dit kan de markt ook prima faciliteren en exploiteren. De gronden zouden eventueel via de gemeente kunnen worden verkregen om zo regie te houden (denk aan Duintjesveld of P-Zuid). Vervolgens kunnen de campers weg op de boulevard en kan er geinvesteerd worden in een mooie boulevard wat het visitekaartje van Zandvoort wordt.

4.

Gemeente houdt regie op de locaties met erfpacht Voor de laatste camping waar de erfpacht in 2027 van afloopt moet een strategische keuze worden gemaakt. Bedenk goed wat hiermee moet gebeuren voordat het wordt overgedragen aan een investeerder. Er moet eerst een ruimtelijke visie zijn wat hier moet komen (een overkoepelende visie voor Noord). De meeste kansen op deze plek liggen in de verblijfsmarkt of in uitbreiding van het dagrecreatief aanbod. Dit kan ook een combinatie van beiden zijn. Hierbij kan gedacht worden aan het creëren van stedelijk aanbod in de vorm van hotelkamers met vergaderfaciliteiten of een wellnesscentrum inclusief hotelkamers. Ook op het gebied van sport liggen hier kansen: een trendy hostel voor de jonge sportieve doelgroep eventueel in combinatie met een opleidingscentrum. Gezien het grote aantal slaapplaatsen in bungalows, en nog een ontwikkeling aanstaande, en daarnaast de stijging in het aantal strandbungalows, wordt aanbevolen niet te kiezen voor meer bungalows in het duingebied. Feit is dat ook de campermarkt nog steeds groeiende is, maar wellicht zijn er betere locaties beschikbaar voor deze markt, bijvoorbeeld in een rustigere omgeving.

5.

Denk in nieuwe concepten Tegenwoordig staat beleving centraal bij de verblijfstoerist. De markt vraagt om bijzondere vormen van overnachten. Dit gaat niet alleen om luxe. Andere vormen van overnachtingen zijn ook in trek: slapen in het hooi, duin of in het bos. Kamperen komt tegenwoordig ook voor in allerlei varianten: van een tentje, tot luxe ingerichte tenten, yurts met privé sanitair of in een festivalachtige sfeer met de luxe van thuis. Ook is er in Zandvoort ruimte voor een trendy hostel of een bijzonder hotelconcept. Denk bij dit laatste bijvoorbeeld aan het Conscious hotel in Amsterdam waar alles ingericht is op

Pagina 26 van 58

duurzaam en biologisch. Iets wat onderscheidend is en in het geval van het hostel ook nog betaalbaar is. Ideologisch gezien zou een camping met een duurzaam biologisch concept of een hostel (ook voor de sportieve markt) dan het beste passen, ook om onderscheidend en betaalbaar aanbod te houden, maar dit moet ook rendabel zijn. Voor een hostel kan ook gekeken worden naar bepaalde panden in het centrum die in de toekomst wellicht van functie wensen te veranderen. Denk hierbij aan kantoorpanden zoals bijvoorbeeld de beschikbaar komende ruimten van het gemeentehuis of wellicht een combinatie van een hostel en een klein casino in het Circus. Voor de exploitatie zijn zeker partijen te vinden.

4.2 Aanbod vrijetijdsvoorzieningen Zandvoort heeft als badplaats veel te bieden voor zowel inwoners als bezoekers. Op een zomerse dag ontvangt Zandvoort zo’n 50.000 dagbezoekers naast de verblijfstoeristen die er al zijn. Hierbij is de schatting dat zo’n 3 tot 5% een verblijfstoerist uit Amsterdam is die voor een dagje naar Zandvoort komt.24 In 2020 heeft Zandvoort Marketing een bidbook uitgebracht waarin al het moois van Zandvoort nader wordt omschreven en waarmee potentiële ondernemers of ontwikkelaars verleid worden om in Zandvoort te investeren. Hieronder een korte omschrijving van de belangrijkste voorzieningen die voor bezoekers interessant zijn. 8 km strand met veel faciliteiten Zandvoort is één van de bekendste kustplaatsen van Nederland. Met 8 km strand met een gemiddelde breedte van 100 meter is er genoeg ruimte voor zon, ontspanning en inspanning, ook voor veel gasten van buitenaf. Op het strand is er voldoende te beleven voor diverse doelgroepen. Je kunt er wandelen, vliegeren, (kite of golf)surfen of één van de vele strandpaviljoens bezoeken. In de winter wordt er ook paardgereden. In het zuiden is er een stuk strand waar naaktrecreatie mogelijk is. Het strand is ook op diverse plekken te bereiken voor mensen met een lichamelijke beperking. Er kunnen speciale rolstoelen worden gehuurd bij een aantal paviljoens. Strandpaviljoens Zandvoort beschikt over ca.

35 strandtenten, van hip, sportief tot gemoedelijk ingericht. Het strand is grofweg ingedeeld in drie gebieden: Zuid, Midden en Noord. Zeven van deze paviljoens zijn jaarrond open. De andere paviljoens mogen geopend zijn vanaf 1 februari tot en met 1 november. Op 1 november moeten alle strandpaviljoens verwijderd zijn van het strand. Surfscholen Tussen de paviljoens bevindt zich een aantal surfscholen. Deze zijn vanaf 1 april weer open. De bekendste zijn The Spot en die van Watersport Vereniging Zandvoort (WVZ). De WVZ is een besloten vereniging en alleen voor leden, veelal Zandvoorters, toegankelijk. Twee duingebieden Zandvoort ligt tussen twee prachtige natuurgebieden ingeklemd: Nationaal Park Zuid-Kennemerland aan de noordzijde en de Amsterdamse Waterleidingduinen aan de zuidkant. De natuurlijke omgeving (naast strand en duinen) van Zandvoort is niet bij iedereen bekend. Tegelijkertijd is het voor de toekomst van belang om de balans tussen natuur en recreatie te bewaken. Het Nationaal Park ZuidKennemerland loopt van Zandvoort tot IJmuiden en bestaat uit een woest duinlandschap met meren, stuifduinen, maar ook boslandschap en een aantal weelderige buitenplaatsen. In dit gebied kan gefietst en gewandeld worden op de paden. Ook vergaderen in de natuur is mogelijk. 24 Bezoekersstromen Amsterdam en Zandvoort, Decisio, 2017

Pagina 27 van 58

De Amsterdamse Waterleidingduinen liggen tussen Zandvoort en Noordwijk. Hier kan alleen gewandeld worden. Er mag wel van de paden worden afgeweken. Dit noemen we ‘struinen’. In de Waterleidingduinen zijn veel damherten te spotten. Oktober is de toptijd voor bronstige damherten. Horeca en nachtleven Ongeveer 23% van alle banen in Zandvoort wordt ingevuld in de horeca.25 Daarmee is de horeca de grootste sector in Zandvoort. Zandvoortse horeca ondernemers voorzien daarmee in een groot aantal banen voor eigen inwoners, maar ook voor een deel buiten de gemeente (vooral Amsterdam, Schiphol en Haarlem). De meeste banen in de horeca worden ingevuld op het strand met als grootste werkgevers Tijn Akersloot en Strandpaviljoen Thalassa. Door het toerisme en ook door het welvarende achterland van Zandvoort (MRA regio) profiteert de horeca van een grote afzetmarkt, ook in de vraag naar zakelijk dineren en vergaderen op locatie. In de horeca is er wel sprake van verandering: Het aantal zitplaatsen op het strand is zowel in aantal als in periode ten opzichte van het hele jaar toegenomen en er heeft schaalvergroting plaatsgevonden. Dit betekent dat de Bruto Verkoop Oppervlakte (BVO) in de horeca flink is toegenomen, maar het aantal gasten neemt niet evenredig toe. De balans tussen vraag en aanbod is hiermee verstoord.

Voor het toevoegen van nieuwe horeca is er daarom maar beperkte uitbreidingsruimte. Verplaatsen of uitbreiding van bestaand aanbod is volgens de integrale marktverkenning toeristisch en economisch programma Gemeente Sweco uit 2023 wel kansrijk. Detailhandel Ongeveer 17% van de banen in Zandvoort wordt ingevuld door de groot- en detailhandel. In de top 10 van grootste vestigingen in Zandvoort staan 2 supermarkten: Dirk van den Broek en Albert Heijn.26 Verder kenmerkt de detailhandel zich tot veel kleinere vestigingen. De meeste winkels bevinden zich in de Kerkstraat, de Haltestraat en rondom de Grote Krocht. In 2021 was er met de corona crisis meer leegstand in het centrum, maar dit is inmiddels weer redelijk ingevuld. Er is wel altijd sprake van seizoensleegstand in de winter. Er is een trend van schaalvergroting (in vierkante meters) in het voorzieningen aanbod in de categorieën recreatief, doelgericht en dagelijkse boodschappen (Albert Heijn XL is sinds een aantal jaren in Zandvoort gevestigd). In 2021 was de detailhandel in Zandvoort goed voor een omzet van 43,5 miljoen euro. Hiervan is bijna 30 miljoen voor dagelijkse boodschappen. In de gemeente Zandvoort komen 6,6 miljoen euro aan toeristische bestedingen bij de detailhandel terecht. Consumenten geven winkelgebied Zandvoort centrum een gemiddeld rapportcijfer van 7,5.

Daarmee is het cijfer iets gedaald ten opzichte van 2018 (toen was het een 7,8). Als meest positief wordt de bereikbaarheid per fiets gewaardeerd met een 8,5 en als laagste aspect de algemene faciliteiten zoals wifi, wc, afhaalpunt of bankjes met een 5,5. Ook de aanwezigheid van groen wordt gemist.27 In een enquête gehouden in 2020 onder Zandvoortse centrumondernemers en -vastgoedeigenaren werd het centrum beoordeeld met een 6,3.28 In de Economische Visie en in het Actieplan Centrum worden voor de sector detailhandel en horeca als belangrijkste kansen gezien: Experimenten met tijdelijke invulling van leegstaande panden en het verbeteren van de uitstraling bij leegstand. Richtlijnen ter voorkoming van uitbreiding centrum zoals opgenomen in bestemmingsplan overnemen in het omgevingsplan, waarbij rekening wordt gehouden met bestaande en nieuwe ontwikkelingen voor retail en horeca. 25 Bron: LISA werkgelegenheidsregister, peildatum 1 april 2022 26 Bron: LISA werkgelegenheidsregister, peildatum 1 april 2022 27 Koopstromenonderzoek 2021 – Centrum Zandvoort, I&O Research / BRO / BSP, 2021 28 Actieplan Zandvoort centrum, pag. 5

Pagina 28 van 58

-

Traject met vastgoedeigenaren opzetten waarbij een gezamenlijke en duidelijke koers bepaald wordt voor het centrum door een stip op de horizon te zetten en vastgoedeigenaren te faciliteren en te stimuleren. Hierdoor ontstaat een gezamenlijk perspectief, draagvlak en een gedeeld gevoel van urgentie.

Bezienswaardigheden Circuit Zandvoort Het Circuit van Zandvoort is wellicht het meest bekend als evenementenlocatie in Zandvoort. Dit is versterkt door de terugkeer van de Formule 1 sinds 2021 en voor die tijd al door de naamsbekendheid van Max Verstappen en de Jumbo Racedagen. Op het uitgestrekte terrein zijn gedurende het jaar heen diverse races of worden er slipcursussen gehouden. Ook vinden er andere evenementen, vergaderingen en festivals plaats. Het circuit wil graag de transitie maken naar een 365 dagen per jaar-rondlocatie voor evenementen en vooral de zakelijke markt. Voor de exploitatie wil men niet alleen afhankelijk zijn van race activiteiten en wil men daarom nog kijken naar een extra hotelontwikkeling met extra congresmogelijkheden en eventueel uitbreiding bij Bernie’s Beach Club. Circus Zandvoort Sinds 1991 is dit het meest in het oog springende gebouw in het centrum. Architect Sjoerd Soeters heeft dit gebouw ontworpen. Het opvallende gebouw biedt onderdak aan een casino en een speelhal/amusementshal (Familyland) voor kinderen. Er is ook een bioscoopruimte met 100 stoelen die op dit moment niet meer in gebruik is als bioscoopzaal (wel een enkele keer voor vergaderingen of presentaties). De eigenaar is wel van plan om de bioscoop nieuw leven in te blazen voor specifieke doelgroepen, bijvoorbeeld een bioscoopavond voor ouderen.

Holland Casino Holland Casino is één van de tien grootste vestigingen in Zandvoort op basis van het aantal banen en al 45 jaar een begrip in Zandvoort. Het casino beschikt over verschillende bekende tafelspelen als Black Jack en Poker, maar ook over ruim 300 speelautomaten. Het beschikt over een eigen restaurant en parkeergarage. Indoorfaciliteiten Bij slecht weer zijn er een aantal mogelijkheden waar de gast in Zandvoort terecht kan: • Familyland in Circus Zandvoort (grote speelhal met 50 verschillende games/spellen) • Juttersmu-ZEE-um (open op woensdagmiddag en in het weekend) of Zandvoorts Museum • Faciliteiten van CenterParcs: Suptropisch zwemparadijs Aqua Mundo, bowling, indoorspeeltuin Baluba of trampolinepark Jump Town. • Escaperoom Zandvoort voor kleine groepen vanaf 2 personen (vanaf 12 jaar). Voor meer binnenaanbod (zoals bioscoop, schouwburg, winkelcentra of grotere musea) kan men terecht in Haarlem, Hoofddorp of Amsterdam of bijvoorbeeld in het bezoekerscentrum De Kennemerduinen. Culturele voorzieningen Kunst en cultuur zijn van belang voor de Zandvoorters, de bezoekers en voor de toekomst van het dorp. In de Cultuurnota Zandvoort is het cultureel aanbod van Zandvoort omschreven en is er een koers neergezet voor de komende jaren.

Zandvoort heeft een rijke culturele traditie, met een groot aantal energieke beoefenaars, actieve vrijwilligers, twee musea (het Zandvoorts Museum en het Juttersmuseum), een klein theater, cultuurhistorische verenigingen en veel (lokale) evenementen en

Pagina 29 van 58

activiteiten. Gedurende het jaar kun je op het Badhuisplein of op de boulevard ook een buitenexpositie bekijken. Tegelijkertijd merkt men in Zandvoort dat cultuur lang niet voor iedereen zichtbaar is en dat de meeste cultuurliefhebbers en vrijwilligers intussen de leeftijd van 65 hebben bereikt. In de tussentijd komen er wel weer nieuwe inwoners vanuit een stedelijk gebied in Zandvoort wonen met andere wensen. Vanuit het Zandvoorts Museum zijn er de laatste jaren diverse tours (audiotours, wandelroutes, wandelingen met gids) opgezet om de cultuurhistorie van Zandvoort meer onder de aandacht te brengen. In 2023 is er een onderzoek gedaan naar de culturele identiteit van Zandvoort en gekeken wat er nog meer mogelijk zou zijn op cultureel gebied (culturele voorstellen). Daaruit blijkt dat men bij sterke ‘culturele’ eigenschappen van Zandvoort denkt aan gastvrijheid, vrijheid en natuur. Ook blijkt uit onderzoek dat het bestaand cultureel aanbod vooral gericht is op ouderen en kinderen onder de 12 jaar. Als aanbevelingen werden gedaan: 1. Creëer een plek voor jongeren voor culturele uitingen en ontwikkelingen 2. Minder Nederlandstalige of ‘mainstream’ muziek concerten 3.

Meer aandacht vragen voor het Cultuur Café waar mensen terecht kunnen met culturele ideeën en activiteiten Activiteiten rondom theater, kunsten (exposities/film), culturele workshops en muziek verdienen volgens het onderzoek daarbij de meeste aandacht. Er is behoefte aan meer culturele projecten in het dorp (vooral in de openbare ruimte), bijvoorbeeld Street Art of kunstopdrachten. Daarnaast ontbreekt in Zandvoort nog een grootschalig (beeldbepalend) cultureel evenement. Denk daarbij aan een festival als Oerol of De Parade. Deze kansen zijn niet alleen interessant voor inwoners, maar juist ook voor bezoekers uit binnen- en buitenland. Ook uit de participatieronde kwam de wens naar voren om in te zetten op een cultureel evenement. Conclusies dagrecreatief aanbod 1. Het strand met haar faciliteiten biedt tijdens het hoogseizoen voor ieder wat wils. Vanaf eind oktober wordt het aanbod op het strand afgeschaald: Veel strandpaviljoens en surfscholen sluiten. Om jaarrond aantrekkelijk te zijn op het strand voor zowel strandganger (bezoek horeca) als watersporter (kitesurfen, golfsurfen, suppen) wordt geadviseerd goed te kijken welke mogelijkheden qua ruimte op het strand er nog zijn om hierin meer te faciliteren, en dan specifiek voor het schouder- en laagseizoen. In het hoogseizoen is er voldoende te doen. Hierbij zullen slimme ruimtelijke oplossingen gekozen moeten worden.

Clustering of samenvoegen van bebouwing op het strand zou een optie kunnen zijn, maar ook wat meer bouwhoogte toestaan in plaats van alleen in de breedte waar dit de zichtlijnen van het dorp niet hindert. Dit vraagt om een overkoepelend ruimtelijk programma voor het strand. Een jaarrond watersportcentrum met aanvullende horeca zou nog steeds de belangrijkste ambitie moeten zijn om aanvullend jaarrond aantrekkelijk aanbod te creëren voor een belangrijke doelgroep: de (jonge) watersporter. In ieder geval moet er een upgrade komen in watersportvoorzieningen zodat er in het naseizoen ook watersport bedreven kan worden. Voor kitesurfers is het vanaf november niet meer mogelijk om zich fatsoenlijk om te kleden, te douchen of een kop koffie te drinken bij de kitesurfzone. 2. Zandvoort ligt in een prachtige natuurlijke omgeving en biedt veel ruimte voor buitenrecreatie. In- en ontspannen in de frisse lucht. Fietsen, wandelen, watersporten. Dit is Pagina 30 van 58

3.

4.

5.

6.

niet bij iedereen even bekend en zou nog meer onder de aandacht gebracht kunnen worden bij de gewenste doelgroepen. Er is beperkt ruimte voor het toevoegen van nieuwe horeca of detailhandel. Verplaatsen of uitbreiding van bestaand aanbod is wel kansrijk. Zoals ook al aangegeven in de Economische Visie moet Zandvoort zich niet richten op kwantiteit, maar op kwaliteit en diversiteit in het aanbod. Aanbod dat onderscheidend is (unieke concepten). Dit vergroot ook de aantrekkelijkheid van het toeristisch product, maar ook het aanbod voor de Zandvoorters. Zandvoort beschikt over beperkte mogelijkheden qua indoor vermaak en, wat er is, is vooral gericht op gezinnen met kinderen onder de 12 jaar. Voor jongeren en oudere doelgroepen is er weinig indooraanbod. Dit kwam ook naar voren in het inwonersonderzoek en uit de interviews. Hierbij zijn verschillende opties genoemd: een klim- en boulderhal, een indoor kartbaan, een poolbiljartbar, een jongeren(uitgaans)centrum of een groot en modern wellness centrum. Ook zijn er vanuit ondernemers en Zandvoort Marketing ideeën voor een VR experience: een informatiecentrum over Zandvoort waar je ook daadwerkelijk Zandvoort van vroeger en nu kunt beleven via een interactieve ervaring. Een toevoeging van indoor voorzieningen heeft naast een meerwaarde voor de bezoeker ook meteen meerwaarde voor de inwoner van Zandvoort.

Er is behoefte aan meer culturele projecten in het dorp zoals Street Art, een culturele locatie voor jongeren of andere muziekevenementen (dan alleen Nederlandstalig). Ook is er behoefte aan het toevoegen van een nieuw beeldbepalend cultureel evenement. Als rode draad komt elke keer naar voren dat de inrichting van de openbare ruimte mede bepalend is hoe Zandvoort beleefd wordt, zeker op een grijze dag. Een upgrade van de openbare ruimte is de basis om de aantrekkelijkheid van Zandvoort te vergroten en daadwerkelijk een kwaliteitsslag te maken. Dan wordt buitenrecreatie voor iedereen, bezoeker en inwoner, alleen maar leuker.

4.3 Evenementen Een kwalitatief hoogwaardig en divers jaarrond evenementenaanbod draagt bij aan de jaarrond ambitie van Zandvoort. Evenementen dragen bij aan de aantrekkelijkheid van Zandvoort, de positionering en het imago van Zandvoort, de werkgelegenheid, het leefklimaat en de economische vitaliteit. Daarnaast verbinden evenementen bewoners, ondernemers en bezoekers en zorgen evenementen voor in- en ontspanning. Evenementen hebben dan ook een maatschappelijke en economische waarde voor Zandvoort. Daarom ondersteunt de gemeente evenementen al jaren en is de gemeente evenement verwelkomend.

4.3.1 Evenementenkalender van Zandvoort en recente ontwikkelingen Evenementenkalender Zandvoort Zandvoort heeft een kwalitatief en divers evenementenaanbod. Jaarlijks staan er ongeveer 120 evenementen op de Zandvoortse evenementenkalender. Na vaststelling van de Toeristische Visie in Pagina 31 van 58

2017 heeft de gemeente zich actief ingezet om bestaande evenementen te professionaliseren en door te ontwikkelen. Ook heeft de gemeente samen met Zandvoort Marketing acquisitie gevoerd om vernieuwende evenementen die passen bij de identiteit en profilering van Zandvoort aan te trekken. Daarbij is de focus gelegd op het aantrekken van evenementen met een stedelijk karakter. Oftewel evenementen die een aantrekkingskracht hebben op zowel de bewoners van de Metroolregio Amsterdam (MRA) als de metropoolbewoner uit het buitenland. Ook is de focus gelegd op het aantrekken van evenementen die onlosmakelijk aan Zandvoort verbonden zijn door de unieke kwaliteiten van Zandvoort (het strand, het circuit, de natuur en het centrum) te verbinden. Dit werpt haar vruchten af. Steeds meer evenementenorganisatoren weten Zandvoort (weer) te vinden. De afgelopen jaren zijn onder andere de Spartan Obstacle Run, de Grand Prix Triatlon, Red Bull Megaloop, Zandvoort Light Walk, Pride at the Beach en de Dutch Grand Prix toegevoegd aan de Zandvoortse evenementenkalender.

Evenementen steeds meer onder druk Het aantal evenementen in Nederland, ook in Zandvoort, is de afgelopen jaren fors toegenomen. Deze ontwikkeling sluit aan op de groeiende vraag naar belevenissen en ervaringen van recreanten. Als gevolg van de Coronacrisis is de groei echter (tijdelijk) gestaakt. De Zandvoortse evenementenorganisatoren zijn hard geraakt door de landelijke coronamaatregelen. Echter bleek ook hoe veerkrachtig de evenementenorganisatoren zijn. De evenementenorganisatoren en de gemeente zijn samen aan de slag gegaan voor een duurzaam herstel van de evenementensector. Nu de economie weer enigszins hersteld is, weten evenementenorganisatoren Zandvoort weer te vinden. Tegelijkertijd verandert de wereld om ons heen. Denk bijvoorbeeld aan de stikstofproblematiek, wetgeving op het gebied van circulariteit en ontwikkelingen op het gebied van veiligheid. De druk op de (regionale) evenementenkalender stijgt, terwijl de capaciteit van de hulpdiensten steeds beperkter is. Ook hebben organisatoren tegenwoordig te maken met personeelstekorten, stijgende kosten als gevolg van inflatie en dalende sponsorbijdragen. Het is daardoor steeds ingewikkelder om evenementen én kwalitatief hoogwaardig én veilig te organiseren. Wij zien dat met name de gratis toegankelijke evenementen hierdoor steeds meer onder druk komen te staan.

4.3.2 Ambities voor evenementen In deze Toeristische Visie worden de ambities voor evenementen op de langere termijn beschreven. De Toeristische Visie is de stip op de horizon die de basis vormt voor het toekomstige Evenementenbeleid. Op basis van onze ervaringen, recente ontwikkelingen op het gebied van evenementen en het participatieproces kunnen de volgende ambities worden benoemd: 1. Borgen van een kwalitatief hoogwaardig en divers evenementenaanbod; 2. Aantrekken evenementen die aansluiten bij de identiteit en profilering van Zandvoort; 3. Spreiding van evenementen in ruimte en tijd; 4. Voldoende ruimte voor evenementen; 5. Beperken van de overlast van evenementen; Pagina 32 van 58

6. 7.

Verduurzaming van evenementen; Optimaliseren van de maatschappelijke en economische spin-off van de Formule 1;

Ad 1 Kwalitatief hoogwaardig en divers evenementenaanbod De komende jaren wil de gemeente zich blijven focussen op een aantrekkelijke evenementenkalender, waarbij het borgen van een kwalitatief hoogwaardig en divers evenementenaanbod één van de speerpunten is. Kwaliteit is echter meer dan alleen een goede programmering. Zandvoort heeft een unieke mix van kernkwaliteiten, te weten strand, natuur, circuit en centrum. Die kwaliteiten willen we met evenementen nog meer uitstralen. Belevingsaspecten hebben hier ook een rol bij. Denk aan de keus voor een evenementenlocatie, de inrichting en aankleding van het terrein, de marketing- en promotie van het evenement en ook de verbinding met het winkel- en horeca aanbod. Vanzelfsprekend is het daarbij van belang dat de balans tussen levendigheid en leefbaarheid wordt geborgd en de nadruk wordt gelegd op kwaliteit in plaats van kwantiteit. Zoals aangegeven komt er steeds meer kijken bij het organiseren van een evenement. Met name de gratis toegankelijk evenementen komen hierdoor steeds meer onder druk te staan. De gemeente dient de komende jaren dan ook vinger aan de pols te houden en evenementen waar mogelijk (financieel) blijven te ondersteunen om te voorkomen dat bepaalde evenementen verdwijnen. Ook doorontwikkeling is daarbij van belang. Evenementen hebben een pioniersrol.

Evenementen kunnen dan ook dienen als laboratorium voor nieuwe (duurzame) ontwikkelingen. Hierbij hoort ook een kwaliteitsimpuls voor bestaande evenementen. De gemeente en de organisatoren gaan de komende jaren samen aan de slag om de Zandvoortse evenementen een kwaliteitsimpuls te geven en toekomstbestendiger te maken. Denk hierbij onder andere aan het clusteren van evenementen. Door meer samenhang op de evenementenkalender te creëren, kunnen de evenementen voor Zandvoort nog waardevoller worden. Ook kan gedacht worden aan het investeren in professionele materialen (zoals geluidsinstallaties en podia) en/of het aanpassen van de programmering. Hiermee kunnen vernieuwende doelgroepen worden aangetrokken, maar kan ook de overlast voor omwonenden worden beperkt. Ad 2 Aantrekken vernieuwende evenementen Ondanks dat de evenementenkalender goed gevuld is, zijn er de komende jaren kansen voor het aantrekken van vernieuwende evenementen die passen bij de identiteit en profilering van Zandvoort. Wij zien potentie voor een nieuw beeldbepalend cultureel evenement voor Zandvoort, een evenement met landelijke aantrekkingskracht, waarin de unieke kwaliteiten van Zandvoort verbonden worden. Denk aan een mix van Oerol, de Parade en Over het IJ Festival, waarin verschillende kunstdisciplines tot hun recht komen en waarbij lokale, regionale en internationale verbindingen worden gelegd.

Een evenement voor de bewoners en bezoekers van Zandvoort, dat Zandvoort op de kaart zet en aansluit bij de identiteit en profilering van Zandvoort. Ook zijn er kansen voor het aantrekken van vernieuwende sportevenementen. Zandvoort heeft op het gebied van sport een unieke positie en sportiviteit is dan ook één van de kernwaarden van Zandvoort. Geen enkele andere plek in Nederland kent de combinatie van binnensporten, buitensporten, watersporten, strandsporten en tientallen mogelijkheden op Circuit Zandvoort. Dat willen wij ook terug zien in het (toekomstige) aanbod van sportevenementen.

Pagina 33 van 58

Ad 3 Spreiding van evenementen in ruimte en tijd Het merendeel van de organisatoren wil een evenement in het zomerseizoen organiseren. De druk op de evenementenkalender is in de zomerperiode (juli en augustus) al hoog. Ook zien wij dat de evenementenlocaties rondom de middenboulevard en in het centrum populair zijn. Evenementen hebben echter impact op de omgeving. De gemeente kan aan de hand van een nieuw op te stellen Evenementenbeleid de komende jaren sturing geven aan spreiding in ruimte en tijd. Ad 4 Voldoende ruimte voor evenementen Door recente bouwontwikkelingen komen evenementenlocaties meer onder druk te staan. Zo is het Raadhuisplein verkleind, wordt het Badhuisplein in de toekomst fors verkleind en is het Van Fenemaplein in verband met de huidige constructie momenteel vrijwel niet bruikbaar voor evenementen. Het is van belang dat er ook in de toekomst voldoende ruimte blijft voor evenementen die passen bij het karakter van de desbetreffende evenementenlocatie. Denk bijvoorbeeld aan het herinrichten van het Raadhuisplein als evenementenlocatie en/of het toevoegen van een evenementenlocatie op de boulevard (bijvoorbeeld in de nabijheid van Entree Zandvoort). Ad 5 Beperken van de overlast van evenementen Bewoners kunnen genieten van het diverse evenementenaanbod van Zandvoort, maar ondervinden soms ook overlast.

In sommige gevallen ontstaat er daardoor spanning tussen wonen en recreëren. Dit vraagt om een afweging van de verschillende belangen en een balans tussen beleving en hinder van evenementen. Betere (omgevings)communicatie, slimmere maatregelen om deze overlast te beperken en een scherpere spreiding van evenementen in ruimte en tijd moeten bijdragen aan meer wederzijds begrip tijdens evenementen bij alle betrokkenen. De gemeente zal zich de komende jaren in samenwerking met organisatoren inzetten om de overlast van omwonenden te beperken en daarmee de belangen van bewoners te beschermen. Daarbij wordt gekeken naar verschillende locaties. Niet alleen om de lastendruk in onder andere het centrum te verlichten, maar ook ten behoeve van het publieksbereik. Festivals en evenementen bevorderen ook (cultuur)participatie van bewoners en zorgen voor meer dynamiek en levendigheid, ook in de rustigere maanden. Ad 6 Verduurzaming van evenementen Het verduurzamen van de evenementen is één van de speerpunten voor komende jaren. De gemeente gaat samen met organisatoren aan de slag om evenementen duurzamer te maken, onder andere door uitstoot terug te dringen en wegwerpplastic tegen te gaan. Ook bieden evenementen een podium om het publiek bewust te maken van duurzaamheid.

De evenementen dragen zo bij aan de breed gedragen ambities op het gebied van duurzaamheid en innovatie, ook van deze toeristische visie. De gemeente en de evenementensector zullen de concreet te behalen resultaten op dit gebied verder moeten uitwerken. Denk hierbij onder andere aan het aanleggen van vaste stroomvoorzieningen voor evenementen en het scheiden van afval. Ad 7 Optimaliseren van spin-off van de Formule 1 In 2021 is de Formule 1 in Zandvoort teruggekeerd. De Dutch Grand Prix (DGP) fungeert als vliegwiel voor economische, maatschappelijke en sociale verbeteringen en biedt kansen voor een structurele kwaliteitsimpuls. Dit enerzijds om Zandvoort te tonen aan alle nationale en internationale bezoekers en media-exposure te genereren, maar anderzijds ook om het dorp een structurele kwaliteitsimpuls te geven. Deze ambitie omvat onder andere het verbeteren van de uitstraling van de openbare ruimte (van onder andere reclame-uitingen, straatmeubilair en uitstraling van panden), het bevorderen van economische ontwikkeling van Zandvoort en het versterken van de ruimtelijke kwaliteit. Pagina 34 van 58

BUas heeft de afgelopen jaren onderzoek gedaan naar de economische, sociale en maatschappelijke impact van de Formule 1. Uit het onderzoek van 2022 blijkt dat het evenement veel economische en maatschappelijke waarde heeft voor zowel Zandvoort als de Metropoolregio Amsterdam (MRA). Zo zorgt de Formule 1 voor € 25 miljoen aan additionele bestedingen in Zandvoort, is de toegevoegde waarde van de Dutch Grand Prix € 6,6 miljoen. Daarnaast blijkt uit het onderzoek dat 80% van de bewoners van Zandvoort trots is, omdat het evenement in hun woonplaats wordt georganiseerd. De Formule 1 versterkt het positieve imago voor Zandvoort. De Dutch Grand Prix heeft het dorp een impuls gegeven, waardoor Zandvoort door (potentiële) bezoekers als levendiger en gezelliger wordt gezien. 35% van de bezoekers geeft zelfs aan Zandvoort vaker te willen bezoeken. Redenen hiervoor zijn het strand, het gezellige dorp en andere evenementen. Een dergelijk sportevenement levert niet vanzelf de gewenste effecten op. Er is dan ook een sideevents en activatie-programma vereist zolang de F1 in Zandvoort aanwezig is.

De gemeente wenst de komende jaren te blijven investeren in het side events-programma en blijft zich in samenwerking met de paraplupartner inzetten op het verbeteren van de kwaliteit van het side events-programma, het versterken van de bekendheid van het side-events programma en het verder uitbouwen van de onderlinge samenwerking met alle partners. Er is destijds gekozen voor een model waarbij er één organisator als paraplupartner verantwoordelijk is voor de evenementenvergunning en het ordentelijk verloop van alle side events waar alle (lokale) initiatieven onder vallen. Dit om de regie te houden en de veiligheid te waarborgen. In samenwerking met DGP en Zandvoort Marketing is de stichting Zandvoort Beyond opgericht. Dit model staat naar tevredenheid van alle samenwerkingspartners en wordt dan ook voor de toekomstige editie(s) behouden.

4.3.3 Vernieuwen van het evenementenbeleid Gezien alle ontwikkelingen en het feit dat het Evenementenbeleid dateert uit 2006, en om bovenstaande ambities goed te kunnen invullen, wil de gemeente het Evenementenbeleid vernieuwen. In deze toeristische visie zijn de ambities voor evenementen beschreven. Het Evenementenbeleid wordt het onderliggende toetsingskader, waarin eenduidige en duidelijke beleidsregels staan voor het organiseren van evenementen in Zandvoort. Een kader dat ruimte en mogelijkheden biedt voor de (verdere) ontwikkeling van evenementen en ook enige mate van flexibiliteit heeft. Aan de andere kant moet het ook de openbare orde en veiligheid waarborgen en de belangen van omwonenden beschermen. Ook duurzaamheid speelt hierin een belangrijke rol. Dit alles wordt meegenomen in het Evenementenbeleid dat wordt vastgesteld in 2024.

4.3.4 Subsidiecriteria en procedure voor evenementen vanaf 2024 en verder Gezien alle ontwikkelingen in de evenementensector is er vaak subsidie vereist om een evenement aan te trekken, te vernieuwen of door te ontwikkelen. Zo’n extra steun in de rug is belangrijk. In Zandvoort zijn er verschillende (subsidie)mogelijkheden, waaronder de toeristische subsidie van de gemeente Zandvoort, maar ook een tweetal externe (evenementen)fondsen, te weten het Holland Casinofonds en het Innovatiefonds. De gemeente Zandvoort subsidieert evenementen die van economisch of maatschappelijk belang zijn voor Zandvoort en bijdragen aan een diverse en kwalitatief hoogwaardige evenementenkalender. Met de doorontwikkeling van de evenementen in de afgelopen jaren is er behoefte aan nieuwe subsidiecriteria. Zandvoort wil bestaande evenementen behouden maar ook nieuwe evenementen een kans geven. De ‘oude’ subsidiecriteria staan in de oude toeristische visie en deze wordt ingetrokken bij vaststelling van deze nieuwe

Pagina 35 van 58

toeristische visie. Daarom zijn de nieuwe subsidiecriteria en de voorgestelde procedure apart voorgelegd aan het college voor vaststelling.

Pagina 36 van 58

5 Omgevingsanalyse – Regionaal beleid, trends & ontwikkelingen 5.1 Inleiding In dit hoofdstuk kijken we vooruit: welke trends en ontwikkelingen zijn van invloed op Zandvoort, haar bezoekerseconomie, maar ook op toekomstig reisgedrag? Een omgevingsanalyse is belangrijk bij de ontwikkeling van een toeristisch toekomstperspectief. Ook ontwikkelingen binnen de toeristische sector en relevant beleid (nationaal, regionaal en lokaal) komen aan de orde.

5.2 Algemene trends & ontwikkelingen29 Belangrijkste trends & ontwikkelingen die van invloed zijn op de bezoekerseconomie: • Sterke groei Nederlandse bevolking dankzij migratie De wereldbevolking groeit naar 9,7 miljard mensen in 2050. Ook In Nederland stijgt het aantal inwoners gestaag, vooral veroorzaakt door migratie. In 2035 zal Nederland naar verwachting 18,9 miljoen inwoners hebben. Dat is een stijging van 1,3 miljoen ten opzichte van begin 2022. De bevolking van de MRA groeit met 16% een stuk harder dan het landelijk gemiddelde. In 2035 wonen er in de MRA naar schatting 2,9 miljoen inwoners.30 • Veel meer eenpersoonshuishoudens In 2038 zijn er ongeveer 3,5 miljoen eenpersoonshuishoudens in Nederland vanwege de voortgaande individualisering en vergrijzing. • Stijging leeftijd en sterke toename vergrijzing De gemiddelde leeftijd in Nederland stijgt. Ouderen van 65 jaar en ouder maken nu 20% van de bevolking uit. De groep 80-plussers neemt de komende jaren nog sterker toe. • Toename in welvaart maar ook in sociale ongelijkheid Er is een toename zichtbaar in materiële welvaart, inkomen en consumptie. Nederlanders scoren in Europa hoog op levensgeluk (tweede plaats). Men is tevreden over werk en vrije tijd.

Wel zijn er zorgen over de woonlasten die het hoogst zijn van alle EU-landen en voor de langere termijn over de brede welvaart (stikstofoverschot, gemiddelde schuld per huishouden, discriminatie, voldoende nieuwe energiebronnen). Ook groeit het verschil tussen de gevestigde bovenlaag en de mensen aan de onderkant van de sociale ladder. • Krapte op de arbeidsmarkt en lonen omhoog In heel Nederland is er krapte op de arbeidsmarkt. Door de krapte op de arbeidsmarkt en de hogere inflatie nemen de loonstijgingen in alle sectoren toe. • Klimaatverandering en belang van duurzaamheid In Nederland steeg de gemiddelde temperatuur harder in de afgelopen 30 jaar. Ook zijn er meer weerextremen zichtbaar: meer tropische dagen, minder ijsdagen en meer stormen. In het beleidsprogramma Klimaat heeft het Nederlandse kabinet zicht vastgelegd op 60% CO2reductie in 2030 en klimaatneutraal in 2050. • Digitalisering, technologie en influencers Er zijn steeds meer technologische mogelijkheden. Tijdens de coronaperiode is dit nog verder doorontwikkeld. Van het bestellen van het menu via de IPad of het bedienen van de lampen in de hotelkamer, maar ook kunnen er virtueel attracties worden bezocht. In 2022 kocht driekwart van de Nederlanders online. Na corona zijn er ook veel meer online bestedingen voor vrije tijd.

Belangrijkste redenen: het gemak, het assortiment, lagere prijs en 24-uur per dag beschikbaar. Daarnaast is de invloed van sociale media groot. Er is een sterke groei van het aantal 29

Trendrapport toerisme, recreatie en vrije tijd 2022, CELTH, NBTC EN NRIT

30 In 2035 16% meer inwoners in MRA, vooral groei in Amsterdam - metropoolregioamsterdam

Pagina 37 van 58

influencers. Ongeveer een derde van alle influencers en vloggers woont in Noord-Holland. Als een influencer iets aanprijst gaan volgers ervan uit dat het de moeite waard is. Ook het bereik van podcasts groeit fors: Ongeveer 3 miljoen Nederlanders luisteren jaarlijks naar een podcast en dat groeit nog steeds. De demografische veranderingen en klimaatverandering, verstedelijking, digitalisering en sociale ongelijkheid zullen de belangrijkste megatrends zijn die de toekomst gaan bepalen. Hoe daarop wordt ingespeeld, bepaalt in belangrijke mate of de Sustainable Development Goals31 van de VN worden behaald.

5.3 Ontwikkelingen in de toeristische & recreatieve sector 5.3.1 De vrijetijdstrends voor 2023 en de Nederlandse vakantiemarkttrends tot 2030 Het vrijetijdsgedrag van de Nederlander wordt in 2023 vooral beïnvloed door de inflatie, al geeft men nog steeds veel geld uit aan vrije tijd, maar let men wel meer op het budget. Trendwatcher Goof Luuken ziet de volgende vrijetijdstrends voor 2023: 32 1. Budget-leisure De keuzes voor vrijetijdsactiviteiten worden meer gemaakt op basis van budget. Kortingsacties worden weer van belang. De branche zal met slimme betaalbare arrangementen de gast moeten blijven verleiden. Daarnaast zal de belangstelling voor gratis uitjes, zoals fietsen en wandelen, gaan toenemen. 2. Carpe-Diem tijd De consument beseft door alle crisissen dat zaken snel kunnen veranderen. In plaats van grote plannen te maken worden beslissingen nu meer last-minute en vooral in het ‘nu’ genomen. Hiervoor worden bijvoorbeeld snelle keuze platformen als Booking, Tripadvisor, ANWB Er op Uit of Honeyguide gebruikt. 3. Live (gast)vrijheid Door personeelstekorten zijn er steeds meer geautomatiseerde processen in de vrijetijdssector. Na corona is de gast juist op zoek naar live ontmoetingen en aandacht van de gastheer/vrouw. Live gaat daardoor nog meer betekenis krijgen in de toekomst. Optimale gastaandacht kan een groot verschil maken.

Door saaie processen te vervangen door apps, kan de host zich echt richten op persoonlijk contact. 4. GAP-toerisme Iedereen wil weer graag reizen na corona, maar tegelijkertijd stijgen de kosten van vliegen en accommodaties door inflatie en personeelstekorten. Er zal een groter verschil (Gap) gaan ontstaan tussen echt reizen en goedkopere vakanties dichtbij huis. Het verre reizen lijkt steeds meer voor de rijkere consument weggelegd. Mogelijk kiezen mensen soms ook voor een “Staycation”: ze blijven thuis, verluxen hun huis en maken uitstapjes. Een alternatief is een “Workcation”: een huisje ergens boeken en van daaruit gaan werken, al wil meer dan de helft van de Nederlanders volledig werkvrij zijn tijdens zijn vakantie blijkt uit onderzoek van Booking.com.

31

Sustainable Development Goals (SDG’s) zijn 17 doelen die afgesproken zijn door alle 196 landen binnen de Verenigde Naties (VN) om van de wereld een betere plek te maken in 2030. Ze zijn een mondiaal kompas voor uitdagingen als armoede, onderwijs en klimaatcrisis. 32 De vrijetijdstrends voor 2023 | nrit.nl - trends, nieuws en kennis op het gebied van leisure, toerisme en hospitality (nritmedia.nl)

Pagina 38 van 58

Kees van der Most, Trends & Tourism - 24-03-2023 (NRIT) – Nederlandse vakantiemarkt Van der Most verwacht dat de tien trends uit de Toekomstvisie Nederlandse vakantiemarkt 2030 van Trends & Tourism vrijwel allemaal relevant blijven. Daarbij gaat het om: 1. Vaker kort op vakantie. 2. Meer seniorenvakanties. 3. Zelf vakantie samenstellen. 4. Altijd verbonden. 5. Bij locals. 6. Hang naar comfort. 7. Duurzaam op reis. 8. Van de gebaande paden. 9. Meer betekenisvol. 10. Gezond leven. "Alleen nummer 1, de groei van korte vakanties, zal waarschijnlijk tijdelijk even minder relevant zijn omdat de Nederlander iets minder vaak op vakantie zullen gaan.” Volgens Van der Most blijft de behoefte aan vakantie groot. "Ook in 2023 wil de consument genieten.” Hij verwacht dat betaalbare luxe belangrijk wordt net als in de vorige crisis. "Dit zal onder meer een impuls geven aan all-inclusive. Bestemmingen met een goede prijs/kwaliteit zijn in het voordeel.” De belangrijkste bedreiging is volgens Van der Most de consument die voorzichtiger wordt met het doen van uitgaven.

5.3.2 Trends & ontwikkelingen in de verblijfsrecreatie Meest waarneembare grote lijnen die bij meerdere bedrijven zichtbaar waren en ook in de nabije toekomst van belang zijn: 1. Aandacht voor maatschappelijk verantwoord ondernemen blijft groeien Vooral grote vakantieparken als Roompot, Landal en CenterParcs zetten hierin de trend en hebben zich verbonden aan duurzame doelstellingen zoals het halveren van het restafval, verduurzamen van het aanbod, het ondersteunen van partnerships en bewustwording van medewerkers en gasten. In Zandvoort werken diverse partijen al samen met de Klimaat Piraat. CenterParcs Zandvoort is een samenwerking opgestart met een aantal ondernemers en organisaties (Corporate Social Responsibility) waarin men duurzame acties onderneemt: het afval opruimen op het strand (Zoop), het leveren van spellen aan basisscholen en het inkopen van lokale producten (Zandvoorts zeepje, bier of thee). Ook Roompot Zandvoort zet volledig in op duurzaamheid, is Green Key Gold gecertificeerd en zet in op vele duurzame maatregelen zoals bewegingssensoren, waterbespaarders, afvalvermindering en afvalscheiding. 2. Voldoende (goed) personeel werven en behouden vraagt veel aandacht. Ondernemers moeten zich inzetten om het welzijn van werknemers te vergroten.

Daarnaast zoeken diverse opleidingen de samenwerking met het bedrijfsleven en branche organisaties om opleidingen nog beter aan te laten sluiten bij de markt. 3. Bijzondere accommodaties en het campergebruik blijven groeien De ontwikkeling van enerzijds al meer luxe accommodaties en anderzijds in bijzondere vormen van accommodaties gaat onverminderd door. CenterParcs zet in op meer luxe cottages. Reizigers zijn daarnaast op zoek naar bijzondere accommodaties: boomhutten, kerken of oude wijnvaten. Ook kamperen ontwikkelt zich verder door: lodgetenten, conceptcamping en glamping. De populariteit van de camper stijgt daarnaast nog steeds. In 2021 ging bijna 15% van de Nederlandse vakantiegangers met een camper in Nederland op vakantie. 4. Vele vernieuwende faciliteiten en activiteiten Hoewel het niveau van investeringen nog niet zo hoog is als voor corona, investeren veel accommodatieverschaffers alweer in nieuwe voorzieningen. Bij vakantieparken is de trend daarbij dat er vooral in ‘waterpret’ wordt geïnvesteerd zoals speciale glijbanen. Ook wordt er steeds meer geïnvesteerd in media, entertainment en is er meer aandacht voor actieve sporten (mountainbike parcours, pump track, skate bowl). 5. De groei van kwalitatieve en kwantitatieve data in de sector, ook randvoorwaardelijk voor een toekomstbestendige sector.