Bijlage 1. Eindrapportage bereikbaarheid kust fase 3
Tekst van het document
•
Engelbertstraat – over de totale lengte locaties zoeken en opnemen in het herinrichtingsplan;
•
In centrum of bij nieuwbouw gemeentehuis – niet alleen een stalling voor het faciliteren van strandbezoek, ook voor centrumbezoekers (winkelen, café- en restaurantbezoek).
We adviseren om de hiervoor genoemde acties aan te vullen met een onderzoek naar de benodigde (al dan niet bewaakte) fietsparkeercapaciteit per doelgroep en per locatie aan de kust. Een overzicht van bezetting van de huidige stallingslocaties (en het aantal daar buiten geplaatste fietsen) kan daar de basis voor vormen. Deze inzichten kunnen ook proefondervindelijk verkregen worden door bijvoorbeeld met tijdelijke extra (bewaakte en onbewaakte) stallingen te werken en het gebruik hiervan te monitoren. We adviseren om bij de verdere uitwerking voor één of meerdere bewaakte stallingen in Zandvoort de optie mee te nemen om de stalling in Bloemendaal aan Zee daar ook in te betrekken (bijvoorbeeld door eventuele camerabeelden bij dezelfde beheerder/meldkamer binnen te laten komen).
4.3
Informeren en gedragsmaatregelen
Inzet op goede, gerichte reisinformatie helpt om kustbezoekers maximaal te verleiden hun gedrag aan te passen. Over het algemeen kunnen kustbezoekers met betrekking tot hun reizen van en naar de kust onderverdeeld worden in twee categorieën; de groep bezoekers die lang van te voren gepland heeft naar het strand te reizen (denk aan bezoekers van evenementen of hotels en campings) en er is de groep bezoekers die kort van te voren besluit naar het strand te gaan (bijvoorbeeld op een warme zaterdag). Binnen deze groepen zijn nog allerlei verschillende doelgroepen die uitgesplitst kunnen worden. Denk aan jongeren vs. ouderen, gezinnen met kinderen, mensen die met een hele bolderkar aan spullen komen vs. mensen die weinig spullen mee hebben, bezoekers die voor een hele dag of overnachting komen vs. mensen die voor een paar uurtjes naar de kust komen. Bezoekers die ver van tevoren het strandbezoek al gepland hebben kunnen makkelijker via een gezamenlijk online platform geïnformeerd worden. Hotels kunnen op hun website en na boeking via mail hun gasten op de hoogte stellen van de verschillende manieren om de kust te bereiken. Hetzelfde geldt voor bezoekers van evenementen. Deze kunnen vanuit de organisatie van het evenement geïnformeerd en geadviseerd worden m.b.t. hun reismogelijkheden naar de kust. Deze groep bezoekers heeft baat bij tijdige informatie,
Tussenrapportage Project Bereikbaarheid Kust Fase 3 - 23 oktober 2024
26
welke bijvoorbeeld op een website te vinden is. Daarmee kan deze groep ver van te voren uitzoeken met welke modaliteit, en hoe laat ze gaan reizen. Een tweede groep reizigers die onderscheiden kan worden bestaat uit strandgasten die lastminute beslissen om richting het strand te gaan, bijvoorbeeld wanneer het (plotseling) mooi weer is. Deze groep heeft vaak al een modaliteit in gedachte, welke ze altijd gebruiken om naar het strand te gaan. Het van te voren informeren van deze groep is lastiger. De groep heeft baat bij informatie onderweg, bijvoorbeeld elektronische borden of via reisapps die aangeven welke parkeerplaatsen waar nog beschikbaar zijn (aansluitend op het parkeerverwijssyteem wat door Zandvoort opgezet wordt), wat de reistijden zijn, aangeraden routes etc. Ook kunnen bezoekers er op gewezen worden dat veel strandgangers rond dezelfde tijd het strand weer verlaten wat ook weer drukte kan veroorzaken. Niet alleen op weg naar de kust is berichtgeving via apps en informatieborden nuttig, maar ook bij het verlaten van het strand is deze inzet relevant. Dit is een goed moment om de bezoekers te informeren over andere reismogelijkheden voor hun volgende bezoek aan de kust. Deze communicatie kan ook ingezet worden voor de beleving. Denk hierbij aan berichten in de trend van ‘Leuk dat u er was, wilt u volgende keer de file vermijden: maak gebruik van de P&R’.
Voor al deze informatievoorzieningen is het van belang dat de informatie eenduidig en consistent is voor heel Zuid-Kennemerland. Daarbij is samenwerking nodig van de verschillende gemeenten, vervoerders en bijvoorbeeld Rijkswaterstaat voor eventueel de borden langs de snelwegen. Qua informatieverstrekking moet de volgende informatie in ieder geval gecommuniceerd worden: •
Waar (bewaakte) fietsenstallingen zijn, of deze nog beschikbaar zijn, of elektrische fietsen er opgeladen kunnen worden en wat de openingstijden zijn.
•
Waar wel of geen parkeerplaatsen beschikbaar zijn, welke tarieven daar gelden, hoe lang de aanrijdtijd is en suggesties voor alternatieven zoals P+R’s.
•
Informatie over openbaar vervoer opties en eventueel beschikbare combinatie tickets. Zandvoort heeft de unieke kwaliteit dat het als kustplaats beschikt over een treinstation. Hier kan in de communicatie sterk de nadruk op komen te liggen.
•
Verwachte en actuele drukte en suggesties over vervoerkeuzes/routes en bestemmingen binnen het gebied
In hoofdlijnen kan voor het informeren van alle groepen strandbezoekers ingezet worden op het nemen van de volgende maatregelen: •
Een gezamenlijke communicatiestrategie uitwerken voor de kust Zuid-Kennemerland;
•
Oprichten centraal platform voor kustbezoekers;
•
Doelgerichte informatie via het centrale platform en social media;
•
Monitoring effectiviteit van de communicatiestrategie.
Hiermee kan al op korte termijn worden gestart. Vanzelfsprekend moet de communicatiestrategie uiteindelijk worden ingericht op het gekozen totaalpakket aan
Tussenrapportage Project Bereikbaarheid Kust Fase 3 - 23 oktober 2024
27
maatregelen dat genomen wordt om de kust beter bereikbaar te maken. We lichten de te nemen stappen hierna verder toe. Voor de exacte uitwerking van de communicatie richting strandbezoekers adviseren we om een communicatiebureau in te schakelen dat gespecialiseerde kennis heeft op dit gebied.
GEZAMENLIJKE COMMUNICATIESTRATEGIE UITWERKEN Het centraal communiceren van betrouwbare informatie over de mogelijkheden om naar de kuststrook te komen en actuele drukte inschattingen kan het reisgedrag van de kustreiziger beïnvloeden. Hiermee kunnen vooral groepen die hun reis van te voren inplannen bereikt worden, maar ook reizers onderweg kunnen zo consistente informatie ontvangen gedurende hun reis. Om dit effectief te kunnen organiseren adviseren we te werken vanuit een gezamenlijke communicatiestrategie van de gemeenten uit de GR ZKL en de provincie Noord-Holland. Bij een gedragsaanpak is het belangrijk om inzicht te hebben in de doelgroep waar je de informatie op richt, niet elke reiziger is namelijk hetzelfde. Een gezin met drie kinderen dat vanuit Amsterdam een dagje naar het strand gaat zal gevoelig zijn voor andere campagnes dan een evenementbezoeker of een kustbewoner. Indien de doelgroepen en hun motieven nog onvoldoende bij de betrokken overheden bekend zijn, adviseren we een onderzoek naar reizigersmotieven uit te voeren zodat de communicatie gericht kan worden ingezet. Om communicatie te kunnen richten op reizigersprofielen is inzicht nodig in welke data gekoppeld kan/mag worden voor gerichte communicatie via sociale media en inzicht in motieven voor reisgedrag onder bepaalde groepen om reizigersprofielen op te kunnen stellen.
Eerste stap is dus om als GR ZKL en provincie een gezamenlijke communicatiestrategie op te zetten gericht op kustbezoekers.
OPRICHTEN CENTRAAL PLATFORM VOOR KUSTBEZOEKERS De communicatie over de bereikbaarheid van en drukte aan de kust verloopt idealiter via één centraal platform. Dat platform fungeert als visitekaartje voor de kuststrook en kan helpen om bezoekers te spreiden over de kustlocaties en verleiden om andere keuzes in reisgedrag te maken. Visitzandvoort bestaat al als een platform waarop informatie beschikbaar is over kosten en reserveren van parkeerplaatsen, inzicht in actuele drukte door webcams en reisopties via verschillende vervoersmiddelen. Dit platform is echter alleen gericht op Zandvoort aan Zee (niet op Bloemendaal aan Zee) en biedt nog geen compleet overzicht van alle beschikbare data (zoals druktevoorspellingen). Dit platform zou daarom moeten worden uitgebreid of vervangen door een platform dat informatie biedt over de gehele kuststrook van ZuidKennemerland.
Tussenrapportage Project Bereikbaarheid Kust Fase 3 - 23 oktober 2024
28
De vindbaarheid en bekendheid van het platform is een belangrijk aandachtspunt. Ondernemers, zoals hotels, restaurants en evenementenlocaties, zouden moeten verwijzen naar het centrale platform voor reizigersinformatie en het platform moet hoog in zoekmachines terecht komen. Op de terugweg van het strandbezoek zou er gecommuniceerd kunnen worden over het bestaan van het platform zodat mensen er bij het volgende bezoek naar kijken.
DOELGERICHTE INFORMATIE VIA PLATFORM EN SOCIAL MEDIA VERSPREIDEN Naast het centrale platform is op specifieke doelgroepen gerichte communicatie via sociale media en apps als OV9292, Waze, Flitsmeister, Google Maps etc. effectief. Hier is in het project Scale-Up al mee gewerkt. Om bezoekersaantallen te kunnen voorspellen en deze vervolgens te spreiden in tijd, route en vervoersmiddel is het Scale-Up project van de MRA uitgevoerd. Zandvoort aan Zee was één van de drie test locaties. Door middel van (weer-, ov- en gps-)data kon de drukte worden voorspeld en vervolgens informatie over rustigere reistijden gecommuniceerd worden via OV9292 en via sociale media (gericht op mensen in bepaalde gebieden). Tijdens het Scale-Up project werden keuzes over wanneer wat gecommuniceerd werd, gebaseerd op expert judgement van de betreffende adviseurs van de gemeente. Het is belangrijk om die kennis en ervaring te verrijken met inzicht in de effecten van die keuzes. Voorbeelden van keuzes die gemaakt worden voor de communicatie zijn: wanneer de drukte zodanig hoog is dat er een bericht moet worden gestuurd en wat voor berichten er gestuurd moeten worden. In het pilot project zijn de effecten van het communiceren van andere reismomenten getest.
Dit kan (veel) verder worden uitgebreid met communiceren over mogelijke bestemmingen voor de kustbezoeker en keuze uit verschillende vervoersmiddelen, gericht aan specifieke doelgroepen.
MONITORING EFFECTIVITEIT VAN DE COMMUNICATIESTRATEGIE De aanpak om bezoekersaantallen te voorspellen en over de verwachte drukte te communiceren in het Scale-Up project was succesvol en heeft ertoe geleid dat de oplossingen beschikbaar zijn voor gemeenten in de MRA. Bij de test in Zandvoort aan Zee werd duidelijk dat het maken van voorspellingen over bezoekersaantallen en het communiceren over rustigere reistijden lukte. Tijdens de OV9292 test in Zandvoort aan Zee kregen 14.000 gebruikers een melding over de drukte, waarbij 22% doorklikte voor meer informatie. In een vervolgenquête geeft 29% aan het gedrag aan te passen2. Dit vertaalt zich in 6% van het aantal OV9292 gebruikers dat reisinformatie ophaalde voor een reis naar Zandvoort aan Zee. Belangrijk bij de interpretatie van deze cijfers is het besef dat deze groep niet representatief is voor de gemiddelde strandbezoeker, omdat deelnemers bewust voor gebruik van de 9292OV app hebben gekozen en daarmee waarschijnlijk op voorhand al op zoek waren naar een gunstig reistijdstip en dus ook meer bereid waren om hun gedrag aan te passen.
2
https://smartmobilitymra.nl/wp-content/uploads/2022/12/Brochure-Bezoekersstromen.pdf
Tussenrapportage Project Bereikbaarheid Kust Fase 3 - 23 oktober 2024
29
Monitoring van de effecten van de communicatiestrategie op piekmomenten van kustbezoek is van belang om te weten te komen wat wel en wat niet werkt. Zodat de strategie daarop kan worden bijgestuurd.
4.4
Aanvullende maatregelen basisaanpak
Advies is om de in de voorgaande paragrafen genoemde maatregelen (realisatie doorfietsroutes, aanpak fietsparkeren en inzet op informeren en gedragsmaatregelen) op korte termijn uit te werken en op te pakken. Deze maatregelen zijn concreet uit te werken in een project, naar verwachting op relatief korte termijn realiseerbaar, passend binnen het beschikbaar gestelde budget en dragen in belangrijke mate bij aan een beter bereikbare kust. En dat onafhankelijk van keuzes voor aanvullende maatregelpakketten. Dit pakket aan maatregelen voor de basisaanpak moet nog verder worden uitgewerkt en verder worden uitgebreid. Ook met maatregelen die misschien op korte termijn nog niet mogelijk zijn, maar op langere termijn wel in beeld kunnen komen. De ingebrachte ideeën tijdens de participatie bieden daarvoor een goede basis. Voorbeelden van maatregelen die een goede aanvulling kunnen zijn op de hiervoor uitgewerkte 3 maatregelen in de basisaanpak zijn: •
Inzet op extra en langere treinen op piekmomenten (in overleg met NS);
•
Uitwerken P+R mogelijkheden gekoppeld aan de trein (stations Spaarnwoude en Halfweg Zwanenburg);
•
Realiseren van een extra fietsverbinding naar de kust door de Waterleidingduinen;
•
Verbeteren recreatieve fietsverbindingen door de duinen die kunnen bijdragen aan de bereikbaarheid van de kust.
Zie bijlage 6 voor een uitgebreidere beschrijving van onder meer deze maatregelen. Dit lijstje is niet limitatief en bevat maatregelen waarvan de haalbaarheid (en termijn waarop ze dan haalbaar zijn) en de effectiviteit van hun bijdrage aan bereikbaarheid kust nog uitgewerkt moeten worden.
Tussenrapportage Project Bereikbaarheid Kust Fase 3 - 23 oktober 2024
30
Samenvatting en advies: De basisaanpak bestaat uit: •
Verbetering van doorfietsroutes naar de kust: voor de korte termijn adviseren we de beschikbare middelen in te zetten om de route via de Voormalige Trambaan te verbeteren. Deze route wordt veel gebruikt door kustbezoekers uit de regio voor wie de fiets een alternatief van de auto kan zijn, voldoet niet aan de gestelde infrastructurele kwaliteitseisen, komt ook hoog uit de prioritering van andere te verbeteren doorfietsroutes in Zuid-Kennemerland en is niet alleen voor kustbezoekers maar ook voor woon-werkverkeer een belangrijke route. De overige (door)fietsroutes naar de kust (Visscherspad, routes langs Zeeweg, mogelijke nieuwe route door Waterleidingduinen en recreatieve routes door de duinen) kennen elk hun eigen complexiteiten waardoor uitvoering op korte termijn niet haalbaar is. We adviseren om de mogelijkheden ter verbetering van deze overige routes uit te werken, gericht op de middellange of langere termijn.
•
Kwaliteitsimpuls voor fietsparkeren aan de kust: zowel Bloemendaal als Zandvoort werkt aan realisatie van nieuwe fietsenstallingen aan de kust. We adviseren te communiceren over de aanwezigheid van deze stallingen, te voorzien in duidelijke, consistente bebording naar de stallingsentrees vanaf de belangrijkste fietsroutes en ervoor te zorgen dat de zichtbaarheid van (nieuw gerealiseerde) stallingsentrees op orde is. We adviseren om bij de verdere uitwerking voor één of meerdere bewaakte stallingen in Zandvoort de optie mee te nemen om de stalling in Bloemendaal aan Zee daar ook in te betrekken. Daarnaast adviseren we de benodigde (al dan niet bewaakte) fietsparkeercapaciteit per doelgroep en per locatie aan de kust te onderzoeken en op basis daarvan een plan te maken voor eventuele aanvullende stallingsvoorzieningen.
•
Inzet op informeren en gedragsbeïnvloeding: we adviseren om: 1.
met de provincie en betrokken gemeenten een gezamenlijke communicatiestrategie uit te werken voor de kust Zuid-Kennemerland;
•
2.
een centraal platform voor kustbezoekers op te richten;
3.
doelgerichte informatie via het centrale platform en social media te delen;
4.
de effectiviteit van de communicatiestrategie te monitoren.
Inzet op bereikbaarheid per spoor: we adviseren om met NS en ProRail de inzet van meer en langere treinen op drukke kustdagen te bespreken en (het vergroten van) de inzet van P+R terreinen langs het spoor te verkennen.
Tussenrapportage Project Bereikbaarheid Kust Fase 3 - 23 oktober 2024
31
5. Maatregelpakket ‘reguleren’ Met het pakket ‘reguleren’ wordt met harde sturingsmaatregelen ervoor gezorgd dat er minder automobilisten tegelijkertijd naar de kust rijden, zodat er weinig tot geen vertragingen ontstaan en het openbaar vervoer (en eventuele pendeldiensten vanaf P+R) kunnen blijven doorstromen. Uit verkeerskundige berekeningen blijkt dat op de maatgevende locaties op de twee toegangsroutes naar de kust op de piekmomenten 20% tot 35% minder autoverkeer moet rijden dan op dit moment op piekdagen het geval is (zie bijlage 3). Deze reducties kunnen enkel bereikt worden met de in dit pakket opgenomen maatregelen. Binnen dit maatregelpakket kan gekozen worden uit grofweg twee opties om de toestroom van autoverkeer te verminderen: 1.
Auto’s beperkt toelaten middels een toelatingssysteem;
2.
Parkeertarieven dusdanig verhogen dat het gebruik van de auto naar de kust minder aantrekkelijk wordt.
We lichten deze twee opties nader toe. Optie 1: autoverkeer beperkt toelaten middels een toelatingssysteem Werken met een toelatingssysteem voor verkeer richting de kust biedt een mogelijkheid om het meest direct te sturen op de maximale hoeveelheid autoverkeer waarmee de doorstroming op peil blijft. Gedacht kan worden aan een systeem met bemenste controleposten (zoals tijdens het DGP-weekend) of met een camerasysteem waarmee in sommige milieuzones of binnensteden wordt gewerkt. Voor invoering van deze maatregel moeten de volgende zaken worden geregeld: •
Voor het instellen van selectieve toegang is een verkeersbesluit noodzakelijk waarin doel van de maatregel en een belangenafweging is opgenomen. Het besluit moet doelmatig en proportioneel zijn. Om daarvoor te zorgen moet gedacht worden aan het zo veel mogelijk beperken van de inzet (tot bepaalde dagen en tijdstippen dat het nodig is), het (tijdelijk dan wel doorlopend) ontheffen van specifieke doelgroepen, mogelijk de werking beperken tot bepaalde doelgroepen en/of belanghebbenden schadeloos stellen door nadeelcompensatie te betalen.
•
Het instellen van een ontheffingensysteem is onvermijdelijk. Denk aan bewoners, ambulante zorgverleners, mobiele dienstverleners, taxi’s die over een (waarschijnlijk doorlopende) ontheffing zullen moeten beschikken. Voor het beoordelen en toekennen van ontheffingsaanvragen moet een organisatie worden ingericht en de aanvragers moeten legeskosten betalen.
•
Lastig is de benodigde knip te leggen binnen de doelgroep ‘dagtoeristen’ die een ontheffing aanvraagt om te parkeren op een van de parkeerplaatsen aan de kust. Het is lastig juridisch hard te maken waar de grens ligt voor het maximum aantal aanvragen en
Tussenrapportage Project Bereikbaarheid Kust Fase 3 - 23 oktober 2024
32
dat – zodra dat maximum is bereikt - 1 extra auto voor problemen zou zorgen. Het is de vraag of de verkeerskundige berekening van het theoretisch maximum aantal voertuigen waarbij geen hinder optreedt juridisch gezien stand houdt wanneer een aanvrager aan wie geen ontheffing is verleend hiertegen bezwaar maakt. •
Objectivering in de beoordeling van een aanvraag van tijdelijke ontheffingen is daarom gewenst, bijvoorbeeld door een ontheffing aanvraag te koppelen aan het reserveren van een parkeerplaats. Dit is enkel mogelijk wanneer al het openbaar (fiscaal) parkeren wordt omgezet naar een vorm van ‘slagboomparkeren’. Deze parkeervorm valt onder een ander fiscaal regime wat betekent dat de gemeente BTW moet heffen en afdragen over de opbrengst en vennootschapsbelasting moet betalen. Dit heeft naast de eenmalige investering gevolgen voor de organisatie en inkomsten van de gemeente. Voor andere mogelijke vormen van objectivering kan gedacht worden aan bijvoorbeeld het toekennen van ontheffingen aan voertuigen uit specifieke postcodegebieden (en ook dan moet goed onderbouwd worden waarom aan voertuigen uit specifiek die gebieden ontheffing wordt verleend).
•
Voor het inzetten van camera’s is toestemming van de Centrale Verwerking Openbaar Ministerie (CVOM) nodig en een buitengewoon opsporingsambtenaar (BOA) moet alle beelden uitlezen en controleren voordat deze naar het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) worden doorgestuurd. Inzet van deze maatregel middels camerahandhaving is afhankelijk van medewerking van CVOM. Daarbij moet rekening worden gehouden met het restrictieve beleid dat het CVOM hanteert voor inzet van selectieve toegang middels camerahandhaving.
Bovenstaande punten maken dat het instellen van een dergelijk systeem complex is en dat het onzeker is of het juridisch stand houdt. Nadere juridische advisering is nodig om over dat laatste hard uitsluitsel te kunnen geven. Naast de reeds genoemde complexiteiten gelden bij eventuele verdere uitwerking van deze maatregel de volgende aandachtspunten: •
Drukke stranddagen zijn vaak pas kort vooraf bekend. Als ook de inwerkingtreding van de maatregel kort vooraf bekend wordt gemaakt, kan al het verkeer dat geen doorlopende ontheffing heeft zich slecht voorbereiden op de situatie. Dit maakt het verkeersbesluit kwetsbaar. Om dit te voorkomen kan overwogen worden om aan het begin van het jaar de dagen waarop het besluit geldt vast te stellen. Dit geeft duidelijkheid. Het nadeel van die aanpak is dat de maatregel dan mogelijk geldt op dagen dat het niet druk is en mogelijk niet geldt op dagen die onverwacht druk waren.
•
In de uitwerking moet aandacht zijn voor ongewenste effecten in het gebied net buiten de grenzen van de zone waarop het toelatingssysteem van kracht is. Voorkomen moet worden dat zoekverkeer ontstaat in wijken net buiten de zone. Bij de Formule 1 is dit opgelost middels een structuur met meerdere ringen en vele controleposten. Die aanpak is gekozen om ongewenst parkeren in de woonwijken buiten de kleinste ringen tegen te gaan. Daarvan zal bij dagbezoekers aan het strand minder sprake zijn (het merendeel zal niet bereid zijn een uur naar het strand te lopen vanaf de auto). Een uitgebreide ringenstructuur zoals tijdens de
Tussenrapportage Project Bereikbaarheid Kust Fase 3 - 23 oktober 2024
33
DGP zal daarom niet nodig zijn, maar ongewenst zoekverkeer moet wel tegen worden gegaan. •
Om files te voorkomen is het niet alleen nodig om te sturen op een maximaal totaal aantal auto’s dat per dag van en naar de kust rijdt, maar ook op het gespreid in- en uitstromen van het autoverkeer. In de uitwerking van het pakket moet onderzocht worden of het aanmelden voor een bepaald tijdslot tot de mogelijkheden behoort om hierop te sturen.
•
De spreiding van de uitstroom van verkeer vanaf de kust is lastiger te reguleren middels dit systeem: mensen enkel toestaan tot een bepaald tijdstip te parkeren is niet mogelijk (en onwenselijk aangezien strandbezoekers over het algemeen ter plaatse pas beslissen wanneer zij terug gaan). Anderzijds is het zonder toepassing van dergelijke tijdsloten in combinatie met een reguleringssysteem lastig om parkeerplaatsen door meerdere bezoekers op een dag te laten gebruiken (gezinnen overdag en mensen die ’s avonds komen dineren bijvoorbeeld).
•
Goede en duidelijke informatie over het bestaan van en de werking van het toelatingssysteem voor zowel kustbezoekers als de inwoners, ondernemers en werknemers in Zuid-Kennemerland is noodzakelijk om het systeem goed te laten werken.
Kosten De kosten van het instellen van een toelatingssysteem zijn zeer afhankelijk van de wijze van implementatie en bijbehorende flankerende maatregelen. De kosten kunnen daarom pas bij verdere uitwerking van de maatregel nader in kaart worden gebracht. Voor een ANPR toegangssysteem op de twee centrale toegangswegen is het aantal benodigde camera’s beperkt: waarschijnlijk zijn 4 camera’s voldoende, waarmee de minimale investeringskosten in hardware beneden de € 100.000 blijven. Maar waarschijnlijk zijn meer locaties met waarschuwingsboden dat iemand niet geregistreerd is, wenselijk. Daarnaast zijn er kosten in het optuigen en communiceren van een kentekenregistratiesysteem. En moet het systeem ook beheerd en onderhouden worden. Het lijkt daarmee aannemelijk om rekening te houden met € 300.000 – € 500.000 voor het aanschaffen en optuigen van een dergelijk systeem en € 50.000 - € 100.000 aan jaarlijkse licentie- en beheerkosten. Wordt daar een parkeer-reserveringssysteem aan gekoppeld dan nemen de kosten verder toe. De juridische kant van het instellen van een zone waar voertuigen zonder registratie niet in mogen, is niet inbegrepen in deze kosten. Daarnaast is uiteraard een goede communicatie en informatievoorziening noodzakelijk om het systeem soepel te laten functioneren.
Optie 2: parkeertarieven verhogen Een andere mogelijke sturingsmaatregel om de hoeveelheid autoverkeer terug te dringen is het (fors) verhogen van de parkeertarieven aan de kust. Zodanig dat op piekmomenten minstens 20% tot 35% van de bezoekers die in de huidige situatie met de auto komen, een andere keuze zullen maken. Uit berekeningen (zie bijlage 4) blijkt dat de parkeertarieven aan de kust moeten worden verhoogd van € 15 per dag naar € 40 – € 60 per dag om de hoeveelheid autoverkeer naar de kust zodanig te laten afnemen dat de doorstroming in het wegennet op peil blijft.
Tussenrapportage Project Bereikbaarheid Kust Fase 3 - 23 oktober 2024
34
Aandachtspunten •
Met de maatregel kan niet worden gestuurd op tijdstip van aankomst of vertrek, waardoor het op bepaalde piekmomenten van de dag alsnog te druk kan worden.
•
Duidelijke communicatie over de parkeertarieven aan de kust aan kustbezoekers is randvoorwaardelijk om ervoor te zorgen dat dit ook daadwerkelijk leidt tot andere keuzes.
•
Het is niet mogelijk om parkeertarieven dynamisch te maken op openbare parkeerplaatsen. Een hoog dagtarief van € 40 – € 60 zal ertoe leiden dat op rustige dagen onnodig veel bezoekers de kust van Zandvoort en Bloemendaal mijden. Mooi weer laat zich niet voorspellen. Er kan mogelijk wel onderscheid gemaakt worden in een weekdag- en weekendtarief, naast het huidige hoog- en laagseizoen. Maar er zijn weekdagen die heel druk zijn in de zomervakantie en weekenddagen die heel rustig zijn.
•
Alleen met een systeem van afgesloten parkeerterreinen kan met dynamische tarieven worden gewerkt. Dan kan ook gewerkt worden met een gereserveerde parkeerplaats als instrument om te sturen op aantallen bezoekers met de auto. In die situatie geldt echter het aandachtspunt dat ook bij de selectieve toegang is genoemd: het parkeren komt in een ander (voor de gemeente ongunstiger) fiscaal regime terecht.
•
Een hoog tarief aan de kust, betekent ook dat het verschil in tarief met het straatparkeren in de wijken van Zandvoort (dat nu € 7 per uur kost) lager wordt, waarmee de parkeeroverlast in de wijken toeneemt. Een vergunningenstelsel leidde in het verleden tot onpraktische/onwenselijk situaties. Een nog hoger parkeertarief in de wijken kan ervoor zorgen dat mensen niet meer betalen: een boete is dan niet veel duurder en er is een kans dat je niet gepakt wordt.
Voordelen en aanvullende kansen •
Overlast door de te grote stroom autoverkeer wordt op beide toegangswegen naar de kust tegengegaan. Op beide routes blijft de doorstroming op peil waardoor ook de bussen kunnen blijven doorrijden.
•
Aanvullend op dit pakket is het opzetten van een P+R-systeem effectief (zie pakket ‘verleiden en geleiden’ in volgend hoofdstuk). Met dit maatregelpakket ‘reguleren’ zijn geen aanvullende verkeersmaatregelen nodig om de bus door te kunnen laten stromen, omdat de doorstroming op de wegen naar de kust op peil blijft. Het P+Rsysteem biedt een goed alternatief voor strandbezoekers die zich niet meer (op het gewenste tijdslot) konden aanmelden of die geen hoge parkeertarieven aan de kust willen betalen.
Tussenrapportage Project Bereikbaarheid Kust Fase 3 - 23 oktober 2024
35
Samenvatting en advies: Om ook op de piekmomenten de doorstroming op het wegennet op peil te houden (één van de gestelde uitgangspunten) is 20% tot 35% afname van het autoverkeer van en naar de kust nodig. De infrastructurele (kruispunt)capaciteit dusdanig uitbreiden dat ook deze autostroom zonder doorstromingsproblemen verwerkt kan worden, is niet mogelijk. Met de maatregelen uit de basisaanpak zullen de benodigde afnames van autoverkeer niet bereikt worden. De maatregelen uit de basisaanpak op het gebied van informeren zijn overigens wel noodzakelijk om een effectief en acceptabel pakket met regulerende maatregelen in te voeren. Daarom zijn aanvullende regulerende maatregelen nodig voor autoverkeer. Hiervoor zijn twee opties uitgewerkt: •
Autoverkeer selectief toelaten met een toegangssysteem.
•
Parkeertarieven (fors) verhogen.
In de uitwerking is gebleken dat selectieve toegang van autoverkeer gelet op juridische, organisatorische en operationele complexiteiten niet haalbaar is. De uitvoering ervan is pionieren, waarvoor aanvullende juridische advisering benodigd is, waarvoor veel kosten en inspanning van de betrokken partijen benodigd zijn. Het is zeer onzeker of de uitvoering daadwerkelijk mogelijk is. Advies is daarom om niet (op korte termijn) verder te gaan met deze uitwerking. Verhoging van parkeertarieven – dusdanig dat het aantal bezoekers per auto in voldoende mate afneemt dat de doorstroming verbetert – is de andere mogelijkheid. Het is echter niet mogelijk om efficiënt en doelgericht te werken met flexibele parkeertarieven. Tarieven verhogen op alle dagen in het hoogseizoen, heeft te veel ongewenste effecten voor ondernemers en bezoekers van de kust op de rustigere dagen. Daarom adviseren we ook voor deze optie om dit niet verder uit te werken. Er kan dus niet gekozen worden voor het pakket reguleren, ondanks dat dit in theorie de meest effectieve manier is om de bereikbaarheid en leefbaarheid te verbeteren, zonder negatieve impact op de economie. Er zijn op dit moment te veel praktische en juridische bezwaren.
Vanwege de theoretische kansrijkheid, het gegeven dat er veel draagvlak voor is zowel vanuit de omgeving (blijkt uit de participatie) als politiek, bevelen we wel aan deze optie op de agenda te houden. Als zich kansen voordoen door bijvoorbeeld veranderende wet- en regelgeving, is het de moeite waard deze verder te onderzoeken.
Tussenrapportage Project Bereikbaarheid Kust Fase 3 - 23 oktober 2024
36
6. Maatregelpakket ‘verleiden en geleiden’ Het pakket ‘verleiden en geleiden’ zet maximaal in op het verleiden van automobilisten om gebruik te maken van aantrekkelijke alternatieven voor de auto. En dat met zo min mogelijk maatregelen om het gebruik van de auto minder aantrekkelijk te maken ten opzichte van de huidige situatie. Kern van de aanpak is dat een route tussen P+R-terrein(en) en de kust beschikbaar is waarop (pendel)bussen zonder files kunnen doorrijden. Informeren speelt hierbij ook een belangrijke rol. Bezoekers goed informeren over de drukte bij de kust en het goede alternatief van een P+R werkt verleidend om hier gebruik van maken. Locatiekeuze P+R Een aantal mogelijke zoekgebieden voor P+R locaties zijn in beeld en kwamen ook in het participatietraject naar voren. Indien gekozen wordt voor uitwerking van dit pakketis een nadere verkenning naar mogelijke P+R locaties nodig. In dit document is als werkhypothese om effecten te kunnen analyseren het parkeerterrein bij het Floriadeterrein in Vijfhuizen gehanteerd: •
Deze locatie is gelegen aan de busroute waarop tot in het centrum van Haarlem filevrij kan worden doorgereden, grotendeels via een vrij liggende busbaan;
•
De locatie ligt langs belangrijke toegangsroutes voor autoverkeer naar de kust vanuit gebieden die minder goed per bus en trein richting de kust van ZuidKennemerland zijn ontsloten (omgeving Hoofddorp, Aalsmeer, Uithoorn, Amstelveen en Amsterdam-Zuid). Uit de data die verzameld is in de probleemanalyse Bereikbaarheid Kust blijkt dat op piekdagen 20% tot 30% van het autoverkeer naar de kust via de A9 vanaf knooppunt Raasdorp rijdt en ca. 5% tot 10% via de N201 tussen Hoofddorp en Heemstede. Voor de herkomsten van deze beide stromen kan een P+R bij het Floriadeterrein een aantrekkelijk alternatief zijn. Dit gaat op piekdagen om ca. 10.000 auto’s. Het terrein beschikt over een grote parkeercapaciteit van 3.200 parkeerplaatsen. Aanvullend zijn inzet van P+Rmogelijkheden langs het spoor (Spaarnwoude en/of Halfweg Zwanenburg) interessant. De parkeercapaciteit op die locaties is echter kleiner dan bij het Floriadeterrein, op de piekmomenten zitten de sprinters naar Zandvoort al erg vol en deze stationslocaties zijn minder gunstig gelegen voor bezoekers vanuit bijvoorbeeld Haarlemmermeer, Aalsmeer, Uithoorn en Amstelveen die geen goed ov-alternatief vanuit het strand hebben. Hierdoor bieden deze P+R-locaties langs het spoor op zichzelf onvoldoende basis om dit pakket ‘verleiden en geleiden’ te laten slagen.
•
Er is reeds een goede basis ov-verbinding aanwezig in de vorm van R-net lijn 300 tussen Bijlmer ArenA en station Haarlem. Dit is een hoogfrequente lijn waarop met grote bussen wordt gereden, waarop juist op veel van de piekmomenten voor kustbezoek (zomerse weekenddagen) sprake is van overcapaciteit. Doortrekken van deze (en andere lijnen) op piekdagen richting de kust is een aanvullende optie om het ov-gebruik naar de kust aantrekkelijker te maken.
Tussenrapportage Project Bereikbaarheid Kust Fase 3 - 23 oktober 2024
37
Figuur 6.1: overzicht mogelijke P+R-locaties, aanrijroutes voor de auto (grijs), aansluitende busverbinding (paars, met gestippeld de trajecten Zijlweg-Brouwerskolkweg en Zeeweg) en treinverbinding (geel). Er geldt een aantal randvoorwaarden om ervoor te zorgen dat deze P+R een aantrekkelijk alternatief vormt ten opzichte van parkeren aan de kust zelf: 1.
Het creëren van een filevrije verbinding voor pendelbussen tussen de P+R en de kust;
2.
Hoogfrequente pendelbus;
3.
Gratis P+R en verhoogde parkeertarieven aan de kust;
4.
Goede reisinformatie over de ov- en P+R-mogelijkheden.
Deze randvoorwaarden lichten we hierna toe. Randvoorwaarde 1: filevrije verbinding tussen P+R en kust Om te komen tot de randvoorwaardelijke filevrije verbinding voor pendelbussen tussen de P+R en de kust moeten de volgende maatregelen worden genomen: •
Voor de Zeeweg wordt op dit moment in opdracht van de provincie onderzocht hoe de verkeersveiligheid op die weg kan worden verbeterd en kansen voor verbetering van natuur en bereikbaarheid van de kust daarin kunnen worden meegenomen. Hiertoe worden verschillende inrichtingsvarianten van de Zeeweg onderzocht. In het kader van dit maatregelenpakket ‘verleiden en geleiden’ is het noodzakelijk dat er binnen project Zeeweg een weginrichtingsvariant gekozen wordt waarbij de (pendel)bus de autofiles op piekmomenten kan passeren.
•
Op het traject tussen de busroutes door Haarlem (Raaksbrug) en de Zeeweg zijn geen busbanen of -stroken beschikbaar. Om ervoor te zorgen dat de (pendel)bussen ook op dat traject (Zijlweg – Brouwerskolkweg) door kunnen rijden moeten mogelijk (tijdelijke) verkeersmaatregelen genomen worden. Of dit nodig is
Tussenrapportage Project Bereikbaarheid Kust Fase 3 - 23 oktober 2024
38
en zo ja welke maatregelen dat zijn en welke gevolgen dat voor de lokale verkeerscirculatie heeft, moet nader worden onderzocht. •
De pendeldiensten moeten door de wegbeheerder worden toegelaten op de busbanen en -stroken tussen het Floriadeterrein en het centrum van Haarlem en op de busbaan langs de Boulevard Barnaart. Deze zijn in de huidige situatie alleen voor lijnbussen toegankelijk;
Met deze maatregelen is het mogelijk een filevrije busroute te creëren tussen de P+R bij het Floriadeterrein, Bloemendaal aan Zee en Zandvoort. De rijtijd van de pendelbus tussen de P+R en Bloemendaal aan Zee komt met deze maatregelen op 29 minuten. De rijtijd tot aan het centrum van Zandvoort komt op 37 minuten. Deze tijden zijn gebaseerd op de dienstregelingtijden van de bestaande buslijnen over deze tracés. Omdat de pendeldienst niet hoeft te halteren op tussengelegen haltes kan de rijtijd afnemen tot ca. 25 minuten tussen de P+R en Bloemendaal aan Zee en ca. 30 minuten tussen de P+R en Zandvoort. Randvoorwaarde 2: hoogfrequente pendeldienst Voor de pendeldienst kunnen tourbussen worden ingezet. Deze hebben standaard ca. 40 zitplaatsen. Wanneer op de drukste momenten van de piekdagen 12 bussen per uur worden ingezet, kunnen dus 480 personen per uur met pendelbussen tussen de P+R en de kust worden vervoerd. Uitgaande van een gemiddelde autobezetting van strandbezoekers van 3 personen per auto, betekent dit dat een pendelbussysteem van 12 bussen per uur een instroom van maximaal gemiddeld 160 auto’s per uur kan verwerken3. Aangenomen dat de grootste instroom plaatsvindt gedurende ca. 6 uur (bijvoorbeeld tussen 9u ’s ochtends en 15u ’s middags), betekent dit dat ca. 1.000 auto’s (met 3.000 personen) van deze reisoptie gebruik kunnen maken. Hiermee kan dus voor ca.
10% van de automobilisten die vanuit richtingen komen van waaruit deze P+R potentieel interessant is een alternatief worden geboden. Indien de P+R succesvol blijkt kan worden overwogen de frequentie van de pendelbussen nog verder te verhogen om op die manier nog meer bezoekers via deze optie naar het strand te vervoeren. Het parkeerterrein heeft een capaciteit tot 3.200 parkeerplaatsen en is hiervoor dus voldoende groot. Een andere mogelijkheid is het toevoegen van extra P+R terreinen op andere locaties. Randvoorwaarde 3: gratis P+R en verhoogde parkeertarieven aan de kust Het parkeren op de P+R en gebruik van de pendeldienst is gratis en de parkeertarieven aan de kust moeten worden verhoogd van de huidige € 15 per dag (aan de boulevard in Zandvoort) naar € 20 – € 25 om ervoor te zorgen dat voldoende mensen de P+R als aantrekkelijk alternatief beschouwen. Zie bijlage 4 voor de achterliggende analyse. Indien de parkeertarieven aan de kust niet worden verhoogd, wordt met een P+R weliswaar een alternatieve manier geboden om bij de kust te komen. De ruimte die hierdoor op de weg ontstaat wordt naar verwachting dan direct weer opgevuld door nieuwe groepen mensen die de auto naar de kust tegen een relatief goedkoop parkeertarief aantrekkelijker vinden 3
Om het verkeer op de N200 en N201 te laten doorstromen is het nodig dat hier op piekmomenten in
totaal 400 tot 500 auto’s per uur minder rijden (zie analyse in bijlage 3). Bovenstaand rekenvoorbeeld laat zien dat deze toestroom niet volledig met één P+R is op te vangen.
Tussenrapportage Project Bereikbaarheid Kust Fase 3 - 23 oktober 2024
39
(en enige file op de koop toe nemen). Een P+R-systeem neerzetten zonder verhoging van parkeertarieven aan de kust lijkt een scenario ‘dweilen met de kraan open’ te worden. De berekeningen in bijlage 4 geven een benadering van hoe dit mechanisme werkt. Zodra de goedkoopste parkeerplaatsen bezet zijn moeten bezoekers op duurdere plekken parkeren. Daardoor ligt het effectieve parkeertarief al in de huidige situatie voor deze mensen hoger dan € 15 euro per dag. Hierover goed communiceren met actuele reisinformatie zou ook als prijsprikkel kunnen werken om de P+R meer aantrekkelijk te maken. In de praktijk kan dit getest worden middels een pilot (inclusief monitoring en evaluatie). Randvoorwaarde 4: goede reisinformatie over de ov- en P+R-mogelijkheden Om mensen daadwerkelijk te verleiden om van de gecreëerde ov- en P+R-mogelijkheden gebruik te maken is het noodzakelijk om (naast de in de basisaanpak opgenomen maatregelen) te zorgen dat de beoogde doelgroepen maximaal geïnformeerd zijn. Kosten Als kostenkental voor de inzet van tourbussen als pendeldienst kunnen we uitgaan van € 100 per bus per uur. Uitgaande van een pendeldienst die 12x per uur rijdt en van een omlooptijd van 70 minuten (heen en weer naar Zandvoort met wat langere halteertijd in Zandvoort en op de P+R) is inzet van 14 bussen nodig.
Als we aannemen dat de bussen op piekdagen tussen 9u ’s ochtends en 21u ’s avonds worden ingezet, zijn deze 14 bussen per uur gedurende 12 uur nodig. Dit betekent dat de inzet van pendeldiensten ca. € 17.000 per dag kost. Naast de kosten voor de pendeldienst moeten afspraken worden gemaakt over gebruik en kosten van inzet van het parkeerterrein, voor de (organisatie en bewaking van) de wegafsluitingen en voor de benodigde communicatie om de P+R- en ov-mogelijkheden onder de aandacht te brengen. Aandachtspunten bij uitwerking pakket ‘verleiden en geleiden’ •
Voor beschikbaarheid en kosten voor gebruik van het parkeerterrein bij het Floriadeterrein moeten afspraken gemaakt worden met de eigenaar van het terrein.
•
Het Floriadeterrein is niet de gehele zomerperiode beschikbaar. Er vinden ook evenementen plaats op het terrein die kunnen conflicteren met het gebruik als P+R-locatie.
•
In project Zeeweg moet gekozen worden voor een inrichtingsvariant waarbij bussen de autofiles kunnen passeren.
•
Bij aanbesteding van de pendeldienst moet goed worden nagedacht over de te vervoeren doelgroepen en welk busmaterieel daar het beste bij aansluit. Inzet van tourbussen is mogelijk, maar aandachtspunt daarbij zijn de mogelijkheden om bagage en kinderwagens mee te nemen. Hier moet in de uitwerking rekening mee worden gehouden.
•
Busvervoerders kampen op dit moment met chauffeurstekorten. Juist in weekenden en vakantieperiodes tijdens de grootste piekmomenten van kustbezoekers.
•
Mede gelet op de chauffeurstekorten is een flexibel inzetbaar pendeldienstsysteem lastig te realiseren. Of er sprake gaat zijn van een piekdag in kustbezoek is vaak pas kort vooraf (minder dan een week) zeker. Het is niet zeker dat een vervoerder op
Tussenrapportage Project Bereikbaarheid Kust Fase 3 - 23 oktober 2024
40
die termijn voldoende chauffeurs kan inroosteren om de benodigde frequentie te kunnen rijden. Een vooraf vastgestelde planning voor dagen waarop mogelijk grote drukte verwacht wordt (bijvoorbeeld tijdens weekenden in de zomervakantieperiode en tijdens de lange weekenden in het voorjaar) is naar verwachting beter uitvoerbaar door een vervoerder. Dat kan er echter toe leiden dat bij slecht weer op die dagen onnodig veel bussen worden ingezet (met bijbehorende kosten). Voordelen en aanvullende kansen Het pakket biedt een aantal aanvullende voordelen en kansen voor maatregelen die kunnen worden benut. De hiervoor genoemde maatregelen zijn echter randvoorwaardelijk om het pakket ‘verleiden en geleiden’ te laten slagen. Een principekeuze hierop is nodig, voordat verdere uitwerking van aanvullende kansen en mogelijkheden zinvol is. Een aantal directe kansen die ontstaan met de genoemde maatregelen benoemen we hierna. Basis ov-verbinding tussen P+R en kust is aanvullend en als backup reeds beschikbaar Een voordeel van de P+R-locatie Floriadeterrein is dat er een reeds bestaande alternatieve ov-verbinding met de kust beschikbaar is in de vorm van R-net lijn 300 tussen de P+R en station Haarlem in combinatie met de trein tussen station Haarlem en Zandvoort (of de bus naar Bloemendaal aan Zee).
Dit is een goede aanvulling op pendeldiensten op momenten dat de pendeldienst niet meer of minder frequent rijdt (buiten de hoogste piekmomenten van de dag). De directe pendeldienst blijft echter wel randvoorwaardelijk omdat de overstap tussen bus en trein tot een langere reistijd leidt van in totaal 40 tot 45 minuten. Daarnaast maakt de overstap op station Haarlem de reis via de P+R minder aantrekkelijk. Dat wordt versterkt doordat juist op de piekmomenten de sprinters naar Zandvoort komende uit Amsterdam al erg vol zitten. Tot slot heeft de pendeldienst als voordeel dat deze de hele kuststrook tussen Zandvoort en Bloemendaal aan Zee kan bedienen, waar de trein enkel naar Zandvoort rijdt. Ook de buslijnen 81 en 84 naar de kust profiteren van de maatregelen De maatregelen om te komen tot een filevrije busverbinding naar de kust worden niet alleen door de pendeldiensten, maar ook door de buslijnen 81 en 84 benut. Deze vormen daarmee tijdens piekmomenten een aantrekkelijkere reisoptie ten opzichte van de huidige situatie waarin deze bussen in dezelfde file terecht komen als het autoverkeer. De route via Zeeweg is echter wel langer dan de reguliere busroute via de Zandvoortselaan. Aanleg van vrije businfrastructuur via die route is echter kostbaar en op veel plaatsen niet inpasbaar.
Inzet P+R voor bezoekers centrum Haarlem mogelijk Het parkeerterrein kan naast bezoekers aan de kust ook op andere momenten als P+Rlocatie voor bezoekers van het centrum van Haarlem worden benut. Vervoer tussen het parkeerterrein en het centrum is reeds met de directe R-net verbinding beschikbaar. Pilot Het is mogelijk om met een pilot te testen in hoeverre de P+R optie werkt. Het is dan van belang om vooraf het doel van deze pilot gezamenlijk vast te leggen, zodat daar ook op kan worden gemonitord en geëvalueerd. Wanneer het doel is om voor bezoekers een aantrekkelijke aanvullende vervoerwijze richting de kust te bieden is de mate waarin de P+R
Tussenrapportage Project Bereikbaarheid Kust Fase 3 - 23 oktober 2024
41
wordt gebruikt een belangrijke indicator. Wanneer het doel is om een verschuiving in vervoerwijzekeuze te bereiken (minder files en overlast van verkeer richting de kust) moet echter naar andere indicatoren gekeken worden, zoals de afname in aantal auto’s van en naar de kust ten opzichte van de (piek)momenten waarop geen P+R-systeem in werking is. Advies is om deze pilot op korte termijn uit te werken. In deze uitwerking moet in ieder geval aandacht zijn voor de volgende aspecten: •
Verkenning mogelijke P+R-terrein(en);
•
Benodigde maatregelen om een busroute met goede doorstroming te creëren; o
Consequenties voor project herinrichting Zeeweg in kaart brengen en afstemmen met dat project;
o
Uitwerken wat nodig is aan maatregelen op en rond de Brouwerskolkweg en Zijlweg: wat zijn de gevolgen voor de lokale verkeerscirculatie?;
•
Onderzoek naar (al dan niet flexibele) inzetbaarheid van bussen/chauffeurs;
•
Benodigde verhoging parkeertarieven Zandvoort onderzoeken (of in pilot uittesten);
•
Kosten en financiering uitwerken;
•
Een goede informatievoorziening over de verschillende reisopties en het bestaan en de kosten van de P+R gericht op de potentiële doelgroepen is essentieel. Reisinformatie kan informatief, maar ook relatief dwingend worden ingezet, bijvoorbeeld via Matrixborden langs de route met een boodschap als: “Parkeerplaatsen Zandvoort en Bloemendaal zijn vol, ga naar de P+R”.
•
Monitoring en evaluatie van de pilot zodat na de pilotperiode afspraken kunnen worden gemaakt over een eventueel vervolg of permanente invulling van het systeem.
Aanvullend hierop kan de mogelijkheid worden onderzocht om reguliere buslijnen flexibel of tijdelijk te herrouteren via de vrijgespeelde route die ook door pendelbussen wordt gebruikt. Daarnaast kan overwogen worden om deelfietsen of deelscooters te plaatsen bij de P+R (afhankelijk van gekozen locaties).
Tussenrapportage Project Bereikbaarheid Kust Fase 3 - 23 oktober 2024
42
Samenvatting en advies: Het maatregelenpakket ‘verleiden en geleiden’ zet in op het creëren van een aanvullende reismogelijkheid met P+R-locatie(s) ten oosten van Heemstede en Haarlem vanaf waar kustbezoekers met pendelbussen naar de kust reizen. Om dit systeem te laten werken, gelden 4 randvoorwaarden: 1.
Er moet een filevrije verbinding voor de pendelbussen tussen de P+R en de kust beschikbaar zijn. Hiervoor kunnen de bestaande busbanen door Heemstede en Haarlem worden benut en de Zeeweg moet dusdanig (nu en in de toekomst) zijn ingericht dat (pendel)bussen eventuele files kunnen passeren. Tussen het centrum van Haarlem en de Zeeweg moeten (waar en wanneer nodig) op de piekmomenten verkeersmaatregelen worden genomen om de (pendel)bussen door te laten stromen.
2.
Inzet van een hoogfrequente pendeldienst: de overstaptijd tussen auto en pendeldienst moet zo klein mogelijk zijn om ervoor te zorgen dat de P+R een aantrekkelijke reisoptie voor kustbezoekers is.
3.
De P+R is gratis en de parkeertarieven aan de kust moeten worden verhoogd naar minimaal € 25 per dag om de P+R voldoende aantrekkelijk te laten zijn ten opzichte van met de auto doorrijden naar de kust. Op piekdagen raken de goedkoopste parkeerplaatsen aan de kust vol, waardoor niet iedereen profiteert van het goedkoopste dagtarief van € 15. Mogelijk kan actuele reisinformatie hierover al tot een voldoende prikkel leiden voor bezoekers om de P+R te gebruiken. Dit kan in pilotvorm worden uitgetest.
4.
Goede reisinformatie over de ov- en P+R-mogelijkheden is cruciaal om het systeem te laten slagen. Dit onderdeel van de basisaanpak moet dus geïmplementeerd zijn en wordt verder uitgebreid waarbij informatie meer of minder dwingend gecommuniceerd kan worden.
Deze maatregel draagt direct bij aan een beter bereikbare kust: je biedt een aanvullende reisoptie waarmee je ook de groei van bezoekers kan faciliteren. Ideeën voor P+R oplossingen zijn ook in de participatie veel ingebracht. Nadeel van dit pakket is dat files en daarbij behorende overlast zullen blijven bestaan. De maatregelen uit het pakket ‘reguleren’ zijn na uitwerking niet haalbaar op korte termijn gebleken. Daarmee zijn de maatregelen uit dit pakket ‘verleiden en geleiden’ de manier waarmee maximaal effect op de projectdoelstellingen gehaald kan worden. Advies is daarom om – naast de maatregelen uit de basisaanpak – voor een duurzaam, betere bereikbaarheid van de kust voor de langere termijn in te zetten op dit pakket ‘verleiden en geleiden’. Op korte termijn kan de werking en effectiviteit van dit pakket in pilotvorm onderzocht worden, gecombineerd met monitoring en evaluatie.
Tussenrapportage Project Bereikbaarheid Kust Fase 3 - 23 oktober 2024
43
7. Effectbeoordeling In dit hoofdstuk zetten we de effectbeoordeling van het basispakket en de aanvullend benodigde maatregelpakketten op hoofdlijnen uiteen.
7.1
Effecten basisaanpak
INVESTERINGEN EN KOSTEN BEHEER EN ONDERHOUD Maatregelen -
Voormalige Trambaan fietsroute
-
Fietsparkeren (zo mogelijk betaald)
-
Informeren en gedragsmaatregelen
-
Inzet op treingebruik
Er zijn nog nader af te wegen maatregelen, zoals de fietsroute door de waterleidingduinen, verbeterde fietsverbindingen tussen Haarlemmermeer en Heemstede (richting Zandvoort en Haarlem), maatregelen voor fietsers gekoppeld aan de herinrichting van de Zeeweg of recreatieve routes door de duinen. De overeenkomst tussen deze maatregelen is dat ze grotendeels losstaan van de principekeuzes hoe met het OV en autoverkeer omgegaan moet worden. Ze dragen bij aan de verbetering van de fietsbereikbaarheid, maar hebben geen effect op de grootste bereikbaarheids- of leefbaarheidsproblematiek. Voor de route door de Waterleidingduinen – als veelgenoemde ontbrekende schakel - is een korte analyse in de bijlage toegevoegd. Een longlist van andere maatregelen die overwogen kunnen worden bij de uitwerking van het basispakket, is in bijlage 6 opgenomen. Kostenoverzicht Niet van alle maatregelen kan op dit moment een exacte kosteninschatting gemaakt worden. De kosten van informeren, gedrag en inzetten op treingebruik en hoeveelheid fietsenstallingen zijn nog afhankelijk van de definitieve uitwerking. Voor de maatregelen op de Voormalige Trambaan moet volgens een zeer globale raming rekening gehouden worden met circa € 4 miljoen tot € 6 miljoen.
EFFECTEN OP DE BEREIKBAARHEID Doelgroep Het basispakket is vooral gericht op de bewoners van de omliggende gemeenten in ZuidKennemerland (Haarlem, Heemstede, Bloemendaal en Zandvoort), op de treingebruikers en op het informeren van de automobilist die een bewustere keuze kan maken. Het gaat om het stimuleren en belonen van de gezonde keuze. De file- en leefbaarheidsproblematiek wordt niet opgelost met deze maatregelen: bewoners uit omliggende gemeenten gaan op de piekdagen al met de fiets (of ze mijden het strand of gaan kort in de rustige uren). Bezoekers die met de trein kunnen, kiezen voor het grootste deel al de trein: Zandvoort biedt met haar station een unieke mogelijkheid om de kust te bereiken. Op de piekdagen zit ook de trein vol.
Tussenrapportage Project Bereikbaarheid Kust Fase 3 - 23 oktober 2024
44
Zij die met de auto in de file staan, zijn vooral bezoekers voor wie de fiets en het OV geen alternatief kan bieden. Het informeren zonder een alternatief te bieden, heeft naar verwachting een relatief beperkt effect: zij weten dat dat de kans groot is dat ze in de file komen te staan en gaan desondanks alsnog naar het strand. Effecten De bereikbaarheid voor fietsers verbetert aanzienlijk in dit pakket. Dit niet alleen op de piekdagen, maar ook op de andere dagen zijn de voorzieningen voor fietsers aantrekkelijker aan de kust. En kan hieraan gekoppeld worden dat ook bewoners van Zandvoort vaker de fiets pakken naar werk, opleiding of bezoek Zuid-Kennemerland en wellicht zelfs Haarlemmermeer met de snelle e-bike. De effecten van de trambaanroute zijn doorgerekend en gewaardeerd op € 17 miljoen.
EFFECTEN OP DE LEEFOMGEVING We verwachten beperkte leefbaarheidseffecten: immers de hoeveelheid wegverkeer blijft nagenoeg gelijk.
EFFECTEN OP DE ECONOMIE Het pakket draagt bij aan de doelstelling om groei van het kusttoerisme op te vangen met OV en fiets: er wordt immers ingezet op trein en fiets. De verwachting is niet dat het pakket leidt tot grote aantallen extra bezoekers, maar een kleine plus is te realiseren. Met name vanuit de communicatie en profilering van Zandvoort als bereikbare kustplaats met de fiets en OV liggen er kansen. Er zullen ook geen bezoekers geweerd worden. Het effect is daarmee licht positief.
RESULTAAT QUICK SCAN MKBA Verbetering van het fietspad Voormalige Trambaan gaat gepaard met aanzienlijke reiscomfortbaten (ca. € 17 miljoen over de hele tijdsreeks). Dit effect treedt gedurende het jaar op, dus ook op gemiddelde werk- en weekenddagen. De maatschappelijke baten om een nieuwe fietsverbinding te realiseren zijn circa 3,4 keer zo groot als de kosten om de nieuwe verbinding te realiseren.
Tussenrapportage Project Bereikbaarheid Kust Fase 3 - 23 oktober 2024
45
7.2
Effecten Reguleren
INVESTERINGEN EN KOSTEN BEHEER EN ONDERHOUD In dit pakket rekenen we de volgende maatregelen door: ▪
Selectief toegangssysteem: er komt een systeem van selectieve toegang, zodat er niet meer verkeer over de Zandvoortselaan en Zeeweg rijdt dan de capaciteit aan kan.
▪
Daarnaast gaat dit pakket gepaard met aanvullende maatregelen op het gebied van informeren en gedragsbeïnvloeding. De exacte vormgeving daarvan hangt ook af in welke mate er ingezet wordt op investeringen in P+R-locaties (zie volgende paragraaf: pakket verleiden en geleiden). De maatregelen uit het pakket verleiden en geleiden kunnen bovenop het reguleren pakket worden genomen om de automobilisten die geweerd worden, een alternatief te bieden.
Investeringen We gaan uit van een systeem op basis van camera’s. Een systeem op basis van afgesloten parkeerterreinen met gereserveerde parkeerplaatsen is ook een optie, maar lijkt qua uitdagingen vergelijkbaar. Voor de effecten van de maatregel, maakt dit niet uit. De investeringen in de hardware en het systeem bedragen € 300.000 – € 500.000, het beheer van het systeem (licenties, e.d.) € 50.000 – € 100.000 per jaar. Herinvesteringen zijn naar verwachting na 7 jaar nodig. Grootste kosten en onzekerheid zit in opzetten en organisatie:
▪
Uitzoeken juridische mogelijkheden, vorm waarin systeem plaatsvindt, aanpassen verordeningen, samenwerking Bloemendaal en Zandvoort (één toegangsregime bij twee gemeentegrenzen, capaciteiten parkeerplaatsen, etc.), verantwoordelijkheid voor beheer systeem beleggen, etc.
▪
Informatievoorziening (opzetten en beheren): online, langs wegen in vier gemeenten / al bij de snelweg, onder bewoners en ondernemers.
▪
Beheer en organisatie registratie, handhaving, beboeten, opzetten, continueren, evalueren en bijsturen.
Het vergt een forse inspanning om het bovenstaande te verkennen én alle partijen moeten zich blijvend committeren, anders gaat het systeem sowieso niet functioneren. De onderstaande effecten laten de potentie zien wat het systeem op kan leveren áls het functioneert. Er is ook een reële kans dat de uitdagingen in praktijk te groot zijn om een dergelijk systeem op te tuigen.
NB: met verhoging parkeertarieven kan een vergelijkbaar effect behaald worden. Maar het is in praktijk complex om tarieven specifiek op piekdagen te verhogen. De maatregelen om dat mogelijk te maken, komen minimaal overeen met een selectief toegangssysteem op basis van gereserveerde parkeerplaatsen. Tarieven verhogen op alle dagen in het hoogseizoen, heeft naar verwachting te veel ongewenste effecten voor ondernemers en bezoekers van de kust op de rustigere dagen. Dit is onhaalbaar geacht en daarom niet verder uitgewerkt.
Tussenrapportage Project Bereikbaarheid Kust Fase 3 - 23 oktober 2024
46
EFFECTEN OP DE BEREIKBAARHEID Doelgroep Het pakket richt zich op de automobilist op de piekdag en in het bijzonder de dagtoerist op de piekdagen. Uitgangspunt is dat verblijfstoeristen via hun accommodatie toegang hebben gekregen en voor bewoners, ondernemers en leveranciers ontheffingen zijn. Doel is om de dagtoerist op de absolute piekdagen – waarbij de capaciteit van de weg (en vaak ook de parkeergelegenheid) onvoldoende is – terug te brengen tot een aantal dat wel past. De dagtoerist op de piekdag met de auto zijn bezoekers die gemiddeld van verder weg komen, niet alleen reizen (gemiddeld 3 personen per auto) en in de regel geen goede OVverbinding hebben. Een deel zal ook met een volle achterbak reizen met strandspullen, koelbox, buggy’s, etc. en daarom dicht bij het strand willen parkeren. Effecten De doelgroep die beïnvloed wordt, is ook de direct de groep die het meest profiteert van de betere bereikbaarheid. Het zijn immers voornamelijk de dagtoeristen die in de file staan richting het strand en op de terugweg: bewoners, ondernemers en leveranciers mijden de drukke tijdstippen op de weg op de mooie stranddagen. Bewoners rijden vaak tegen de drukste richting in als men toch met de auto op pad gaat.
Van de 9.000 auto’s die in de vier drukste uren over de Zeeweg en Zandvoortselaan naar Zandvoort en Bloemendaal aan Zee rijden, moeten er 2.500 voertuigen geweerd worden om het verkeer door te laten stromen. Dit zijn dus 7.500 bezoekers die niet (op het gewenste tijdstip) naar de kust kunnen. Er is een positief effect voor alle bezoekers die in de spitsuren naar het strand blijven gaan, evenals de kleine groep leveranciers, ondernemers en bewoners die op de drukke uren met de toeristenfile mee rijdt: voor hen is de file opgelost en bovendien is ook de zoektijd naar een parkeerplaats kleiner (dat geldt ook voor de bezoekers die na de strandspits naar het strand rijden). Er is een negatief effect voor de bezoekers die niet op tijd een plek hebben gereserveerd. Zij moeten uitwijken naar een ander strand dat niet hun voorkeur heeft, via een P+R-terrein reizen (zie volgende paragraaf) of gaan niet naar het strand. We zien dat de positieve effecten voor de groep die wél blijft rijden circa 3 keer zo groot zijn als de negatieve effecten voor de groep die uit moet wijken (zie bijlage 5). Daarmee is netto het bereikbaarheidseffect positief op de piekdagen. Er is een negatief effect voor de tijd en ‘gedoe’ die het kost om te registreren. Indien dat beperkt kan worden tot (duidelijk aangekondigde) piekdagen, dan is dit effect beperkt.
Moet op 365 dagen per jaar registratie plaatsvinden, werkt het systeem complex, etc. dan kan dit een aanzienlijk negatief effect zijn voor de ervaren bereikbaarheid. Ook voor doelgroepen die minder handig zijn met online registratie kan de bereikbaarheid van de kust erop achteruit gaan in die gevallen. EFFECTEN OP DE LEEFOMGEVING De maatregel leidt ook tot een positief effect op de leefomgeving: geluid, uitstoot, hinder door congestie en verkeersveiligheid verbeteren door de voertuigen die geweerd worden. Echter zal dit vooral plaatsvinden op de piekdagen (8 – 15 per jaar), op de overige 350 dagen zijn er niet of nauwelijks effecten op de leefomgeving. Ook blijft het relatief druk: de
Tussenrapportage Project Bereikbaarheid Kust Fase 3 - 23 oktober 2024
47
maximale capaciteit van de weg wordt benut. Effecten op de leefomgeving zijn dus positief, maar niet in dezelfde orde grootte als de effecten op de bereikbaarheid. EFFECTEN OP DE ECONOMIE Effecten op de economie zijn in beginsel waarschijnlijk negatief: de 7.500 bezoekers die niet meer komen, geven geen geld uit. Aan de andere kan zullen bezoekers die blijven komen mogelijk langer blijven omdat ze minder lang onderweg zijn. Zeker als ook het parkeren een probleem is en men vooral rondjes rijdt op zoek naar een parkeerplaats, is dat tijd waarin bezoekers geen bestedingen doen op het strand. Met informatie en spreiding van bezoek worden ingespeeld op hogere uitgaven: geregistreerde bezoekers kunnen ook (indien ze dat willen) aanvullend geïnformeerd worden (waar is het druk op het strand, wat is een gunstig tijdstip om te vertrekken, etc.). En tot slot zijn er dagen waarop mensen mogelijk twijfelen om met de auto naar het strand te gaan omdat het mogelijk druk is: voor hen kan de drempel verlaagd worden als ze zeker weten dat de stranden van Zandvoort en Bloemendaal bereikbaar zijn. De bereikbare kust kan gepromoot worden. Effecten kunnen dus positief of negatief uitpakken. Tot slot is er een relatie met het pakket verleiden en geleiden. Met één P+R locatie kan een kwart van het verkeer dat moet uitwijken worden opgevangen.