Programmabegroting 2026 Zaltbommel
Tekst van het document
Wat willen we bereiken? • Inwoners de mogelijkheid bieden om met plezier te sporten en te bewegen in een veilige, gezonde en klimaatbestendige omgeving. • Sport- en beweegdeelname vergroten om daarmee gezondheidswinst te bereiken. • Toekomstbestendige sportaccommodaties die duurzaam en eenduidig worden gebruikt en onderhouden. • Culturele voorzieningen in stand houden en uitbreiden waar nodig. • Met kunst en cultuur vergroten we de leefbaarheid en lokale verbinding en stimuleren we ontmoeting. Dit heeft een positief effect op het tegengaan van eenzaamheid. • Met kunst en cultuur dragen we bij aan een aantrekkelijk leef- en vestigingsklimaat. • Door kunst en cultuur willen we talenten en creativiteit van inwoners aanboren en innovatie tot bloei laten komen. • Behoud en verduurzamen bestaande voorzieningen waaronder ook groen, speeltuinen en dorpshuizen. • Met de Zorgplicht van de Bibliotheek versterken we de dienstverlening van de bibliotheek. • Met de komst van een nieuw cultureel centrum zetten we gelijktijdig in op het ontwikkelen van een toekomstbestendige organisatie van stichting Cultuurcluster
Wat gaan we daarvoor doen? Stichting Cultuurcluster We werken toe naar een toekomstbestendige organisatie van Stichting cultuurcluster die het nieuwe cultureel centrum op een goede manier kan exploiteren. Hiervoor is in 2026 en 2027 incidenteel € 100.000 per jaar opgenomen voor de exploitatie. Vanaf 2028 zal € 100.000 structureel extra opgenomen moeten worden in de exploitatie van het nieuwe cultureel centrum. De voorbereiding voor de bouw van het nieuwe cultureel centrum is in volle gang. De Stichting Cultuurcluster wordt hoofdhuurder van het pand en is verantwoordelijk voor de exploitatie. Met deze middelen wordt de Stichting Cultuurcluster in staat gesteld om straks de uitdaging aan te kunnen om het nieuwe centrum te draaien.
Werkbudget erfgoed Voor het cluster Erfgoed is een werkbudget beschikbaar om het erfgoedbeleid, zowel boven als onder de grond, te actualiseren door middel van object- en gebiedsgerichte onderzoeken. Hierdoor kan het erfgoed beter geborgd worden in relatie tot ruimtelijke opgaven, zoals het opstellen van de kernenvisies en de omgevingsvisie. Erfgoed laat zien wie we zijn en waar we vandaan komen. Het vertelt het verhaal van onze dorpen en de stad. Erfgoed zorgt voor herkenning en geeft inspiratie voor nieuwe ontwikkelingen.
26
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Subsidie Slot Loevestein De jaarlijkse subsidie aan Slot Loevestein is omgezet in een structurele subsidie. Slot Loevestein is een belangrijke culturele voorziening in de gemeente Zaltbommel. Slot Loevestein is van grote waarde voor onze gemeente. Het is niet alleen een nationaal rijksmuseum en een monument van historisch belang, maar maakt ook deel uit van het UNESCO Werelderfgoed Hollandse Waterlinies. Daarmee vormt Loevestein een unieke schakel tussen erfgoed, cultuur en actualiteit. Daarnaast is Loevestein een sterke aanjager van toerisme in onze regio. Het trekt jaarlijks vele bezoekers van binnen en buiten de regio en draagt bij aan de economische vitaliteit van Zaltbommel. Ook de samenwerkingen met regionale partners, zoals onderwijsinstellingen, toeristische organisaties en de Vestingdriehoek, onderstrepen de verbindende rol die Slot Loevestein speelt in onze samenleving.
Vergroenen Speeltuinen In 2023 is een subsidieaanvraag gedaan voor het vergroenen en klimaatadaptatiever maken van 25 speeltuinen. In 2025 is dit voor twaalf speeltuinen gerealiseerd. Voor de overige speeltuinen gaan we ook een vergroening realiseren. Het vergroenen van speeltuinen draagt bij aan het welzijn van inwoners en heeft een grotere aantrekkingskracht op kinderen.
Wat mag het kosten? Programma 6 Sport, cultuur en recreatie (bedragen x € 1.000) Lasten
Werkelijk 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 2.508 882
2.194 1.137
2.086 1.168
1.914 1.156
1.914 1.148
1.914 1.191
520
619
832
832
1.233
1.259
451 642 600
463 549 663
480 678 775
480 718 674
480 717 667
480 718 667
3.469
3.291
3.132
3.082
3.082
3.082
9.070
8.915
9.150
8.856
9.241
9.312
Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Musea
948 25
950 11
952 32
781 32
781 32
781 32
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie Totaal baten Saldo van baten en lasten
32 71
6 19
29 19
29 19
29 19
29 19
132
231
101
101
101
101
1.208 -7.863
1.217 -7.698
1.133 -8.017
961 -7.895
961 -8.279
961 -8.350
504
5
125
125
125
125
198
199
189
189
349
349
-305 -3.168
194 -7.504
64 -7.952
64 -7.831
224 -8.055
224 -8.126
Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Musea Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie Totaal lasten Baten
Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat
27
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • 'Groen dicht bij de burger' Groenbeleid Ruimtelijk Beheer 2016-2026 • Groenbeheerplan 2019-2028 • Algemene subsidieverordening gemeente Zaltbommel 2024 • Subsidieregelingen 2024 • Beheerplan speelplaatsen 2022-2026 • Kadernota Accommodatiebeleid Visie Vrijetijdseconomie 2015-2020 • Verder Ontwikkelen; cultuurvisie 2023 • Landschapsplan Zaltbommel 2023 • Sportakkoord Maasdriel en Zaltbommel • Convenant Bibliotheekwerk Rivierenland 2023-2026: Samen maken we de bieb • Beleidsnota Sport en Bewegen • Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) 2023-2026 Betrokken (verbonden) partijen • Regio Rivierenland • Stichting Beheer Openbare Voorziening Zaltbommel • Bibliotheek Rivierenland • Pand 9 • VVE 't Raethuys • Regionaal Archief Rivierenland • Sportfondsen Zaltbommel • Welzijn Bommelerwaard (team Spel&) • Kernteam Sport Beleidsindicatoren Indicator Niet-sporters
28
Eenheid %
Periode 2024
Zaltbommel 49
Bron Gezondheidsenquête (CBS, RIVM)
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
3.7. Programma Sociaal domein Onder dit programma vallen de taakvelden Samenkracht & Burgerparticipatie, Toegang en eerstelijnsvoorzieningen (Wmo, Jeugd, Integraal), Inkomensregelingen, WSW en beschut werk, Arbeidsparticipatie, Hulpmiddelen en diensten (Wmo), Wmo (Huishoudelijke hulp, Begeleiding, Dagbesteding, Overige maatwerkvoorzieningen), Jeugdhulp ambulant (Lokaal, Regionaal, Landelijk), Jeugdhulp met verblijf (Lokaal, Regionaal, Landelijk), PGB (Wmo, Jeugd), Beschermd Wonen (Wmo), Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo), Jeugdbescherming, Jeugdreclassering, Coördinatie en beleid (Wmo, Jeugd)
Relevante ontwikkelingen Hervormingsagenda Jeugd In 2023 is de Hervormingsagenda Jeugd vastgesteld. Deze agenda heeft als doel knelpunten in de jeugdzorg structureel aan te pakken. Een ander doel is het jeugdzorgstelsel financieel houdbaar maken voor de toekomst. We werken samen met Buurtzorg Jong en de jeugdhulpregio Rivierenland aan het vormgeven van deze agenda. Via een Uitvoeringsprogramma Jeugd 2026 - 2028 worden waar dit van toegevoegde waarde is de krachten regionaal gebundeld. Er wordt voortgebouwd en de koers van: minder versnippering, meer samenwerking. Minder administratie, meer ruimte voor vakmanschap. En: sneller passende hulp, waar mogelijk thuis, waar nodig goed georganiseerd. Toename Wmo voorzieningen Doordat steeds meer mensen langer zelfstandig blijven wonen met een hulpvraag, blijft de vraag naar maatwerkvoorzieningen vanuit de Wmo toenemen. Het aantal inwoners wat gebruik maakt van een maatwerkvoorziening vanuit de Wmo neemt toe. De dubbele vergrijzing speelt hierbij een grote rol in. Naast de toenemende arbeidskosten in de zorg blijven de prijzen van met name vervoersvoorzieningen, trapliften en andere hulpmiddelen stijgen. Toename complexiteit Jeugdwet In de afgelopen jaren is een toename aan complexiteit in de casuïstiek binnen de jeugdhulp waarneembaar. Gevolg daarvan is dat hulpverleningstrajecten langer duren en er meer en duurdere hulp ingezet wordt.
De inzet van jeugdhulp stijgt daarmee voor de gemeente Zaltbommel. Naast toenemende arbeidskosten maakte de toename in complexiteit dat de kosten voor jeugdhulp stijgen. Wet van school naar duurzaam werk Dit wetsvoorstel beoogt om jongeren tussen 15 en 27 jaar met afstand tot de arbeidsmarkt betere ondersteuning te bieden bij de overgang van school naar duurzaam werk en het behoud daarvan. Het voorstel versterkt de samenwerking tussen onderwijs, Doorstroompunten en gemeenten. En introduceert aanvullende loopbaanbegeleiding, een verruimde doelgroep voor Doorstroompunten en meer preventieve ondersteuning door gemeenten. De wet is op 1 juli 2025 door de Tweede Kamer en op 8 juli 2025 door de Eerste Kamer aangenomen en treedt naar verwachting op 1 januari 2026 in werking. Verder uitwerken Zorg & Veiligheid Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming In de afgelopen jaren is flink geïnvesteerd in het opstellen en uitvoeren van beleid op het gebied van Zorg & Veiligheid. In 2026 gaan we daar mee door. Landelijke ontwikkelingen en regionale afspraken versterken deze intentie. We willen de haalbaarheid van het ontwikkelingen van Skaeve Huse (woonplekken voor 'groepsongeschikte' overlastgevers) onderzoeken en het veel gebruikte model AVE (Aanpak Voorkomen Escalatie) verder uitrollen.
29
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Wat willen we bereiken? • Een toegankelijk Zaltbommel waar alle inwoners deelnemen aan de samenleving, zich daarin gelukkiger voelen en zich kunnen ontwikkelen • Ervoor zorgen dat alle inwoners passend en goed geholpen worden • Een goede start voor statushouders die een woning in Zaltbommel toegewezen krijgen. • Er voor te zorgen dat iedereen kan meedoen in de samenleving door het bieden van inkomensondersteuning of werk in een aangepaste omgeving • Jongeren met een risico op een afstand tot de arbeidsmarkt, waaronder voortijdig schoolverlaters, beter begeleiden bij de overgang van school naar werk en ondersteunen bij het behouden van werk • Leefbare dorpen en wijken: zorgen dat onze inwoners in een prettige en veilige omgeving kunnen wonen en leven.
Wat gaan we daarvoor doen? Inwoners- en overheidsparticipatie De Wet versterking participatie op decentraal niveau is op 1 januari 2025 in werking getreden. Deze wet wordt vertaald in een lokale verordening die inwoners in staat stelt om betrokken te zijn bij onze gemeentelijke taken. Inmiddels is de ‘Verordening Inwoners- en Overheidsparticipatie bij de gemeente Zaltbommel 2025' vastgesteld. Om participatie te versterken en structureel onderdeel te maken van onze manier van werken, is in de periode tot en met 2026 gerichte inzet nodig. Deze inzet bestaat uit een participatieadviseur en middelen zoals een toolbox, trainingsbijeenkomsten, communicatie en digitale ondersteuning. Ook wordt onderzocht welke inzet nodig is om inwoners- en overheidsparticipatie blijvend te ondersteunen.
Samen Verder De gemeenteraad heeft besloten om in 2026 € 425.000 en in 2027 € 300.000 beschikbaar te stellen voor het continueren van veiligheidsteam 'Samen Verder'. Samen Verder is gestart vanuit het landelijke programma Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. In dit project wordt toegewerkt naar een situatie waarin kinderen, gezinnen en huishoudens kunnen rekenen op tijdige en passende hulp bij onveiligheid in afhankelijkheidsrelaties. In het team zit vertegenwoordiging van diverse organisaties waaronder Buurtzorg Jong en Veilig Thuis die de krachten bundelen om de zorg aan huishoudens te verbeteren. We willen voorkomen dat huishoudens van het kastje naar de muur worden gestuurd. We willen bereiken dat ze passende zorg ontvangen die niet zwaarder is dan nodig. Met de partijen die vertegenwoordigd zijn in het veiligheidsteams worden afgespraken gemaakt over de richting van Samen Verder en hoe de beschikbare middelen in te zetten. Daarnaast blijven we verkennen in hoeverre er gemeenten uit de regio open staan om meer samen op te trekken in de aanpak, ook vanuit het oogpunt om deze te borgen voor in de toekomst.
Vormgeven van sterke sociale teams Een belangrijk aspect van de Hervormingsagenda Jeugd is het vormgeven van sterke sociale teams. Vanuit de ‘Zaltbommelse aanpak' in het helpen van gezinnen zijn er al diverse elementen die aansluiten bij ‘sterke sociale teams’ zoals bedoeld vanuit de Hervormingsagenda. Echter, er zijn ook zaken die we de komende periode willen doorontwikkelen, zoals het versterken van de pedagogische context, inzet van steunfiguren en de beweging van individueel naar meer collectief. De inzet is gericht op het behouden en versterken van wat we nu al doen in de uitvoering van de sociale teams. In 2026 werken we verder aan alle genoemde punten. We willen daarbij extra aandacht besteden aan het uitbreiden van het collectieve aanbod en het handelen van professionals vanuit de juiste grondtoon. Een ander aspect waar we nader op willen inzetten is ervaringsdeskundigheid. Ervaringsdeskundigheid is het inzetten van herstelervaringen om anderen te ondersteunen bij hun herstelproces. In 2025 is Buurtzorg Jong en het Buurtteam gestart met een pilot om een passende werkwijze te ontwikkelen voor de inzet van ervaringsdeskundigheid. Op basis van deze pilot wordt bekeken hoe ervaringsdeskundigheid in 2026 verder geintegreerd kan worden in de werkwijze van de sociale teams.
Samen Verder en het Ketenoverleg (zorg en veiligheid) worden al langer door een ervaringsdeskundige versterkt. Deze ervaringen zijn positief.
30
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Voorbereidingen nieuwe inkoop Wmo en Jeugdhulp Gemeenten Zaltbommel en Maasdriel kopen sinds 2018 gezamenlijk een groot deel van de individuele voorzieningen in het kader van de Wmo en de Jeugdwet in. De huidige inkoopovereenkomst is op 1 januari 2022 gestart en loopt van rechtswege af op 31 december 2026. Dit vraagt om een nieuwe inkoopprocedure zodat er vanaf 1 januari 2027 nieuwe overeenkomsten zijn. In 2025 en 2026 wordt gewerkt aan deze nieuwe inkoopprocedure.
Wat mag het kosten? Werkelijk Programma 7 Sociaal domein (bedragen x € 1.000) 2024 Lasten 6.885 Samenkracht en burgerparticipatie 3.962 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 0 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Wmo
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
2.654 0 1.079
3.097 0 1.120
2.973 0 1.120
2.973 0 1.120
2.974 0 1.120
0 0 7.300 3.036 2.358 1.725 0 3.034 2.139 559 0 0 0 0 3.176 1.225 389 122 616 1.954 632 0 0 0 0 0 0 247 170 0 0 379 63 0 0
2.291 85 7.289 2.753 3.362 0 1.841 0 0 0 3.231 2.058 506 4.980 0 0 0 0 0 0 0 388 1.521 304 100 307 169 0 0 427 29 0 0 23 270
2.927 85 7.783 2.823 3.659 0 1.718 0 0 0 3.182 2.690 448 4.984 0 0 0 0 0 0 0 370 2.249 306 100 371 195 0 0 473 60 0 0 23 27
2.802 85 7.780 2.657 3.758 0 1.427 0 0 0 3.273 2.690 448 4.984 0 0 0 0 0 0 0 370 2.249 306 100 371 195 0 0 473 60 0 0 23 27
2.502 85 7.758 2.501 3.761 0 1.427 0 0 0 3.365 2.690 448 4.558 0 0 0 0 0 0 0 370 2.249 306 100 371 195 0 0 474 60 0 0 23 27
2.502 85 7.758 2.354 3.836 0 1.427 0 0 0 3.457 2.690 448 4.559 0 0 0 0 0 0 0 370 2.249 306 100 371 195 0 0 474 60 0 0 23 27
39.971
35.667
38.688
38.170
37.361
37.384
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal Inkomensregelingen WSW en beschut werk Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorzieningen Wmo Hulpmiddelen en diensten (WMO) Huishoudelijke hulp (Wmo) Begeleiding (Wmo) Dagbesteding (Wmo) Huishoudelijke hulp (Wmo) Begeleiding (Wmo) Dagbesteding (Wmo) Jeugdhulp ambulant lokaal Jeugdhulp begeleiding Jeugdhulp behandeling Jeugdhulp dagbesteding Gezinsgericht Jeugdhulp met verblijf overig Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf Jeugdhulp ambulant landelijk Jeugdhulp met verblijf regionaal PGB Wmo PGB Jeugd Beschermd wonen (Wmo) Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo) Beschermd wonen (Wmo) Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo) Jeugdbescherming Jeugdreclassering Jeugdbescherming Jeugdreclassering Coördinatie en beleid Wmo Coördinatie en beleid Jeugd Totaal lasten
31
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Werkelijk Programma 7 Sociaal domein (bedragen x € 1.000) 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
0
Baten Samenkracht en burgerparticipatie
3.985
147
124
0
0
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
653
0
0
0
0
0
6.115 43 246 0
85 6.334 0 0 275
85 6.622 0 0 324
85 6.528 0 0 324
85 6.528 0 0 324
85 6.528 0 0 324
0 0 0 0 1.009 0 0
0 82 24 0 0 404 0
0 0 0 0 0 404 0
0 0 0 0 0 404 0
0 0 0 0 0 404 349
0 0 0 0 0 404 351
12.051 -27.921
7.350 -28.316
7.559 -31.129
7.341 -30.828
7.690 -29.671
7.692 -29.691
832 0
0 4
0 4
0 4
0 4
0 4
-832 -23.753
4 -28.313
4 -31.125
4 -30.825
4 -29.668
4 -29.688
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal Inkomensregelingen Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorzieningen Wmo Hulpmiddelen en diensten (Wmo) Begeleiding (Wmo) Begeleiding (Wmo) Dagbesteding (Wmo) Jeugdhulp begeleiding Beschermd wonen (Wmo) Beschermd wonen (Wmo) Jeugdhulp ambulant lokaal Totaal baten Saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Beleidsnota Samenleving 2021-2025 • Verordening sociaal domein 2020 • Gezondheidsnota gemeente Zaltbommel 2022-2025 • Beleidsplan mantelzorgbeleid 2020 • Minimabeleid Bommelerwaard 2021-2024 • De Zaltbommelse weg: Welzijn, gemeenschap en waarden, Meerjarenstrategie voor welzijnsbeleid 2025 2035 • Lokale inclusie agenda Bommelerwaard 2021 • Regiovisie Beschermd wonen en maatschappelijke opvang en aanverwante taken 2020 • Welzijnsagenda Bommelerwaard 2021-2024 • Centrumregeling Bommelerwaard 2019 • Plan van aanpak mensen met verward gedrag Bommelerwaard 2019 • Programmaplan Participatiewet in Balans • Samenwerkingsovereenkomst Sociaal Domein Regio Rivierenland • Woonzorgvisie Bommelerwaard 2024 Betrokken (verbonden) partijen • Werkzaak Rivierenland • GGD Gelderland-Zuid • Regio Rivierenland • Gemeente Maasdriel • Gemeente 's-Hertogenbosch • Dorps- en wijkplatforms • RW-POA Rivierenland • Stichting Kompas • Stichting Welzijn Bommelerwaard
32
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Beleidsindicatoren Indicator Banen Jongeren met een delict voor de rechter
Eenheid Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar % 12 t/m 21 jarigen
Periode 2023
Zaltbommel 876,1
2023
1,0
Bron LISA Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel CBS
Kinderen in uitkeringsgezin
% kinderen tot 18 jaar
2023
3,0
Netto arbeidsparticipatie
% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking % 16 t/m 22 jarigen
2024
76,2
2023
2,0
Aantal per 1.000 inwoners
2024
17
Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel CBS
Aantal per 1.000 inwoners van 15 – 64 jaar % van alle jongeren tot 18 jaar % van alle jongeren tot 18 jaar % van alle jongeren van 12 tot 23 jaar Aantal per 10.000 inwoners
2024
5,8
CBS
2024 2024 2024
13,2 0,6 0,2
CBS CBS CBS
2024
640
GMSD
Werkloze jongeren
Personen met een bijstandsuitkering Lopende reintegratievoorzieningen Jongeren met jeugdhulp Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering Cliënten met een maatwerkarrangement WMO
33
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
3.8. Programma Volksgezondheid en milieu Onder dit programma vallen de taakvelden Volksgezondheid, Riolering, Afval, Milieubeheer en Begraafplaatsen.
Relevante ontwikkelingen Toekomstbestendig omgaan met drinkwater Klimaatverandering, demografische ontwikkelingen en economische groei hebben gezorgd voor een toename van het watergebruik in de afgelopen jaren, terwijl de beschikbaarheid van bronnen onder druk staat. Op nationaal niveau wordt aangestuurd op de realisatie van 900.000 nieuwbouwwoningen tot 2030. Het drinkwater om al die woningen op het drinkwaternet aan te sluiten, is niet beschikbaar. In Gelders verband neemt Zaltbommel actief deel aan de Bouwtafel waterzuinige wijken om te zorgen dat onze nieuwbouwplannen toekomstbestendig zijn wat betreft drinkwatergebruik. Luchtkwaliteit Schone lucht is essentieel voor onze gezondheid. In het Schone Lucht Akkoord leggen Rijk, provincie en gemeenten vast wat zij gaan doen om onze lucht schoner te maken. Het doel van het Schone Lucht Akkoord is om gezamenlijk de luchtkwaliteit in Nederland permanent te verbeteren. De gedeputeerde van de provincie Gelderland heeft de gemeenten opgeroepen om zich aan te sluiten bij het Schone Lucht Akkoord. Gemeente Zaltbommel onderzoekt de mogelijkheden om deel te nemen aan het Schone Lucht Akkoord.
Groenblauw raamwerk Rivierenland Vanuit de Regio Rivierenland en Klimaatactief Rivierenland (KAR) is aan een gezamenlijk groenblauw raamwerk voor Rivierenland gewerkt, mede als bouwsteen voor de ruimtelijke puzzel van de Regio arrangement Fruitdelta. Voor de uitvoering hiervan is een bijdrage uit de nieuwe Regio Deal aangewend aangevraagd. Tender voor windenergie We streven ernaar om in 2025/2026 een maatschappelijke tender voor windenergie te hebben voorbereid en open te stellen. In 2025 wordt de tender voorbereid en openstelling zal later dit jaar of in 2026 plaatsvinden. Naar verwachting worden in 2026 kosten gemaakt met betrekking tot de windtender, zoals juridische kosten, kosten voor bijeenkomsten en mogelijke inhuur van een beoordelingscommissie. Verduurzamen vastgoed In het nieuwe gebouwenbeheerplan, dat momenteel in ontwikkeling is, krijgt duurzaamheid een grote rol. Bovendien heeft het Rijk de uitvoering van energiebesparende maatregelen verplicht gesteld.
Wat willen we bereiken? • Met de inzet van gezondheidsbeschermende en -bevorderende interventies streven we naar gezondheidswinst voor álle inwoners en onze meest kwetsbare inwoners in het bijzonder. • We willen dat alle relevante beleidsdomeinen bijdragen aan de gezondheid van inwoners en dat gezondheid integraal onderdeel wordt van andere beleidsplannen. • We willen dat inwoners zo lang mogelijk in goed ervaren gezondheid leven. • Vanuit het perspectief van Positieve Gezondheid streven we ernaar dat inwoners zoveel mogelijk regie kunnen voeren op hun leven, ook op momenten dat het even wat minder gaat. • Een klimaatrobuuste en veilige leefomgeving voor onze inwoners. • Een goed werkend en toekomstbestendig rioolstelsel en een veilig watersysteem • Een toekomstbestendige warmte- en energievoorziening voor onze inwoners.
34
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Wat gaan we daarvoor doen? Gezondheidsnota De Wet publieke gezondheid (Wpg) verplicht gemeenten om elke vier jaar een nieuw lokaal gezondheidsbeleid op te stellen. Onze huidige gezondheidsnota loopt komend jaar af. Daarom wordt in 2026 een nieuw gezondheidsbeleid opgesteld, geldend tot en met 2029.
Begraafplaatsen Opstellen meerjaren investerings- en onderhoudsplan begraafplaatsen Dit onderwerp komt voort uit het beleidsplan begraafplaatsen. Om de toekomstbestendigheid van de begraafplaatsen te waarborgen, is het van belang dat inzichtelijk wordt welke investeringen noodzakelijk zijn voor de toekomstige onderhoudskosten per begraafplaats, anders dan het reguliere onderhoud. Inzichtelijk moet worden gemaakt wat deze werkzaamheden, vooral inrichting gerelateerd, per begraafplaats inhouden. Op basis hiervan wordt een kostenspecificatie gemaakt. Opstellen visie begraafplaats Bossche Poort Het is van belang dat er een duidelijke toekomstvisie komt voor de begraafplaats Bossche Poort, waarbij ook wordt gekeken naar de toekomstbestendigheid van deze begraafplaats. Organisatiescan - uitvoerende werkzaamheden begraafplaatsen Het uitvoeren van een organisatiescan geeft inzicht in de huidige interne situatie, waarbij wordt gekeken naar de kansen en knelpunten. Het is van belang om onderzoek te verrichten naar de inrichting van de werkzaamheden van de Buitendienst, ten aanzien van de begraafplaatsen, en te kijken waar ruimte is voor verbetering en/of nieuwe kansen.
Natuurinclusief isoleren De gemeente kent een aanzienlijke opgave van verduurzaming van woningen, door onder meer isoleren. Bij isoleren kunnen dieren die beschermd zijn onder de Wet Natuurbescherming zoals vleermuizen of gebouwbewonende vogels in gedrang komen. De onderzoeklast en het nemen van maatregelen voor particulieren staan niet in verhouding tot de kosten (en opbrengsten) van het isoleren. De gemeente gaat hiervoor een (pre)Soorten managementplan (SMP) opstellen en uitvoeren waarmee particulieren hierin begeleid en ontlast worden. Een SMP is een gebiedsgerichte ontheffing voor gebouwbewonende beschermde diersoorten.
Energietransitie De eerste pijler van het werkprogramma Duurzaam Zaltbommel is Energiezekerheid; het doel daarvan is om te komen tot een slim, robuust en lokaal energiesysteem. Lokale Energiestrategie Met het opstellen van de Lokale Energiestrategie brengen we door middel van analyses in kaart wat de energievraag en het energieaanbod is binnen gemeente Zaltbommel zodat we deze zo goed mogelijk op elkaar af kunnen stemmen en toewerken naar lokale energiezekerheid binnen de gemeente. Deze Lokale Energiestrategie wordt in 2026 vastgesteld door het college. Congestiebreker In 2024 heeft de gemeenteraad ingestemd met het naar voren halen van de vorming van een Reserve Noodmaatregelen netcongestie van € 2,5 miljoen. De reserve, ook wel congestiebreker genoemd, biedt de mogelijkheid om daar waar nodig noodmaatregelen te treffen om de nadelige gevolgen van de netcongestie te doorbreken. Op dit moment is nog ruim € 2 miljoen beschikbaar vanuit de congestiebreker. Dit budget blijft meerjarig beschikbaar. Uitgaven komen ten laste van deze reserve en eventuele toekomstige inkomsten worden teruggestort. Congestieplatform Verder is dit jaar gestart met de opzet van een congestieplatform op bedrijventerrein de Wildeman, waar vraag en aanbod van elektriciteit op elkaar worden afgestemd.
Op deze manier is er minder afname vanaf het net nodig, wat positief effect heeft op de lokale netbelasting. We ondersteunen dit initiatief.
35
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Energiehubs De nieuwe Energiewet maakt onder andere de realisatie van energiehubs eenvoudiger. Mogelijkheden voor energiehubs worden momenteel onderzocht. Door opwek van duurzame energie, opslag en netwerken slim te gebruiken wordt er veel flexibiliteit gecreëerd. Dit is duurzaam en zorgt voor een beter balans op het elektriciteitsnet.
Warmtetransitie In 2026 wordt het Warmteprogramma vastgesteld door het college. Hierin staat o.a. beschreven welke mogelijke warmteoplossingen er zijn op wijkniveau en biedt onze inwoners perspectief op basis waarvan zij keuzes kunnen maken voor duurzame warmtevoorziening. Ook omvat het Warmteprogramma informatie over prioritering en fasering van de warmtetransitie. Bewonersparticipatie is een belangrijk onderdeel van het Warmteprogramma en de warmtetransitie als geheel. Daar is financiële ruimte nodig voor de inzet van menskracht. Besparing leidt tot minder verbruik. We stimuleren inwoners tot het isoleren van hun woningen door middel van de subsidie van de Nationale Isolatieaanpak, in de uitvoering ondersteund door het Energieloket. Deze subsidie wordt beschikbaar gesteld vanuit het Rijk tot eind 2026. Daarnaast werken we aan een warmtevisie op hoe het integrale energiesysteem voor gemeente Zaltbommel eruit komt te zien op de langere termijn. Hiervoor verkennen we kansrijke lokale hernieuwbare bronnen voor een multimodaal energiesysteem.
Wat mag het kosten? Programma 8 Volksgezondheid en milieu (bedragen x € 1.000) Werkelijk 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 Lasten 1.510 2.456 2.454 2.331 2.331 2.332 Volksgezondheid 3.452 3.882 3.966 4.222 4.256 4.307 Riolering 3.729 3.731 3.945 3.945 3.945 3.945 Afval 2.388 2.313 2.599 1.691 1.676 1.676 Milieubeheer Begraafplaatsen en 695 596 626 556 555 557 crematoria 11.774 12.978 13.591 12.746 12.763 12.816 Totaal lasten Baten Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria Totaal baten Saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat
36
261 4.682
224 5.307
179 5.507
55 5.715
55 5.715
55 5.715
4.087 800
4.257 567
4.438 40
4.438 40
4.438 40
4.438 40
717
614
614
614
614
614
10.547 -1.226
10.969 -2.009
10.778 -2.813
10.863 -1.883
10.863 -1.900
10.863 -1.953
288
0
0
0
0
0
258
0
0
0
0
0
-30 -1.256
0 -2.009
0 -2.813
0 -1.883
0 -1.900
0 -1.953
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Water- en Rioleringsplan 2022-2026 • Gezondheidsnota Zaltbommel 2022-2025 • Preventieakkoord Zaltbommel • Regionale Visie Afval en Grondstoffen 2016 • Inspiratiedocument voor toekomstige externe veiligheidsinstrumenten omgevingswet 2023-2027 • Werkprogramma Duurzaam Zaltbommel 2030 • Transitievisie Warmte 2021 • Laadvisie en plaatsingsbeleid laadinfrastructuur 2021 • Zon- en windbeleid en Tendermethodiek grootschalige windenergie 2021 • RES 1.0 (Regionale Energie Strategie) 2021 • Paraplubestemmingsplan en -verordening kleinschalige opwekking windenergie 2021 • Lokaal Adaptatieprogramma 2022-2026 • Biodiversiteitsplan • Uitvoeringsprogramma landschap en biodiversiteit 2024-2027 • Plan van aanpak GALA • Regionaal Programma IZA Betrokken (verbonden) partijen • GGD Gelderland-Zuid • Avri • Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) Beleidsindicatoren Indicator Omvang huishoudelijk restafval Hernieuwbare elektriciteit
37
Eenheid Kg/inwoner %
Periode 2023 2022
Zaltbommel 67,0 21,5
Bron CBS RWS
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
3.9. Programma Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing Onder dit programma vallen de producten Ruimte & Leefomgeving, Grondexploitatie woningbouw, Wonen & Bouwen en Beheer overige gebouwen en gronden.
Relevante ontwikkelingen Wetsvoorstel Regie op de Volkshuisvesting Het wetsvoorstel Regie op de Volkshuisvesting is in 2025 door de tweede kamer vastgesteld. Agendering van het voorstel in de eerste kamer wordt in 2025 verwacht waarna de wet spoedig van kracht zal zijn. In 2026 wordt het bijbehorende volkshuisvestingsprogramma opgesteld. Groot aandachtspunt hierin is de huisvesting van de landelijk vastgestelde en lokale aandachtsgroepen. Spreidingswet De Spreidingswet (Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen) bepaalt dat de gemeente een bod doet op de realisatie van een opvangvoorziening. Omgevingswet Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. De Omgevingswet gaat ruimer dan enkel de fysieke inrichting van ruimte. De Omgevingswet gaat over de woon- en leefomgeving en mensen die daarin samenleven, werken, ondernemen en verblijven. Het gaat om alles wat je om je heen ziet, ruikt en hoort. Van bodem tot lucht, van wonen tot werken, maar ook over gezondheid, klimaat en veiligheid. Hoewel de Omgevingswet nu in de lijnorganisatie wordt uitgevoerd is de implementatie nog niet afgerond. De programma-organisatie is in augustus 2025 opgehouden te bestaan, maar de projecten omgevingsvisie en omgevingsplan gaan door. In 2026 gaat het ‘anders werken onder de Omgevingswet’ verder opgepakt worden.
De Omgevingswet kent vier kerninstrumenten voor de gemeente te weten de omgevingsvisie, het omgevingsplan, het programma en de omgevingsvergunning. Op alle vier van deze kerninstrumenten vinden acties plaats.
Wat willen we bereiken? • Voldoende woningen voor de huidige inwoners van de gemeente en die economisch of sociaal verbonden zijn. • Voldoende en de juiste woningen in alle kernen versneld realiseren. • Ontwikkeling van nieuwe woonwijken waaronder de buitendijkse ontwikkeling Buitenstad die in 2025 fysiek van start is gegaan. • Voldoende woningen en opvang voor de aandachtsgroepen realiseren (urgenten, internationale werknemers, woonwagenbewoners, statushouders, asielzoekers, ouderen, studenten) • Aanvaardbaar woon- en leefkllimaat voor de aandachtsgroepen en de omgeving. • Plezier wonen, werken, winkelen en recreëren samen laten gaan. • Verbinding tussen inwoners • Aantrekkelijk leef- en vestigingsklimaat door community projecten te faciliteren. • Verdere ontwikkeling van de instrumenten van de Omgevingswet en het werken volgens de doelstellingen van deze wet.
38
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Wat gaan we daarvoor doen? Kernenbudget Het kernenbudget speelt een belangrijke rol in het ondersteunen van initiatieven die bijdragen aan de leefbaarheid en betrokkenheid in onze dorpen en kernen. We gaan het kernenbudget voortzetten, omdat het van grote waarde is voor de lokale gemeenschap. De huidige spelregels worden opgenomen in een regeling voor de budgetten van gebiedsgericht werken.
Regie op de Volkshuisvesting We gaan het volkshuisvestingsprogramma opstellen. Daarin staat opgenomen concreet hoeveel, waar en voor welke specifieke doelgroepen (urgenten, internationale werknemers, woonwagenbewoners, statushouders, asielzoekers) de gemeente Zaltbommel gaat bouwen. Dit valt onder de gemeentelijke opgave huisvesting aandachtsgroepen. Twee derde van de woningen in de nieuwbouwprojecten moet bestaan uit betaalbare huur- en koopwoningen en 25% levensloopbestendig. Daarnaast wordt de huisvestingsverordening en urgentieregeling regionaal opgesteld. Ook dit jaar blijven we actief toezien op de naleving van het beleid rondom de huisvesting van internationale werknemers. Bij situaties die in strijd zijn met het beleid vinden controles plaats. Verder blijven wij investeren in een duurzaam en leefbaar woonklimaat voor de internationale werknemers. De verhuurdersvergunning vormt hierbij een belangrijk instrument, dat niet alleen kwaliteitsborging stimuleert, maar ook kan worden ingezet om overlast tegen te gaan.
Omgevingswet Omgevingsvisie De omgevingsvisie is in 2022 na een uitgebreid participatie vastgesteld. In deze visie is bestaand beleid opgenomen. In 2025 is gestart met een herijking van de omgevingsvisie waarbij het doel is om een actueel en integraal beleid te hebben op de gehele fysieke leefomgeving. De omgevingsvisie is zelfbindend, transparant en inzichtelijk voor derden, vanuit het 'DNA' van de gemeente/gemeenschap, met oog voor de maatschappelijke opgaven en visie op behoud en ontwikkeling. Omgevingsplan De gemeente moet uiterlijk 31 december 2031 één omgevingsplan voor gemeente Zaltbommel hebben. De gemeente heeft tot 2032 de tijd om het omgevingsplan tijdelijk deel om te vormen tot een eigen omgevingsplan die is afgestemd op de situatie in de gemeente Zaltbommel. Langs twee sporen wordt hier invulling aan gegeven. Het eerste spoor bestaat uit de wijzigingen van het omgevingsplan die in de lijnorganisatie vorm krijgt. Het tweede spoor behelst de projectmatige aanpak voor het opstellen van het plan. Deze sporen worden continu op elkaar afgestemd. Programma De Omgevingswet kent naast bovenstaande instrumenten ook het programma en de omgevingsvergunning. De gemeente Zaltbommel werkt vanaf 2025 aan het leefbaarheidsprogramma.
Andere onderwerpen die in een programma kunnen worden vervat zijn bijvoorbeeld bedrijventerreinen, buitengebied maar ook duurzaamheid, mobiliteit, riolering etc. Mede op basis van de aangepaste omgevingsvisie kunnen deze omgevingsprogramma’s in 2026 worden opgepakt. Doorontwikkelen monitoringsprogramma Onder de Omgevingswet is het verplicht om de werking van de omgevingsvisie en het omgevingsplan te monitoren. Hiervoor is het nodig om een transparant en goed werkend monitoringsprogramma te hebben. Omgevingsvergunning Het behandelen van aanvragen omgevingsvergunning ligt bij de Omgevingsdienst Rivierenland en is elders in deze programmabegroting behandeld.
39
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Spreidingswet Met (zorg en woon) partners en andere belanghebbenden wordt de huisvesting en opvang van Oekraïense ontheemden, asielzoekers en statushouders) verder uitgewerkt en daar waar mogelijk gerealiseerd. De wettelijke taakstelling voor de opvang van asielzoekers in de gemeente Zaltbommel voor 2026 blijft 168 opvangplekken per 1 juli 2025. De gemeente Zaltbommel is verantwoordelijk voor de realisatie hiervan. Er zijn nog geen plekken gerealiseerd. Het aantal opvangplekken dat gemeente Zaltbommel volgens het verdeelbesluit moet realiseren wordt elk half jaar opnieuw vastgesteld. Op dit moment is de ontwikkeling van de opvangplekken kostenneutraal voor gemeenten, mits voldaan wordt aan de voorwaarden van het COA.
Nota Grondbeleid Zaltbommel is volop in beweging. De vraag naar woningen blijft groot, zowel binnen de stad als in onze dorpen. Tegelijkertijd willen we ruimte blijven bieden aan ondernemers, investeren in duurzaamheid en ons prachtige rivierenlandschap koesteren. Deze opgaven vragen om duidelijke keuzes. Grondbeleid is daarbij een belangrijk instrument om onze ambities waar te maken en maatschappelijke doelen te realiseren. Met deze in 2026 nieuw op te stellen nota leggen we vast hoe we de komende jaren omgaan met onze rol als grondeigenaar, regisseur en partner. Soms sturend, soms faciliterend, maar altijd met oog voor het algemeen belang en met aandacht voor kwaliteit, betaalbaarheid en duurzaamheid. We willen transparant en voorspelbaar zijn richting marktpartijen, inwoners en andere overheden. Deze nota vormt daarmee een stevig fundament onder de ruimtelijke ontwikkeling van onze gemeente.
Het Groene Huis Eind 2025 wordt definitief besloten over de praktische invulling van de toekomst van Het Groene Huis na de geplande opstart-/groeiperiode van vijf jaar. Vanaf 2026 verzelfstandigt Het Groene Huis: dat heeft organisatorische impact en mogelijk ook gevolgen voor de fysieke locatie die wordt gebruikt. Het is van belang om de transitie naar de verzelfstandiging zorgvuldig uit te voeren om de ontwikkelde meerwaarde uit de opstartfase te borgen.
Wat mag het kosten? Programma 9 Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening (bedragen x € 1.000) Lasten Ruimtelijke ordening Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) Wonen en bouwen Beheer overige gebouwen en gronden Totaal lasten
Werkelijk 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 1.520
956
1.340
1.365
1.370
1.370
2.861
2.897
2.172
2.775
4.483
165
3.081
2.946
3.776
3.744
3.705
3.703
1.259
970
1.191
1.149
1.144
1.163
8.721
7.769
8.478
9.032
10.701
6.400
457
107
107
107
107
107
3.328
2.829
2.171
3.165
4.896
382
2.138
1.385
2.021
2.021
2.021
2.021
723
465
494
494
494
494
6.645 -2.075
4.785 -2.983
4.793 -3.686
5.787 -3.245
7.517 -3.183
3.003 -3.397
1.571
250
539
419
442
245
351
341
515
305
305
305
-1.221 -3.296
91 -2.892
-24 -3.710
-115 -3.360
-137 -3.320
59 -3.338
Baten Ruimtelijke ordening Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) Wonen en bouwen Beheer overige gebouwen en gronden Totaal baten Saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat
40
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Omgevingsvisie Bommelerwaard • Woon (zorg) visie Bommelerwaard • Beleid Huisvesting internationale werknemers gemeente Zaltbommel 2022 • Uitvoeringsregels huisvesting internationale werknemers gemeente Zaltbommel 2025 • Omgevingsvisie 2022 • Woonwagen- en standplaatsen beleid 2025 Betrokken (verbonden) partijen • Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) • Regio Rivierenland • Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) • Waterschap Rivierenland • Provincie Gelderland • Woningcorporaties • Vastgoedbeleggers • Woningmarktpartijen Beleidsindicatoren Indicator Gemiddelde WOZ waarde Nieuw gebouwde woningen
Eenheid Duizend euro Aantal per 1.000 woningen
Demografische druk Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
% €
2025 2025
75,8 1.164
Bron CBS Basisregistratie adressen en gebouwen CBS COELO
€
2025
1.189
COELO
41
Periode 2025 2024
Zaltbommel 405 12,3
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
4. Paragrafen De regels voor het opstellen van een Programmabegroting zijn vastgelegd in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Volgens deze regels moeten wij minimaal de volgende acht paragrafen in onze begroting opnemen: • Lokale heffingen; • Weerstandsvermogen en risicobeheersing; • Onderhoud kapitaalgoederen; • Financiering; • Bedrijfsvoering; • Verbonden partijen; • Grondbeleid; • Openbaarheid. In de paragrafen behandelen we onderwerpen die van belang zijn voor het inzicht in de financiële positie. De paragrafen bevatten de beleidsuitgangspunten van hoe wij grip proberen te houden op deze activiteiten. Daarnaast bevatten de paragrafen een dwarsdoorsnede van de programma’s vanuit onderwerpen waaraan politieke of financiële risico’s verbonden zijn.
42
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
4.1. Lokale heffingen In deze paragraaf informeren wij u over het beleid en de ontwikkeling van de tarieven van lokale heffingen. Hierbij maken we een vergelijking met de buurgemeenten. Ook geven we een overzicht van de belastingopbrengsten, kostendekkendheid van de leges en tot slot vindt u informatie over het kwijtscheldingsbeleid. Alle genoemde tarieven in deze paragraaf zijn indicatief. Bij de vaststelling van de verordeningen in december worden de tarieven definitief bepaald op basis van de laatst bekende gegevens.
4.1.1. Beleid Lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van de gemeente Zaltbommel. De lokale heffingen en vooral de algemene dekkingsmiddelen zijn een belangrijk politiek instrument ter weging van beleidsbeslissingen. Ze maken integraal onderdeel uit van het gemeentelijk beleid. In deze paragraaf vermelden we de bestaande beleidsuitgangspunten en -voornemens en lichten we deze toe. Vervolgens analyseren we de uitkomsten. Hierbij vermelden we voor de woonlasten de tarieven. Voor de hoogte van de belastingen, rechten en tarieven gelden de volgende uitgangspunten: • Continu streven naar kostendekkendheid van leges, rechten en tarieven waartegenover concrete dienstverlening van de overheid staat; • De tarieven voor de belastingen en leges worden verhoogd met de prijsmutatie Bruto Binnenlands Product (BBP). Deze index wordt weergegeven in de circulaires van het Gemeentefonds. In deze begroting is de index uit de septembercirculaire gebruikt (2,5%); • De waarde-ontwikkeling van de WOZ-taxatie corrigeren we in het tarief OZB.
Het beleid van de lokale lasten nemen we op in de diverse belastingverordeningen: • Verordening onroerende-zaakbelastingen 2026; • Verordening roerende woon- en bedrijfsruimtebelasting 2026; • Verordening rioolheffing 2026; • Verordening rioolaansluitrechten 2026; • Verordening hondenbelasting 2026; • Verordening parkeerbelastingen 2026; • Verordening precariobelasting 2026; • Verordening marktgelden 2026; • Verordening forensenbelasting 2026; • Verordening reclamebelasting 2026; • Verordening toeristenbelasting 2026; • Verordening watertoeristenbelasting 2026; • Verordening lijkbezorgingsrechten 2026; • Legesverordening 2026.
43
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
4.1.2. Lokale lasten De lokale lastendruk is een indicator voor de mate waarin de inwoners van de gemeente Zaltbommel worden belast met de vastgestelde heffingen. Anderzijds is het een indicator voor de financiële positie van de gemeente in het provinciaal toetsingskader. Voor het bepalen van de lokale lastendruk zijn de heffingen bepalend die onvermijdelijk gepaard gaan met het wonen in de gemeente Zaltbommel. Dit zijn: de onroerendezaakbelastingen (OZB), de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Ondanks het feit dat de afvalstoffenheffing in Zaltbommel wordt bepaald door Avri, moet die heffing toch worden betrokken bij de bepaling van de lokale lastendruk. De onderstaande tabel geeft een overzicht van de lokale lastendruk per woonruimte voor een eigenaar/ bewoner. De hierbij gehanteerde uitgangspunten zijn: • Een huishouden, bestaande uit 3 personen; • De gemiddelde OZB lasten conform de Atlas van de lokale lasten van het Centrum voor Onderzoek van de Economie van Lagere Overheden (Coelo). • Een standaardtarief voor de rioolheffing; • Een standaardtarief afvalstoffenheffing. Deze uitgangspunten sluiten aan bij de gegevens die de provincie Gelderland gebruikt in de provinciale databank en de jaarlijkse Atlas van de lokale lasten van het Coelo. Lokale lastendruk (bedragen in €)
2024
2025
2026
Lastendruk specifiek huishouden - eigenaar/bewoner Onroerende zaakbelasting eigenaren Rioolheffing eenpersoonshuishouden Rioolheffing meerpersoonshuishouden Afvalstoffenheffing eenpersoonshuishouden Afvalstoffenheffing meerpersoonshuishouden
404 349 349 343 368
416 373 373 375 400
426 397 397 393 420
1.096 1.121
1.164 1.189
1.217 1.243
Totaal eenpersoonshuishouden Totaal meerpersoonshuishouden
4.1.3. Vergelijking met buurgemeenten Voor een vergelijking met onze buurgemeenten maken we gebruik van de gegevens van Coelo. Coelo is een onderzoeksinstituut dat jaarlijks alle lokale lasten van alle gemeenten vergelijkt. Zij brengt jaarlijks een atlas hierover uit. De gegevens hieronder zijn gebaseerd op de gegevens van de 'Atlas van lokale lasten 2025'. Vergelijking buurgemeenten (uit Coeloatlas 2025*) Woonlasten Eénpersoonshuishouden Meerpersoonshuishouden Rangnummer (nr. 1 heeft de laagste woonlasten, nr. 342 de hoogste)
Zaltbommel
Maasdriel
West Betuwe
Culemborg
Gelderland
1.164 1.189
1.076 1.111
1.384 1.402
1.148 1.172
966 1.055
287
250
333
278
0,0887 0,3009 0,2559
0,0868 0,3273 0,2571
0,0998 0,3155 0,2644
0,1010 0,3616 0,3832
0,1064 0,3144 0,2240
Afvalstoffenheffing Eénpersoonshuishouden Meerpersoonshuishouden
375 400
368 385
370 389
374 398
253 297
Rioolheffing woningen Eénpersoonshuishouden Meerpersoonshuishouden
373 373
260 278
491 491
280 280
220 249
OZB Tarief woningen (%) Tarief eigenaar niet-woningen (%) Tarief gebruiker niet-woningen (%)
44
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
4.1.4. Opbrengsten In deze paragraaf zijn zowel opbrengsten als tarieven opgenomen. De opbrengsten zijn opgenomen conform de begroting 2026. Als het gaat om tarieven zijn in de kolom begroting 2025 de tarieven opgenomen conform de vastgestelde belastingverordeningen 2025. Het kan zijn dat deze tarieven afwijken van de tarieven die in de Programmabegroting 2025 zijn opgenomen. Tijdens het opstellen van de Programmabegroting 2025 waren deze tarieven namelijk nog niet bekend. Voor de berekening van het tarief in de kolom begroting 2026 zijn de tarieven 2025 geïndexeerd met 2,5%. De gemeentelijke heffingen zijn te verdelen in de volgende twee categorieën: • Heffingen waarvan de opbrengst is gebonden (retributies en leges); • Heffingen waarvoor de opbrengst vrij besteedbaar is. De onderstaande tabel geeft de totaalopbrengst van de diverse gemeentelijke heffingen weer: Werkelijke opbrengst 2024
Geraamde opbrengst 2025
Geraamde opbrengst 2026
651 5.081 717 1.865 4.087 24 24
612 5.590 531 1.600 4.307 24 11
703 5.953 531 2.000 4.438 25 11
Totaal gebonden heffingen
12.449
12.675
13.661
Vrij besteedbaar Onroerende-zaakbelastingen Roerende woon- en bedrijfsruimtebelasting (Water)toeristenbelasting Forensenbelasting Reclamebelasting Hondenbelasting Precariobelasting Parkeerbelasting
8.985 3 439 25 238 166 18 699
9.439 4 336 26 245 166 18 762
9.675 4 344 27 251 170 18 781
Totaal vrij besteedbaar Totaal
10.573 23.022
10.996 23.671
11.270 24.931
Lokale heffingen bedragen x € 1.000 Gebonden heffingen Burgerzaken Rioolheffing Lijkbezorgingsrechten Bouwleges Afvalstoffenheffing Marktgelden APV
Burgerzaken Onder de naam burgerzaken heffen we leges voor het in behandeling nemen van aanvragen van onder andere paspoorten, rijbewijzen, burgerlijke stand (huwelijken) en naturalisatie. Voor 2026 worden de tarieven verhoogd met het inflatiepercentage van 2,5%. Voor de tarieven voor reisdocumenten en rijbewijzen sluiten we aan bij de landelijk bekend gemaakte tarieven. Opbrengsten (bedragen x € 1.000) Basisregistratie Personen (BRP) Burgerlijke stand Rijbewijzen Identificatie- en reisdocumenten Vreemdelingenzaken en naturalisatie Overige producten Totaal opbrengsten (bedragen x € 1.000)
45
Werkelijk 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 11 10 10 110 90 92 132 120 163 357 355 400 34 27 28 8 10 10 651
612
703
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Rioolheffing Rioolheffing heffen we over binnen onze gemeentegrenzen gelegen onroerende zaken. Voor 2026 worden de tarieven verhoogd met het inflatiepercentage van 2,5%, bovenop de noodzakelijke verhoging vanuit het vastgestelde WRP 2023-2027. In 2020 is een aanvang gemaakt met de aanleg van de riolering voor de glastuinbouw. Met de tuinders spraken we af dat we de kosten op twee wijzen verhalen. Ten eerste een aansluitbijdrage, ten tweede een rioolheffing. De aansluitbijdrage hebben we apart in rekening gebracht. Vanaf het belastingjaar 2021 is de bestaande verordening rioolheffing uitgebreid met een rioolheffing voor de glastuinbouw. Tarieven (in €) Eigenaarsrecht woning met directe aansluiting Eigenaarsrecht niet-woning tot € 500.000 met directe aansluiting Eigenaarsrecht niet-woning boven € 500.000 met directe aansluiting = bedrag + 0,0099% van de WOZ-waarde Eigenaarsrecht woning zonder directe aansluiting
Werkelijk 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 349,36 372,77 397,00 349,36 372,77 397,00 349,36 87,34
372,77 93,19
397,00 99,25
87,34
93,19
99,25
Eigenaarsrecht niet-woning tot € 500.000 zonder directe aansluiting Eigenaarsrecht niet-woning boven € 500.000 zonder directe aansluiting = bedrag + 0,0099% van de WOZ-waarde
87,34
93,19
99,25
Recreatie-object Glastuinbouw: bedrag per m2 kas- aansluitcapaciteit 0,5 m3/ha/uur Glastuinbouw: bedrag per m2 kas- aansluitcapaciteit 0,5 m3/ha/uur
174,68 0,1084 0,2169
186,38 0,1157 0,2314
198,50 0,1232 0,2465
Totaal opbrengsten (bedragen x € 1.000)
5.081
5.590
5.953
Lijkbezorgingsrechten Voor het gebruik van de begraafplaats en voor het verlenen van diensten in verband met de begraafplaats heffen we rechten. Wij hanteren als algemeen uitgangspunt dat we de tarieven voor de begrafenisrechten alleen met de inflatiecorrectie aanpassen, echter voor 2026 is besloten om geen inflatiecorrectie (indexatie) toe te passen. Overige mutaties in opbrengsten zijn het gevolg van inschatting van het aantal begravingen/ verlengingen, die verschillen per jaar. Opbrengsten (bedragen x € 1.000) Begraafrechten Begraven/plaatsen urn Onderhoud begraafplaats Totaal opbrengsten (bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 285 316 316 335 118 118 97 97 97 717
531
531
Bouwleges We brengen bouwleges in rekening voor het in behandeling nemen van aanvragen voor het verlenen van een omgevingsvergunning voor een project. De bouwleges berekenen we op basis van een percentage van de bouwkosten. Opbrengsten (bedragen x € 1.000) Bouwleges Totaal opbrengsten (bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 1.865 1.600 2.000 1.865
1.600
2.000
Afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing wordt in rekening gebracht bij de gebruiker van een perceel waaruit huishoudelijk afval kan ontstaan. De aanslag wordt berekend op basis van een basistarief per jaar, met daarnaast een tarief per lediging in een restafvalcontainer. De uitvoering geschiedt door Avri. Opbrengsten (bedragen x € 1.000) Afvalstoffenheffing Totaal opbrengsten (bedragen x € 1.000)
46
Werkelijk 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 4.087 4.307 4.438 4.087
4.307
4.438
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Marktgelden Onder de naam marktgelden heffen we rechten voor het tijdens marktdagen innemen van standplaatsen of het plaatsen van kramen op plaatsen die als marktterrein zijn aangewezen. Opbrengsten (bedragen x € 1.000) Zaterdagmarkt per strekkende meter plaatsruimte Overige dagen per strekkende meter plaatsruimte Totaal opbrengsten (bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 2,75 2,82 2,89 2,00 2,05 2,10 24
24
25
APV Onder de naam APV heffen we leges voor het in behandeling nemen van aanvragen voor het verkrijgen van een Drank- en Horecavergunning of voor het in behandeling nemen van aanvragen om een vergunning voor het organiseren van evenementen. Ook vallen hier ontheffingen van de winkeltijdenwet en de huisvesting van arbeidsmigranten onder. Opbrengsten (bedragen x € 1.000) APV Totaal opbrengsten (bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 24 11 11 24
11
11
Onroerende-zaakbelasting Onroerende-zaakbelastingen heffen we over objecten die binnen de gemeentegrenzen liggen. We maken een onderscheid in de volgende belastingen: • Een gebruikersbelasting van degenen die bij het begin van het kalenderjaar onroerende zaken gebruiken. Dit geldt niet voor woningen; • Een eigenarenbelasting van degenen die bij het begin van het kalenderjaar eigenaar zijn van onroerende zaken (formeel: “het genot hebben krachtens eigendom, bezit of beperkt recht”). De heffingsgrondslag is de waarde van de onroerende zaak naar peildatum 1 januari 2025. De tarieven voor 2026 baseren we op het tarief van 2025, aangepast met het inflatiecijfer van 2,5%. Hierbij houden we rekening met de aanpassing tussen de vorige waardepeildatum 1 januari 2024 en de voor het begrotingsjaar geldende waardepeildatum 1 januari 2025. Het tarief van de onroerende-zaakbelasting geven we weer als een percentage van de waarde van een onroerende zaak. Tarieven (% van de waarde van een onroerende zaak) Woningen eigendom Niet-woningen eigendom Niet-woningen gebruik Totaal opbrengsten (bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 0,0928% 0,0920% 0,0844% 0,2947% 0,2989% 0,3002% 0,2507% 0,2543% 0,2554% 8.985
9.439
9.675
Roerende woon- en bedrijfsruimtebelasting Roerende woon- en bedrijfsruimtebelastingen heffen we van de roerende woon- en bedrijfsruimten die binnen onze gemeentegrenzen liggen. Deze ruimten zijn duurzaam aan een plaats gebonden en dienen voor permanente bewoning of permanent gebruik. Deze belasting heeft als belangrijk doel het gelijkstellen van onroerende en roerende zaken. De tariefstelling is dan ook gelijk aan de tariefstelling van de OZB. Tarieven (% van de waarde van een roerende zaak) Woningen eigendom Eigendom Gebruik Totaal opbrengsten (bedragen x € 1.000)
47
Werkelijk 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 0,0928% 0,0920% 0,0844% 0,2947% 0,2989% 0,3002% 0,2507% 0,2543% 0,2554% 3
4
4
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Toeristenbelasting Toeristenbelasting heffen we voor het verblijf van personen in onze gemeente die niet in de basisregistratie personen staan ingeschreven. Voor het tarief per overnachting maken we onderscheid tussen een hotel-, een campingovernachting en een overnachting in overige verblijfsvormen. Tarieven (in €) Hotelovernachting Pensionovernachting/overnachting in overige verblijfsvormen Campingovernachting Overnachting in jachthaven per etmaal Totaal opbrengsten (bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 2,57 2,64 2,71 2,57 2,64 2,71 0,92 0,94 0,97 0,92 0,94 0,97 439
336
344
Forensenbelasting Forensenbelasting heffen we van natuurlijke personen die, zonder in de gemeente hun hoofdverblijf te hebben, er gedurende het belastingjaar meer dan negentig maal nachtverblijf houden of meer dan negentig dagen voor hen of hun gezin een gemeubileerde woning beschikbaar houden. Het tarief baseren we op het tarief van 2025, aangepast met het inflatiecorrectie van 2,5%. Tarieven (in €) Woning Totaal opbrengsten (bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 229,00 235,00 240,87 25
26
27
Reclamebelasting Reclamebelasting heffen we van openbare aankondigingen, zichtbaar vanaf de openbare weg. In juli 2017 voerden we deze belasting in voor de binnenstad en in juli 2018 voor het bedrijventerrein in Zaltbommel. Deze belasting heffen we alleen van aankondigingen. De heffingsmaatstaf is afhankelijk van de WOZ-waarde. De opbrengst stellen we beschikbaar aan SOBZ en het Binnenstadsfonds. Tarieven op basis van WOZ-waarde (bedragen in €) voor de binnenstad Minder dan € 75.000 Van € 75.000-€ 150.000 Van € 150.000-€ 350.000 Van € 350.000-€ 500.000 Van € 500.000-€ 700.000 Van € 700.000 of meer Totaal opbrengsten (bedragen x € 1.000) Tarieven op basis van WOZ-waarde (bedragen in €) voor bedrijventerrein Minder dan € 100.000 Van € 100.000-€ 250.000 Van € 250.000-€ 500.000 Van € 500.000-€ 1.000.000 Van € 1.000.000-€ 2.500.000 Van € 2.500.000-€ 5.000.000 Van € 5.000.000-€ 10.000.000 Van € 10.000.000 of meer Totaal opbrengsten (bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 306,00 314,00 322,00 428,00 440,00 451,00 550,00 565,00 579,00 673,00 691,00 708,00 795,00 816,00 836,00 918,00 943,00 967,00 77
92
94
Werkelijk 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 145,00 149,00 153,00 361,00 371,00 380,00 723,00 743,00 762,00 1.084,00 1.113,00 1.141,00 1.445,00 1.484,00 1.521,00 2.168,00 2.227,00 2.283,00 3.854,00 3.958,00 4.057,00 8.670,00 8.904,00 9.127,00 161
153
157
Hondenbelasting Hondenbelasting heffen we van personen die één of meer honden houden. Door regelmatig controles ter plaatse uit te voeren voorkomen we dat burgers ten onrechte te veel of te weinig hondenbelasting betalen. Het tarief voor 2026 baseren we op het tarief van 2025, aangepast met het inflatiecijfer van 2,5%. Tarieven (in €) Eerste hond Tweede hond Meer dan 2 honden Per kennel Totaal opbrengsten (bedragen x € 1.000)
48
Werkelijk 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 57,04 58,58 60,04 75,72 77,76 79,71 94,63 97,19 99,61 423,08 443,75 454,84 166
166
170
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Precariobelastingen Precariobelasting heffen we voor voorwerpen onder, op of boven voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond voor kabels, leidingen en terrassen. Op 1 juni 2011 voerden we deze belasting in. Vanaf 2022 is het niet meer mogelijk om precariobelasting te heffen op netwerken die nutsbedrijven in, op of boven gemeentegrond exploiteren. Tarieven (in €) Kabels, leidingen en buizen per vierkante meter Terras, gebied A per vierkante meter Terras, gebied B per vierkante meter Totaal opbrengsten (bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 3,30 3,39 3,47 63,90 65,63 67,27 23,70 24,34 24,95 18
18
18
Parkeerbelastingen Onder de naam parkeerbelastingen heffen we de volgende belastingen: een belasting voor het parkeren van een voertuig op een te bepalen plaats, tijdstip en wijze én een belasting voor een door de gemeente verleende vergunning voor het parkeren van een voertuig op de in die vergunning aangegeven plaats en wijze. Naast de parkeerinkomsten zijn er inkomsten uit naheffingen parkeerbelasting. De opbrengsten van parkeergelden (inclusief vergunningen) vormen een regulerende belasting. We zetten deze belasting in om het parkeergedrag van automobilisten te beïnvloeden. Tarieven (in €) Zone Oranje Zone Groen Parkeerkraskaarten voor 2 uur Parkeerboetes 1e vergunning particulieren 2e vergunning particulieren 1e vergunning bedrijven 2e vergunning bedrijven Vergunning arts Zorgvergunningen Opbrengst parkeerbelasting (bedragen x € 1.000) Opbrengst naheffingsaanslagen parkeren (bedragen x € 1.000) Opbrengst parkeervergunningen (bedragen x € 1.000) Totaal opbrengsten (bedragen x € 1.000)
49
Werkelijk 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 1,40 1,40 1,44 0,84 0,84 0,86 0,80 0,80 0,82 67,50 77,00 79,00 99,00 99,00 101,00 146,00 146,00 150,00 320,00 320,00 328,00 473,00 473,00 485,00 345,00 345,00 354,00 77,50 77,50 79,00 456 532 545 15 122 125 228 108 111 699
762
781
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
4.1.5. Kostendekkendheid leges en heffingen Wij leveren op aanvraag van individuele inwoners een uiteenlopend pakket aan diensten. Door het heffen van leges verhalen we de gemaakte kosten op diegene die de dienst afneemt. De leges mogen maximaal kostendekkend zijn. Dit betekent dat per verordening het totaal van de legesinkomsten niet hoger mag zijn dan het totaal aan toerekenbare kosten. Deze toets geldt op het totaal 'hoofdstuk' van de legesverordening. Beleid kostendekkendheid Ons beleidsuitgangspunt is kostendekkendheid van de leges, waarbij we alle toerekenbare kosten doorberekenen. Hiertoe behoren bijvoorbeeld ook de kosten voor overhead en de toerekenbare BTW. Op deze manier betaalt de aanvrager alle kosten die samenhangen met de dienstverlening, en komen deze kosten niet ten laste van onze algemene middelen. Wij hanteren hierbij het principe ‘de vervuiler betaalt’. Uitgangspunt is dat leges zoveel mogelijk op zichzelf kostendekkend moeten zijn. Binnen de bouwleges is er bijvoorbeeld sprake van een degressief legestarief. Hierdoor betalen grote bouwprojecten een lager percentage over de bouwsom dan kleinere bouwprojecten. Reinigingsheffingen Avri Avri verzorgt de inzameling van afval. Wij rekenen hieraan geen eigen kosten toe, met uitzondering van een bedrag voor zwerfvuil. De mate van kostendekkendheid wordt door Avri geborgd.