Programmabegroting 2026 Zaltbommel
Tekst van het document
Programmabegroting 2026
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
INHOUDSOPGAVE 1. Voorwoord en leeswijzer / 3 1.1. Voorwoord / 3 1.2. Leeswijzer / 4 2. Begroting in vogelvlucht / 5 2.1. Financiële samenvatting / 5 2.2. Septembercirculaire / 7 2.3. Structureel Begrotingssaldo / 9 2.4. Samenstelling van het bestuur / 10 3. Programma's / 11 3.1. Programma Bestuur en burgerzaken / 11 3.2. Programma Veiligheid / 14 3.3. Programma Verkeer, vervoer en waterstaat / 17 3.4. Programma Economie / 20 3.5. Programma Onderwijs / 23 3.6. Programma Sport, cultuur en recreatie / 26 3.7. Programma Sociaal domein / 29 3.8. Programma Volksgezondheid en milieu / 34 3.9. Programma Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing / 38 4. Paragrafen / 42 4.1. Lokale heffingen / 43 4.2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing / 53 4.3. Onderhoud kapitaalgoederen / 61 4.4. Financiering / 66 4.5. Bedrijfsvoering / 70 4.6. Verbonden partijen / 72 4.7. Grondbeleid / 85 4.8. Openbaarheid / 90 5. Financiële begroting / 91 5.1. Uitgangspunten Programmabegroting 2026 / 91 5.2. Overzicht baten en lasten / 93 5.3. Incidentele baten en lasten / 96 5.4. Algemene dekkingsmiddelen / 99 5.5. Overhead / 100 5.6. Vennootschapsbelasting / 101 5.7. Onvoorzien / 102 5.8. Geprognosticeerde balans en EMU saldo / 103 5.9. Reserves / 105 5.10. Voorzieningen / 106 5.11. Meerjareninvesteringsoverzicht / 107 Bijlagen / 108 Bijlage 1: Overzicht baten en lasten per taakveld / 108
2
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
1. Voorwoord en leeswijzer 1.1. Voorwoord Beste lezer, Met trots presenteren wij de sluitende Programmabegroting 2026 van de gemeente Zaltbommel. Hierin vertellen we over onze plannen om onze lokale samenleving nog beter te dienen. We doen dit voor en met onze inwoners, ondernemers, bezoekers en iedereen die Zaltbommel liefheeft. In onze Programmabegroting 2026 staat hoe we onze ambities financieel uitwerken. Mede door het stevige financiële beleid van de afgelopen jaren ondervindt gemeente Zaltbommel minder hinder van het 'ravijnjaar' van het gemeentefonds. In de Perspectiefnota 2026 is de financiële ruimte benut om bestuurlijke ambities waar te maken. Deze ambities zijn verwerkt in deze begroting. Bovendien is er financiële ruimte voor de volgende bestuursperiode. Zaltbommel is financieel gezond en we voeren vele plannen uit. We kunnen samen met onze inwoners, ondernemers, maatschappelijke partners en andere overheden de uitdagingen aan. Het motto van ons bestuursakkoord is ‘Blijven bouwen’. Als college bouwen we dan ook verder aan Zaltbommel en haar prachtige dorpen. We benadrukken de identiteit van onze stad en koesteren de schoonheid van de dorpen die onze gemeenschap rijk is. Zaltbommel is een fijne gemeente om in te wonen en te werken. Dat houden wij graag zo. Zo zijn we verheugd dat we in 2026 meer woningen gaan bouwen dan volgens de Woondeal noodzakelijk is.
Want letterlijk blijven bouwen is hard nodig voor onze inwoners. Naast woningbouw staat de versterking van sociaal-culturele voorzieningen hoog op de agenda. In deze begroting zijn middelen vrijgemaakt om de volgende stap te zetten in de ontwikkeling van de Sint Maartenskerk. Daarmee maken we mogelijk dat de kerk het hele jaar door te gebruiken is voor kerkdiensten, evenementen en als buurthuis. Ook is er geld gereserveerd voor de nieuwbouw van het multifunctioneel sociaal-cultureel centrum 'De Poorterij'. De voorbereidingen hiervoor zijn inmiddels in volle gang. Het college is er enorm trots op dat deze mooie voorzieningen in onze gemeente worden gebouwd. Bovendien vinden we het van belang om de lokale economie verder te verstevigen. Samen met Tiel en Maasbommel blazen we het begrip Hanzestad nieuw leven in. We verbreden daarmee het recreatieve en toeristische aanbod in de regio. Onze historische krachten bieden ons op die manier perspectief voor de toekomst. In de Programmabegroting 2026 delen we onze belangrijkste beleidspunten. In elk programma hebben we aandacht voor de laatste ontwikkelingen, wat we willen bereiken en wat we daarvoor gaan doen. We blijven vooroplopen in het sociaal domein, door onder de noemer ‘Samen Verder’ met partners toe te werken naar een veilige thuissituatie voor de gezinnen in onze gemeente.
Zij die het nodig hebben, kunnen rekenen op tijdige en passende ondersteuning. Als college zijn we ambitieus en realistisch. Samen met onze ambtelijke organisatie, die zich inzet voor uw gemeente, bouwen we aan de toekomst van Zaltbommel! College van burgemeester & wethouders
3
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
1.2. Leeswijzer Uitgangspunten De Programmabegroting 2026 is opgebouwd volgens de uitgangspunten die zijn opgenomen bij de Perspectiefnota 2026. Deze programmabegroting volgt wettelijke voorschriften en is opgebouwd uit de beleidsbegroting en de financiële begroting. De begrotingsprogramma’s en de paragrafen vormen samen de beleidsbegroting. De financiële begroting bestaat uit de uiteenzettingen van de financiële positie (inclusief de toelichting daarop) en uit een overzicht van baten en lasten. Dit noemen we ook wel de autorisatiefunctie. Daar waar in tabellen de bedragen zijn afgerond, wordt in de totaaltelling toch gerekend met de onafgeronde bedragen. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. De programma's De begrotingsprogramma’s zijn het hart van de begroting. In de programma’s geven wij richting aan het te voeren beleid op de verschillende gemeentelijke beleidsterreinen. Ieder programma heeft dezelfde opbouw. De programma’s beschrijven we kort en kernachtig. De going-concernzaken nemen wij hierin niet op. In de begroting gaat het immers om de beantwoording van de navolgende drie vragen: • Wat willen we bereiken? • Wat gaan we daarvoor doen? • Wat mag het kosten? Wat willen we bereiken? Als antwoord op de vraag 'Wat willen we bereiken?' geven we aan wat we als hoofddoelstelling van het beleid zien. Het gaat dus om het te bereiken effect.
In de tabellen onder de hoofddoelstelling drukken wij dit effect uit in een indicator. Indicatoren zijn een instrument voor het zichtbaar maken van bepaalde meetbare aspecten van de doelstelling. Hierbij merken we op dat wij als gemeente niet altijd directe invloed hebben op de indicatoren. Wat gaan we daarvoor doen? Wij beantwoorden in de programmabegroting de vraag 'Wat gaan we daarvoor doen?'. In dit onderdeel geven wij aan welke concrete acties wij willen ondernemen om het gewenste effect te bereiken. Dit geven wij weer in de operationele doelstellingen en de acties voor 2026. Wat mag het kosten? Tenslotte beantwoorden wij de vraag 'Wat mag het kosten?'. Bij dit onderdeel presenteren wij de baten en lasten per taakveld en het totaal van het hele programma. Algemene Dekkingsmiddelen Dit hoofdstuk staat in het teken van de vraag 'Hoe gaan we het allemaal betalen?'. Paragrafen De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van een aantal financiële aspecten uit de begroting. Bekende voorbeelden van een dergelijk perspectief zijn de lokale heffingen en het onderhoud van de kapitaalgoederen. Elementen van deze aspecten komen voor in meerdere programma’s, maar worden in de paragrafen als geheel beschouwd. De door uw raad vastgelegde beleidsuitgangspunten lichten wij toe. Ook duiden wij relevante ontwikkelingen.
Financiële begroting In de financiële begroting nemen we de bij de Perspectiefnota 2026 vastgestelde uitgangspunten op. Ook vatten wij hier de baten en lasten per programma samen, en presenteren we een overzicht van de incidentele baten en lasten per programma en het overzicht van de reserves en voorzieningen.
4
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
2. Begroting in vogelvlucht Begin juli stelde uw raad de Perspectiefnota 2026 vast. In de perspectiefnota brachten wij accenten op het te voeren beleid aan. In deze financiële samenvatting laten wij de financiële impact van de beleidsaccenten op de begroting zien en brengen wij het structureel begrotingssaldo in beeld.
2.1. Financiële samenvatting Bij de Perspectiefnota 2026 is voor het jaar 2026 een positief saldo gepresenteerd van € 174.000 als saldo voor de Programmabegroting 2026. In de perspectiefnota zijn de effecten van de beleidsprioriteiten, de Meicirculaire 2025 en effecten van Gemeenschappelijke Regelingen opgenomen. Na het vaststellen van de Perspectiefnota 2026 heeft zich een aantal ontwikkelingen voorgedaan die zijn meegenomen in deze begroting. Dit betreft een aantal autonome ontwikkelingen en de effecten van de Septembercirculaire 2025. In de onderstaande tabel ziet u de financiële impact van deze ontwikkelingen. Bedragen x € 1.000
2026
2027
2028
2029
Begrotingssaldo Programmabegroting 2025
200
181
197
295
-28 3.986 -1.542 -2.442
105 4.116 -2.484 -1.732
193 3.144 -2.420 -924
-12 3.318 -2.420 -998
Saldo voor Programmabegroting 2026
174
186
189
184
Totaal autonome ontwikkelingen
553
243
126
109
Effect Septembercirculaire 2025
-103
-9
-130
184
Storting in Algemene Reserve
-400
-200
0
0
Stelpost Beleidsvoornemens
0
0
0
-250
Begrotingssaldo 2026-2029
224
220
184
227
Reeds genomen besluiten Effect Meicirculaire 2025 Effect Bestuursrapportage 2025 Effect Perspectiefnota 2026
Reeds genomen besluiten Zie hieronder voor een overzicht van reeds genomen besluiten met impact op het begrotingssaldo sinds de vaststelling van de Programmabegroting 2025. Effecten Meicirculaire 2025 Dit betreft het financieel effect van de Meicirculaire 2025. Effecten Bestuursrapportage 2025 De Bestuursrapportage is vastgesteld in de raad van september 2025. Deze heeft een negatief effect op het saldo van € 1.542.000 in 2026. Effecten Perspectiefnota 2026 De Perspectiefnota 2026 is reeds vastgesteld door uw raad. Hierin zijn de effecten van de beleidsprioriteiten verwerkt. Het resultaat van deze perspectiefnota heeft een financieel effect op het meerjaren begrotingssaldo.
5
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Autonome ontwikkelingen Diverse autonome ontwikkelingen hebben geleid tot aanpassingen in de begroting. De voornaamste ontwikkelingen zijn aanpassing salarislasten, declarabele uren, rentelasten en aanpassing van de kapitaallasten. Dit laatste is als gevolg van het uitstellen van investeringen en heeft voornamelijk een effect in 2026 (ongeveer € 500.000) en in 2027 (ongeveer € 200.000). Septembercirculaire 2025 Zie hiervoor een uitgebreide toelichting in hoofdstuk 2.2. Storting in Algemene reserve Het positieve begrotingsresultaat in 2026 en 2027 biedt de mogelijkheid om incidenteel een extra storting te doen in onze Algemene reserve. Stelpost Beleidsvoornemens In 2029 wordt er structureel € 250.000 in de stelpost gestort voor toekomstige plannen. De hoogte van de stelpost beleidsvoornemens is hieronder gepresenteerd. Daarbij is rekening gehouden met de financiële effecten van de Sint Maartenskerk en Sociaal Cultureel Centrum zoals opgenomen in de Perspectiefnota 2026. Bedragen x € 1.000 Stand beleidsvoornemens bij Perspectiefnota 2026 Effect op beleidsvoornemens
2026 292 -
2027 252 -
2028 201 -
2029 351 250
Stand beleidsvoornemens na Begroting 2026
292
252
201
601
Begrotingssaldo 2026-2029 Het begrotingssaldo is alle jaren positief en daarmee sluitend.
6
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
2.2. Septembercirculaire De inkomsten uit het gemeentefonds zijn de grootste structurele inkomstenbron van de gemeente. Er verschijnen drie circulaires per jaar: de Meicirculaire, de Septembercirculaire en de Decembercirculaire. Nu is de Septembercirculaire 2025 verschenen. Die is gebaseerd op de Miljoenennota van het Rijk. De Septembercirculaire verwerken we in onze (meerjaren-)begroting 2026. In de Perspectiefnota 2026 zijn de gegevens uit de Meicirculaire 2025 opgenomen. We vergelijken nu de Septembercirculaire 2025 met de Meicirculaire 2025, die in de Perspectiefnota 2026 is opgenomen. Onder de tabel geven we een toelichting op de afzonderlijke posten en stippen we enkele ontwikkelingen aan. De bedragen voor 2025 stellen we nu ook vast en verwerken we nog in de begroting 2025. De bedragen voor 2026 en verder zijn van invloed op ons meerjarenperspectief vanaf 2026.
Septembercirculaire 2025 Meicirculaire 2025 Mutatie gemeentefonds totaal
2025 64.577 63.057 1.520
2026 65.312 64.319 992
2027 64.881 64.715 166
2028 63.549 63.559 -9
2029 64.430 64.125 306
1. Wet integrale suïcidepreventie 2. Hervormingsagenda Jeugd 2023 en 2024 3. Implementatie Participatiewet in balans 4. Vervroegde Tweede Kamer verkiezingen 5. Participatie 6. Spreidingswet 7. CDOKE - Duurzaamheid 8. Overheidsbrede Dienstverlening Totaal taakmutaties
1.090 37 100 48 36 1.311
13 16 51 908 27 1.014
13 54 27 94
13 27 40
14 27 41
358
-
-
-
-
567
-81 -103
-81 -9
-81 -130
-81 184
9. Achterliggende jaren 10. Aanvulling loon- en prijsindex eigen begroting Vrij besteedbaar Saldo
Toelichting op de taakmutaties 1. Wet integrale suïcidepreventie Op 1 januari 2026 treedt de Wet integrale suïcidespreventie in werking. Gemeenten worden op grond van deze wet geacht suïcidepreventie in hun gezondheidsbeleid op te nemen en uit te voeren. Hiertoe wordt vanaf 2026 jaarlijks € 10 miljoen beschikbaar gesteld. 2. Hervormingsagenda Jeugd 2023 en 2024 Naar aanleiding van de eerdere afspraken in het voorjaar met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft het kabinet besloten tot compensatie van de incidentele tekorten 2023 en 2024 in de jeugdzorg. Gemeenten ontvangen in totaal € 728 miljoen van het Rijk die ze kunnen inzetten ter ondersteuning van de transformatie van de Jeugdhulp conform de afspraken in de Hervormingsagenda. Het gaat dan om het versterken van de sociale basis en stevige lokale teams, met tevens aandacht voor het verbeteren van kind- en gezinsbescherming en de bredere integrale aanpak sociaal domein. 3. Implementatie Participatiewet in balans Het wetsvoorstel Participatiewet in Balans is een initiatief om de Participatiewet te vereenvoudigen en te verbeteren, met name door meer maatwerk, versoepeling van regels en een menselijkere aanpak. In totaal wordt er € 58,1 miljoen aan de algemene uitkering toegevoegd. Er wordt € 55,5 miljoen beschikbaar gesteld in de periode 2025-2030 ten behoeve van de implementatie van deze wet.
Deze € 55,5 miljoen is inclusief een bijdrage voor de regeling Verrekenen. De bijdrage voor de regeling Verrekenen start in 2026 met € 500.000.
7
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
4. Vervroegde Tweede Kamer verkiezingen Het kabinet stelt eenmalig € 60 miljoen beschikbaar aan gemeenten voor de organisatie van de vervroegde Tweede Kamerverkiezing op 29 oktober. Het kabinet heeft dit besloten na overleg met de VNG. Deze vergoeding is aanvullend op de vergoeding die gemeenten jaarlijks via het gemeentefonds krijgen voor de uitvoering van hun wettelijke taken bij het organiseren van verkiezingen. 5. Participatie In de periode 2025-2027 wordt in totaal ruim € 110 miljoen beschikbaar gesteld om de werking van loonkostensubsidie (LKS) bij beschut werk te verbeteren. Uit onderzoek blijkt dat de loonwaardesystematiek die hier nu voor wordt gebruikt, veelal leidt tot een overschatting van de loonwaarde en daarmee tot een te lage vaststelling van de LKS. Deze maatregel vergt een wetswijziging die naar verwachting in 2028 in werking zal treden. Tot het moment dat de wetswijziging is gerealiseerd worden de extra middelen toegevoegd aan de Rijksbijdrage beschut werk via de IU Participatie. Na de inwerkingtreding van de wijziging zullen de extra middelen onderdeel worden van het budget voor de bijstand en loonkostensubsidies. 6. Spreidingswet Vanuit de Spreidingswet hebben gemeenten een nieuwe taak gekregen in het zoeken naar opvangplekken (zie ook paragraaf 3.2.3 van de decembercirculaire 2024). Zij ontvangen hiervoor middelen vanuit het gemeentefonds.
Voor gemeenten is er een bijdrage van in totaal € 15,3 miljoen beschikbaar. Elke gemeente ontvangt een vast bedrag van € 20.000. Het resterende bedrag wordt verdeeld op basis van de verdeling van het aantal opvangplaatsen per gemeente. 7. CDOKE - Duurzaamheid De decentralisatie-uitkering CDOKE vervangt de SPUK CDOKE. In 2026 wordt een totaalbedrag van ruim € 666 miljoen beschikbaar gesteld aan gemeenten om uitvoering te kunnen geven aan hun taken op het gebied van klimaat- en energiebeleid. Hiervan wordt € 30,5 miljoen in een volgende circulaire verdeeld op basis van een in overleg met de VNG nog vast te stellen verdeelsleutel. De middelen zijn ook beschikbaar voor de periode 2027 t/m 2030, maar de uitkeringsvorm na 2026 is nog niet bepaald. Deze decentralisatie-uitkering bestaat uit basisfinanciering en planfinanciering. Alle gemeenten ontvangen basisfinanciering ten behoeve van de vergroting van hun capaciteit (bemensing) voor de uitvoering van het klimaat- en energiebeleid. Daarnaast zijn aanvullend middelen beschikbaar voor gemeenten die in 2024 of 2025 planfinanciering hebben aangevraagd voor bijvoorbeeld het instellen van een zero emissie-zone, het aanleggen van zonneweiden of windparken en het aardgasvrij maken van woningen.
Gemeenten aan wie in 2024 of 2025 planfinanciering is toegezegd, kunnen op deze middelen rekenen tot het plan is afgerond (mits dit voor 2030 is) of de maximale termijn voor de planfinanciering is bereikt (tot 2030). Na afronding van deze plannen (mits dit voor 2030 is) worden deze planfinancieringsmiddelen herverdeeld over gemeenten zodat aanvullende plannen gefinancierd kunnen worden. 8. Overheidsbrede Dienstverlening De SPUK Informatiepunten Digitale Overheid (IDO) wordt vanaf 2026 omgezet naar de decentralisatie-uitkering Overheidsbrede Dienstverlening. Via deze decentralisatie-uitkering worden gemeenten gefaciliteerd om laagdrempelige en empathische ondersteuning te bieden bij regelzaken met de (digitale) overheid en om hun regierol in het lokale netwerk in te vullen. Hiervoor is vanaf 2026 een structurele bijdrage van € 15,4 miljoen beschikbaar. Met deze decentralisatie-uitkering kunnen gemeenten, vanuit hun regiorol, lokaal bepalen waar en welke vorm van ondersteuning het meest passend is. De verdeling van de middelen over gemeenten is gebaseerd op het aantal inwoners en het aantal lager opgeleiden in gemeenten. 9. Achterliggende jaren Dit betreffen afrekeningen van het gemeentefonds voor de jaren 2023 en 2024 die betrekking hebben op definitief vastgestelde maatstaven en onderlinge verdelingen onder alle gemeenten.
8
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
10. Aanvulling loon- en prijsindex eigen begroting We begroten ook de indexeringen van onze eigen begrotingsposten (lonen, externe kosten, en belasting- en legesinkomsten). Hierbij hanteren we in beginsel dezelfde percentages als in de septembercirculaire. Dit bedrag is een wijziging op de bedragen die we in de Perspectiefnota 2026, op basis van de Meicirculaire 2025, hebben opgenomen. Vrij besteedbaar Na verwerken van de taakmutaties op de afzonderlijke budgetten en de ophoging van de stelpost indexering is de rest van het saldo vrij besteedbaar. Daarom muteren we dit op ons begrotingssaldo.
2.3. Structureel Begrotingssaldo De begroting moet structureel en reëel in evenwicht zijn. In onderstaand overzicht wordt het structurele begrotingssaldo gepresenteerd. Hiermee laten we zien in hoeverre de begroting structureel sluitend is. Daarvoor wordt het begrotingssaldo opgeschoond met incidentele baten en lasten (zie hoofdstuk incidentele baten en lasten) die van invloed zijn op het structurele saldo. Bedragen x € 1.000 Saldo baten en lasten voor inzet reserves Toevoeging en onttrekking aan reserves
2026 2.101 -1.877
2027 1.272 -1.052
2028 1.335 -1.151
2029 1.487 -1.260
Begrotingssaldo na bestemming Saldo incidentele baten en lasten
224 2.316
220 1.152
184 -153
227 197
Structureel begrotingssaldo
2.540
1.371
31
424
Het structureel begrotingssaldo wordt berekend door de totale lasten en baten te verminderen met het saldo van de incidentele baten en lasten. Het saldo dat over blijft geeft het structureel begrotingssaldo weer. Het structureel begrotingssaldo geeft inzicht in de financiële mogelijkheden en voorkomt onaangename verrassingen. Daarnaast is het een belangrijk sturingsinstrument voor de toezichthouder, de toezichthouder toetst namelijk of de begroting structureel in evenwicht is. Op basis van de hierboven opgenomen tabel kan worden geconcludeerd dat de Programmabegroting 2026-2029 structureel in evenwicht is.
9
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
2.4. Samenstelling van het bestuur Gemeenteraad De gemeenteraad van de gemeente Zaltbommel telt 21 raadsleden. De zetelverdeling is als volgt: • ZVV 5 zetels • SGP 5 zetels • VVD 3 zetels • ChristenUnie 2 zetels • CDA 1 zetel • PvdA 1 zetel • D66 1 zetel • SP 1 zetel • Groenlinks 1 zetel • BVNL 1 zetel College van burgemeester en wethouders (B&W) Het college van B&W van de gemeente Zaltbommel telt vier leden. De portefeuilleverdeling per 1 september 2024 is als volgt: Burgemeester Bakermans Portefeuille: Integrale handhaving, Communicatie en externe betrekkingen, Mediabeleid, Kabinetszaken, Brandweer, Politie, Externe veiligheid (coördinatie), Handhavingsbeleid, Juridische zaken, Bezwaar- en beroepsprocedures en Veiligheid gaswinning Munnikenland. Wethouder Van Leeuwen Gebiedswethouder: Nederhemert (N-Z en Bern), Poederoijen, Zuilichem, Nieuwaal, Kerkwijk en Delwijnen. Portefeuille: Wonen en volkshuisvesting, Ruimtelijke adaptatie (integrale aanpak), Arbeidsmigratie, Ruimtelijke Ontwikkeling, Grondzaken, Omgevingswet, Cultuurhistorie, Archeologie en Monumenten, Restauratie Bolwerken, Landschap, Beheer openbare ruimte, Natuur en Water. Projectwethouder: Sint Maartenskerk en Bossche Poort Wethouder De Graaff Gebiedswethouder: De Vergt, Spellewaard, De Waluwe, Brakel en Aalst.
Portefeuille: Financiën, Burgerparticipatie/Gebiedsgericht werken, Sport, Bedrijfsvoering, Personeel & Organisatie, Dienstverlening, Subsidiebeleid, Gemeentelijke eigendommen / accommodatiebeleid, Avri, Volksgezondheid, Sociale zaken/minimabeleid, Zorg en Welzijn, WMO, Jeugd, Veilig thuis en Integratie en Emancipatie, . Projectwethouder: Pand 9. Wethouder Goossens Gebiedswethouder: Gameren, Bruchem, Binnenstad en Zaltbommel ten oosten van de A2. Portefeuille: Milieu en Energie, Duurzaamheid, Verkeer en Mobiliteit, Hoogfrequent spoor, Recreatie en Toerisme, Economie, Glastuinbouw, Logistieke Hotspot, Kunst en Cultuur, Arbeidsmarktbeleid/-participatie en Onderwijs. Projectwethouder: Buitenstad, Fieppaviljoen en Cultureel Centrum Gemeentesecretaris Abee Gemeentesecretaris en algemeen directeur.
10
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
3. Programma's In de beleidsbegroting geven we per programma antwoord op de drie w-vragen. Vervolgens geven we in de paragrafen een dwarsdoorsnede van een aantal financiële aspecten uit de begroting.
3.1. Programma Bestuur en burgerzaken Onder dit programma vallen de taakvelden Bestuur en Burgerzaken.
Relevante ontwikkelingen Stijging aantal inwoners Gemeente Zaltbommel groeit. Door de bouw van nieuwe woningen en de vestiging van onder andere internationale werknemers neemt het aantal inwoners gestaag toe. Deze demografische ontwikkeling vraagt om een stevige inzet van team Burgerzaken, dat verantwoordelijk is voor een correcte en tijdige dienstverlening aan onze inwoners. Daarnaast volgen we de bredere maatschappelijke ontwikkelingen, zoals digitalisering, migratie en veranderende wet- en regelgeving. Deze ontwikkelingen leiden naar verwachting tot een stijging in de complexiteit en het volume van werkzaamheden binnen Burgerzaken. De consequenties hiervan worden in kaart gebracht, zodat we tijdig kunnen anticiperen op benodigde aanpassingen.
Wat willen we bereiken? • Verdere optimalisatie van de digitale dienstverlening • Basis Registratie Personen (BRP) op orde • Registratie rondom internationale werknemers op orde • Communicatie verder professionaliseren.
Wat gaan we daarvoor doen? Regio Rivierenland - Ruimte De ruimtelijke opgaven in Rivierenland zijn urgent en complex. Met de woningbouwopgave, energietransitie, klimaatadaptatie, mobiliteit, stikstofproblematiek en economische ontwikkeling worden er keuzes gemaakt die onze regio voor decennia bepalen. Deze opgaven zijn te groot en te verweven voor gemeenten om individueel op te pakken. De schaars beschikbare ruimte vraagt om zorgvuldige, integrale afweging. De komende jaren wordt er interbestuurlijk, volgend op het Regioarrangement FruitDelta Rivierenland, gewerkt aan gebiedsprogrammering. Dit vraagt om een regionale gecoördineerde aanpak.
Doorontwikkeling van onze dienstverlening In 2026 werken we verder aan een toegankelijke en betrouwbare dienstverlening. We zorgen dat inwoners snel en correct hun documenten en aktes ontvangen en dat zij kunnen rekenen op een gastvrij ontvangst, zowel aan de balie als digitaal. Verder zetten we in op het verbeteren van de kwaliteit van onze dienstverlening door trainingen voor medewerkers en het inzetten van technologie. Daarnaast zorgen we voor goede continuïteit , ook tijdens piekperiodes.
11
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Basisregistratie Personen (BRP) op orde Door maatschappelijke ontwikkelingen, zoals de komst van internationale werknemers, wordt het werk binnen Burgerzaken steeds complexer. Vooral de Basisregistratie Personen (BRP) vraagt meer specialistische kennis en zorgvuldigheid. Daarom blijven we investeren in de kennis en ontwikkeling van onze medewerkers. Met gerichte trainingen en het delen van kennis zorgen we ervoor dat het team goed voorbereid is op deze veranderingen en inwoners op een goede en professionele manier kan blijven helpen.
Communicatie verder professionaliseren Met communicatie dragen we effectief bij aan de college- en organisatiedoelen. Dit bereiken we door de communicatie tussen bestuur, organisatie en de samenleving te bevorderen. En door de leefwereld en de ontwikkeling van de samenleving in de organisatie te brengen. We professionaliseren komend jaar door meer met focus te communiceren. Dat betekent dat we duidelijke strategische prioriteiten stellen en vanuit daar werken. Ook gaan we steeds meer doelgericht gebruik maken van AI om efficiëntie te vergroten en repetitieve taken te verminderen. Tegelijkertijd bekwamen we het team en de organisatie hierin. Bovendien professionaliseren we de online communicatie verder aan de hand van data. In 2026 geven we uitvoering aan de in 2025 opgestelde social mediastrategie. Zo maken we impact door aan te sluiten bij de leefwereld van inwoners. Om nieuwe geschikte werknemers aan te trekken, zetten we steeds meer in op arbeidsmarktcommunicatie. De brede campagnes die in 2025 zijn gestart, werken we steeds concreter uit naar gerichte communicatie voor specifieke vacatures
Wat mag het kosten? Programma 1 Bestuur en burgerzaken (bedragen x € 1.000) Lasten Bestuur Burgerzaken Totaal lasten
Werkelijk 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 3.335 1.426
2.406 1.411
2.664 1.992
2.669 2.083
2.669 1.965
2.669 1.877
4.760
3.817
4.656
4.753
4.634
4.547
Baten Bestuur Burgerzaken Totaal baten Saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat
6
0
0
0
0
0
678
599
703
702
640
476
684 -4.076
599 -3.218
703 -3.953
702 -4.051
640 -3.994
476 -4.070
175
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
-175 -4.251
0 -3.218
0 -3.953
0 -4.051
0 -3.994
0 -4.070
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Legesverordening 2026 • Besluit burgerlijke stand • Regeling briefadres 2024 • Huisvestingsbeleid Internationale werknemers • Uitvoeringsplan dienstverlening • Visie op werken • Sociale mediastrategie
12
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Betrokken (verbonden) partijen • Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) • Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard (BVEB) • Veiligheidsregio Gelderland Zuid (VRGZ) Beleidsindicatoren Indicator Formatie Bezetting Apparaatskosten Externe inhuur Overhead
13
Eenheid Periode Fte per 1.000 inwoners 2025 Fte per 1.000 inwoners 2025 Kosten per inwoner (€) 2025 Kosten als % van totale loonsom + 2025 totale kosten inhuur externen (€) % van totale lasten 2026
Zaltbommel 4,68 4,72 782,65 24,26%
Bron Eigen gegevens Eigen gegevens Eigen begroting Eigen begroting
9,15%
Eigen begroting
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
3.2. Programma Veiligheid Onder dit programma vallen de taakvelden Crisisbeheersing & Brandweer, Openbare orde en Veiligheid.
Relevante ontwikkelingen Boa's Gemeente Tiel heeft besloten om de boa-taken in eigen beheer te organiseren. We zijn momenteel aan het verkennen wat de gevolgen van dit besluit zijn voor onze boa capaciteit.
Wat willen we bereiken? • We willen dat onze inwoners veilig zijn en zich veilig voelen. • We willen dat onze inwoners weerbaar zijn tegen verschillende vormen van criminaliteit. • We willen de leefbaarheid en veiligheid verbeteren en overlast en criminaliteit tegengaan door middel van een integrale en gebiedsgerichte aanpak.
Wat gaan we daarvoor doen? Integrale Veiligheid We blijven in 2026 inzetten op de prioriteiten en thema’s uit het huidige Integraal Veiligheidsplan. We werken lokaal én regionaal intensief samen met onze ketenpartners in de aanpak van zorg en veiligheid, jeugd, drugs en digitale criminaliteit. Samenwerking op het gebied van bestuursrechtelijke en strafrechtelijke aanpak is hierbij van groot belang. Gezamenlijk werpen we barrières op voor (potentiële) daders. Daarnaast grijpen we integraal in op bestaande vormen van ondermijnende criminaliteit, zoals drugscriminaliteit en zorgfraude. Dit doen we door concrete zaken gezamenlijk aan te pakken met onze ketenpartners en de criminaliteit (zichtbaar) te doen stoppen. Met het in 2025 opgerichte Interventieteam De Waarden (IDW) zetten we verder in op de bestuurlijke aanpak van ondermijnende criminaliteit. Het IDW helpt de zeven gemeenten in De Waarden om (ondermijnende) criminaliteit beter aan te pakken met gezamenlijke controles en (bestuurlijke) maatregelen. We blijven verder inzetten op het vergroten van bewustwording ten aanzien van ondermijning bij onze inwoners, ondernemers en de interne organisatie van de gemeente Zaltbommel. In 2026 actualiseren we ons Bibob-beleid en met de komst van de Bibob-coördinator breiden we de toepassing van Bibob-toetsen uit.
Jaarwisseling Ons doel is een rustige en veilige jaarwisseling voor iedereen. We stimuleren het organiseren van activiteiten en ondersteunen activiteiten en evenementen in de aanloop naar en tijdens de jaarwisseling financieel door middel van een subsidieregeling. Het doel van deze activiteiten is om de veiligheidsproblemen en overlast rondom de jaarwisseling af te laten nemen. Een verdere afname van voornoemde problemen en overlast realiseren we door een integrale aanpak met betrokken partners zoals politie, boa's, brandweer en jongerenwerk.
Crisisbeheersing De Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) is onze partner in de fysieke veiligheid op de terreinen van ambulancezorg, brandweer, meldkamer en de voorbereiding en bestrijding van rampen en crisis. Deze dienstverlening – die betrouwbaar en adequaat moet zijn - is in beweging doordat steeds meer voor diverse taken naar veiligheidsregio’s wordt gekeken, met name bij nieuwe onbekende crisis. Hier dragen landelijke en internationale ontwikkelingen toe bij. De komende periode wordt verder geïnvesteerd in het doorontwikkelen van de VRGZ als netwerkorganisatie en het versterken van de samenwerking met crisispartners. Ook wordt de beleidsontwikkeling van de VRGZ gekoppeld aan de landelijke ontwikkelingen. Verder wordt de weerbaarheid, continuïteit en professionaliteit van de organisatie verder doorontwikkeld. Tot slot worden de voorgenomen wijzigingen in de Wet Veiligheidsregio’s gemonitord op mogelijke impact voor de VRGZ.
14
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Handhaving Handhaving huisvesting internationale werknemers Ook dit jaar blijven we actief toezien op de naleving van het beleid rondom de huisvesting van internationale werknemers. Bij situaties die in strijd zijn met het beleid vinden controles plaats. In januari 2025 zijn de tijdelijke omgevingsvergunningen voor het huisvesten van internationale werknemers in reguliere woningen in de woonkernen, die onder de overgangsregeling uit het beleid van 2019 vielen, verlopen. Eind 2024 zijn deze locaties in beeld gebracht en is de mogelijkheid geboden om een nieuwe tijdelijke vergunning voor maximaal drie jaar aan te vragen. Deze aanvraagtermijn is op 1 maart 2025 verlopen. Bij de locaties die geen nieuwe vergunning hebben aangevraagd vinden controles plaats om te bekijken of de huisvesting nu beëindigd is. Wanneer dit niet het geval is zal een handhavingstraject worden opgestart. Verder blijven wij investeren in een duurzaam en leefbaar woonklimaat voor de internationale werknemers. De verhuurdersvergunning vormt hierbij een belangrijk instrument, dat niet alleen kwaliteitsborging stimuleert, maar ook kan worden ingezet om overlast tegen te gaan. Handhaving APV We pakken verschillende overtredingen op grond van de APV aan. We voeren controles uit op het gebied van het nachtregister (huisvesting Internationale werknemers).
Ook zetten we in op handhaving van fout gestalde fietsen bij het station. Daarnaast voeren we regelmatig controles uit op grond van de Alcoholwet bij horecazaken en paracommerciële instellingen (zoals sportkantines). Ook controleren we de naleving van de exploitatievergunningen en controleren we bij evenementen op naleving van de evenementenvergunning en alcoholgebruik door minderjarigen. Wanneer er sprake is van een overtreding wordt een sanctie opgelegd.
Wat mag het kosten? Programma 2 Veiligheid (bedragen x € 1.000) Lasten Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Totaal lasten Baten Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Totaal baten Saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat
15
Werkelijk 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 2.607
2.761
2.954
2.954
2.982
2.986
1.457
1.708
1.679
1.679
1.679
1.679
4.064
4.470
4.633
4.632
4.660
4.665
0
0
0
0
0
0
48
11
11
11
11
11
48 -4.016
11 -4.458
11 -4.622
11 -4.621
11 -4.649
11 -4.653
223
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
-223 -4.239
0 -4.458
0 -4.622
0 -4.621
0 -4.649
-4.653
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Integraal veiligheidsplan 2023-2026 • Beleidsregel Bestuurlijke handhaving artikel 13b Opiumwet • Algemene Plaatselijke Verordening (APV) Zaltbommel 2025 • Regionaal Crisisplan 2024-2027 • Evenementenbeleid 2020-2024 • Bibob-beleid 2020 • Standplaatsenbeleid 2021-2025 • Vergunningen Toezicht en Handhavingsbeleid (VTH) 2022-2025 Betrokken (verbonden) partijen • Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) • Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) • Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN) • Avri Toezicht & Handhaving • Politie • Openbaar Ministerie Beleidsindicatoren Indicator Verwijzingen Halt Winkeldiefstallen Geweldsmisdrijven Diefstallen uit woning Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)
16
Eenheid Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners
Periode 2024 2024 2024 2024 2024
Zaltbommel 12,0 11,19 5,6 0,7 4,44
Bron Bureau Halt CBS CBS CBS CBS
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
3.3. Programma Verkeer, vervoer en waterstaat Onder dit programma vallen de taakvelden Verkeer & Vervoer, Parkeren, Havens en Openbaar vervoer.
Relevante ontwikkelingen Wegbeheer Het wegennet van Zaltbommel ligt er goed bij. Veiligheid, goede doorstroming en inspelen op verkeers- en reizigersaanbod zijn bepalend voor onze prioriteiten. Belangrijke verkeersstromen worden zoveel mogelijk buiten de woonkernen geleid om woongenot en veiligheid te versterken. Elke drie jaar laten wij onze wegen inspecteren. In 2026 vindt een nieuwe inspectieronde plaats, wat resulteert in een nieuw wegenbeheerplan. Veren De exploitaties van de veren (Brakel-Herwijnen, Aalst-Veen en Bergsche Maasveren) staan onder financiële druk. Het Verenfonds van de provincie Gelderland (exploitatiesubsidie) is inmiddels opgeheven. Met ingang van 2025 is een nieuwe exploitatiesubsidieregeling voor Gelderse veren van kracht. Voor verduurzaming c.q. vervanging van veren is een provinciale subsidieregeling in voorbereiding. De veren binnen de gemeentegrenzen van Zaltbommel zijn van groot belang voor de leefbaarheid van de streek, de mobiliteit (schoolgaande jeugd, werkverkeer) en voor recreatie en toerisme. Verbreding A2 De beoogde verbreding van de A2 is uitgesteld voor onbepaalde tijd. Gezamenlijk met Regio Rivierenland en andere A2-gemeenten werken we aan een herijkt pakket maatregelen om de negatieve effecten van het uitstel minimaal te houden en bereikbaarheid optimaal.
Dit doen we door deel te nemen aan verschillende projectgroepen rondom het project MIRT A2 Deil-Vught.
Wat willen we bereiken? • Ondersteuning van de sociale en economische functies in de gemeente. • Een optimale bereikbaarheid van Zaltbommel met behoud van leefbaarheid en veiligheid. • Realisatie van de in het Uitvoeringsplan Mobiliteit genoemde projecten. • Veiligheid voor onze kwetsbare verkeersdeelnemers
Wat gaan we daarvoor doen? Beleggen installatieverantwoordelijkheid De gemeente is verantwoordelijk voor alle installaties binnen haar eigendommen, zowel op procesmatig als technisch/elektrotechnisch vlak. Op dit moment is deze verantwoordelijkheid niet expliciet belegd binnen de organisatie. Hierdoor loopt de gemeente het risico dat zij niet voldoet aan belangrijke wet- en regelgeving. Deze onbekende risico's kunnen leiden tot onveilige situaties met ernstig letsel of schade als gevolg. Op dit moment ligt de formele verantwoordelijkheid voor de installaties bij de gemeentesecretaris/algemeen directeur. Deze rol vereist echter specialistische kennis en een structurele aanpak die niet vanzelfsprekend binnen de taken van de gemeentesecretaris past. Om de risico’s beter te beheersen en de verantwoordelijkheden duidelijk te scheiden gaan we deze taak uitbesteden aan een externe deskundige partij.
Maasdijk Nederhemert-Noord Het asfalt op de Maasdijk in Nederhemert-Noord is aan vervanging toe. We passen hier hetzelfde profiel toe als we eerder op de dijken binnen de bebouwde kom in Gameren en Nieuwaal hebben toegepast. Het wegprofiel betreft een asfaltlaag in twee kleuren met een brede rijloper in het midden in een lichte kleur die geflankeerd wordt door twee smallere banen in een donkere kleur. Automobilisten worden zo richting het midden van de rijbaan gestuurd en rijden langzamer door de optisch smaller ogende rijbaan. Voor de fietsers ogen de donkere zijstroken als een soort fietsstrook. Dit draagt bij aan verbetering van de verkeersveiligheid.
17
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Herinrichting Zandkampen Zaltbommel De Zandkampen is in de jaren '70 ingericht, de inrichting is niet meer van deze tijd. De bomen in de groene hoofdstructuur hebben extra groeiruimte nodig om te voorkomen dat ze gekapt moeten worden. We gaan, met behoud van de bomen, de weg veiliger herinrichten. In het noordelijke deel van de Zandkampen is sprake van hoge parkeerdruk. De rijbaan is smal, wat in combinatie met de nabijgelegen schoolomgeving verkeersgevaarlijke situaties kan veroorzaken. De ambtelijke voorbereiding zal starten in 2026 en verwacht wordt dat het project in 2028 afgerond wordt.
Bushaltes Maas-Waalweg Arriva is voornemens om buslijn 166 vanaf 2026 door te trekken van treinstation ’s-Hertogenbosch Centraal naar treinstation Zaltbommel. Het gaat om een grote bus die buiten de spits één keer per uur zal rijden en tijdens de spits twee keer per uur. Om deze aanzienlijke kwaliteitsverbetering van het openbaar vervoer te realiseren, moeten op drie locaties nieuwe bushaltes worden aangelegd. De beoogde locaties bevinden zich bij de rotondes aan de Maas-Waalweg ter hoogte van Delwijnen, Nederhemert-Noord en Aalst.
Bergsche Maasdijk Het realiseren van een vrijliggend fietspad aan de Bergsche Maasdijk (N831) is een belangrijke ambitie uit het bestuursakkoord. Om dit mogelijk te maken, voeren we momenteel een onderzoek uit naar de technische uitdagingen die komen kijken bij de aanleg van een fietspad bij een dijklichaam. Dit onderzoek wordt in 2026 afgerond. Tegen die tijd zijn ook de gesprekken met het waterschap gevoerd. Op basis hiervan kunnen we een geactualiseerde kostenraming opstellen en deze delen met de provincie Gelderland. De uitvoering van het project blijft afhankelijk van de prioritering en besluitvorming van de provincie. Met een actuele raming, duidelijkheid over de eisen van het waterschap, de reeds gereserveerde € 3 miljoen (conform de bestuurlijke overeenkomst met de gedeputeerde) en de subsidiemogelijkheid via het Breed Mobiliteitspakket (BMP) A2, versterken we onze positie richting de provincie om de realisatie van het vrijliggende fietspad mogelijk te maken.
Aanleg rotondes Meidijk en Startstraat (N322) Op 6 december 2022 hebben de Provincie Gelderland en de gemeente Zaltbommel een samenwerkingsovereenkomst gesloten voor de aanleg van twee rotondes bij Brakel en Nieuwaal. Met dit project wordt de verkeersveiligheid en doorstroming op de N322 verbeterd. Na de liquidatie van projectbureau PHTB is het resterende budget overgeheveld naar de provincie. De meest recente raming laat zien dat de totale kosten hoger uitvallen dan eerder voorzien. Provincie en gemeente hebben afgesproken de meerkosten gezamenlijk te dragen. Voor de gemeente betekent dit een aanvullende investeringsbijdrage van circa € 400.000. De voorbereidingen, waaronder vergunningen en grondverwerving, vinden plaats in de periode 2025–2026. De uitvoering start naar verwachting eind 2026 of begin 2027 en de oplevering van de rotondes wordt voorzien in de eerste helft van 2029.
18
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Wat mag het kosten? Programma 3 Verkeer en vervoer (bedragen x € 1.000) Lasten
Werkelijk 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029
Verkeer en vervoer Parkeren Recreatieve havens Economische havens en waterwegen Openbaar vervoer Totaal lasten
4.986 166 79
4.993 153 99
5.744 152 113
5.907 152 113
6.001 152 112
6.082 153 114
79
60
60
60
60
60
1.305
901
891
885
884
886
6.616
6.206
6.961
7.118
7.209
7.295
898 0 45
369 0 23
459 0 24
459 0 24
459 0 24
459 0 24
72
80
80
80
80
80
Baten Verkeer en vervoer Parkeren Recreatieve havens Economische havens en waterwegen Openbaar vervoer Totaal baten Saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat
640
544
544
544
544
544
1.655 -4.961
1.016 -5.191
1.107 -5.855
1.107 -6.011
1.107 -6.102
1.107 -6.188
1.139
0
0
0
0
0
738
474
404
530
540
540
-401 -5.362
474 -4.716
404 -5.451
530 -5.481
540 -5.562
540 -5.648
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Kwaliteitsambitie openbare ruimte 2012 • Wegenbeheerplan 2023-2026 • Beheerplan openbare verlichting 2020-2025 • Masterplan Fietspaden 3.0 • Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP) 2020-2025 • Uitvoeringsplan Mobiliteit • Jaarplan Openbare Ruimte 2025-2028 Betrokken (verbonden) partijen • Bergsche Maasveren • Regiotaxi • Arriva • Provincie Gelderland • Provincie Noord-Brabant Beleidsindicatoren Niet van toepassing bij dit programma.
19
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
3.4. Programma Economie Onder dit programma vallen de taakvelden Economische ontwikkeling, Fysieke bedrijfsinfrastructuur, Bedrijvenloket & Bedrijfsregelingen en Economische promotie.
Relevante ontwikkelingen Geopolitieke spanningen en capaciteitstekorten energie De geopolitieke spanningen van de afgelopen periode zorgt voor onzekerheid op de wereldmarkt en prijsstijgingen. Daarnaast kampt het elektriciteitsnet in Nederland (en de Bommelerwaard) met tekorten aan capaciteit waardoor de energieleveranciers momenteel niet kunnen voldoen aan de vraag. Daardoor kunnen zwaardere en/of nieuwe aansluitingen op het elektriciteitsnet vooralsnog niet worden gerealiseerd. Dit heeft gevolgen voor het vestigingsklimaat van onze huidige en toekomstige ondernemers en eindverbruikers. Aanhoudende schaarste aan bedrijventerreinen Zaltbommel heeft, naast het in ontwikkeling zijnde Wildeman III, nagenoeg geen uitgeefbare bedrijventerreinen meer voor uitbreiding van bestaande bedrijven of vestiging van nieuwe bedrijven. Het vernieuwde Regionaal Programma Werklocaties laat vanuit onderzoek een constante hoge behoefte aan bedrijventerreinen zien. Dit beeld wordt verder ondersteund door de aanhoudende vraag naar bedrijfsgrond vanuit vele ondernemers, zowel kleine als grote, lokale en regionale MKB-bedrijven. Krapte op de arbeidsmarkt De arbeidsmarkt kenmerkt zich momenteel door aanhoudende krapte. Dit heeft gevolgen voor het huidig en toekomstig functioneren van de economie.
Krapte blijft een uitdaging door factoren als vergrijzing en de energietransitie, en zal vooral in sectoren als zorg, techniek en onderwijs aanhouden. Werkgevers moeten blijven investeren in talentbehoud en flexibele arbeidsvoorwaarden, terwijl technologie en maatschappelijke verschuivingen de arbeidsmarkt verder veranderen.
Wat willen we bereiken? • De strategische ligging en voorzieningen van Zaltbommel behouden en optimaal blijven inzetten. • Toekomstbestendig omgaan met huidige en nieuwe ruimte voor bedrijvigheid. • Versterken van onze historische binnenstad. • Versterken arbeidsmarkt en onderwijs.
Wat gaan we daarvoor doen? Opstellen Economisch Programma en uitvoeringsplan Ondernemers zijn cruciaal voor het leef- en vestigingsklimaat in de 12 kernen en het landelijk gebied in de gemeente Zaltbommel, andersom zijn inwoners van belang voor de lokale bedrijvigheid. Om de economie in goede banen te leiden en bij te laten dragen aan brede welvaart in de gemeente is een toekomstbestendig economische visie nodig, met een strategisch vergezicht richting 2035, duidelijke keuzes en een integrale blik. Wanneer deze visie door de raad is vastgesteld, worden middels een uitvoeringsplan de benodigde acties in gang gezet.
Ontwikkeling werklocaties Gezien de voortdurende grote vraag naar (lokale) bedrijfslocaties zetten we in op de ontwikkeling van werklocaties aansluitend op de Wildeman in Zaltbommel en in de kernen zoals Aalst/Nederhemert. In het vernieuwde Regionaal Programma Werkterreinen (RPW) zijn deze ontwikkelingen (deels) opgenomen. Uiteraard wordt er ook gekeken naar optimalisatiemogelijkheden op de bestaande bedrijventerreinen. Denk hierbij aan herstructurering van verouderde bedrijventerreinen, intensiveren van het ruimtegebruik, vergroening, verduurzaming, klimaatstress en bereikbaarheid. We zetten in op MKB-bedrijven en de maakindustrie met toekomstwaarde, innovatie en duurzaamheid die ook maatschappelijke binding hebben met bijvoorbeeld het onderwijs.
20
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Duurzaamheid op bedrijventerreinen Enkele jaren geleden hebben ondernemers van de bedrijventerreinen het initiatief genomen om een energiecoöperatie op te richten (Coöperatie Duurzaamheid Bedrijventerreinen Zaltbommel afgekort CDBZ). Vanuit de CDBZ zijn inmiddels verschillende projecten gerealiseerd, zoals een drijvend zonnepark op een retentievijver en energiescans voor de aangesloten bedrijven. Afgelopen jaar is ook een start gemaakt met de opzet van een congestieplatform, waar vraag en aanbod van elektriciteit(sprojecten) op elkaar worden afgestemd. Op deze manier is er minder afname vanaf het net nodig. Initiatieven worden waar mogelijk ondersteund door de gemeente. Ook worden ondernemers die niet op bedrijventerreinen gevestigd zijn ondersteund op het gebied dan duurzaamheid en energie. Zij kunnen via het regionale Duurzaam Ondernemers Energieteam hulp krijgen bij het nemen van maatregelen of bij vraagstukken. Helaas zorgt verduurzaming, vooral op bedrijventerreinen, de laatste jaren een uitdaging door het netcongestieprobleem. Er kunnen in de komende jaren geen aansluitingen verzwaard worden of nieuwe aansluitingen bij komen.
Verhogen organisatiegraad Het is steeds belangrijker dat ondernemers samen meer organiserend vermogen of organisatiegraad hebben. Denk hierbij aan Parkmanagement of een Ondernemersfonds; voor zowel de bedrijventerreinen, winkelcentra en de binnenstad. We blijven dan ook inzetten op het ondersteunen van de reeds opererende samenwerkingsverbanden (binnenstad Zaltbommel, buurtcentra, bedrijventerreinen en de glastuinbouw) en het creëren van draagvlak bij ondernemers waar nog geen collectief actief is (o.a. de bedrijventerreinen van Gameren, Nederhemert en Aalst). Ook de inzet op het verbinden van de drie O’s (Overheid, Onderwijs en Ondernemers) in Zaltbommel en omgeving blijft gecontinueerd. Een goede samenwerking tussen het bedrijfsleven en de onderwijsinstellingen draagt bij aan het verbinden van het aanbod en de vraag naar opleidingen van (toekomstige) medewerkers en collega ondernemers. Het vergroot de kennisoverdracht, creëert meer mogelijkheden voor stageplekken en leerwerkplekken en enthousiasmeert leerlingen voor techniek en ondernemerschap. Voor de binnenstad is de afgelopen jaren gebleken dat de bijdrage van de binnenstadmanager van grote waarde is. De inzet van en samenwerking met de binnenstadmanager wordt dan ook voortgezet.
Bijdrage RSF (Regionaal StimuleringsFonds) Om als regio te groeien en te bloeien, zijn nieuwe ontwikkelingen nodig. En die kosten geld. Met een eigen Regionaal Stimuleringsfonds voor Rivierenland stimuleren de deelnemende gemeenten diverse (innovatieve) projecten uit de markt. De grote kracht van het RSF is dat overheid, ondernemers, onderwijs, onderzoek en ondernemende inwoners samenwerken om de regio FruitDelta Rivierenland vooruit te stuwen. Wij leveren geld, kennis en netwerkkracht voor ondernemers en ondernemende inwoners met verrassende initiatieven. De ondernemers zelf leveren toewijding, goede ideeën en ook eigen kapitaal. Met overheidsmiddelen kunnen wij cofinanciering aantrekken en wordt een forse ‘multiplier’ bereikt. Het RSF verstevigt de positie van onze regio op alle niveaus.
Hanzestad Het college heeft voor de zomer van 2025 besloten om de overeenkomst ‘Hanze samenwerking Rivierenland’ te ondertekenen. Deze samenwerking vindt plaats tussen de Hanzesteden Tiel, Maasbommel en Zaltbommel en heeft als doel de gezamenlijke profilering van deze steden binnen de regio Rivierenland te versterken. Met deze samenwerking willen we de Hanzestad nieuw leven inblazen en het recreatieve en toeristische aanbod in de regio verbreden. Dit draagt niet alleen bij aan de cultuurhistorische beleving, maar versterkt ook de regionale economische positie.
Gouden Driehoek In Zaltbommel richten we ons op een frisse dynamiek in de samenwerking tussen het Binnenstadsfonds Zaltbommel (BsfZ) en de gemeente. Dit bereiken we door in te zetten op een vastgoedcollectief als waardevolle partner in de Gouden Driehoek. Vanuit eerder contact met de BsfZ, de centrummanager en een groep pandeigenaren komt naar voren dat zij zich willen inzetten voor het collectief. Ze hebben daarbij ook een bepaald verwachtingsniveau, namelijk een goede club met een sterke vertegenwoordiging en professionele opzet. Waarbij de club niet alleen dingen wil, maar ook moet kunnen uitvoeren. De partners hebben besloten om een sterke ambitie neer te zetten in 2025, om hier recht aan te doen wordt een structurele bijdrage van de gemeente gevraagd.
21
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Wat mag het kosten? Programma 4 Economie (bedragen x € 1.000) Lasten Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie Totaal lasten
Werkelijk 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 380
335
509
429
429
429
314
4.403
1.127
2.642
2.519
837
140
138
74
74
74
74
334
359
444
445
444
446
1.168
5.235
2.155
3.591
3.467
1.787
49
34
51
51
51
51
1.989
4.543
2.729
3.804
4.677
2.950
24
24
24
24
24
24
Baten Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie Totaal baten Saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat
599
447
504
504
504
504
2.661 1.493
5.048 -187
3.307 1.153
4.382 792
5.256 1.789
3.529 1.742
1.668
140
1.655
1.215
2.212
2.167
15
10
21
21
21
21
-1.653 -160
-130 -317
-1.634 -481
-1.194 -402
-2.190 -401
-2.145 -403
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Visie Vrijetijdseconomie 2015-2020 • Regionaal Programma Werklocaties 2025-2029 • Afsprakenkader Regionale Samenwerking bedrijventerreinen Regio Rivierenland 2013 • Regionale Detailhandelsvisie 2014 Betrokken (verbonden) partijen • Regio Rivierenland • Logistieke Hotspot Rivierenland • Stichting Streekmarketing Bommelerwaard • Bureau Toerisme Rivierenland (BTR) • Binnenstadsfonds Zaltbommel (BsfZ) Beleidsindicatoren Eenheid % Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar Vestigingen Recreatie & Toerisme Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar
Indicator Functiemenging Vestigingen (van bedrijven)
22
Periode 2023 2023 2023
Zaltbommel 58,3 157,8
Bron LISA LISA
8,9
LISA
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
3.5. Programma Onderwijs Onder dit programma vallen de taakvelden Openbaar basisonderwijs, Onderwijshuisvesting en Onderwijsbeleid & leerlingzaken.
Relevante ontwikkelingen Aanpassing wetgeving onderwijshuisvesting Het wetsvoorstel planmatige en doelmatige aanpak onderwijshuisvesting wordt naar verwachting pas weer in behandeling genomen door een nieuwe regering. Doel van dit voorstel is dat gemeenten en schoolbesturen tot een meer planmatige en doelmatige aanpak van bouw, beheer en onderhoud van schoolgebouwen in het funderend onderwijs komen. Gemeenten worden met dit voorstel verplicht een integraal huisvestingsplan (IHP) vast te stellen en schoolbesturen worden verplicht een meerjarenonderhoudsplan (MJOP) vast te stellen. Daarnaast wordt het begrip renovatie toegevoegd aan de voorzieningen in de huisvesting waar de gemeenten voor verantwoordelijk zijn en wordt in het primair onderwijs, in lijn met het voortgezet onderwijs, mogelijk gemaakt om exploitatieoverschotten te investeren in huisvesting.
Wat willen we bereiken? • Het waarborgen van de continuïteit van het openbaar onderwijs en de handhaving van het specifieke karakter van het openbaar onderwijs. Conform artikel 23 lid 41 van de Grondwet dient in elke gemeente voldoende openbaar primair onderwijs te zijn (met voldoende wordt bedoeld als de inwoners erom vragen en binnen een straal van 10 kilometer). • Het zorgen voor adequate en voldoende huisvesting voor onderwijsinstellingen in Zaltbommel die aansluit op de actuele behoefte. • Wij bieden ieder kind optimale kansen om veilig, gezond en met veel plezier op te groeien en talent te ontwikkelen in Zaltbommel.
Wat gaan we daarvoor doen? Lokaal Educatieve Agenda (LEA) Onderwijs en partners werken samen aan de ontwikkeling van kinderen en jongeren in gemeente Zaltbommel. Nieuw beleid maken we in cocreatie met het onderwijsnetwerk. In 2025 is het voor- en vroegschoolse educatie beleid herzien in nauwe samenwerking met kinderopvangpartners, consultatiebureau, Leescoach 0-6 jaar van Bibliotheek Rivierenland, Buurtzorg Jong, SWV De Meierij PO en het primair onderwijs. Aansluitend herzien we in 2026 de LEA met o.a. speciale aandacht voor het nieuwkomersonderwijs, schoolaanwezigheid en burgerschap.
Actualisatie Integraal Huisvestingsplan onderwijs (IHP) Het huidige IHP 2022-2037 is vastgesteld in 2022 en afgesproken is dat het eens in de vier jaar geactualiseerd wordt. Het IHP is een beleidsdocument waarin staat hoe wij als gemeente samen met de schoolbesturen voor de komende jaren zorgen voor goede schoolgebouwen. In het plan is onze gezamenlijke visie verwoord, zijn ambities, trends en ontwikkelingen opgenomen en hebben we met elkaar een prioriteitenlijst gemaakt met de daarvoor benodigde investeringen.
23
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Projecten onderwijshuisvesting Vanuit het huidige IHP staan er de komende jaren een aantal scholen op de planning. Hieronder is per school de status te lezen en aangegeven wat we in 2026 gaan doen. Nederhemert In 2026 gaan we, wanneer de locatie voor de nieuwbouw definitief is vastgesteld, verder met het ontwerpproces van de nieuwe school en de gymzaal. Gameren In 2026 wordt het ontwerpproces afgerond en zal de nieuwbouw van de school en de gymzaal worden aanbesteed. Brakel In 2026 wordt het ontwerpproces voor beide scholen en de gymzaal afgerond. Streven is de uitvoering in 2026 aan te besteden. Toermalijn In 2026 wordt brede school De Zandkampen geschikt gemaakt voor het huisvesten van de Toermalijn. Per project komen we met een separaat raadsvoorstel voor een kredietaanvraag inclusief de mogelijke noodzaak voor tijdelijke huisvesting. Voor deze investeringen zijn al kapitaallasten gereserveerd in onze meerjarenbegroting op basis van verwachte investeringskosten conform het IHP.
Wat mag het kosten? Programma 5 Onderwijs (bedragen x € 1.000) Lasten Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken Totaal lasten
Werkelijk 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 295 2.820
308 3.141
247 2.882
247 4.270
247 4.264
247 4.256
1.942
1.186
1.128
1.128
1.128
1.128
5.057
4.635
4.257
5.645
5.638
5.630
0 379
0 324
0 328
0 328
0 328
0 328
825
40
41
41
41
41
1.204 -3.854
364 -4.271
369 -3.887
369 -5.275
369 -5.269
369 -5.261
95
66
66
66
66
66
29
29
46
46
46
46
-65 -3.919
-36 -4.308
-19 -3.907
-19 -5.294
-19 -5.288
-19 -5.280
Baten Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken Totaal baten Saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat
24
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Integraal huisvestingsplan onderwijs gemeente Zaltbommel 2022-2037 • Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Zaltbommel 2015 • Verordening overleg lokaal onderwijsbeleid Zaltbommel 2012 • Verordening materiële en financiële gelijkstelling onderwijs gemeente Zaltbommel 2024 • Verordening bekostiging leerlingenvervoer gemeente Zaltbommel 2023 • Beleidsregels leerlingenvervoer Zaltbommel 2024 • Lokaal Educatieve Agenda 2022 • Beleidsregel bekostiging lokalen bewegingsonderwijs gemeente Zaltbommel 2018 • Ondersteuningsplan 2022-2026 samenwerkingsverband De Meierij PO • Ondersteuningsplan 2023-2027 samenwerkingsverband De Meierij VO • Leerhuis Zaltbommel 2019 Betrokken (verbonden) partijen • Samenwerkingsverband de Meierij PO en VO (passend onderwijs) • Regio Rivierenland (VSV en leerplicht) • GGD Gelderland-Zuid (toezicht en lichte handhaving kinderopvang) • Scholen en schoolbesturen in de gemeente Zaltbommel • Stichting Brede Scholen Zaltbommel • Gemeente Maasdriel • ROC Rivor • Stichting Kompas • Bibliotheek Rivierenland Beleidsindicatoren Indicator Absoluut verzuim Relatief verzuim Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)
25
Eenheid Aantal per 1.000 leerlingen Aantal per 1.000 leerlingen % deelnemers aan het VO en MBO onderwijs
Periode 2024 2024 2024
Zaltbommel 4,8 21,0 1,8
Bron DUO DUO Ingrado
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
3.6. Programma Sport, cultuur en recreatie Onder dit programma vallen de taakvelden Sportbeleid & Activering, Sportaccommodaties, Cultuur, Musea, Cultureel erfgoed, Media, Openbaar groen en Recreatie.
Relevante ontwikkelingen Zorgplicht bibliotheek Naar alle waarschijnlijkheid gaat de zorgplicht voor bibliotheken in gemeenten in per 1 januari 2026. De wetswijziging was oorspronkelijk voorzien per 2025, maar de uitwerking van de wetswijziging blijkt meer tijd nodig te hebben. De bevorderingstaak van gemeenten wordt omgezet in een zorgplicht. Dit betekent dat gemeenten en provincies vanaf 2026 moeten zorgen voor voldoende en volwaardige bibliotheken; iedere inwoner moet binnen een redelijke afstand toegang hebben tot een volwaardige openbare bibliotheek. De bibliotheek krijgt meer en meer een sociale functie en is een plek waar inwoners elkaar ontmoeten, zich scholen en ondersteuning krijgen. Wel krijgen we in 2025 al extra middelen om de zorgplicht te gaan vormgeven en uitvoeren. Samen met bibliotheek Rivierenland ontwikkelen we een meerjarenplan waarin doelstellingen en invulling van de Zorgplicht worden beschreven.