Lijst ingekomen stukken 7 juni t/m 12 juli

Daarbij moet benoemd worden dat onder het gebied van geestelijke en lichamelijke gezondheid tussen de groepen veel positief verschil bewind staande hulpvragers bijveel aanvang vaker te gezondheid tussen de groepen positief verschil te zien is. Daarbij moet benoemd worden dat onder maken hadden met medium totaanvang zware problematiek te zien is. Daarbij moet benoemd worden dat onder bewind staande hulpvragers bij vaker te bij geestelijke gezondheid (15%), lichamelijke bewind staande hulpvragers bij vaker te maken hadden met medium totaanvang zware problematiek gezondheid (7%) en medium criminaliteit (6%). De maken hadden met tot zware problematiek bij geestelijke gezondheid (15%), lichamelijke “Ik zit in budgetbeheer. Dat heb ik zelf aangevraagd verbeterpotentie was dan ook groter. Budgetbeheer bij geestelijke gezondheid (15%), (6%). lichamelijke gezondheid (7%) en criminaliteit De omdat ik psychisch zó’n steekt er positief bovenuit op het gebied werk,heb gehad, dat ik het gezondheid (7%) en criminaliteit (6%). Devandreun verbeterpotentie was dan ook groter. Budgetbeheer gewoon moeilijk vind teenbepalen wanneer ik wel of dagbesteding, huisvesting, sociaal netwerk verbeterpotentie was dan ook groter. Budgetbeheer steekt er positief bovenuit op het gebied van werk, niet zelf mijn rekeningen kan betalen. En ik wilde criminaliteit.

steekt er positief bovenuit op het gebied van dagbesteding, huisvesting, sociaal netwerk enwerk, daar zeker geen misstappen in maken.” dagbesteding, huisvesting, sociaal netwerk en criminaliteit. Hulpvrager filmproject criminaliteit. Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022

57

5b | Effecten van saneringskredieten versus schuldbemiddeling

5B 5Bvan effecten saneringskredieten van saneringskredieten versus schuldbemiddeling versus schuldbemiddeling 5B effecten effecten 5B 5B effecten effecten 5B van effecten van saneringskredieten van saneringskredieten van saneringskredieten saneringskredieten versus versus versus schuldbemiddeling versus schuldbemiddeling schuldbemiddeling schuldbemiddeling

Toenemend gebruik vansaneringskredieten, saneringskredieten, vooral bijbijmensen Toenemend Toenemend gebruik gebruik van van saneringskredieten, vooral vooral bijbij mensen mensen Toenemend Toenemend gebruik gebruik van van saneringskredieten, saneringskredieten, vooral vooral bij mensen mensen met een uitkering met een met uitkering een uitkering met met een een uitkering uitkering Saneringskrediet vaker ingezet dan Hogere inzet saneringskredieten Hogere inzet saneringskredieten Saneringskrediet vaker ingezet danHogere Saneringskrediet vakervaker ingezet dan Hogere inzet Hogere inzet saneringskredieten Hogere inzet saneringskredieten inzet saneringskredieten saneringskredieten Saneringskrediet Saneringskrediet Saneringskrediet vaker ingezet vaker ingezet dan ingezet dan dan 1 1 schuldbemiddeling na akkoord regeling (T2) bij werkloosheid bij werkloosheid schuldbemiddeling na akkoord regeling (T2) 1 1 zetten Hulpverleners saneringskredieten zetten saneringskredieten steeds vaker in steeds vaker in schuldbemiddeling na akkoord (T2) bij1werkloosheid bij werkloosheid bij werkloosheid bij werkloosheidHulpverleners schuldbemiddeling schuldbemiddeling schuldbemiddeling na akkoord naregeling akkoord naregeling akkoord regeling (T2) regeling (T2)1(T2) Hulpverleners Hulpverleners Hulpverleners zetten Hulpverleners zetten saneringskredieten zetten saneringskredieten zetten

saneringskredieten saneringskredieten steedssteeds vaker steeds vaker in steeds vaker in vaker in in

Saneringskrediet Saneringskrediet 61% 61% Saneringskrediet Saneringskrediet Saneringskrediet Saneringskrediet 61%61%61%61%

Schuldbemiddeling Schuldbemiddeling 38% 38% Schuldbemiddeling Schuldbemiddeling Schuldbemiddeling Schuldbemiddeling 38%38%38%38%

Andere oplossing Andere oplossing1% Andere Andere oplossing Andere oplossing Andere oplossing oplossing 1%

Veel hulpverleningsorganisaties Veel hulpverleningsorganisaties hanteren dezetten laatste hanteren jaren het de laatste jarensteeds het Hulpverleners saneringskredieten Veel hulpverleningsorganisaties Veel hulpverleningsorganisaties Veel hulpverleningsorganisaties Veel hulpverleningsorganisaties hanteren hanteren de hanteren laatste de hanteren laatste jaren de laatste de jaren hetlaatste jaren het jaren het het beleid om meer beleid saneringskredieten om meer saneringskredieten toe te passen. Detoe te passen. De vaker in beleidbeleid om meer beleid om beleid meer saneringskredieten om meer saneringskredieten om meer saneringskredieten saneringskredieten toe tetoe passen. tetoe passen. De tetoe passen. te Depassen. De De achterliggende overtuiging achterliggende isVeel datovertuiging saneringskredieten is dat saneringskredieten hulpverleningsorganisaties hanteren de laatste jaren achterliggende achterliggende achterliggende overtuiging achterliggende overtuiging overtuiging is dat overtuiging is saneringskredieten datissaneringskredieten datissaneringskredieten dat saneringskredieten hulpvragers sneller hulpvragers en beter sneller helpen en danbeter schuldbemiddeling. helpen dan schuldbemiddeling. hulpvragers hulpvragers hulpvragers sneller hulpvragers sneller en beter sneller en het sneller beter helpen enbeleid beter helpen en dan beter helpen schuldbemiddeling.

danhelpen schuldbemiddeling. dan schuldbemiddeling. dan schuldbemiddeling. om meer saneringskredieten toe te passen.

76% 8% 76%16% 8% 16% 76% 76% 76% 8% 76%16% 8% 16% 8% 16% 8% 16%

De achterliggende overtuiging is dat saneringskredieten

Ten tijde van ditTen onderzoek tijde vanis dit de onderzoek verhoudingistussen de verhouding de inzet tussen de inzet Ten tijde Tenvan tijde Tenditvan tijde Ten onderzoek dit van tijde onderzoek dit van onderzoek ishulpvragers dit de onderzoek verhouding is de is verhouding de verhouding istussen de tussen de helpen inzet tussen de inzet tussen de schuldbemiddeling. inzet de inzet sneller en verhouding beter dan van schuldbemiddeling van schuldbemiddeling en saneringskrediet en saneringskrediet ongeveer 40/60.ongeveer 40/60. van schuldbemiddeling van schuldbemiddeling van schuldbemiddeling van schuldbemiddeling en saneringskrediet en saneringskrediet en saneringskrediet en saneringskrediet ongeveer ongeveer 40/60. ongeveer 40/60. ongeveer 40/60. 40/60. De verwachting De is dat verwachting de trend zich is dat zalde doorzetten trend zichnaar zal doorzetten meer naar meer De verwachting De verwachting De verwachting De is dat verwachting is dedat trend isde dat trend zich isdedat zal trend zich de doorzetten trend zal zichdoorzetten zal zich doorzetten naar zal doorzetten meer naar naar meermeer naar meer Ten tijde van dit onderzoek is de verhouding tussen de inzet saneringskredieten. saneringskredieten. saneringskredieten. saneringskredieten. saneringskredieten. saneringskredieten.

van schuldbemiddeling en saneringskrediet ongeveer 40/60. 43% 8% 43%49% 8% 49% Vooral veel saneringskredieten Vooral veel De saneringskredieten bij menseniszonder bij mensen werk zonder werk 43% 43%8% 43% 8% 43%49% 8% 49% 8% 49% 49% verwachting dat de trend zich zal doorzetten VooralVooral veelVooral saneringskredieten veel Vooral saneringskredieten veel saneringskredieten veel saneringskredieten bij mensen bij mensen bij zonder mensen bij zonder mensen werk zonder werk zonder werk werk naar meer Het aantal ingezette Het aantal saneringskredieten ingezette saneringskredieten is verhoudingsgewijs is verhoudingsgewijs saneringskredieten. Het aantal Het aantal Het ingezette aantal Het ingezette aantal saneringskredieten ingezette saneringskredieten ingezette saneringskredieten saneringskredieten is verhoudingsgewijs is verhoudingsgewijs is verhoudingsgewijs is verhoudingsgewijs

veel hoger bij mensen veel hoger zonder bij werk mensen (+34%). zonder Een werk mogelijke (+34%). Een mogelijke veel hoger veel hoger veel bij mensen hoger veel bij mensen hoger bij zonder mensen bijzonder mensen werk zonder (+34%). werk zonder werk (+34%). Een werk (+34%). mogelijke Een (+34%). mogelijke Een mogelijke Een mogelijke verklaring is dat verklaring een saneringskrediet is Vooral dat eenveel saneringskrediet minder aantrekkelijk minder is aantrekkelijk is saneringskredieten bijismensen verklaring verklaring verklaring dat verklaring is een datsaneringskrediet iseen datsaneringskrediet iseen datsaneringskrediet een saneringskrediet minder minder aantrekkelijk minder aantrekkelijk minder aantrekkelijk is aantrekkelijk is zonder is 0% 0% 50% 50% 100% 100%is 100% 0% 0% 0% 0% 50% 50% 50% 50% 100% 100%voor 100%schuldeisers voor zolang schuldeisers er nog zicht zolang is operverbetering nog zicht isvan op verbetering van voor schuldeisers voor voor schuldeisers schuldeisers voor zolang schuldeisers zolang er nog zolang erzicht nog zolang eriszicht nog operverbetering zicht isnog op zicht is verbetering op verbetering isvan op verbetering van van van werk toekomstige inkomsten. toekomstige Wanneer inkomsten. hulpvragers Wanneer eenhulpvragers uitkering een uitkering 1% toekomstige toekomstige toekomstige inkomsten. toekomstige inkomsten. inkomsten. Wanneer inkomsten.

Wanneer hulpvragers Wanneer hulpvragers Wanneer hulpvragers een hulpvragers uitkering een uitkering een uitkering eenis uitkering 1% 1% 1% Het aantal ingezette saneringskredieten verhoudingsgewijs ontvangen is hetontvangen niet aannemelijk is het niet dat aannemelijk de inkomsten dat toe dezullen inkomsten toe zullen ontvangen ontvangen ontvangen is hetontvangen is niet hetaannemelijk isniet hetis aannemelijk niet het aannemelijk niet dat aannemelijk de dat inkomsten de dat inkomsten de dat inkomsten toe de zullen inkomsten toe zullen toe zullen toe zullen veel hoger bij mensen zonder werk (+34%). nemen, waardoor nemen, schuldeisers waardoor eerder schuldeisers akkoord gaan eerder met akkoord een gaan Een metmogelijke een nemen, nemen, waardoor nemen, waardoor nemen, schuldeisers waardoor schuldeisers waardoor schuldeisers eerder schuldeisers eerder akkoord eerder akkoord eerder gaan akkoord met gaan akkoord een gaan met een gaan met een met een verklaring is dat een saneringskrediet minder aantrekkelijk Series1 Series2Geen Series1 Series3 Series2 Series3 saneringskrediet saneringskrediet zodat de schuld zodat in één de keer schuld wordt in afgekocht. één keer wordt afgekocht.

Werk Opleiding Werk Series1Series1 Series2 Series1 Series1 Series2 Series3 Series2 Series2 Series3 Series3 Series3 saneringskrediet saneringskrediet saneringskrediet saneringskrediet zodat zodat de schuld zodat de schuld zodat indeéén schuld in de keer één schuld inwordt keer ééninwordt keer afgekocht. één wordt keer afgekocht. wordt afgekocht. afgekocht.

1 Ontwikkeling Ontwikkeling vanaf T2 omdat op T1 vanaf nog niet T2 voor omdat alle ophulpvragers T1 nog nietbekend voor alleis hulpvragers welk instrument bekend is welk instrument 1 Ontwikkeling 1vanaf 1 vanaf 45 Ontwikkeling Ontwikkeling T2 Ontwikkeling omdat T2 vanaf op omdat T1T2 vanaf nog omdat opniet T1 T2nog op omdat voor T1 niet alle nog op voor hulpvragers T1 niet alle nog voor hulpvragers niet alle bekend voor hulpvragers allebekend ishulpvragers welkbekend instrument is welkbekend isinstrument welk is instrument welk instrument 45 45 wordt ingezet. wordt ingezet. wordt ingezet. wordt ingezet. wordt ingezet. wordt ingezet.

1 1

45

45 45

is voor schuldeisers zolang er nog zicht is op verbetering van toekomstige inkomsten. Wanneer hulpvragers een uitkering ontvangen is het niet aannemelijk dat de inkomsten toe zullen nemen, waardoor schuldeisers eerder akkoord gaan met een saneringskrediet zodat de schuld in één keer wordt afgekocht. Meetbare en merkbareMeetbare waarde van en merkbare financiële waarde hulpverlening van financiële | april 2022 hulpverlening | april 2022 Meetbare Meetbare en merkbare Meetbare en merkbare Meetbare waarde en merkbare waarde van en merkbare financiële waarde van financiële waarde hulpverlening van financiële van hulpverlening financiële |hulpverlening april 2022 hulpverlening | april |2022 april |2022 april 2022

1. Ontwikkeling vanaf T2 omdat op T1 nog niet voor alle hulpvragers bekend is welk instrument wordt ingezet.

58

5b | Effecten van saneringskredieten versus schuldbemiddeling

Inzet saneringskrediet verbetert situatie werk en dagbesteding, 5B effecten van saneringskredieten versus schuldbemiddeling 5B effecten van saneringskredieten versus schuldbemiddeling 5B effecten van saneringskredieten versus schuldbemiddeling maar nazorg ontbreekt vaak Inzet saneringskrediet verbetert situatie werk en dagbesteding, Inzet saneringskrediet verbetert situatie werk en dagbesteding, Inzet saneringskrediet verbetert situatie werk en dagbesteding, maar nazorg ontbreekt vaak maar maar nazorg nazorg ontbreekt ontbreekt vaak vaak Meer vooruitgang bij saneringskredieten Meer vooruitgang bij saneringskredieten dan bij schuldbemiddeling Meer vooruitgang bij saneringskredieten dan bij schuldbemiddeling dan bijenschuldbemiddeling Ontwikkeling medium zware problematiek tussen groepen T2-T3

ei d Hu isv es tin Ge g zin ss ta bi lit ei So t cia al ne tw er k Ve rs lav in g Cr im in al ite it

dh

ge zo n

ijk e

el

ha m

Lic

Ge

es te l

ijk e

ge zo n

dh ei d

in g

es te d

Da

gb

W er k

Vooral bij werk en dagbesteding sterkere vooruitgang bij saneringskredieten Vooral bij werk dagbesteding sterkere vooruitgang bij saneringskredieten Hulpvragers meten saneringskredieten laten een grotere positieve ontwikkeling Vooral bij werk en dagbesteding sterkere vooruitgang bij saneringskredieten Hulpvragers met saneringskredieten laten een grotere zien tussen de groepen T2 (akkoord schuldregeling) en positieve T3 (3e jaarontwikkeling regeling) dan Hulpvragers met saneringskredieten laten een sterkere grotere ontwikkeling bij werk en dagbesteding vooruitgang bij saneringskredieten e jaar zien tussen Vooral de groepen T2 (akkoord schuldregeling) en positieve T3 (3werk, regeling) dan hulpvragers met schuldbemiddeling. Vooral op de thema’s dagbesteding e jaar regeling) dan zien tussen de groepen T2 (akkoord schuldregeling) en T3 (3 Hulpvragers met saneringskredieten laten een grotere positieve ontwikkeling zien tussen Ontwikkeling medium en zware problematiek tussen groepen T2-T3 hulpvragers metgezondheid schuldbemiddeling. Vooral opuitschieters. de thema’s werk, dagbesteding en lichamelijke zijn er opvallende Ontwikkeling medium en zware problematiek tussen groepen T2-T3 hulpvragers met schuldbemiddeling. Vooral opuitschieters.

deenthema’s werk, dagbesteding de groepen T2 (akkoord T3 (3e jaar regeling) dan hulpvragers met en lichamelijke gezondheid zijn er schuldregeling) opvallende en lichamelijke gezondheid zijn er opvallende uitschieters. 14% * * schuldbemiddeling. Vooral op de thema’s werk, dagbesteding en lichamelijke gezondheid zijn er Het verschil bij werk en dagbesteding wordt deels verklaard door de * 13% Saneringskrediet 14% * Het verschil bij werk en dagbesteding wordt deels verklaard door de opvallende uitschieters. 14% * startpositie: omdat saneringskredieten vaker worden ingezet voor werkloze 13% * Saneringskrediet Schuldbemiddeling Het verschil bij werksaneringskredieten en dagbesteding wordt verklaard door de 13% Saneringskrediet startpositie: omdat vakerdeels worden voor hulpvragers is er meer ruimte voor vooruitgang. Toch ingezet verklaart dit werkloze niet waarom Schuldbemiddeling 10% * startpositie: omdat saneringskredieten vaker worden ingezet voor werkloze Schuldbemiddeling hulpvragers is er meer ruimte voor vooruitgang. Toch verklaart dit niet * er bij schuldbemiddelingen juist een (licht) negatieve ontwikkeling plaatsvindt. 10% Het bij werkvoor en dagbesteding wordt verklaard doorwaarom de startpositie: omdat hulpvragers is erverschil meer ruimte vooruitgang. Tochdeels verklaart dit plaatsvindt.

niet waarom 10% * er bij schuldbemiddelingen juist een (licht) negatieve ontwikkeling saneringskredieten vaker ingezet voor werkloze hulpvragers is er meer ruimte voor 7% 7% er bij schuldbemiddelingen juist eenworden (licht) negatieve ontwikkeling plaatsvindt. 1 Ervaring hulpverleners bij uitkomsten 6% 6%* 7% 7% vooruitgang. sluit Toch aan verklaart dit niet waarom er bij schuldbemiddelingen juist een (licht) 1 5% 7% Ervaring hulpverleners sluit aan bij uitkomsten 7% 6% 6%* 1. Hulpvragers hebben meer mentale ruimte en 1 een sterkere motivatie om * Ervaring hulpverleners sluit aan bij uitkomsten negatieve ontwikkeling plaatsvindt. 4% 4% 4% 6% 6% 5% 1. inkomen Hulpvragers hebben bij meer mentale ruimte en een sterkere motivatie om te generen saneringskredieten. Inkomen uit werk komt ten 3% 4% 5% 4% 4% 1. Hulpvragers hebben bij meer mentale ruimte en een sterkere motivatie om inkomen generen saneringskredieten. Inkomen uit werk komt ten 4% 4% 3% 4% goede aantehet opbouwen van hun eigen bestaan 1 inkomen te generen bij saneringskredieten. Inkomen uit werk komt ten 1% 3% Ervaring hulpverleners sluit aanbestaan bij uitkomstenomdat er minder aan het opbouwen eigen 2. goede Hulpvragers vallen mindervan snelhun uit bij saneringskredieten, 1% goede aan het opbouwen van hun eigen bestaan 1.  Hulpvragers hebben meer mentale ruimte een sterkere motivatie 2.

Hulpvragers vallen minder snel uit bij saneringskredieten, omdat er minderom inkomen te 1% werkminder te verzetten is,bij vooral door de en hulpvrager 2. administratief Hulpvragersgeneren vallen snel uit saneringskredieten, omdat ergoede minder bij saneringskredieten. Inkomen uit werk komt ten administratief werk temeer verzetten vooral door de hulpvrager 3. Hulpvragers ervaren rust bijis,saneringskredieten. Ze betalen drie jaaraan het opbouwen administratief werk te verzetten is, vooral door de hulpvrager 3. Hulpvragers ervaren meer rust bij saneringskredieten. betalen drie jaar van hun eigen bestaan lang een vast maandelijks bedrag, zonder onzekerheid Ze over verrekeningen. -2% -2% 3. Hulpvragers ervaren meerbedrag, rust bij saneringskredieten. Ze betalen drie jaar lang een vast maandelijks zonder onzekerheid over verrekeningen. -2% -2% 2. Hulpvragerservaren vallen minder snel uit bij saneringskredieten, omdat Bij schuldbemiddeling ze onrust omdat ze bijvoorbeeld bang zijner minder administratief -4% lang een vast maandelijks bedrag, zonder onzekerheid over verrekeningen.

-2% -2% Bij schuldbemiddeling ervaren ze onrust omdat zenakomen bijvoorbeeld bang zijn hun werk te verliezen en de regeling niet kunnen werk te verzetten is, vooral door de hulpvrager -3% -4% Bij ervaren ze onrust omdat zenakomen bijvoorbeeld bang zijn -6% hunschuldbemiddeling werk teHulpvragers verliezen en de regeling nietbij kunnen -4% -3% 3.  ervaren meer rust saneringskredieten. Ze betalen drie jaar lang een vast hun werk te verliezen en de regeling niet kunnen nakomen -6% -3% wordt weergegeven vanaf T2 omdat op T1 nog Ontwikkeling niet voor alle hulpvragers bekend is welk Nazorg ontbreekt vaak bij saneringskredieten -6% maandelijks bedrag, zonder onzekerheid over verrekeningen. Bij schuldbemiddeling ervaren instrument wordt ingezet. Dit verklaart opop deT1 leefgebieden gezinsstabiliteit enbekend criminaliteit Ontwikkeling wordt weergegeven vanafwaarom T2 omdat nog niet voor alle hulpvragers is welk Nazorg ontbreekt vaak bijzijn saneringskredieten Nadat saneringskredieten afgesloten hebben weinig of Ontwikkeling wordt weergegeven vanafwaarom T2 omdat op T1 nog niet voor alle hulpvragers bekend is welk ze onrust omdat ze bijvoorbeeld banghulpvragers zijn hun werkvaak te verliezen en de regeling niet kunnen Nazorg ontbreekt vaak bij saneringskredieten instrument wordt ingezet.

Dit verklaart op de leefgebieden gezinsstabiliteit en criminaliteit de ontwikkeling (licht) negatief is: hier vindt de grootste positieve ontwikkeling plaats tussen T1 en T2 Nadat saneringskredieten zijn afgesloten hebben hulpvragers vaak weinig of geen contact meer met hulpvragers. Dit betekent ook dat er weinig tot geen Ontwikkeling wordtwordt weergegeven T2 omdat op T1 nog niet voor alle hulpvragers bekendeniscriminaliteit welk instrument wordt instrument ingezet. vanaf Dit verklaart waarom op de leefgebieden gezinsstabiliteit Nadat saneringskredieten zijn afgesloten hebben hulpvragers vaak weinig of nakomen (zie H3). de ontwikkeling (licht) negatief is: hier vindt de grootste positieve ontwikkeling plaats tussen T1 en T2 geen contact metaan hulpvragers. Dit betekent ook dat er weinig tot geen nazorg wordt meer verleend de hulpvragers. (licht) op negatief is: hier vindt de grootste positieve ontwikkeling plaats tussen T1 en T2 ingezet.de Ditontwikkeling verklaart waarom de leefgebieden gezinsstabiliteit en criminaliteit de ontwikkeling (licht) negatief is: hier (zie H3). geen contact meer metaan hulpvragers. Dit betekent ook dat er weinig tot geen nazorg wordt verleend de hulpvragers. (zie H3). vindt de grootste positieve ontwikkeling plaats tussen T1 en T2 (zie H3). nazorg wordt verleend aan de hulpvragers. Nazorg ontbreekt vaak bij saneringskredieten * Significant t.o.v.

T2 *Werksessie Significant t.o.v. T2hulpverleners, 17 februari 2022 met 15 * Significant t.o.v. T2 1 Werksessie * Significant t.o.v. T2met 15 hulpverleners, 17 februari 2022 1 Werksessie met 15 hulpverleners, 17 februari 2022 1. Werksessie met 15 hulpverleners, 17 februari 2022 1

46 46 46

Nadat saneringskredieten zijn afgesloten hebben hulpvragers vaak weinig of geen contact meer met hulpvragers. betekentwaarde ook dat er weinighulpverlening tot geen nazorg wordt verleend aan MeetbareDit en merkbare van financiële | april 2022 de hulpvragers. Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022

59

60

Hoofdstuk 6 Effect op de maatschappij (MKBA) Elke geïnvesteerde euro in financiële hulpverlening levert de maatschappij tot 2 euro op

61

Naam: Bahattin Türkoglu Rol: Schuldhulpverlener bij Schuldhulp De Schie

Visie “Schuldhulpverlening is voor mij: klaarstaan om mensen te helpen. Klaarstaan om anderen dienstbaar te zijn. Zoals Desmond Tutu heeft gezegd: niemand is op de wereld compleet gekomen. We hebben altijd hulp van anderen nodig. [...] Ik vind het heel belangrijk om in alles wat we doen rekening te houden met de culturele achtergrond van de hulpvrager. Want hij of zij draagt, naast de schulden, ook een culturele bagage bij zich. Als we daar oog voor hebben, en proberen te begrijpen en voelen wat de andere voelt, dan groeit het vertrouwen en daarmee de kans op een succesvolle afronding van het traject van de schuldregeling.”

Merkbare waarde “Ik ben van mening dat de waarde van schuldhulp niet ophoudt bij de uitvoering van het schuldregelingstraject. De waarde is omvangrijker. Wij raken betrokken bij het leven van de mensen. Ze delen hun vreugde en hun leed met ons.”

62

Naam: Urchibert Stroop Rol: Hulpvrager

Oorzaak schulden “Ik ben opgegroeid in Curaçao, daar kende ik geen deurwaarder. Ik ben naar Nederland gekomen met mijn ex-partner toen we 18 jaar waren, omdat zijn familie onze relatie niet accepteerde. Omdat we uit Curaçao kwamen konden we geen uitkering aanvragen. We kenden het Nederlandse systeem ook niet goed en hadden weinig financiële opvoeding gehad. Mijn ex-vriend deed de financiën, maar hij betaalde niets en maakte schulden op mijn naam. Toen is hij er vandoor gegaan en bleef ik achter met zijn schulden.”

Fase traject “Ik zit middenin het traject. Ik ben nu aan het sparen en los elk jaar af aan de schuldeisers. Dus het gaat heel goed nu.”

Merkbare waarde “Ik was heel boos, maar ik heb nu rust. Ik heb mijn kracht terug­gekregen. Ik had altijd het gevoel van onrecht: schuldeisers luisterden nooit naar mij. Maar de schuldhulpverlener heeft die power wel. Het was heel fijn dat er iemand was die naar mij kon luisteren. Iemand die ook uit het buitenland komt, die mij begrijpt. Inmiddels ben ik zelf aan het roer en heb ik de regie.”

63

6 | Effect op de maatschappij (MKBA)

Elke geïnvesteerde euro in financiële hulpverlening levert de maatschappij toteuro 2 euro op Elke geïnvesteerde in financiële Elke geïnvesteerde euro in financiële hulpverlening hulpverlening levert levert de de maatschappij maatschappij tot tot 22 euro euro op op

6. Effect op de maatschappij (MKBA) 6. Effect op de maatschappij (MKBA)

Positieve Social Return on Investment (SROI) van 1,4 – 2,0 Positieve Social Return on Investment (SROI) van 1,4 – 2,0 Baten Baten

Kosten11 Kosten

Opbrengst Opbrengst

€ 140mio € 140mio Min: € 200mio Min: € 200mio

Min: € 60mio Min: € 60mio Max: € 285mio Max: € 285mio

Minimaal Minimaal

Maximaal Maximaal

Max: € 145mio Max: € 145mio

Minimale en maximale baten per hulpvrager Minimale ende maximale baten hulpvrager Op basis van vooruitgang vanper hulpvragers op de leefdomeinen kunnen Minimale en maximale baten per hulpvrager Op basis van de vooruitgang van hulpvragers op de leefdomeinen we berekenen welke maatschappelijke kosten worden uitgespaard.kunnen Het we berekenen welke maatschappelijke kosten worden Het Op basis van de vooruitgang van hulpvragers op de leefdomeinen kunnen we berekenen welke betreft hier alleen de meetbare impact: veel effecten opuitgespaard. het welzijn en betreft hier alleen de meetbare impact: veel effecten op het welzijn en maatschappelijke kosten worden uitgespaard. Het betreft hier alleen de meetbare impact: welbevinden van hulpvragers zijn niet in geld uit te drukken. Omdat we de welbevinden van hulpvragers zijn niet in geld uit te drukken. Omdat we degeld uit te drukken. vooruitgang niet volledig kunnen aanvan financiële hulpverlening veel effecten op het welzijntoeschrijven en welbevinden hulpvragers zijn niet in vooruitgang niet volledig kunnen toeschrijven aan financiële hulpverlening rekenenOmdat we metweeen minimum enniet maximum scenario. De baten per de vooruitgang volledig kunnen toeschrijven aan financiële hulpverlening rekenenrekenen we metweeen minimum en maximum De baten succesvol geholpen hulpvrager bedragen min. scenario. € 9.956, en De max. €per 14.244.

met een minimum en maximum scenario. baten per succesvol geholpen hulp­ succesvol geholpen hulpvrager bedragen min. € 9.956, en max. € ca. 14.244. Zetten we dit afbedragen tegen een aantal geholpen hulpvragers vrager min.totaal € 9.956, en max. € 14.244. Zetten wevan dit af tegen een totaal aantal Zettenper we jaar dit afdan tegen een we totaal aantal geholpen hulpvragers van ca. 1 20.000 komen totaal 200-285 1 hulpvragers vanopca.een 20.000 pervan jaar€ dan komenmio. we op 1 een totaal van € 200-285 mio. 20.000 geholpen per jaar dan komen we op een totaal van € 200-285 mio. Kosten van hulpverlening Kosten van hulpverlening Kosten hulpverlening De totalevan kosten van schuldhulpverlening bedragen per inwoner € 8,121. 1. Dit komt neer op een De totale van schuldhulpverlening bedragen per inwoner € 8,121. Dekomt totaleneer kosten van totaal schuldhulpverlening per inwoner € 8,12 Dit op kosten een van € 140 mio.bedragen Dit bedrag omvat alle kosten totaal €een 140nazorg. mio. Dit allebedrag kosten van intake en met nazorg.2 Dit intake komt neer opmet totaal van € 140omvat mio. Dit omvat alletot kosten 2 bedrag van tot van en 2 van intake tot en met nazorg.

Opbrengst: Social on Investment (SROI) Opbrengst: de Socialde Return onReturn Investment (SROI) Opbrengst: dede Social Return Investment (SROI) Hiermee komt totale positieve bijdrage (baten-kosten) van van schuldhulpverlening op Hiermee komt de totaleon positieve bijdrage (baten-kosten) Hiermee komt de totale positieve bijdrage (baten-kosten) schuldhulpverlening op € 60 – 185 mio. Hierbij moet worden € 60 – 185 mio. Hierbij moet worden opgemerkt dat ditvan deopgemerkt minimale opbrengst is. Aangezien schuldhulpverlening op € 60 –is. 185 mio. Hierbij moet worden opgemerkt dat dit de minimale opbrengst Aangezien de totale kosten voor SHV voor de succesvol de totale kosten voor SHV worden meegenomen en de baten alleen dat dit de minimale opbrengst is. Aangezien dedetotale kosten voor SHV worden meegenomen en de baten alleen voor succesvol afgeronde afgeronde trajecten zal de daadwerkelijke opbrengst hoger zijn. Immers ook bij niet-succesvol worden meegenomen en de baten alleen hoger voor de succesvol trajecten zal de daadwerkelijke zijn. Immersafgeronde ook bij nietafgeronde trajecten zullenopbrengst baten gerealiseerd worden. trajecten zal de daadwerkelijke opbrengst hoger zijn. Immers ook bij nietsuccesvol afgeronde trajecten zullen baten gerealiseerd worden. succesvol afgeronde trajecten zullen baten gerealiseerd worden. SROI bedraagt minimaal 1,4 -2,0 (baten/kosten).

Dit betekent dat elke euro die wordt De SROI De bedraagt minimaal 1,4 -2,0 (baten/kosten). Dit betekent dat elke geïnvesteerd in financiële hulpverlening de maatschappij minimaal € 1,40 - € 2,00 oplevert. De SROI bedraagt minimaal 1,4 -2,0 (baten/kosten). Ditde betekent dat elke euro die wordt geïnvesteerd in financiële hulpverlening maatschappij 3 euro die wordt geïnvesteerd in financiële hulpverlening de maatschappij Dit is in lijn met eerdere onderzoeken. minimaal € 1,40 - € 2,00 oplevert. Dit is in lijn met eerdere onderzoeken.3 minimaal € 1,40 - € 2,00 oplevert. Dit is in lijn met eerdere onderzoeken.3

NVVK Jaarverslag 2020 49 NVVK voor Jaarverslag 2020 Kosten Schuldhulpverlening in Nederland gebaseerd op de gemiddelde kosten per inwoner 2 Kosten 49 o.b.v. Armoede en Schulden Benchmark Divosa (2020) voor Schuldhulpverlening in Nederland gebaseerd op de gemiddelde kosten per inwoner 1 NVVK Jaarverslag 2020 | 2. Kosten voor Schuldhulpverlening in Nederland gebaseerd op de gemiddelde kosten per inwoner o.b.v. Armoede en Schulden Benchmark Divosa (2020) 3 Van Geuns et. al (2011), Schuldhulpverlening loont!: SROI 1,7-2,6; Gemeente Nijmegen (2016), Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 o.b.v. Armoede en Schulden Benchmark Divosa (2020) 3. Van Geuns et. al (2011), Schuldhulpverlening loont!: SROI 1,7-2,6; Gemeente Nijmegen (2016), Maatschappelijke opbrengst van Schuldhulpverlening: SROI 1,4 3 Van Geuns et. alopbrengst (2011), Schuldhulpverlening loont!: SROI SROI 1,4 1,7-2,6; Gemeente Nijmegen (2016), Maatschappelijke van Schuldhulpverlening: Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 Maatschappelijke opbrengst van Schuldhulpverlening: SROI 1,4 1

21

64

65

6 | Effect op de maatschappij (MKBA)

Grootste baten voor(MKBA) de maatschappij zitten in het helpen naar 6. Effect op de maatschappij 6. Effect de maatschappij (MKBA) van verzuim en huisvestingsproblemen werk enophet voorkomen Grootste baten voor de maatschappij zitten in het helpen naar Grootste baten voor de maatschappij zitten in het helpen naar werk en het voorkomen van verzuim en huisvestingsproblemen werk en het voorkomen van verzuim en huisvestingsproblemen Totaal Per hulpvrager 1

Leefgebied

(€) 1 Totaal (€) 200 – 285 mio

(€) Per hulpvrager (€) 9.956 – 14.244

Werk en inkomen

200 – 285 mio 146 – 203 mio

9.956 – 14.244 7.285 – 10.154

Werk en inkomen

146 – 203 mio

7.285 – 10.154

Huisvesting

24 – 39 mio

1.202 – 1.962

Huisvesting

24 – 39 mio 20 – 28 mio

1.202 – 1.962 980 – 1.424

Lichamelijke gezondheid

20 – 28 mio 6 – 8 mio

980 – 1.424 290 – 405

Lichamelijke gezondheid

6 – 8 mio

290 – 405

Gezinsstabiliteit

3 – 4 mio

132 – 198

Gezinsstabiliteit

3 – 4 mio

132 – 198

Criminaliteit

0,5 – 1,5 mio

38 – 57

Criminaliteit

0,5 – 1,5 mio

38 – 57

Verslaving

0,5 – 1 mio

29 – 44

Verslaving

0,5 – 1 mio

29 – 44

Leefgebied Totaal Totaal

Geestelijke gezondheid Geestelijke gezondheid

Minimaal Minimaal

Maximaal

Grootste besparing op werk en inkomen en op huisvesting Grootste besparing op werk inkomen en op De grootste batenen zitten in de toeleiding naar werk waar­ huisvesting Grootste besparing op werk en inkomen en op en WW (€ 75-100 mio). door mensen uitstromen uit de bijstand De grootste baten zitten in de toeleiding naar werk huisvesting Daarna is de grootste besparing het voorkomen van waardoor mensen uitstromen uit de bijstand en WW De grootste baten zitten in dehuisuitzetting toeleiding naar werk dakloosheid, en van (kinder)noodopvang (€ 75-100 mio). Daarna isvan de grootste besparing het waardoor mensen uitstromen uit de bijstand en WW (€ 24-38 mio). voorkomen van dakloosheid, van huisuitzetting en van (€ 75-100 mio). Daarna is de grootste besparing het (kinder)noodopvang (€ 24-38 van mio). voorkomen van dakloosheid, huisuitzetting en van Conservatieve schatting van scenario’s (kinder)noodopvang (€ 24-38 mio). Deschatting baten per van hulpverlener zijn in kaart gebracht op basis Conservatieve scenario’s De baten pervan hulpverlener zijnen inmaximum kaart gebracht op In beide scenario’s een minimum scenario. Conservatieve schatting van scenario’s basis van een minimum en maximum scenario. In hanteren we een conservatieve schatting De baten per hulpverlener zijn in kaart gebracht op en zijn alleen de beide scenario’s hanteren we een conservatieve besparingen meegenomen.

Zo is voor basis van eendirect-aanwijsbare minimum en maximum scenario. In schatting en zijn alleen de direct-aanwijsbare de preventie en productiviteitsverlies als beide scenario’s hanterenvan weziekteverzuim een conservatieve besparingen meegenomen. Zo isbijvoorbeeld voor de preventie van gevolg van de schulden maar 1 jaar meegenomen, schatting en zijn alleen direct-aanwijsbare ziekteverzuim en productiviteitsverlies als gevolg van besparingen meegenomen. Zo is voor de preventie van zitten als terwijl mensen langer in ziekteverzuim kunnen schulden bijvoorbeeld maar 1 jaar meegenomen, ziekteverzuim en productiviteitsverlies als gevolg van gevolg van schulden. Dezelfde conservatieve schatting van terwijl mensen langer in ziekteverzuim kunnen zitten schulden bijvoorbeeld maar 1 jaar meegenomen, is gehanteerd bij conservatieve de stijgende inkomstenbelasting als als gevolg van1 jaar schulden. Dezelfde terwijl mensen langer in ziekteverzuim kunnenmensen zitten met werk. gevolg van toename van het schatting van 1 jaar is gehanteerd bij deaantal stijgende als gevolg van schulden. Dezelfde conservatieve inkomstenbelasting als gevolg van toename van het schatting van 1 jaar is gehanteerd bij de stijgende aantal mensen met werk. inkomstenbelasting als gevolg van toename van het aantal mensen met werk.

Maximaal

1 Om de totale baten te berekenen zijn de baten per hulpvrager vermenigvuldigd met het

50

totaal aantal geholpen inwoners = ~20.000 (NVVK jaarverslag 2020) 1 Om de totale baten te berekenen zijn de baten per hulpvrager vermenigvuldigd met het 50 geholpen ~20.000vermenigvuldigd (NVVK jaarverslag 2020) 1. Om de totaletotaal batenaantal te berekenen zijn deinwoners baten per =hulpvrager met het totaal aantal geholpen inwoners = ~20.000 (NVVK jaarverslag 2020)

Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022

66

6 | Effect op de maatschappij (MKBA)

6. Effect op de maatschappij (MKBA)

Grootste baten komen ten goede aan gemeenten, ook Grootste baten komen ten goede aan gemeenten, ook werkgevers, zorgverzekeraars en Rijksoverheid werkgevers, zorgverzekeraars en Rijksoverheid profiterenprofiteren

Overige schuldeisers (13 – 26 mio) Rijksoverheid (16 – 21 mio) Zorgverzekeraar (20 – 29 mio)

Baten per partij toegelicht

Baten per partij toegelicht De grootste besparingen komen ten goede aan de lokale De grootste besparingen komen op tenonder goedeandere aan de lokale overheden vanwege de besparingen overheden vanwege de besparingen op onder andere bijstandsuitkeringen, maatschappelijke opvang en kosten met betrekking tot bijstandsuitkeringen, maatschappelijke opvang en kosten met dakloosheid. betrekking tot dakloosheid.

Woningcorporatie / nutsbedrijf (5 – 9 mio) 6% 3%

Werkgevers besparen vooralvooral op het vanvan ziekte en en productiviteitsverlies als gevolg Werkgevers besparen opvoorkomen het voorkomen ziekte productiviteitsverlies gevolg van werknemers met schulden. van werknemersals met schulden.

8% Gemeente (100 – 140 mio)

10%

Zorgverzekeraars besparen vooralvooral op deop zorgkosten, zowel voor Zorgverzekeraars besparen de zorgkosten, zowel voor de eerstelijns- als de de eerstelijnsals de tweedelijnszorg. tweedelijnszorg. De Rijksoverheid bespaart op kosten m.b.t. WW-uitkeringen. De Rijksoverheid bespaart op toename kosten m.b.t. Daarnaast zal er als gevolg Daarnaast zal er als gevolg van een vanWW-uitkeringen. het aantal van een toename van het aantal werkenden meer Inkomstenbelasting geïnd worden. werkenden meer Inkomstenbelasting geïnd worden.

51%

Devoor batenschuldeisers voor schuldeisers bestaan uitdeel het deel de schulden dat met een schuldregeling De baten bestaan uit het van van de schulden kan worden,toch dat geïnd anderskan afgeschreven hadanders moeten worden. Daarnaast vindt een dat mettoch eengeïnd schuldregeling worden, dat afgeschreven had moeten worden. Daarnaast vindt een vermindering van de kosten voor het incassoapparaat plaats. vermindering van de kosten voor het incassoapparaat plaats.

22% Werkgever (44 – 59 mio)

Woningcorporaties en nutsbedrijven besparen op kosten m.b.t. afsluitingen en huisuitzettingen.

Woningcorporaties en nutsbedrijven besparen op kosten m.b.t. afsluitingen en huisuitzettingen.

51 Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022

67

68

Hoofdstuk 7 Waarde voor de schuldeisers Schuldeisers werken intensief samen met financiële hulpverlening om mensen met problematische schulden te helpen

69

Naam: Martin Neef Rol: Schuldeiser bij Vattenfall

Visie “Het is belangrijk dat onze klanten zo vroeg mogelijk hulp krijgen en dat ze duurzaam geholpen worden. Als iemand eerder hulp zoekt zijn de achterstanden lager, kan iemand sneller uit de problemen komen en lopen wij als schuldeiser minder financieel risico. Daarmee zijn wij als schuldeiser geholpen, maar vooral ook de klant zelf.”

70

Naam: Remi Langenberg Rol: Schuldeiser bij het CAK

Visie “Mijn diepste zorg zit bij de burgers die we nu nog niet bereiken. Met data moeten we een integraal klantbeeld kunnen maken van burgers waarvan we weten dat ze schulden hebben. Het is mijn droom dat we deze burgers vanuit publieke schuldeisers één gezamenlijke schuldregeling aan kunnen bieden.”

71

7 | Waarde voor de schuldeiser

5B effecten van saneringskredieten versus schuldbemiddeling 7. Waarde voor de schuldeiser Toenemend gebruik van saneringskredieten, vooral bij mensen 7. Waarde voor de schuldeiser

Schuldeisers zien waarde van hulpverlening in klantbehoud en het Schuldeisers duurzaam oplossen vanvan schulden voor hun klanten zien waarde hulpverlening in klantbehoud en met een uitkering Schuldeisers waardevan vanschulden hulpverlening in klantbehoud en het duurzaamzien oplossen voor hun klanten het duurzaam oplossen van schulden voor hun klanten inzet Saneringskrediet vaker ingezet dan Wat is deHogere waarde vansaneringskredieten schuldhulpverlening voor 1 bij werkloosheid schuldbemiddeling na akkoord regeling (T2) organisatie (als schuldeiser)?1 Hulpverleners Wat isjouw de waarde van schuldhulpverlening voor zetten saneringskredieten steeds vaker in

jouw organisatie (als schuldeiser)?1 Veel hulpverleningsorganisaties hanteren de laatste jaren het Aantal keren genoemd

Inzicht voor schuldeiser “Signalering dat we ‘achteraf Inzicht voor Zorgplicht /schuldeiser MVO betalen’ hebben aangeboden aan een klant die de “Signalering dat we ‘achteraf betalen’ Saneringskrediet financiële lasten niet kan dragen” “Invulling van onze zorgplicht en MVO” hebben aangeboden aan een klant die de financiële lasten niet kan dragen” Zorgplicht / MVO Inzicht voorzorgplicht schuldeiser / MVO “Invulling van Zorgplicht onze en MVO”

Aantal keren genoemd

61%

76%

1 1 11 1 1 2 43% 8% 2

“Invulling onze betalen’ zorgplicht en MVO” “Signalering dat wevan ‘achteraf hebben aangeboden aan Schuldbemiddeling Klantbehoud een klant die de financiële lasten niet kan dragen”

38%

“Hogere garantieKlantbehoud op toekomstige betaalde omzet” “Hogere garantie op toekomstige betaalde Geen / beperkte waarde omzet”

Andere oplossing

/ beperkte “DeGeen waarde is nog niet waarde groot” Geen / beperkte waarde “De waarde is nog niet groot”

8% 16%

0%

5 5 49%

5 5

50%

1%

100%

“Als je heel streng kijkt kost schuldhulpverlening ons Series1 Series2 Series3 geld, boeken af. Maar door “Als jewant heelwe streng kijktachterstanden kost schuldhulpverlening ons klanten zo vroeg mogelijk te bereiken af. kunnen geld, want we boeken achterstanden Maarzedoor “Hogere garantie op toekomstige betaalde omzet” sneller uit problemen en lopen we minder klanten zode vroeg mogelijkkomen te bereiken kunnen ze financieel Daar zit komen voor ons waarde.” sneller uit risico. de problemen ende lopen we minder -financieel Martin Neef, Vattenfall (filmproject) 1 Ontwikkeling vanaf T2 omdat op T1 nog niet voor risico. Daar zit voor ons de waarde.” alle hulpvragers bekend is welk instrument “De waarde isKlantbehoud nog niet groot”

wordt ingezet. 1

N = 12, een beperkt aantal t.o.v. het totaal aantal schuldeisers in Nederland.

1

N = 12, een beperkt aantal t.o.v. het totaal aantal schuldeisers in Nederland.

1. N = 12, een beperkt aantal t.o.v. het totaal aantal schuldeisers in Nederland.

72

45

- Martin Neef, Vattenfall (filmproject)

54 54

Schuldenaar structureel helpen beleid om meer saneringskredieten toe te passen. De Schuldenaar structureel helpen achterliggende“Zonder overtuiging is dat saneringskredieten schuldhulp géén oplossing helpen voor Schuldenaar structureel hulpvragers sneller en beter helpen dan oplossing schuldbemiddeling. problematische schulden” “Zonder schuldhulp géén voor

“Zonder schulden” schuldhulp géén oplossing voor problematische Ten tijde van dit onderzoek isproblematische de verhoudingschulden” tussen de inzet “Schuldhulpverlening biedt onze klant wat wij van schuldbemiddeling en saneringskrediet ongeveer 40/60. onze klant niet bieden:biedt hulponze bij financiële klant watmeer wij De verwachting“Schuldhulpverlening is dat de trend zich zal doorzetten naar “Schuldhulpverlening biedt onze wat wij onze klant problemen. Schuldhulpverleners kunnen onze klant niet bieden: hulp bijklant financiële saneringskredieten. financiële stress bij onze klant wegnemen” niet bieden: hulp bij financiële problemen. Schuldhulpverleners problemen. Schuldhulpverleners kunnen kunnen financiële stress bij onze klant wegnemen” financiële stress bij klantzonder wegnemen” Vooral veel saneringskredieten bijonze mensen werk Achterstanden verhelpen / voorkomen Het aantal ingezette saneringskredieten is verhoudingsgewijs veel hoger bij mensen zonder werk (+34%).

Een mogelijke Achterstanden verhelpen / voorkomen “Om actuele betaalachterstanden op te verhelpen / voorkomen verklaring is datlossen, een Achterstanden saneringskrediet minder aantrekkelijk is maar vooral ook om deze in dete “Om actuele betaalachterstanden op voor schuldeisers zolang er nog zicht is op verbetering van toekomst tebetaalachterstanden voorkomen.” “Om actuele op te lossen, maar vooral ook om deze inlossen, de maar vooral toekomstige inkomsten. Wanneer hulpvragers een uitkering ook te omvoorkomen.” deze in de toekomst te voorkomen.” toekomst ontvangen is het nietdraagt aannemelijk de inkomsten toe zullen “Het bij aan dat betalingsoplossingen” nemen, waardoor schuldeisers eerder akkoord gaan met een “Het draagt bij aanin “Het draagt bijbetalingsoplossingen” aan betalingsoplossingen” saneringskrediet zodat de schuld één keer wordt afgekocht.

“Als je heel streng kijkt kost schuldhulpverlening ons geld, want we boeken achterstanden af. Maar door klanten zo vroeg mogelijk te Meetbare en merkbare van financiële hulpverlening | aprilen 2022 bereiken kunnenwaarde ze sneller uit de problemen komen lopen we minder financieel risico. Daar zit voor ons de waarde.” Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 Martin Neef, Vattenfall (filmproject) Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022

7 | Waarde voor de schuldeiser

Schuldeisers zien en pakken steeds vaker hun rol in het voorkomen van schulden, mede door veranderd mensbeeld Schuldeisers zienschulden, en pakken steeds vaker hun rol mensbeeld in het voorkomen van mede door veranderd Schuldeisersvan zienschulden, en pakken steeds vaker hun rolmensbeeld in het voorkomen mede door veranderd voorkomen van schulden, mede door veranderd mensbeeld In hoeverre vind je dat je als schuldeiser een rol hebt

7. Waarde voor de schuldeiser 7. Waarde 7. Waarde voor voor de de schuldeiser schuldeiser Schuldeisers zien en pakken steeds vaker hun rol in het 7. Waarde voor de schuldeiser

In vind dat je in hoeverre het voorkomen In hoeverre vind je jevan datschuldenproblematiek? je als als schuldeiser schuldeiser een een rol rol hebt hebt in het voorkomen van schuldenproblematiek? In hoeverre vind je dat je als schuldeiser een rol in het voorkomen van schuldenproblematiek? hebt 7,3 in het voorkomen van schuldenproblematiek?

Schuldeisers zien voor zichzelf een rol in voorkomen en oplossen van schulden zien voor zichzelf een rol in voorkomen en oplossen van Schuldeisers Schuldeisers voor eenvoor rol inzichzelf voorkomen en oplossen van Schuldeisers eeninrol inoplossen voorkomen Schuldeisers zien geven aanzichzelf dat zezien een grote rol hebben het van en oplossen van schulden schulden Schuldeisers zien voor zichzelf een rol in voorkomen en oplossen van schulden Schuldeisers geven datrol zevan een7,6 grote hebben in het van schuldenproblematiek schuldenproblematiek score opinrol een schaal van 1oplossen op Schuldeisers geven aan (gemiddelde dat ze eenaan grote hebben het oplossen van 6 schulden 7,3 Schuldeisers geven aan dat ze een grote roleen hebben invan het oplossen van 10). De meesten geven ook aan dat ze een rol spelen in het voorkomen (gemiddelde score van 7,6 op schaal 1 op 10). De meesten geven ook aan dat ze een 7,3 Gemiddelde schuldenproblematiek scorerol vanhebben 7,6 op in een van van 1 op Schuldeisers geven aan(gemiddelde dat ze7,3). een grote hetschaal oplossen schuldenproblematiek (gemiddelde score van 7,6schulden op een schaal van 17,3). op 6 van De de schulden (gemiddeld 7,3 rol spelen in het voorkomen van de (gemiddeld 6 10). meesten geven ook aan dat ze een rol spelen in het voorkomen Gemiddelde schuldenproblematiek score 7,6 op in een schaal van 1 op 10).

De meesten geven (gemiddelde ook aan dat ze eenvan rol spelen het voorkomen Gemiddelde 6 van de schulden (gemiddeld 7,3).dat ze een rol spelen in het voorkomen 10). De meesten geven ook aan van de schulden (gemiddeld 7,3). 2 2 Gemiddelde Dit komt mede Dit door hetmede veranderend beeld van schuldeisers over mensen komt door het veranderend beeld van schuldeisers over mensen met schulden. De 1 1 van de schulden (gemiddeld 7,3). 2 2 met schulden. De meerderheid van de 12 bevraagde schuldeisers geeft Dit komt mede door het veranderend beeld van schuldeisers over mensen 25 27 meerderheid van de 12 bevraagde schuldeisers geeft aan dat zij denken dat de belangrijkste 0 1 2 3 4 6 8 9 10 1 1 Dit mede doordat hetdeveranderend beeld van ligt schuldeisers over mensen aankomt dat zij denken belangrijkste oorzaak inschuldeisers overbesteding door 1 1 rol Helemaal geen rol Cruciale met schulden. De meerderheid van de 12 bevraagde geeft 2 2 oorzaak ligt in overbesteding door achterliggende problematiek, Dit komt medeDe door het veranderend van schuldeisers overgeeft mensen gevolgd door onvoorziene met schulden. meerderheid van de beeld 12 bevraagde schuldeisers 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 achterliggende problematiek, gevolgd door onvoorziene 1 0 1 2 4 5 6 7 8 91 10 aan dat zij denken dat de belangrijkste oorzaak ligt in overbesteding door Helemaal geen rol 3 Cruciale rol inkomensterugval.

Geen van hen acht de kans het grootst dat schulden veroorzaakt worden met schulden. De meerderheid van dede 12kans bevraagde geeft aan dat zij denken dat de van belangrijkste oorzaak ligt grootst in schuldeisers overbesteding door Helemaal rol inkomensterugval. Geen hen acht het dat schulden 0 1 geen2 rol 3 4 5 6 7 8 Cruciale 9 10 achterliggende problematiek, gevolgd door onvoorziene Wat denk jij zelf dat de grootste oorzaak van de aan dat zij denken dat de belangrijkste oorzaak ligt in overbesteding door achterliggende problematiek, gevolgd door onvoorziene door verwijtbaar gedrag.gedrag. Schuldeisers zien dus ook dat achterliggende problematiek een Helemaal geen rol Cruciale rol veroorzaakt worden doorvan verwijtbaar Schuldeisers zien dusdeook inkomensterugval. Geen hen acht de kans het grootst dat schulden achterliggende problematiek, gevolgd door onvoorziene inkomensterugval. Geen van hen acht de kans het grootst dat schulden Wat denk jij zelf dat de grootste oorzaak van de veel grotere rol is gaan spelen de afgelopen jaren. schuldenproblematiek in Nederland is? dat de achterliggende problematiek een veel grotere rol is zien gaandus spelen Wat denk jij zelf dat de grootste oorzaak van de veroorzaakt wordenGeen door verwijtbaar ook de inkomensterugval. hen achtgedrag. de kansSchuldeisers het grootst dat veroorzaakt worden doorvan verwijtbaar gedrag.

Schuldeisers zienschulden dus ook afgelopen jaren. schuldenproblematiek in Nederland is? Wat denk jij zelf dat de grootste oorzaak van de dat de achterliggende problematiek een veel grotere rol is gaan spelen # Oorzaak (totale ranking) schuldenproblematiek in Nederland is? veroorzaakt worden door verwijtbaar gedrag. Schuldeisers zien spelen dus ookde dat de achterliggende problematiek een veel grotere rol is gaan de afgelopen jaren. in Nederland is? #schuldenproblematiek Oorzaak (totale ranking) dat de achterliggende problematiek een veel grotere rol is gaan spelen de afgelopen jaren. Overbesteding achterliggende problematiek #1 Oorzaak (totale door ranking) afgelopen jaren. “Vroeger wachtten we altijd totdat iemand zich meldde“We kijken nu totaal anders naar Oorzaak (totaledoor ranking) 1# Overbesteding achterliggende problematiek Onvoorziene inkomensterugval “We kijken nu totaal anders naar 12 Overbesteding door achterliggende problematiek dan bij de invoering bij de gemeente.

Daar zijn we nu vanaf gestapt, weschuldenproblematiek zien # Oorzaak (totale ranking) “Vroeger wachtten we altijd totdat iemand zich meldde schuldenproblematiek dan bij de Overbesteding door achterliggende problematiek “Vroeger wachtten we altijd bij totdat iemand zich meldde van de Zorgverzekeringswet.” 21 Onvoorziene inkomensterugval “We kijken nu totaal anders naar een grotere rol voor onszelf het bereiken en helpen 3 Overbesteding door lage financiële vaardigheden 21 Overbesteding Onvoorziene inkomensterugval “We kijken nu totaal anderswe naar bij de gemeente. Daar zijn we nu vanaf gestapt, we zien “Vroeger wachtten altijd totdat iemand door achterliggende problematiek invoering van de Zorgverzekeringswet.” bij gemeente. Daar wetotdat nu vanaf gestapt, zien schuldenproblematiek dan bij de “Vroeger wachtten wezijn altijd iemand zich we meldde vande klanten met betalingsproblemen.” Remi Langenberg, CAK (filmproject) schuldenproblematiek dan bijnaar de Daar zijn weeen Onvoorziene inkomensterugval “We kijken nu totaal anders grotere rol voor onszelf bij nu het bereiken en helpen 32 Overbesteding door lage financiële vaardigheden Remi Langenberg, CAK (filmproject) zich meldde bij de gemeente. nude 4 Onvoorziene grote kostenpost inkomensterugval bij gemeente.

Daar zijn(filmproject) we gestapt, we zien een grotere rol Vattenfall voor onszelf bij hetvanaf bereiken en helpen invoering van de Zorgverzekeringswet.” 32 Onvoorziene Overbesteding door lage financiële vaardigheden Martin Neef, schuldenproblematiek dan bij de invoering van de Zorgverzekeringswet.” van klanten met betalingsproblemen.” vanaf gestapt, zien een grotere rol voor eenklanten groteremet rol voor onszelf bij het bereiken en helpen van betalingsproblemen.” Overbesteding door lage financiële vaardigheden -invoering Remi Langenberg, CAKwe (filmproject) door lage financiële vaardigheden 43 Overbesteding Onvoorziene grote kostenpost Overbesteding doorkostenpost verwijtbaar gedrag van de Zorgverzekeringswet.” - Martin Neef, Vattenfall (filmproject) - Remi Langenberg, CAK (filmproject) 45 Onvoorziene grote Martin Neef, Vattenfall (filmproject) van klanten met betalingsproblemen.” onszelf bij het bereiken en helpen van klanten 4 Onvoorziene grote - Remi Langenberg, CAK (filmproject) Onvoorziene grote kostenpost 54 Overbesteding doorkostenpost verwijtbaar gedrag 6 Martin Neef, Vattenfall (filmproject) Anders, nl…. 5 Overbesteding door verwijtbaar gedrag met betalingsproblemen.” 5 Overbesteding door verwijtbaar gedrag Overbesteding 65 Anders, nl…. door verwijtbaar gedrag Martin Neef, Vattenfall (filmproject) 66 Anders, Anders,nl…. nl…. 55 6 Anders, nl…. 55 55

Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022

55

Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022

73

74

Hoofdstuk 8 Toekomstvisie Meer tijd voor persoonlijke aandacht en intensievere samenwerking kan maatschappelijk rendement vergroten

75

8 | Toekomstvisie

Hulpvragers benadrukken het belang van goed luisteren en andere kijk op schaamte om meer mensen te kunnen helpen “De vraag die je bij de rechtbank krijgt is vooral: hoe kwam je in de schulden?” Hulpvrager filmproject

“Je bent een dossiernummer. Ze behandelen je niet naar je situatie.” Hulpvrager filmproject

“Bij wie leggen we het probleem van schaamte? Willen we hulpvragers overtuigen dat ze zich minder moeten schamen, of moet de maatschappij anders met hen omgaan, zodat ze zich niet hoeven te schamen?” Hulpverlener filmproject

Aanmelden Drempels belemmeren het zoeken van hulp

Het is bekend dat mensen met schulden vaak laat hulp zoeken. Hulpverleners en hulpvragers geven hier verschillende verklaringen voor: • Ontkenning • Schaamte • Hoop dat het zelf nog lukt • Controle willen houden • De weg niet kennen • Belemmerende overtuigingen, bijvoorbeeld de eigen problemen zelf op moeten lossen • Afstand tot de gemeente ervaren 76

“Ik was er nooit zelf uitgekomen. Dan had ik tot aan mijn graf toe die schulden met mij meegedragen.” Hulpvrager filmproject

“Voor mij is de waarde van schuldhulpverlening een stuk rust die je terugkrijgt. Het voelt echt als een bevrijding.” Hulpvrager filmproject

Hulp krijgen

Resultaat

Bij wie leggen we de oorzaak en oplossing van schaamte?

Hulpvragers zijn afhankelijk van goede hulp

Rust, opluchting en hoop

Ondanks de paradigmashift met betrekking tot schulden, ervaren hulpvragers de gevolgen van hun financiële problemen nog vaak als straf. Ze voelen zich veroordeeld en moeten zich dikwijls verantwoorden. Er wordt in hun beleving nog steeds weinig écht naar ze geluisterd: ze voelen zich een dossiernummer in plaats van een mens met een verhaal. Schaamte wordt niet (alleen) opgelost door mensen te vertellen dat ze zich niet hoeven te schamen.

Het belang van beschikbare hulp is groot, zeker omdat hulpvragers aangeven dat zij zelf echt niet meer uit hun situatie kunnen komen. Maar hierdoor ontstaat er een grote afhankelijkheid van goede hulp. Hulpvragers geven aan dat een persoonlijke benadering van de hulpverleners bepalend is voor hoe zij de hulp ervaren. Verder uitgewerkt op de volgende pagina

Wanneer hulpvragers goede hulp ontvangen wordt financiële hulpverlening ervaren als een zeer waardevolle ondersteuning, met (blijvende) rust als één van de belangrijkste resultaten. Verschillende betrokkenen benadrukken wel de noodzaak van goede nazorg, terwijl die nu niet altijd geboden wordt.

8 | Toekomstvisie

Hulpvragers en hulpverleners in het filmproject zien persoonlijke betrokkenheid als grootste succesfactor Persoonlijke betrokkenheid van hulpverlener is van grote waarde Hulpvragers in het filmproject noemen de persoonlijke betrokkenheid van hun hulpverlener als de belangrijkste succesfactor van financiële hulpverlening. De waarde van hulpverlening zit voor hen niet alleen in de uiteindelijke schone lei als eindresultaat: het proces daarnaartoe en de interactie tussen de hulpvrager en hulpverlener zijn minstens zo waardevol. Hulpvragers geven aan hoe belangrijk het voor hen is om iemand te hebben die naast ze staat, zodat ze zich gehoord, begrepen en gesteund voelen. Persoonlijke betrokkenheid kan zich uiten door: • Een persoonlijke toon • Een brede uitvraag • Een gevoel van gelijkwaardigheid • De bereidheid om een stapje extra te doen • Cultuur-sensitief werken

Persoonlijke klik “De klik was er gewoon gelijk. En dat is zo fijn als je dingen gewoon heel persoonlijk met elkaar kunt bespreken en niet zakelijk.” Hulpvrager filmproject

Breed perspectief “Het gaat niet alleen om de schulden in schuldhulpverlening. Het gaat om het geheel. Want schulden komen niet alleen.” Hulpverlener filmproject

Vanuit gelijkwaardigheid “Jij hebt mij altijd een waardig gevoel gegeven. Je hebt nooit op me neergekeken.” Hulpvrager filmproject

Een stapje extra “In de wet staat niet dat ik na de Wsnp nazorg moet verlenen. Maar volgens mij ben ik ook een mens van vlees en bloed. En het zou toch heel raar zijn als ik na drie jaar tegen iemand zeg: doei, tot ziens.” Hulpverlener filmproject

Cultuur-sensitief “Door rekening te houden met de culturele en religieuze achtergrond is er bij haar een situatie ontstaan waarin ze zich veilig voelde en mij vertrouwde. Ze vertelde mij namelijk ook dat het niet goed gaat met haar huwelijk.” Hulpverlener filmproject

77

8 | Toekomstvisie

95 ondervraagde hulpverleners wensen met name betere 8. Toekomstvisie samenwerking met schuldeisers en tijd voor maatwerk 95 ondervraagde hulpverleners wensen met name betere samenwerking met schuldeisers en tijd voor maatwerk Wat is nodig om meer waarde te kunnen leveren als hulpverlener? Wat is nodig om meer waarde te kunnen leveren als hulpverlener?

Hulpverleners willen graag beter samenwerken met schuldeisers graag beter samenwerken Aan 95Hulpverleners hulpverleners willen is de open vraag gesteld hoe zij nog met meerschuldeisers waarde kunnen leveren als hulpverlener. Devraag antwoorden zijnzij gecodeerd Aan 95 hulpverleners is de open gesteld hoe nog meer en waarde kunnen leveren als onderverdeeld in elf categorieën. 33% van de hulpverleners geeft hulpverlener. De antwoorden zijn gecodeerd en onderverdeeld inaan elf categorieën. 33% van de dat zijhulpverleners een betere samenwerking communicatie met de schuldeisers geeft aan dat zijen een betere samenwerking en communicatie met de schuldeisers wensen, om hulpvragers sneller te kunnen helpen: wensen, om hulpvragers sneller te kunnen helpen:

33% 27%

“Een vast contactpersoon bij schuldeisers, waardoor samenwerken “Een vast contactpersoon bij schuldeisers, waardoor samenwerken efficiënter en duurzamer wordt” efficiënter en duurzamer wordt”

17% 9%

9%

8%

6%

4%

3%

3%

2%

Be teB reet esar em sea nmwe new M eeM rkeirn kgin rem mg era m ete mat awa stcs tewr hchu ker/ uldl dee k La b/ rb isise agL erde err s dara e de egmd uui t ivtv re M p rraa M eml p Be eee aagg igee te retir lrig rBee tjidj e t oret d/ stae /gg MM goae re m eee ee esna ngga rerm lldd n/g wme m m / aan nrkw emee ndd iner aaaa rebr gkim be e tt ng etm keke n ndd heut M M hhee lhpu eeee vlep iidd rrpp vrle rre ernle v enne en ttiie dned M Di ein eMe git i er e nsts a vrrv Ce lis atann oreo er nt titiee en gesg raC s elen s iging a D dim trre naa git agl l l e e ianl eisr rrinin MM terag iste Be gg ee rraen teB tiiset er r tiea ret rsa n n t aazz sice vdem seare oorr hsuc ms h. ah gg hldu eanm adn n e l ween dne dee lilnin enne rwke ggee inrk nsc shc gint nn gu hul u stsus dlde esne eisi see nsc rrss shc uhul dlde eisi see rrss

9%

“Betere en snellere informatieuitwisselingtussen tussen schuldeisers schuldeisers enenhulpverleners, zodat saneringen/ “Betere en snellere informatieuitwisseling trajecten sneller gaan en er geen onnodige kosten worden hulpverleners, zodat saneringen/trajecten sneller gaan engemaakt” er geen onnodige kosten worden gemaakt” Hulpverleners willen ook meer tijd om maatwerk te leveren Hulpverleners willen meer tijd meer om maatwerk leveren Op nummer tweeook en drie staan: tijd en geldtevoor maatwerk en een brede uitvraag van Op nummer tweeDeze en drie staan: tijd met en geld voor maatwerk en problemen. wens heeftmeer te maken de toenemende achterliggende problematiek bij een brede uitvraag van problemen. Deze wens heeft te maken met de hulpvragers: toenemende achterliggende problematiek bij hulpvragers: “Vooral tijd is nodig om mensen uitgebreid te spreken en je in te kunnen leven in hun situatie.