Lijst ingekomen stukken 7 juni t/m 12 juli

wilde hetIk wilde het fenomeen bekend fenomeen dat hulpvragers veel hulpvragers ingeen een in een isolement raken door raken schaamte doorveel schaamte ofdat simpelweg of simpelweg toe. Alsontstaat je het toe.ontstaat niet Als je meer het niet te durftisolement te bekend bespreken, er een verwijdering.” erdurft eenmeer verwijdering.” verleden het verleden verleden hetlaten verleden knokken laten en voor knokken voor de bespreken, fenomeen bekend fenomeen dat veel hulpvragers dat veel hulpvragers in een geen in een toekomst. toekomst. Maar mijn Maar partner mijn partner haden had veel heel moeite veelde moeite toe. Als je het toe.niet Als je meer het durft niet meer te durft te bekend verleden het verleden verleden hetlaten verleden enheel knokken laten en voor knokken de voor de isolement isolement raken door raken schaamte door of schaamte simpelweg of simpelweg geen geen geld isolement meer geldhebben meer hebben omdoor sociale om sociale activiteiten activiteiten te oftesimpelweg bespreken, bespreken, ontstaat erontstaat een verwijdering.” er een verwijdering.” “We zijn in die periode gescheiden. denkmoeite dat we -erHulpvrager niet gelijkwaardig infilmproject - Hulpvrager filmproject toekomst. toekomst.

Maar– mijn Maar partner mijn had partner heel veel hadmoeite heelIkveel isolement raken raken schaamte door of schaamte simpelweg geen geen met omschakelen.” met omschakelen.” Hulpvrager – Hulpvrager filmproject filmproject bespreken, bespreken, ontstaat er ontstaat een verwijdering.” er een verwijdering.” toekomst. toekomst. Maar mijnMaar partner mijn had partner heel veel hadmoeite heel veel moeite geld meer geld hebben meer om hebben sociale om activiteiten sociale activiteiten te te ondernemen. ondernemen. - Hulpvrager - Hulpvrager filmprojectfilmproject Ik wilde het verleden hetfilmproject verleden laten en knokken voor de toekomst. met omschakelen.” metstonden. omschakelen.” – Hulpvrager – Hulpvrager filmproject geld meer geld hebben meer om hebben sociale om activiteiten sociale activiteiten te te - Hulpvrager - Hulpvrager filmprojectfilmproject met omschakelen.” met omschakelen.” – Hulpvrager – Hulpvrager filmprojectfilmproject ondernemen. ondernemen. “Als je er zelf niet over kan praten, wordt ondernemen. ondernemen. * Significant * Significant verschil t.o.v. verschil T1 t.o.v. T1 Maar mijn partner had heel veel moeite met omschakelen.” * Significant verschil * Significant t.o.v. T1 verschil t.o.v. T1 * Significant verschil * Significant t.o.v. T1 verschil t.o.v. T1

* Significant verschil t.o.v. T1

38

Hulpvrager filmproject

31

31

31 31

31 31

de afstand steeds groter naar anderen toe. Als je het niet meer durft te bespreken, MeetbareMeetbare en merkbare en merkbare waarde van waarde financiële van financiële hulpverlening hulpverlening | april 2022 | april 2022 ontstaat Meetbare en merkbare Meetbarewaarde en merkbare van financiële waarde van hulpverlening financiëleerhulpverlening | een aprilverwijdering.” 2022 | april 2022 Meetbare en merkbare Meetbarewaarde en merkbare van financiële waarde van hulpverlening financiële hulpverlening | april 2022 | april 2022 Hulpvrager filmproject

3 | Effecten van financiële hulp voor de hulpvrager

3. Effecten 3. Effecten van financiële van financiële hulp voor hulp voor de hulpvrager de hulpvrager 3. 3. van van hulp hulp voor hulpvrager de 3. Effecten Effecten 3. Effecten Effecten van financiële financiële van financiële financiële hulp voor voor hulpde de voor hulpvrager de hulpvrager hulpvrager

18% minder criminaliteit en 12% verslaving in derde jaar 18% 18% minder minder criminaliteit criminaliteit enen 12% en12% 12% verslaving verslaving inin derde inderde derde jaar jaar 18% 18% minder minder criminaliteit criminaliteit en 12% verslaving verslaving in derde jaar jaar hulp schuldregeling, niet volledig toe te wijzen aan financiële schuldregeling, schuldregeling, niet niet volledig volledig toe toe tetoe wijzen tewijzen wijzen aan aan financiële financiële hulp hulp schuldregeling, schuldregeling, niet niet volledig volledig toe te te wijzen aan aan financiële financiële hulp hulp Verslaving Verslaving Verslaving Verslaving Verslaving Verslaving

4% 4% 4% 6% 4% 6%

Criminaliteit Criminaliteit MinderMinder criminaliteit criminaliteit en verslaving, en verslaving, uitval kan uitval kan Criminaliteit Criminaliteit criminaliteit Minder criminaliteit en verslaving, en verslaving, uitval kan Criminaliteit Criminaliteiteen Minder rol een spelen rol spelencriminaliteit Minder criminaliteit en verslaving, uitval kan een Minder criminaliteit Minder en verslaving, en verslaving, uitval kanuitval uitval kan kan

4% 6% 6% 4% Onbekend Onbekend 4% 4% 6% 6% Onbekend Onbekend 4% 6% 6% 4% Onbekend Onbekend

eop e jaar regeling) spelen een spelen 8% 8% In deeen groep Inrol de op groep T3 (3rol jaar T3regeling) (3 hebben minder hebben minder rol spelen een rol spelen een rol spelen 4% 8% e jaar e jaar hebben 8%de In groep In op de T3 groep (3 op T3 regeling) (3 regeling) minder hebben minder 4% 8% hulpvragers hulpvragers te maken te met maken criminaliteit met criminaliteit dan de groep dan de groep e jaar 8%de groep In In op de T3 groep (3 jaar opgroep T3 regeling) (3op hebben regeling) minder hebben minder Inede T3 (3e jaar regeling) hebben minder hulpvragers hulpvragers te maken te met maken criminaliteit met criminaliteit dan de groep dan de groep op T1hulpvragers (aanvang op T1 hulpvragers (aanvang van de financiële van de financiële hulpverlening). hulpverlening). Ook Ook te maken te met maken criminaliteit met criminaliteit dan de groep dan de groep hulp­vragers te maken met criminaliteit dan de groep op T1 +18% +18% +12%* +12%* het aantal op T1 (aanvang op T1hulpvragers (aanvang vaninde van de financiële hulpverlening). hulpverlening). Ook Ook hethulpvragers aantal definanciële groep in de T3groep dat teT3 maken dat te maken op T1 (aanvang op T1 (aanvang van(aanvang de financiële van de hulpverlening). Ook Ookhet aantal 87% 87% van definanciële financiëlehulpverlening). hulpverlening).

Ook +18% +18% 85% 85% +12%* +12%* 85% 85% het aantal het hulpvragers aantal hulpvragers in de groep in T3 de dat groep te maken T3 dat te maken +18% 87% +18% 87% heeft met heeft een met (problematische) een (problematische) verslaving verslaving is lager is lager +12%* +12%* het aantalhet hulpvragers aantal hulpvragers in de groep in T3 de dat groep te maken T3 dat te maken 85% hulpvragers in de groep T3verslaving te makenlager heeft met een 85% 85%85% 87% 87% crimineel heeft met een (problematische) metinzet eenDe (problematische) verslaving isdat lager 78% 78% 85% dedan groep inheeft de T1.groep De T1. inzet verslavingszorg van verslavingszorg op isis Geen Geen crimineel 85% 85%85% dan in heeft met heeft een (problematische) met(problematische) een van (problematische) verslaving verslaving isisislager is op lager 73% 73% verslaving lager dan in de groep T1. 78% 78% dantegen in 0%, de dan groep T1. de De van De verslavingszorg inzet van verslavingszorg is op is op Geen crimineel Geen crimineel gedrag gedrag T3 0%, tegen opin 8%groep opinzet T1.T1. Niet aanwezig Niet aanwezig 69% 69% 78% 78% danT3 in de8% dan groep inT1. T1. de groep De inzet T1.van De verslavingszorg inzet van verslavingszorg is op is op Geen crimineel Geen crimineel 73% 73% inzet vanT1. verslavingszorg is op T3 0%, tegen 8% op T1. gedrag 73% gedrag 73% T3 0%, tegen T3 0%, 8% tegen opDeT1.

8% op Niet aanwezig Niet aanwezig 69% 69% gedrag gedrag T3 0%, tegen T3 0%, 8% tegen op T1.8% op T1. Niet aanwezig Niet aanwezig 69% 69%

6% 6% 12% 12% Onbekend Onbekend 6% 12% 12% 6% Onbekend Onbekend 12% 12% Onbekend Onbekend

Hierbij moet Hierbij worden moet worden opgemerkt opgemerkt dat mensen dat mensen met met Hierbij moet Hierbij worden moet opgemerkt worden opgemerkt dat mensen datmet mensen met met problemen Hierbij moet worden opgemerkt dat mensen problemen problemen op het gebied op het van gebied criminaliteit van criminaliteit of of Hierbij moet Hierbij worden moetopgemerkt worden opgemerkt dat mensen datmet mensen met problemen problemen op het gebied op het van gebied criminaliteit van criminaliteit of of verslaving verslaving mogelijk mogelijk eerder stoppen eerder stoppen met de met de op het gebied van criminaliteit of verslaving mogelijk eerder Risico crimineel Risico crimineel problemen problemen op het gebied op het van gebied criminaliteit van criminaliteit of of verslaving verslaving mogelijkstoppen eerder mogelijk stoppen eerder met stoppen de met de hulpverlening. hulpverlening. Statistisch Statistisch gezien vallen gezien de vallen groepen de groepen T1 T1 Risico crimineel Risico crimineel Lichte Lichte gedrag gedrag met de hulpverlening. Statistisch gezien vallen verslavingverslaving mogelijk eerder mogelijk stoppen eerder met stoppen de met de Risico crimineel Risico 12% crimineel 12% -6% -6% hulpverlening. Statistisch Statistisch gezien vallen gezien de groepen vallen deT1 groepen T1kunnen Lichte gedrag gedrag problematiek problematiek 14% Lichte 14% en T3hulpverlening.

binnen en T3de binnen marges de om marges ze teom kunnen ze te vergelijken. kunnen vergelijken. de groepen T1 en T3 binnen de marges om ze te hulpverlening. hulpverlening. Statistisch Statistisch gezien vallen gezien de groepen vallen de T1 groepen T1 -8%* -8%* Lichte Lichte gedrag gedrag 13% 13% -6% 12% 12% Licht crimineel -6% Licht crimineel 7% 7% problematiek problematiek 14% 14% en T3 binnen en T3 de binnen marges de om marges ze te kunnen om ze te vergelijken. kunnen vergelijken. 12% 12% -6% -6% Maar het Maar valt niet het valt uit te niet sluiten uit te dat sluiten uitval dat wel uitval een wel rol een rol 4% 4% 8% 8% -8%* -8%* 9% crimineel 9% Problematisch Problematisch problematiek problematiek 13% en T3 binnen en T3 de binnen marges de om marges ze te kunnen om ze te vergelijken. kunnen vergelijken. vergelijken.

Maar het valt niet uit te sluiten dat uitval wel een Licht crimineel Licht 6% 14% 6% 14%13% gedrag gedrag 7% 7% -8%* -8%* Maar het Maar 13% 13% 8% Licht crimineel valt niet het uit valt teniet sluiten uit te dat sluiten uitval dat welen uitval een wel een rol 4% speelt 4% 8% Licht crimineel 9% 9% 7%-6%* 7% bijspeelt de verschillen bij de verschillen tussen groep tussen T3 groep en T1T3 T1 rol Problematisch Problematisch -6%* 6% 6% gedrag gedrag Maar het Maar valt niet het uit valt te niet sluiten uit te dat sluiten uitval dat wel uitval een rol wel een rol -6% -6% 4% 4% 8% 8% rol speelt bij de verschillen tussen groep T3 en T1 (crimineel 9% 9% Problematisch Problematisch 6% 3% T2 T3 0% T3 gedrag T1 6% T1 T2 T1 gedrag T1 T2 T2 -6%* T3 T3 speelt bij speelt de verschillen bij bijvoorbeeld dekomt verschillen tussen groep tussen T3 en groep T1 voor T3 enbijT1 -6%* 4% 3% (crimineel (crimineel gedrag komt gedrag bijvoorbeeld vaker voor vaker bij -6% -6% speelt bij speelt de verschillen bij de verschillen tussen groep tussen T3 en groep T1 T3 en T1 -6%* -6%* gedrag komt bijvoorbeeld vaker voorvoor bij debij jongere T1 T1 T2 T1 T1 T2 T2 T3 T3 -6%T2 T3 -6% T3 (crimineel (crimineel gedrag komt gedrag bijvoorbeeld komt vaker voor bij jongere onderzoekspopulatie, en inbijvoorbeeld deze engroep in deze isvaker groep is bij T1 T1 T2 T2 T3 T3 T1 T1 T2 T2 T3 de jongere T3 de

onderzoekspopulatie, (crimineel (crimineel gedrag komt gedrag bijvoorbeeld komt bijvoorbeeld vaker vaker bij voor onderzoekspopulatie, en invoor deze groep is de uitval de jongere de onderzoekspopulatie, jongere onderzoekspopulatie, en in deze en groep in deze is groep is ook iets de uitval de ook uitval iets ook hoger). ietsEen hoger). deelEen vandeel de in hulpvragers van de hulpvragers de jongere deonderzoekspopulatie, jongere onderzoekspopulatie, en deze en groep in deze is groep is hoger). Een deel van de hulpvragers is dus mogelijk uitval de uitval iets hoger). ook iets Een hoger). van Eende deel van de hulpvragers gestopt, is dusde is dusook mogelijk gestopt, gestopt, en een deel endeel een is daadwerkelijk deel is hulpvragers daadwerkelijk demogelijk uitval ook de uitval iets hoger). ook iets Een hoger). deel van Eende deel hulpvragers van de hulpvragers en een deel is daadwerkelijk gebaat bijop de hulpverlening en is dus mogelijk isbij dus gestopt, mogelijk en gestopt, een deel is een daadwerkelijk deeldaardoor is gebaat bij gebaat de hulpverlening de hulpverlening en verbetert enen verbetert daardoor opdaadwerkelijk “Tijdens het traject zie ik vaak wel een terugval.

is dus mogelijk is dus gestopt, mogelijk en gestopt, een deel en is een daadwerkelijk deel is daadwerkelijk gebaat bij gebaat de hulpverlening bij de hulpverlening en verbetert en verbetert daardoor daardoor op daardoor op deze leefgebieden. op dezegebaat leefgebieden. dezebijleefgebieden. Maar het valt op dat de terugval minder lang duurt, gebaat de hulpverlening bijverbetert de hulpverlening en verbetert en verbetert daardoor daardoor op op deze leefgebieden. deze leefgebieden. deze leefgebieden. deze leefgebieden. dat men sneller hulp zoekt en dat men sneller het goede leven weer oppakt. Dat komt omdat er

* Significant* verschil Significant t.o.v. verschil T1 t.o.v. T1 iemand op de achtergrond is.” * Significant verschil * Significant t.o.v.verschil T1 t.o.v. T1 * SignificantHulpverlener verschil * Significant t.o.v.verschil T1filmproject t.o.v. T1

* Significant verschil t.o.v. T1

32

32 32 32

32 32

“Criminaliteit komt vaker voor bij schulden. Je gaat ook wegen zoeken die het daglicht nietenkunnen verdragen. Vaak gaathulpverlening het Meetbare en Meetbare merkbare waarde merkbare van waarde financiële vanhulpverlening financiële | april 2022| april 2022 Meetbare en Meetbare merkbare en waarde merkbare van financiële waarde rust van hulpverlening financiële hulpverlening | april 2022 | april 2022 beter in de schuldsanering omdat er (financiële) is.” Meetbare en Meetbare merkbare en waarde merkbare van financiële waarde van hulpverlening financiële hulpverlening | april 2022 | april 2022 Hulpverlener filmproject 39

40

Hoofdstuk 4 Effect op jongeren en ondernemers Jongeren, ondernemers en zzp’ers wijken af van (oudere) particulieren, wat vraagt om doelgroepbenadering

41

Naam: Edith van Dijk Rol: Wsnp bewindvoerder bij Kredietbank Nederland

Visie “Schuldhulpverlening, daar zou ik een ander woord van willen maken: schulddienstverlening. Het woordje ‘schuld’ vind ik al lastig. Ik vind niet dat iemand met schulden schuldig is. Iedereen heeft zijn eigen verhaal. En dan het woord ‘hulpverlening’, dat suggereert dat wij alles oplossen voor een ander. Wij moeten wel de helpende hand reiken, maar uiteindelijk moet de schuldenaar het toch zelf doen. Anderzijds zijn wij natuurlijk gewoon mensen, en de mens helpt de medemens. Het menselijke aspect is in mijn beleving echt van het allergrootste belang.”

Merkbare waarde “Mensen die na 3 jaar Wsnp, maar na vele jaren problemen, volledig schuldenvrij zijn, zijn altijd zo ontzettend blij. En daar doe ik het voor. Ik krijg ook altijd bedankjes, hetzij een kaart of een telefoontje. Je hoort en leest de emotie. Het doet wat met ze. Als het vonnis van de schone lei binnenkomt is er zo’n opluchting. Het blijft tot het laatste moment spannend voor mensen.”

42

Naam: Keoma van Dijk Rol: Hulpvrager

Oorzaak schulden “6 jaar geleden was ik gewoon aan het werk, alles ging gewoon goed. Toen kreeg ik last van clusterhoofdpijn. Ik kon letterlijk niets meer, betaalde niet al mijn rekeningen en verloor mijn baan. Uiteindelijk vorderde de Belastingdienst ook nog mijn Kinderopvangtoeslag terug.”

Fase traject “Ik ben er inmiddels een soort van uit. Ik heb een schone lei. Maar omdat ik ook gedupeerde van de Kinderopvangtoeslagaffaire ben, duurde het toch wat langer. Maar goed, het voelt voor mij heel bevrijdend. Onofficieel gezegd heb ik geen schulden meer. Dus ik hoef aan niks, niemand meer wat af te betalen. Het enige wat ik nog moet betalen zijn mijn huidige rekeningen.”

Merkbare waarde “Voor mij waren die schulden, en ik denk ook voor vele anderen, heel depressief makend. Gekmakend. Je verliest gewoon jezelf… Nu hoef ik geen brieven meer te verstoppen of weg te gooien. Ik leef nu weer. En voor mij is de waarde van schuldhulpverlening dan ook: alles. Ja, alles.”

43

4a | Effecten van financiële hulp op jongeren

Jongeren hebben betere uitgangspositie, maar kampen vaker Jongeren hebbenbetere betere uitgangspositie, maar kampen vaker met problematiek bij uitgangspositie, huisvesting, gezin en criminaliteit Jongeren hebben maar kampen vaker metproblematiek problematiekbij bijhuisvesting, huisvesting,gezin gezinen encriminaliteit criminaliteit met

4a. Effecten van financiële hulp op jongeren 4a. Effecten van financiële hulp op jongeren

Jongeren (18-34 jr) hebben betere aanvangspositie dan Jongeren (18-34 jr) aanvangspositie dan ouderen behalve ophebben wonen,betere gezinsstabiliteit en criminaliteit ouderen behalve op wonen, gezinsstabiliteit en criminaliteit Niet-zelfstandige Niet-zelfstandige huisvesting huisvesting 6% 6% 3% 3% 5% 5% 2% 2%3% 3%2%

9% 9%

7% 7% 1% 1%2% 2% 2% Ouderen Jongeren Ouderen Jongeren Ouderen Jongeren Thuiswonend Begeleid wonen Thuiswonend

Thuiswonend

Begeleid wonen Noodopvang Bij familie Geen huisvesting Noodopvang

Begeleid wonen Geen huisvesting

Geen huisvesting

Gezinsstabiliteit Gezinsstabiliteit 34% 34%

37% 37%

25% 25%

15% 15%

45% 45%

29% 29%

10% 10% Ouderen Jongeren 4% Ouderen Jongeren Ouderen Jongeren Instabiel

Instabiel Redelijk stabiel

Onbekend Stabiel Stabiel Onbekend Redelijk stabiel Onbekend Instabiel Redelijk stabiel Stabiel

Criminaliteit Criminaliteit

7% 7%

79% 79%

5% 5%

66% 66%

14% 14% 11% 15% 11% 15% Ouderen Jongeren 3% Ouderen Jongeren Ouderen Jongeren Licht crimineel LichtRisico crimineel Onbekend Geen crimineel Risico Geen crimineel Oncrimineel beken d Geen

Risico On beken d

Licht crimineel

De startpositie van jongeren (18-34 jr) is over het algemeen gunstiger dan die Devan startpositie ouderenvan jongeren (18-34 jr) is over het algemeen Degunstiger startpositie jongeren jr)isisproblematisch, over het algemeen danvan dieschuld van ouderen De gemiddelde van(18-34 jongeren maar lager dan gemiddeld: € 22.113,gunstiger dan die van ouderen Detegen gemiddelde schuld jongeren is problematisch, maar lager dat jongeren ook minder € 33.000,voor van ouderen. Daarbij moet wel genoemd worden Dedan gemiddelde schuld van jongeren problematisch, maar lager gemiddeld: € 22.113, tegen €is37.772,voor ouderen. Daarbij levensjaren hebben gehad om schulden op te bouwen. danmoet gemiddeld: € 22.113, tegendat € 37.772,Daarbij wel genoemd worden jongerenvoor ookouderen. minder levensjaren moet wel genoemd worden dat jongeren ook minder levensjaren hebben gehad om schulden op te bouwen. Bij aanvang vanschulden het traject jongeren vaker werk of opleiding (+11%), hebben ze vaker hebben gehad om ophebben te bouwen.

een groot sociaal netwerk (+18%) en hebben ze vakerwerk een goede lichamelijke gezondheid Bij aanvang van het traject hebben jongeren vaker of (+29%).van Jongeren hebben ook minder zware geestelijke gezondheidsproblematiek, maar dit Bij opleiding aanvang het traject hebben jongeren vaker werk of (+11%), hebben ze vaker een groot sociaal netwerk verschil beperkt envaker wordt mogelijk deels verklaard door de lagere gemiddelde schuld. opleiding (+11%), hebben ze vaker een groot sociaal netwerk (+18%) enishebben ze een goede lichamelijke gezondheid (+18%) en hebben vaker een lichamelijke gezondheid (+29%). Jongerenzehebben ookgoede minder zware geestelijke (+29%). Jongeren hebben ook minder zware geestelijke gezondheidsproblematiek, maar dit verschil is beperkt enen wordt Wel meer problemen met wonen, gezinsstabiliteit criminaliteit gezondheidsproblematiek, ditminder verschil is beperkt en wordt mogelijk deelsmet verklaard door de lagere gemiddelde schuld. Vergeleken ouderenmaar wonen jongeren zelfstandig, met name de groep ‘begeleid mogelijk deels verklaard door de lagere gemiddelde wonen’ is groter (+5%). Jongeren zitten ook vaker inschuld. een instabiele (+6%) of redelijk stabiele Wel meer problemen met wonen, gezinsstabiliteit en thuissituatie (+4%) dan ouderen.

Tot slot zijn jongeren vaker in aanraking gekomen met justitie Wel meer problemen met wonen, gezinsstabiliteit en criminaliteit (+12%) of lopen ze daar een risico op (+3%). criminaliteit Vergeleken met ouderen wonen minder jongeren zelfstandig, met Vergeleken ouderen wonen minder jongeren zelfstandig, met name de met groep ‘begeleid wonen’ is groter (+5%). Jongeren zitten name groep ‘begeleid wonen’ is groter (+5%). Jongeren zitten ookde vaker in een instabiele (+6%) of redelijk stabiele thuissituatie ook(+4%) vakerdan in een instabiele (+6%) redelijk stabiele ouderen. Tot slot zijnofjongeren vaker in thuissituatie aanraking (+4%) dan ouderen. Tot slot zijn of jongeren vaker aanraking gekomen met justitie (+12%) lopen ze daarineen risico op (+3%). gekomen met justitie (+12%) of lopen ze daar een risico op (+3%).

35 35

Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022

44

45

4a | Effecten van financiële hulp op jongeren

Jongeren passen minder goed in het reguliere traject en zijn Jongeren passen minder goed in het reguliere traject en zijn gebaat bij een specifieke aanpak Jongeren passen minder goed in het reguliere traject en zijn gebaat bij een specifieke aanpak gebaat bij een specifieke aanpak

4a. Effecten van financiële hulp op jongeren 4a. Effecten van financiële hulp op jongeren

Jongeren (18-34 jr) lijken vaker te stoppen jr) lijken vaker te stoppen metJongeren reguliere(18-34 financiële hulpverlening met reguliere financiële hulpverlening T1: aanvang hulp

12%

36%

T1: aanvraag aanvang hulp T1: hulp

T2: akkoord schuldregeling

18%

12%

9%

36%

27%

T2: T2: akkoord akkoord schuldregeling schuldregeling

22%

25% 22%

25 - 34

23%

19%

25%

35 - 44

Werksessie met 15 hulpverleners, 17 februari 2022

1. Werksessie met 15 hulpverleners, 17 februari 2022

46

19%

-14%

Werksessie met 15 hulpverleners, 17 februari 2022 1

23%

23%

0% 20% 40% 60% 80% 25 - 34 35 44 45 54 55 64 0% 20% 40% 60% 65+ 18 - 24

1

16%

-14%

T3: T3: 3e jaar jaar schuldregeling 3%

18 - 24

19%

27%

-9% 3%

18%

23%

9%

-9% T3: 3e jaar schuldregeling

19%

Omdat inkomsten en uitgaven moeilijker in balans te brengen zijn vallen relatiefOmdat veel jongeren uit en uitgaven moeilijker in balans te brengen zijn vallen inkomsten e jaar schuldregeling) zijn er 23% minder jongeren (18-34 jr) in de Op T3 (3 relatief veel inkomsten jongeren uiten uitgaven moeilijker in balans te brengen zijn vallen relatief Omdat groep dan op T1e jongeren (aanvang financiële zijn hulpverlening). Hulpverleners Op T3 (3 jaar schuldregeling) er 23% minder jongeren (18-34 jr) in de veel uit benoemen dat het vooral moelijker is om de inkomsten en uitgaven van groep dan op T1 (aanvang financiële hulpverlening). Hulpverleners Op T3 (3e jaar schuldregeling) zijn er 23% minder jongeren (18-34 jr) in de groep dan op T1 jongeren in balans te krijgen, terwijl dit noodzakelijk is voor een benoemen datfinanciële het vooral moelijker is Hulpverleners om de inkomsten en uitgaven (aanvang hulpverlening). benoemen dat1hetvan vooral moelijker is om de schuldregeling. geventerwijl hiervoor volgende verklaringen 12% 3% jongerenHulpverleners in balans te krijgen, dit de noodzakelijk is voor een : inkomsten en uitgaven van jongeren in balans te krijgen, terwijl dit noodzakelijk is voor stoppen Hulpverleners sneller met hetgeven reguliere traject ze minder schuldregeling. hiervoor deomdat volgende verklaringen1: 1 19% 12% 3% 1. Jongeren een schuldregeling.

Hulpverleners geven hiervoor de volgende verklaringen : snel zijnstoppen hun levensstijl passen 1.geneigd Jongeren sneller aan mettehet reguliere traject omdat ze minder 1.  Jongeren stoppen snellerom met het reguliere traject omdat ze minder snel geneigd zijn hun 2. Jongeren zijn minder snel bereid in budgetbeheer snel geneigd zijn hun levensstijl aan te passen of onder levensstijl aan te passen bewind gesteld te worden 2. Jongeren zijn minder snel bereid om in budgetbeheer of onder

45 - 54

55 - 64

2. Jongeren zijnte minder snel bereid om in budgetbeheer of onder beschermingsbewind gesteld bewind gesteld worden Daarnaast speelt corona wellicht nog een rol. Omdat jongeren te worden 16% 7% onevenredig hard geraakt zijn door de omdat ze Daarnaast speelt corona wellichtcoronacrisis nog een rol.(bijvoorbeeld Omdat jongeren in de horeca werkzaam waren), is het mogelijk dat meer jongeren zichonevenredig onevenredig geraakt door nog de coronacrisis (bijvoorbeeld omdat ze hard geraakt zijn Daarnaasthard speelt coronazijn wellicht een rol. Omdat jongeren hebbeningemeld voor schuldhulpverlening. de horeca werkzaam waren), is het mogelijk dat meer jongeren zich

7%

door de coronacrisis (bijvoorbeeld omdat ze in de horeca werkzaam waren), is het mogelijk dat

hebben gemeld voor meer jongeren zichschuldhulpverlening. hebben gemeld voor schuldhulpverlening waardoor er in de T1 groep meer Coaching en inzet saneringskredieten kan uitval voorkomen 19% 8% jongeren zitten. VolgensCoaching hulpverleners vansaneringskredieten het Jongeren Perspectief Fonds (JPF) vallen er en inzet kan uitval voorkomen bij henVolgens veel minder jongeren uit. aan dat er met de JPF-aanpak hulpverleners van Zij hetgeven Jongeren Perspectief Fonds (JPF) vallen er 100% Coaching encoachingsaanpak inzet saneringskredieten kan uitval voorkomen minderbij uitval door de de inzet saneringshen is veel minder jongeren uit. Zijen geven aan van dat er met de JPF-aanpak Volgens hulpverleners van het Jongeren Perspectief (JPF) vallen er bij hen veel minder 80% 100%kredieten. Andere hulpverleners beamen dat saneringskredieten voor minder uitval is door de coachingsaanpak en de inzet Fonds van saneringsjongeren uit. Zij geven aan datschuldbemiddeling. er met dedat JPF-aanpak minder is door de coachingsaanpak deze groep beter Andere lijken tehulpverleners werken dan Dit komtuitval mede 65+ kredieten. beamen saneringskredieten voor doordat ze en bij saneringskredieten veel minder stukken hoeven aan tekomtdat de inzet vanlijken sanerings-kredieten. Andere hulpverleners beamen saneringskredieten deze groep beter te werken dan schuldbemiddeling. Dit mede leveren.

voorze deze beter lijken te werken dan schuldbemiddeling. Dit komt doordat bij groep saneringskredieten veel minder stukken hoeven aan te mede doordat ze bij 8%

leveren. saneringskredieten veel minder stukken hoeven aan te leveren.

36 36

Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022

4a | Effecten van financiële hulp op jongeren

4a. Effecten van financiële hulp op jongeren 4a. Effecten van financiële hulp op jongeren

Jongeren die wel akkoord schuldregeling bereiken verbeteren Jongeren die wel akkoord schuldregeling bereiken verbeteren relatief het meest op schuldregeling gezinsstabiliteit en criminaliteit Jongeren die wel akkoord bereiken verbeteren relatief het meest op gezinsstabiliteit en criminaliteit relatief het meest op gezinsstabiliteit en criminaliteit Jongeren (18-34 jr) boeken vooral meer vooruitgang op leefdomeinen criminaliteit enmeer gezinsstabiliteit Jongeren (18-34 jr) boeken vooral vooruitgang op

Verbetering van medium criminaliteit en zware problematiek tussen groepen T1-T3 leefdomeinen en gezinsstabiliteit

Verbetering van medium en zware problematiek tussen groepen T1-T3Jongeren 20%*

14% 14%

15% *

20%*

Ouderen Jongeren Ouderen

22% *

22% * 16% 13%*16%

15% *

19%*

18% *

*

*

13%*

13%*

13%*

19%*

18% * 11%* 11%*

10%

*

10% *

*

10% *

10%

11% 6% *

11%

*

*

3% 6% * 1%

1%

3%

* Significant t.o.v. T1 * Significant t.o.v. T1

* Significant t.o.v. T1

it im

in al

ite

g Cr

Ve rs lav in

k

cia al ne tw er -2%

So

ss ta bi lit ei t

g

Ge zin

isv es tin Hu

dh ei d ge zo n

ijk e

-2%

ha

m el

1%

Lic

Ge

es te l

ijk e

ge zo nd he i

d

g es te di n

Da gb

W er

k

1%

Grotere vooruitgang op leefdomeinen waar startsituatie Grotere vooruitgang op leefdomeinen waar startsituatie minder gunstig was minder gunstig was Grotere vooruitgang op leefdomeinen waar startsituatie Vergeleken met de oudere jongeren eeneen vergelijkbare vooruitgang op Vergeleken met de oudere hulpvragers hulpvragersboeken boeken jongeren minder gunstig was vergelijkbare vooruitgang op werk, inkomen en huisvesting. werk, inkomen en huisvesting. Jongeren boeken meer vooruitgang op gezinsstabiliteit en Vergeleken met demeer oudere hulpvragers jongeren een Jongeren boeken vooruitgang op boeken gezinsstabiliteit criminaliteit. Hier was de uitgangspositie ook slechter danen die van ouderen, waardoor er vergelijkbare vooruitgang op werk, inkomen en huisvesting. criminaliteit. Hier was de uitgangspositie ook slechter dan meer vooruitgang mogelijk is. Jongeren boeken meer vooruitgang op gezinsstabiliteit en die van ouderen, waardoor er meer vooruitgang mogelijk is. criminaliteit. Hier was de uitgangspositie ook slechter dan Minder vooruitgang danerouderen op leefdomeinen waar startsituatie gunstiger die van ouderen, waardoor meerop vooruitgang mogelijk Minder vooruitgang dan ouderen leefdomeinen waaris.

was startsituatie gunstiger was Jongeren boeken duidelijk duidelijk minder opop geestelijke Minder vooruitgang dan ouderen op leefdomeinen waar en mentale gezondheid dan Jongeren boeken mindervooruitgang vooruitgang geestelijke startsituatie gunstiger was ouderen. Hulpverleners benoemen dat dit mogelijk te en mentale gezondheid dan ouderen. Hulpverleners maken heeft met lange wachttijden in Jongeren duidelijkgezondheid minder vooruitgang opisgeestelijke de GGZ.boeken De lichamelijke jongeren bij start veel beter dan die van ouderen benoemen dat dit mogelijk te makenvan heeft met lange en mentale gezondheid dan ouderen. Hulpverleners (+29%), waardoor er minder verbeteringgezondheid mogelijk is. van wachttijden in de GGZ. De lichamelijke benoemen dit mogelijk te maken met lange(+29%), jongeren isdat bij start veel beter dan dieheeft van ouderen wachttijden in de GGZ. De lichamelijke gezondheid van waardoor erisminder verbetering is. Opvallend de lichte (weliswaar mogelijk niet significante) verslechtering van het sociale netwerk. jongeren is bij start veel beter dan die van ouderen (+29%), Ook dit kan gedeeltelijk verklaard worden doordat jongeren een relatief goede startpositie waardoor er minder verbetering mogelijk is. Opvallend is deheeft lichte (weliswaar significante) hebben (63% een voldoendeniet / groot netwerk). verslechtering van het sociale netwerk.

Ook dit kan Opvallend is verklaard de lichte (weliswaar niet significante) gedeeltelijk worden doordat jongeren een relatief verslechtering van het sociale netwerk. Ookvoldoende dit kan / groot goede startpositie hebben (63% heeft een gedeeltelijk verklaard worden doordat jongeren een relatief netwerk). goede startpositie hebben (63% heeft een voldoende / groot netwerk).

37 37

Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022

47

48

4b | Effecten van financiële hulp op ondernemers / zzp

Ondernemers en zelfstandigen bij start meer schulden, 4b. Effecten van financiële hulp op ondernemers hebben / zzp 4b. Effecten van financiële hulp op ondernemers / zzp maar minder problemen op andere leefgebieden Ondernemers en zelfstandigen hebben bij start meer Ondernemers en maar zelfstandigen hebben bij start meer leefgebieden schulden, minder problemen op andere schulden, maar minder problemen op andere leefgebieden Bij aanvang hebben ondernemers… Bij aanvang hebben ondernemers…

Meer (oudere) mannen dan bij particuliere hulpvragers …minder geestelijke …en een minder slecht …meer werk Ten opzichte van de particuliere groep bevat ondernemers en zzp’ers 24% meer Meer (oudere) mannen dan de bijgroep particuliere hulpvragers gezondheidsproblematiek …minder geestelijke …en een minder slechtsociaal netwerk mannen. De groep ondernemers is ook iets hoger opgeleid (+8%) en iets ouder (+13% ouder Ten opzichte van de particuliere groep bevat de groep …meer werk Meer (oudere) mannen dan bij particuliere hulpvragers gezondheidsproblematiek sociaal netwerk ondernemers en zzp’ers 24% meer mannen. De groep dan 45) dan particulieren. 6% 6% Ten opzichte vandedegroep particuliere groep bevat de groep 0% 1% 15% ondernemers is ook iets hoger opgeleid (+8%) en iets ouder 15% 10% ondernemers en zzp’ers 24% meer mannen. De groep 6% 6% 28% (+13% ouder dan 45) dan de groep particulieren. 15% Ondernemers hebben meer en complexere schulden ondernemers is ook iets hoger opgeleid (+8%) en iets ouder 15% 10% 14% 28% 34% (+13% dan 45) dan de particulieren. Deouder gemiddelde schuld vangroep ondernemers en zzp’ers is met gemiddeld €102.000 drie keer Ondernemers hebben meer en complexere schulden 9% 63% 14% hoger dan bij particulieren.

De schuldenstructuur van ondernemers is vaak veel complexer 34% 44% 42% De gemiddelde schuld vanschulden ondernemers en zzp’ers is met Ondernemers meer enparticuliere complexere 9% 63% omdat die hebben bestaat uit zowel als zakelijke schulden. 44% 42% gemiddeld €102.000 drie keer hoger dan bij particulieren. De 40% De gemiddelde schuld van ondernemers en zzp’ers is met 29% schuldenstructuur van ondernemers is veel complexer gemiddeld €102.000hebben drie keerminder hoger dan bijachterliggende particulieren.vaak De 40% Ondernemers vaak problematiek op 29% omdat die bestaat uit zowel particuliere als zakelijke 21% schuldenstructuur van ondernemers is vaak veel complexer 63% 9% andere leefdomeinen 35% omdat die bestaat schulden. uit zowel particuliere als zakelijke 63%

9%

21% 26%

Hoewel de startsituatie van ondernemers op veel leefgebieden vergelijkbaar is met die van particulieren, hebben ze minder hebben vaak te maken met problemen op werk, geestelijke Maar ondernemers minder vaak achterliggende 27% 6% 27% problematiek op andere leefdomeinen 21% 6% gezondheid, dagbesteding en sociaal netwerk. Niet geheel verassend treedt het grootste Maar ondernemers hebben minder vaak achterliggende Hoewel de starsituatie van ondernemers op veel Particulier Ondernemer Particulier problematiek Ondernemer 6% 6% Particulier Ondernemer verschil opop bijandere het thema werk: ondernemers hebben bij aanvang veel vaker werk of een leefdomeinen 1% 3% vergelijkbaar is(37%). met 1die van particulieren, opleiding (73%)leefgebieden danvan particuliere hulpvragers Hoewel de starsituatie ondernemers op veel Particulier Ondernemer Particulier Ondernemer Particulier Ondernemer On beken d Onbekend Particulier Ondernemer Particulier Ondernemer Particulier Ondernemer On beken d hebben ze minder vaak te maken met problemen op werk, 27% 26%

Goede gezon dheid Onbekend Lichte prob lematiek On beken d Opleiding Goede gezondheid Sterk netwerk Medium prob lematiek Onbekend Onbekend Geen werk/opleiding Lichte problematiek Voldoende netwerk Goede gezondheid Zware problematiek Sterk netwerk Medium problematiek Gering n etwerk Lichte problematiek Voldoende netwerk Zware problematiek Geen netwerk Werk

Onbekend Werk

Onbekend

Opleiding Werk

Geen werk/opleidin g Opleiding

Geen werk/opleiding 1 1

27% schulden.

35% 21%

Medium problematiek Zware problematiek

Gering netwerk Geen netwerk

Ondernemers met ‘geen werk’ zijn in de hulpvragerdossiers gecodeerd als ex-ondernemer of ex-zzp’er

Ondernemers met ‘geen werk’ zijn in de hulpvragerdossiers gecodeerd als ex-ondernemer of ex-zzp’er 1. Ondernemers met ‘geen werk’ zijn in de hulpvragerdossiers gecodeerd als ex-ondernemer of ex-zzp’er

38

leefgebieden vergelijkbaar is met die van particulieren,

Sterk netwerk gezondheid, dagbesteding en sociaal netwerk. hebben ze minder geestelijke vaak te maken met problemen op werk, Voldoende netwerk Niet geheel verassend treedt het grootste gezondheid, dagbesteding en sociaal netwerk. verschil op bij het Gering geestelijke n etwerk thema werk: hebben bij het aanvang veel vaker Niet geheel verassend treedt hetondernemers grootste verschil op bij Geen netwerk

werk of een opleiding (73%) dan hulpvragers thema werk: ondernemers hebben bij aanvang veelparticuliere vaker 1 (37%). werk of een opleiding (73%) dan particuliere hulpvragers (37%).1 38

Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022

49

4b | Effecten van financiële hulp op ondernemers / zzp

4b. Effecten van financiële hulp op ondernemers / zzp

Deel ondernemers enZZP’ers ZZP’ers wordt na start hulpverlening Deel ondernemers en wordt 4b. Effecten van financiële hulp op ondernemers / zzp na start hulpverlening doorverwezen naaren andere hulpkanalen doorverwezen naar andere hulpkanalen Deel ondernemers ZZP’ers wordt na start hulpverlening doorverwezen naar andere hulpkanalen Het aantal ondernemers / zzp’ers op T3 is een stuk lager dan op T1 Het aantal ondernemers / zzp’ers op T3 is een stuk lager dan op T1

66% 89%

66% 79%

89%

21%

12% 21%

-22%*

10%

7%

14% Akkoord 3e jaar -22%* 10% schuldregeling schuldregeling 7%

Aanvang hulp 12%

Ja

Nee, ex ondernemer Akkoord Akkoord schuldregeling schuldregeling Nee, ex ondernemer

1% Nee3e jaar 3e jaar schuldregeling schuldregeling Nee

Ja

Nee, ex ondernemer

Nee

Aanvang hulpJa Aanvang hulp

1

Werksessie met 15 hulpverleners, 17 februari 2022

1

Werksessie met 15 hulpverleners, 17 februari 2022

Het aantal ondernemers in de groep 3e jaar schuldregeling (T3) is een stuk lager Minder ondernemers en(T1) zzp’ers in groep T3 op dat de groep T3 dan bij aanvang van de financiële hulp (-22%). Ook valt Minder ondernemers en zzp’ers in groep T3 Het aantal ondernemers in de groep 3e jaar schuldregeling (T3) is een stuk lager dan bij aanvang relatief ouder is, gemiddeld een hoger opleidingsniveau heeft en gemiddeld e jaar schuldregeling (T3) is een stuk lager Het aantal ondernemers in de groep 3 de financiële hulp (T1) (-22%).T1. Ook valt op dat de groep T3 relatief ouder is, gemiddeld een vaker vrouw van is dan de groep ondernemers dan bij aanvang vanopleidingsniveau de financiële hulp (T1) Ook valt vrouw op datisde groep T3 ondernemers T1. hoger heeft en (-22%). gemiddeld vaker dan de groep relatief ouder is, gemiddeld een hoger opleidingsniveau heeft en gemiddeld Voor het lagere percentage (ex-)ondernemers in het derde jaar schuldregeling vaker vrouw is dan de verschillende groep ondernemers T1. verklaringen gegeven door (T3) zijn, naast uitval, mogelijke Voor het lagere percentage (ex-)ondernemers in het derde jaar schuldregeling (T3) zijn, naast

79%

14%

Minder ondernemers en zzp’ers in groep T3

1: hulpverlenersuitval, verschillende mogelijke verklaringen gegeven door hulpverleners1: Voor het lagere percentage (ex-)ondernemers in het derde jaar schuldregeling 1. Ondernemers krijgen vaak snellervaak eensneller verwijzing naar Wsnp (bijvoorbeeld als 1.  Ondernemers krijgen een verwijzing naar Wsnp (bijvoorbeeld als de (T3) de zijn,Belastingdienst naast uitval, verschillende mogelijke verklaringen gegeven door niet meewerkt). Wsnp valt buiten scope van dit onderzoek 1 Belastingdienst niet meewerkt). Wsnp valt buiten scope van dit onderzoek en deze groep hulpverleners : en deze groep zit daarom niet in T3 zit daarom niet in T3 1. krijgen vaak sneller een verwijzing naar Wsnp (bijvoorbeeld 2. Ondernemers Faillissementen / turbo-liquidaties worden door andere partijen opgelost als 2.  Faillissementen / turbo-liquidaties worden door andere partijen de Belastingdienst niet meewerkt). Wsnp valt buiten scope van dit 3. Sommige ondernemers ontvangen een saneringskrediet en kunnenonderzoek dus opgelost en deze groep zit daarom niet in T3 3.  Sommige ondernemers ontvangen een saneringskrediet en kunnen ondernemer blijven. Hulpverleners lijken vaak geen contact meer te hebbendus ondernemer blijven. 2.

Faillissementen / nadat turbo-liquidaties worden door andere opgelost Hulpverleners vaak geen contact meer tepartijen hebben met hulpvragers nadat het met hulpvragers hetlijken saneringskrediet is afgesloten 3. Sommige ondernemers ontvangen een saneringskrediet en kunnen dus saneringskrediet is afgesloten 4. Door de coronacrisis zijn meer ondernemers in de problemen gekomen. ondernemer blijven. Hulpverleners vaak geen(jonge) contact meer te hebben de coronacrisis zijn lijken meer ondernemers in deondernemers problemen gekomen. Wellicht 4.  zijnDoor er daardoor verhoudingsgewijs meer in T1 Wellicht zijn er met hulpvragers nadat het saneringskrediet is afgesloten daardoor verhoudingsgewijs meer (jonge) ondernemers in T1 4. Door dedeel coronacrisis zijnondernemers meer ondernemers de problemen gekomen. Omdat een van de (ex) ergensinanders wordt geholpen is de T3 Wellicht zijn er daardoor verhoudingsgewijs meer (jonge) ondernemers in T1 groep mogelijk minder goed vergelijkbaar met de T1 groep.

Omdat een deel van de (ex) ondernemers ergens anders wordt geholpen is de T3 groep mogelijk minder vergelijkbaar met de T1 groep. Omdat een deel vangoed de (ex) ondernemers ergens anders wordt geholpen is de T3

groep mogelijk minder goed vergelijkbaar met de T1 groep. 39

Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022

1. Werksessie met 15 hulpverleners, 17 februari 2022

50

39 Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022

4b | Effecten van financiële hulp op ondernemers / zzp

Ondernemers en ZZP’ers komen moeilijk aan betaald werk

4b. Effecten van financiële hulp op ondernemers / zzp 4b. Effecten van financiële hulp op ondernemers / zzp Ondernemers en hulp ZZP’ers komen/ zzp moeilijk aan betaald werk 4b. Effecten van financiële op ondernemers

Ondernemers Ondernemers en en ZZP’ers ZZP’ers komen komen moeilijk moeilijk aan aan betaald betaald werk werk Minder ondernemers met inkomen uit werk in het derde jaar vanondernemers de schuldregeling dan bij aanvang Minder met inkomen uit werkhulpverlening in het derde jaar Minder ondernemers met inkomen uit werk in het derde jaar van de schuldregeling danproblematiek bij aanvang hulpverlening Verbetering van medium en zware tussen groepen T1-T3 van de schuldregeling dan bij aanvang hulpverlening Verbetering van medium en zware problematiek tussen groepen T1-T3 Ondernemers Verbetering medium en zware problematiek tussen groepen T1-T3 * 21% van Particulier 15%*

21% *

12% *

11% 15%*

12% *

15%*

11%

12% *

11%

12%* 11%*

13%

Ondernemers Ondernemers Particulier Particulier

14%*

14%* 13% 12%* * * * 14% 11% 13% 6% 12%* * 4% 11% * 6% 4% 6% *

8%

10%* 10%*

8% 10%* 8%

4%

4%

*

6%

6%

6% 4% 6% 4%

0%

g

21% *

0%

* * 6% 6%

it

ite in al im Cr

Ve rs lav in

et we rk al n

So

cia

ss ta bi lit ei t

g Hu

Ge zin

isv es tin

d ei dh ge zo n

ijk e el ha m Lic

Ge

-3%

ge zo nd he i

ijk e

es te l

-3%

d

g es te di n -3%

Da gb

W er

k

0%

-25%* Omdat een deel van de T3 groep mogelijk via andere kanalen is geholpen, zijn bovenstaande resultaten indicatief.

-25%* Omdat een deel van de T3 groep mogelijk via andere kanalen is geholpen, zijn bovenstaande resultaten indicatief. -25%* * Significant t.o.v. Omdat eenT1 deel van de T3 groep mogelijk via andere kanalen is geholpen, zijn bovenstaande resultaten indicatief. 1 Werksessie met 15 hulpverleners, 17 februari 2022 * Significant t.o.v. T1

40

* Significant Werksessiet.o.v. met T1 15 hulpverleners, 17 februari 2022 * Significant t.o.v. T1 1 Werksessie met 15 hulpverleners, 17 februari 2022 1. Werksessie met 15 hulpverleners, 17 februari 2022

40

1

40

Op veel leefgebieden is de vooruitgang vergelijkbaar met particulieren Op veel leefgebieden is de vooruitgang vergelijkbaar met Op veel de Op meeste isisdedevooruitgang vanvergelijkbaar ondernemers veelleefgebieden leefgebieden vooruitgang met particulieren Op leefgebieden is de vooruitgang vergelijkbaar met particulieren vergelijkbaar met die van particulieren. Omdat de startsituatie vanvergelijkbaar met die van Op de meeste leefgebieden is de vooruitgang van ondernemers particulieren Op de meeste leefgebieden is de vooruitgang van ondernemers ondernemers gunstiger is bij geestelijke gezondheid en sociaal Omdat deisstartsituatie van ondernemers gunstiger Op de particulieren. meestemet leefgebieden de vooruitgang van vergelijkbaar die van particulieren. Omdat de ondernemers startsituatie van is bij geestelijke gezondheid netwerk is de vooruitgang op deze domeinen wel opvallend. vergelijkbaar met die van startsituatie van ondernemers gunstiger isis particulieren. bij gezondheid en sociaal en sociaal netwerk de geestelijke vooruitgangOmdat op dezede domeinen wel opvallend. ondernemers gunstiger is bij gezondheid en sociaal netwerk is de vooruitgang opgeestelijke deze domeinen wel opvallend. Maar ondernemers gaan achteruit qua werk wel (en dagbesteding) netwerk is deondernemers vooruitgang op deze domeinen opvallend.

Maar gaan achteruit qua werk (en dagbesteding) Waar particuliere hulpvragers vaker aan werk komen gedurende Maar ondernemers gaan achteruit qua werk (en dagbesteding) Waar particuliere hulpvragers aan werk komen gedurende de hulpverlening, neemt het de hulpverlening, neemt het aantalvaker ondernemers met werk, Maar ondernemers gaan achteruit dagbesteding) Waar particuliere hulpvragers vakerqua aanwerk werk(en komen gedurende ondernemers met werk, vanuit gunstige startpositie, af. De afname van werk vanuitaantal een relatief gunstige startpositie, af.een Derelatief afname van werk Waar particuliere neemt hulpvragers vakerondernemers aan werk komen de hulpverlening, het aantal metgedurende werk, verklaart ook de achteruitgang op dagbesteding. verklaart ook de achteruitgang op dagbesteding. de hulpverlening, hetstartpositie, aantal ondernemers met werk, vanuit een relatiefneemt gunstige af. De afname van werk vanuit een relatief gunstige startpositie, af. De afname van werk verklaart ook de achteruitgang op dagbesteding.

Volgens hulpverleners kan de verklaard worden Volgens hulpverleners kanachteruitgang de achteruitgang verklaart ook de achteruitgang op dagbesteding.verklaard worden doordat ondernemers en zzp’ers doordat ondernemers enaanvragen zzp’ers eerst een uitkering aanvragen eerst een uitkering om tot een schuldregeling te komen.1 In Nederland is het voor Volgens hulpverleners kan de achteruitgang verklaard worden om tot een schuldregeling te komen.1 In Nederland is het moeilijk ondernemers die en failliet verklaard omaanvragen een nieuwe onderneming te starten. Volgens hulpverleners kanzzp’ers dezijn achteruitgang verklaard worden doordat ondernemers eerst eenmoeilijk uitkering voor ondernemers die en failliet zijneerst verklaard, om een nieuwe 1 In doordat ondernemers zzp’ers een uitkering is het ook moeilijker voor (ex)ondernemers werk in loondienst te vinden, omdat: om totDaarnaast een schuldregeling te komen. Nederland isaanvragen hetom moeilijk onderneming te starten. Daarnaast is1 het ook moeilijker voor om tot een schuldregeling te komen. In Nederland is het moeilijk voor ondernemers die failliet zijn verklaard, omnemen een nieuwe 1. Werkgevers iemand in dienst die als zelfstandige heeft gewerkt (ex)ondernemers omliever werk niet in loondienst te vinden, omdat: voor ondernemers dieniet failliet zijneen verklaard, een nieuwe onderneming te liever starten.

Daarnaast isbaas hetwillen ookom moeilijker voor 2. Ze zelf onder werken 1. Werkgevers liever niet iemand in dienst nemen die als onderneming te starten. Daarnaast is het ook moeilijker voor (ex)ondernemers om werk in loondienst te vinden, omdat: 3. Ze in een sector en gebied werken waar alleen werk als zelfstandige beschikbaar is zelfstandige heeft gewerkt (ex)ondernemers om werk in loondienst te vinden, 1. Werkgevers liever niet iemand in dienst nemenomdat: die als 2. Werkgevers Ze zelf liever niet onder een baas willen nemen werkendie als 1. niet iemand in dienst zelfstandige liever heeft gewerkt 3. zelfstandige Ze in een sector en gebied werken waar alleen werk als gewerkt 2. Ze zelf lieverheeft niet onder een baas willen werken zelfstandige beschikbaar is 2. liever nieten onder eenwerken baas willen 3. Ze zelf in een sector gebied waar werken alleen werk als 3. Ze in een sector en gebiedis werken waar alleen werk als zelfstandige beschikbaar zelfstandige beschikbaar is Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022

51

52

Hoofdstuk 5 Effect van bewindvoering, budgetbeheer en saneringskredieten Inzet van bewindvoering, budgetbeheer en saneringskredieten helpt om goede resultaten te bereiken bij kwetsbare doelgroepen 53

Naam: Martje Denayère-Pos Rol: Wsnp bewindvoerder bij Pot Jonker Advocaten

Visie “Ik ben Wsnp bewindvoerder omdat ik het een mooi instrument vind. Zeker als je een onoverzichtelijke schuldensituatie hebt, is de Wsnp gewoon de allerbeste, en de enige wettelijke manier, om écht schuldenvrij te worden. […] Ik kreeg laatst een mailtje van iemand die bij mij in de Wsnp heeft gezeten, om mij te bedanken. Ik wil net het stapje extra zetten voor iemand, zodat het draagbaar wordt. Eigenlijk is dat de essentie van mijn vak. En dat zijn dan de mailtjes waar je het eigenlijk voor doet.

Merkbare waarde “Ik merk heel vaak dat het een bevrijding is als mensen zijn toegelaten tot de Wsnp. Dat de last niet meer alleen bij henzelf ligt, maar ook bij mij. Ze ervaren het als een bevrijding dat iemand hen duidelijk vertelt wat de regels zijn waar ze zich aan moeten houden. Die regels geven houvast voor mensen. Het is helder, duidelijk. En de allermooiste bevrijding die mensen kunnen krijgen is die schone lei aan het eind van de Wsnp.”

54

Naam: Eveline van Wouw Rol: Hulpvrager

Oorzaak schulden “Mijn schulden zijn ontstaan in 2012, na de kredietcrisis. De omzet van mijn eigen zaak vloog naar beneden en mijn ex-man verloor zijn baan... Daarna stortte alles als een kaartenhuis in.”

Fase traject “Ik zit nog in de Wsnp. In oktober 2022 loopt de regeling af, als alles gaat zoals het moet.”

Merkbare waarde “De waarde is echt enorm. Ik was er nooit zelf uitgekomen. Dan had ik tot aan mijn graf toe die schulden met mij meegedragen. Eind dit jaar heb ik eindelijk een schone lei. Maar de weg is dan 10 jaar lang geweest. Dat is extreem zwaar en heeft ook echt wel heel veel met me gedaan. Ik kan het me bijna niet voorstellen! Dat na 10 jaar mijn leven weer gewoon normaal is.”

55

5a | Effecten van beschermingsbewind en budgetbeheer

5a effecten 5aeffecten effecten van Beschermingsbewind vanBeschermingsbewind Beschermingsbewind en budgetbeheer enbudgetbeheer budgetbeheer 5a van en

Bewindvoering Bewindvoering en budgetbeheer budgetbeheer en budgetbeheer budgetbeheer vooral vooral ingezet ingezet voor voor Bewindvoering en vooral ingezet voor Bewindvoering en vooral ingezet voor particulieren particulieren particulieren metmet met GGZ-problematiek, GGZ-problematiek, verslaving of criminaliteit of criminaliteit criminaliteit particulieren GGZ-problematiek, verslaving of met GGZ-problematiek, verslaving ofverslaving criminaliteit Minder inzet Minder van inzet bewind inzetvan van en bewind beheeren enbeheer beheer Meer inzet Meer van inzet bewind inzetvan van en bewind beheeren enbeheer beheerToelichtingToelichting Minder bewind Meer bewind Toelichting onder ondernemers onderondernemers ondernemers / zzp’ers //zzp’ers zzp’ers bij GGZ, verslaving bijGGZ, GGZ,verslaving verslaving en criminaliteit encriminaliteit criminaliteitVooral beschermingsbewind Vooralbeschermingsbewind beschermingsbewind wordt de laatste wordtde jaren delaatste laatstejaren jaren onder bij en Vooral wordt

28%

28% 28%

18%

24% 42%

24% 24%

42% 42%

58% 58%

30% 30%

77%

Particulier Particulier Ondernemer Particulier Particulier Ondernemer Ondernemer Ondernemer

Regulier

Regulier

Regulier Beheer Regulier

90%

89% 58%

30%

18% 18%

Inzet bewind Inzet enbewind beheer bewinden bij enbeheer beheerbij bij Inzet particuliereparticuliere particuliere hulpvragers hulpvragers hulpvragers

Bewind Beheer Beheer

Bewind Bewind

steeds vaker steeds ingezet. vaker Hulpverleners ingezet.Hulpverleners Hulpverleners geven aangeven dat gevenaan aandat dat steeds vaker ingezet. Toelichting de verschillende de verschillende vormen van vormen financiële van hulp financiële op maat hulp op maat de verschillende vormen van financiële opjaren maat Vooral beschermingsbewind wordt dehulp laatste steeds worden ingezet, worden afhankelijk ingezet, afhankelijk van de behoefte van de en behoefte en worden ingezet, afhankelijk van de behoefte en vaker ingezet. Hulpverleners geven aan dat de verschillende wensen van wensen de hulpvragers. vande de hulpvragers. wensen van vormen vanhulpvragers. financiële hulp op maat worden ingezet,

bij problematische bijproblematische problematische bij afhankelijk van de behoefte en wensen van de hulpvragers. OpvallendOpvallend isOpvallend dat ondernemers datondernemers ondernemers en ZZP’ersen weinig enZZP’ers ZZP’ersweinig weinig verslaving verslaving 90% isisdat verslaving 90% budgetbeheer budgetbeheer en beschermingsbewind en beschermingsbewind ontvangen. ontvangen. (bewind 40%, (bewind beheer 40%, 50%) beheer 50%) budgetbeheer en beschermingsbewind ontvangen. (bewind 40%, beheer 50%) Opvallend is dattwee ondernemers en ZZP’ers weinig1: 1: Hulpverleners Hulpverleners zien twee zien mogelijke zien verklaringen mogelijke verklaringen 1: Hulpverleners twee mogelijke verklaringen budget­beheer en beschermingsbewind ontvangen. 1. Dit type 1. hulpvrager Dit type hulpvrager vindt autonomie vindt autonomie belangrijker belangrijker 1. Dit type hulpvrager vindt autonomie belangrijker bij licht crimineel bijlicht lichtof crimineel risico ofofrisico risico 1 bij crimineel Hulpverleners zien twee mogelijke verklaringen dan gemiddeld dan en gemiddeld laat zich en moeilijker laatzich zich onder moeilijker onder: op89% crimineel opgedrag crimineelgedrag gedrag dan gemiddeld en laat moeilijker onder 89% op crimineel 1.

Dit type hulpvrager autonomie belangrijker budgetbeheer bewind budgetbeheer plaatsenvindt plaatsen ofofbudgetbeheer plaatsen (bewind 28%, (bewind beheer 28%, 61%) beheer61%) 61%) bewind of bewind (bewind 28%, beheer danweinig gemiddeld en laat moeilijker onder 2. Er zijn2. weinig 2. ErErzijn partijen zijn die partijen beschermingsbewind diezich beschermingsbewind weinig partijen die beschermingsbewind beschermingsbewind of budgetbeheer plaatsen voor ondernemers voor ondernemers aanbieden aanbieden voor ondernemers aanbieden bij medium-zware bijmedium-zware medium-zware GGZ GGZ bij GGZ 2. Er zijn weinig partijen die beschermingsbewind voor problematiek problematiek 77% problematiek 77% ondernemers aanbieden Een andereEen Een verklaring andere isverklaring dat ondernemers datondernemers ondernemers relatief relatief relatief andere verklaring isisdat (bewind 39%, (bewind beheer 39%, 39%) beheer39%) 39%) (bewind 39%, beheer hoger opgeleid hoger en opgeleid gewend en zijn gewend om hun zijn geldzaken om hun geldzaken hoger opgeleid en gewend zijn om hun geldzaken zelf te regelen. zelftete Daardoor regelen. Daardoor zehebben hebben minder mogelijk minder Een anderehebben verklaring ismogelijk dat ondernemers relatief hoger zelf regelen. Daardoor zeze mogelijk minder vaak behoefte vaakaan behoefte ondersteuning. aan ondersteuning.

opgeleid en gewend zijn om hun geldzaken zelf te regelen. vaak behoefte aan ondersteuning. Daardoor hebben ze mogelijk minder vaak behoefte aan ondersteuning.

Beheer Bewind 1 Werksessie met 1 Werksessie 15 hulpverleners, met1515hulpverleners, 17 hulpverleners, februari 2022 februari2022 2022 1 Werksessie met 1717februari

43

4343 Meetbare en merkbare Meetbare waarde merkbare van financiële waardevan hulpverlening vanfinanciële financiëlehulpverlening |hulpverlening april 2022 | |april april2022 2022 Meetbare enenmerkbare waarde

1. Werksessie met 15 hulpverleners, 17 februari 2022

56

5a | Effecten van beschermingsbewind en budgetbeheer

Beschermingsbewind en budgetbeheer behalen voor de meest kwetsbare groep en opvallend goedebehalen resultaten Beschermingsbewind budgetbeheer voor de meest Beschermingsbewind en budgetbeheer behalen voor de meest kwetsbare groep opvallend goede resultaten kwetsbare kwetsbare groep groep opvallend opvallend goede goede resultaten resultaten

5a effecten van Beschermingsbewind en budgetbeheer 5a effecten van Beschermingsbewind en budgetbeheer 5a effecten van Beschermingsbewind budgetbeheer Beschermingsbewind enenbudgetbeheer behalen voor de meest

Bij kwetsbare groepen onder bewind of beheer is de situatie van Bij kwetsbare groepen onder ten bewind of beheer degroep situatie van de T3 groep verbeterd opzichte van deisT1 Bij kwetsbare groepen onder ten bewind of beheer isT1 degroep situatie van de T3 groep verbeterd opzichte van de Verbetering van medium en zware problematiek tussen groepen T1-T3 de T3 groep verbeterd ten opzichte van de T1 groep Verbetering van medium en zware problematiek tussen groepen T1-T3 * Beheer 29% 28%* Verbetering van medium en zware problematiek tussen groepen T1-T3 Bewind *

Dga Da Da bgeb gb gb setse es es Gee Ge Ge teddin ted ted stee e e ingg ing ing slt st st iejkli eli eli ejke jke jke geg g g zeoz ez ez Lic hLiac Lic Lic nonddh ond ond m ha ha ha heeidi h ei h ei eml m m d d d iejkl el el iejk ijk ijk ege e e gzeo ge ge zno zo zo nddh nd nd heei he he did id id

3% 3%

Ge

* Significant t.o.v. T1 * Significant t.o.v. T1 * Significant t.o.v. T1 * Significant t.o.v. T1

*

11% 6% * * 11% 6% * 6% *

8% * 10% * 6%* 8% * 10% * 6%* 8% * 6%*

g

*

g

11% * 3% 11%

13% *

g

11% * 11%

*

11%

*

21% * 19% 18%* * 21% * 19% 18%* 10% *

13% * 13% *

Cr Cim rim Crim Crim ini i naal na ina iltiet lit lit eiitt eit eit

*

11%

*

Da

WW W W eerr er er kk k k

13%* 11% 13%* 11%

*

11%

Beheer Beheer Bewind Bewind

*

VeV V V resr er er lsalav sla sla vini v i v i ng n n

11%

*

19% 18%*

21%

Ge Gze Ge Ge inzi zi zi snss ns ns tsat st st abbi ab ab lilti ili ili eteii tei tei t t SoS S S t t coiac oc oc iaa ia ia lanl al al nee n e n e twtw tw tw eerr er er kk k k

13%*

29% * 29%

HHu H H iusiv ui ui sev sv sv estis es es tnin tin tin gg g g

28%* 22%* 28%* 22%* 22%*

3% 3% 3%

“Ik zit in budgetbeheer. Dat heb ik zelf aangevraagd omdat ik zó’n dreun heb dat aangevraagd ik het gewoonomdat “Ikpsychisch zit in budgetbeheer. Dat gehad, heb ik zelf moeilijk te bepalen wanneer welaangevraagd niet zelf mijn “Ik zit in vind budgetbeheer. Dat heb ikikzelf omdat ik psychisch zó’n dreun heb gehad, dat ikofhet gewoon rekeningen betalen. En gehad, ik wilde daar geenmijn ik psychisch zó’n dreun heb het gewoon moeilijk vindkan te bepalen wanneer ikdat welikofzeker niet zelf misstappen intemaken.” Hulpvrager filmproject moeilijk vindkan bepalen ik daar wel ofzeker niet zelf rekeningen betalen.-wanneer En ik wilde geenmijn rekeningen betalen.- En ik wilde daar zeker geen misstappen kan in maken.” Hulpvrager filmproject misstappen in maken.” - Hulpvrager filmproject 44 44 44

Vooruitgang voor kwetsbare groepen

Vooruitgang voor kwetsbare groepen Hulpvragers die geholpen worden middels Vooruitgang voor kwetsbare groepen Hulpvragers die geholpen worden middels beschermingsbewind en/of budgetbeheer zijn over beschermingsbewind en/ofworden budgetbeheer zijn over Vooruitgang voor kwetsbare groepen Hulpvragers die geholpen middels het algemeen de meer kwetsbare groep met meer achtergrondproblematiek. Met de inzet van het algemeendie degeholpen meeren/of kwetsbare groep met Hulpvragers worden middels beschermingsbewind budgetbeheer zijnmeer over dezeachtergrondproblematiek. instrumenten ten tijde van of naast een schuldhulpverleningstraject is de situatie van de Met de groep inzet van deze beschermingsbewind budgetbeheer zijn over het algemeen de meeren/of kwetsbare met meer T3 groep (3 jaar schuldregeling) een heel stuk verbeterd ten opzichte van de T1 groep (aanvang instrumenten tijde van of naast een van het algemeen ten de meer kwetsbare metdeze meer achtergrondproblematiek. Met de groep inzet hulpverlening). schuldhulpverleningstraject dedesituatie vandeze de T3 achtergrondproblematiek.

inzet instrumenten ten tijde van Met ofis naast een van groep (3 jaar schuldregeling) heel stukvan verbeterd instrumenten ten tijde van ofiseen naast een schuldhulpverleningstraject de situatie de T3 ten opzichte van de T1 groepiseen (aanvang Opvallend is dat beschermingsbewind opde hetT3 gebied van geestelijke en lichamelijke schuldhulpverleningstraject de situatie groep (3 jaarmet schuldregeling) heelvooral stukvan verbeterd hulpverlening). groep (3tussen jaar van schuldregeling) heelverschil stuk verbeterd gezondheid de de groepen veeleen positief te zien is. Daarbij moet benoemd worden ten opzichte T1 groep (aanvang opzichte de T1hulpvragers groep (aanvang hulpverlening). dat ten onder bewindvan staande bij aanvang vaker te maken hadden met medium tot Opvallend is dat met beschermingsbewind vooral op hulpverlening). zware problematiek bij geestelijke gezondheid (15%), lichamelijke gezondheid (7%) en het gebiedisvan geestelijke en lichamelijke vooral op Opvallend dat met beschermingsbewind criminaliteit (6%). De verbeterpotentie was dan ook groter. Budgetbeheer steekt er positief gezondheid debeschermingsbewind groepenlichamelijke veel positiefvooral verschil Opvallend istussen datgeestelijke met op het gebied bovenuit op hetvan gebied van werk,endagbesteding, huisvesting, sociaal netwerk en criminaliteit. te zien is.