Jaarstukken 2024 Zaltbommel

Bedrag 50 50 3.222 290

Totaal risico's Absolute ondergrens weerstandsvermogen (2% algemene uitkering)

3.612 1.211

Benodigde weerstandscapaciteit Algemene reserve per 31-12 Te bestemmen resultaat 2024 Algemene reserve grondexploitaties per 31-12

4.823 16.935 -261 1.809

Totaal weerstandscapaciteit Restant weerstandscapaciteit

18.483 13.660

Het weerstandsvermogen wordt als volgt berekend: Beschikbare weerstandscapaciteit / benodigde weerstandscapaciteit. Voor onze gemeente betekent dit € 18.483.000 / € 4.823.000 = 3,83. Op basis van de nota risicomanagement en weerstandsvermogen betekent deze score: uitstekend. De risico’s van de lopende positieve grondexploitaties vangen we op binnen de winstnemingsreserve van de grondexploitaties en het geprognotiseerde resultaat van deze grondexploitaties. Daarom maakt de reserve winstneming grondexploitatie geen deel uit van het weerstandsvermogen.

57

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2024 ZALTBOMMEL

4.3. Onderhoud kapitaalgoederen In deze paragraaf gaan we in op het beleidskader en de daaruit voortvloeiende financiële consequenties van onze ’grotere’ kapitaalgoederen. De openbare ruimte binnen een gemeente bestaat uit tal van kapitaalgoederen. De belangrijkste hiervan zijn: wegen, riolering, groen, gebouwen, straatverlichting en speelvoorzieningen. De kwaliteit en het onderhoud van de kapitaalgoederen is bepalend voor het voorzieningenniveau en de lasten. Per kapitaalgoed gaan wij in op het beleidskader, de financiële consequenties en vertaling in de begroting en de kwaliteit en risico’s.

4.3.1. Wegen Beleidskader De Wegenwet vereist van de beheerder ’goed rentmeesterschap’ en geeft de wegbeheerder impliciet dus een zeer ruime beleidsvrijheid. Wegbeheer is te omschrijven als de zorg voor het blijvend voldoen van alle verhardingen aan de wettelijke eisen en richtlijnen, een en ander binnen de beleidskaders vastgesteld door de beheerder. Voor de wegverhardingen in onze gemeente is het wegenbeheerplan opgesteld op basis van globale visuele inspecties. De gemeenteraad stelde in juni 2024 het wegenbeheerplan 2024-2028 vast. Het onderhoud van asfaltverhardingen, elementenverhardingen en markeringen is aanbesteed in raamcontracten. Financiële consequenties In het wegenbeheerplan is het voor de komende jaren benodigde onderhoudsbudget bepaald. Op langere termijn houden we rekening met een hoger onderhoudsbudget door de veroudering van het wegenareaal en de zwaardere belasting van de wegen. We werken met een voorziening voor wegbeheer. (Bedragen x € 1.000) Uitgaven Budget Totaal Voorziening 1 januari Mutatie voorziening Saldo

Realisatie 2023 Begroting 2024 Realisatie 2024 1.948 1.228 1.178 1.784 1.228 1.784 -164 54 -54

-

606 527

-

-

527

Kwaliteit en risico’s De gemiddelde kwaliteit van de wegen bleek bij opstelling van het nieuwe beheerplan in 2024 ten opzichte van de situatie in 2018 verbeterd. De huidige beheermethode werkt dus. We hebben voor de komende jaren nog een aantal grote investeringen in hoofdroutes gepland die uitstijgen boven het reguliere wegenonderhoud. Deze grote investeringen zijn opgenomen in de begroting waardoor het uiteindelijke risico relatief beperkt is.

4.3.2. Straatverlichting Beleidskader In 2020 is het ’Beleids- en beheerplan Openbare Verlichting’ vastgesteld. Hierin staat wat ons beleid is ten aanzien van de verlichting, hoe wij het onderhoud uitvoeren en welke kosten daaraan verbonden zijn. Financiële consequenties De kosten van de straatverlichting bestaan uit een aantal posten: • Voor de onderhoudswerkzaamheden is per 1 maart 2022, samen met de gemeente Maasdriel, een onderhoudscontract afgesloten. De looptijd is 2 jaar met een optie tot verlengen van tweemaal 1 jaar. Masten hebben een gemiddelde vervangingstermijn van 40 jaar. Armaturen hebben een gemiddelde vervangingstermijn van 20 jaar. • Periodiek onderhoud (vervangen defecte lampen en het verhelpen van storingen) wordt 1 maal per week uitgevoerd. Gevaarlijke situaties die bijvoorbeeld ontstaan door aanrijdingen worden direct opgelost.

58

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2024 ZALTBOMMEL

• Overgang naar LED verlichting. Armaturen die ouder zijn dan 20 jaar worden vervangen door LED armaturen. LED armaturen verbruiken minder energie. Tevens zijn LED armaturen minder storingsgevoelig. Alle LED armaturen hebben een dimschema waardoor midden in de nacht er minder energie verbruikt wordt dan in de avond en in de morgen. Voor de overgang naar LED armaturen is een projectbudget tot 2025 opgenomen en in zijn geheel gebruikt voor de verledden. Op dit moment is 81% van de armaturen LED verlichting. • Energieverbruik. Door het toepassen van LED verlichting is het energieverbruik per armatuur afgenomen. De resterende armaturen met daarin conventionele lampen worden de komende jaren vervangen door LED armaturen. De kosten worden deels betaald door de besparing op de energiekosten door de LED armaturen en het jaarlijks budget voor vervanging masten en armaturen. (Bedragen x € 1.000) Uitgaven Inkomsten

Realisatie 2023 Begroting 2024 Realisatie 2024 606 452 402 7 3

Totaal Mutatie reserves

599

452

399

Saldo

599

452

399

Kwaliteit en risico’s Per 1 februari 2022 is de applicatie Moon geïmplementeerd. Alle straatverlichting en alle bestekposten voor al het onderhoud zijn in deze applicatie opgenomen. In 2023 is gestart met de uitrol van slimme LED armaturen. Deze armaturen zijn op afstand individueel te monitoren en aan te sturen op lichtsterkte. Hiermee kan lichthinder op maat worden weggenomen of bij calamiteiten de armaturen feller te laten branden. Ook kan in samenspraak met inwoners op locaties en tijdstippen verder gedimd worden. Tevens melden deze slimme armaturen zelf wanneer deze in storing staat of als een mast scheef staat. Alle slimme armaturen zijn in de applicatie GRIP geregistreerd. Ook is er een koppeling gemaakt tussen de applicatie GRIP en de applicatie Moon. Door deze koppeling komt een storingsmelding bij de aannemer terecht.

4.3.3. Groen Beleidskader De uitgangsstrategieën en beheerstrategieën voor het groenbeheer zijn vastgelegd in het groenbeleid Ruimtelijk Beheer 2016-2026 ‘Groen dicht bij de burger’. Hierin is vastgesteld dat de beeldkwaliteit van het openbaar binnen de gemeente qua verzorging (onkruid, zwerfvuil, snoeien etc.) aan het onderhoudsniveau B moet voldoen. De uitwerking van het groenbeleid Ruimtelijk beheer 2016-2026 is verder vertaald naar een tactisch document, het Groenbeheerplan 2019-2028. Het Beleidsplan Groen wordt in 2025-2026 geactualiseerd. Financiële consequenties Voor het groenbeheer zijn onderstaande budgetten opgenomen in de begroting. Het merendeel van de werkzaamheden is in bestekken opgenomen en uitbesteed. O.a. in het bestek Beheer Openbaar Groen, Onderhoud Bomen, Maaien Bermen en Watergangen, Onkruidbestrijding en vegen verhardingen en diverse kleinere aanleg- en onderhoudsbestekken. (Bedragen x € 1.000) Uitgaven groenbeheer algemeen Uitgaven groenbeheer begraafplaatsen

Realisatie 2023 Begroting 2024 Realisatie 2024 2.162 2.024 2.180 225 211 335

Totaal Mutatie reserves

2.387 22

2.235

2.515

Totaal

2.409

2.235

2.515

Kwaliteit en risico’s Uitgangspunt van het Groenbeheerplan is het vasthouden van de bestaande (onderhoud)kwaliteit, op kwaliteitsniveau B (basis).

59

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2024 ZALTBOMMEL

4.3.4. Speelplaatsen Beleidskader Voor de speelplaatsen is een aantal wettelijke minimum eisen voorgeschreven in het Attractiebesluit. In september 2021 is door uw raad het beheerplan speelplaatsen 2022 t/m 2026 vastgesteld. Financiële consequenties De kosten van speelplaatsen bestaan uit inspectie-, vervangings- en onderhoudskosten. De aanleg van nieuwe speelplaatsen bekostigen wij meestal vanuit een lopende grondexploitatie. Het komt ook voor dat de dorpsen wijkraden hun kernbudget inzetten om te investeren in spelen en bewegen. Sinds 2020 is onderhoud aan de ondergronden ondergebracht in het groenbestek. Daarnaast gaan we kritisch beoordelen of de schokabsorberende ondergronden niet veranderd kunnen worden naar gras. Dit is beheertechnisch interessanter en op de lange termijn zijn de kosten voor het onderhoud lager. (Bedragen x € 1.000) Uitgaven

Realisatie 2023 Begroting 2024 Realisatie 2024 332 314 331

Saldo Mutatie reserves

332 33

314

331

Saldo

365

314

331

Kwaliteit en risico’s De afgelopen jaren is er vaak een beroep gedaan op het onderhoudsbuget bij het realiseren van nieuwe projecten. Afgelopen jaar heeft dit niet geleid tot een overschrijding van het budget. Om vandalisme te beperken zijn we een proef gestart met het uitzetten van bebording en tegels met tekst. Hierop staan beknopt een aantal gedragsregels geformuleerd. In samenwerking met beheer, veiligheid, de jongerenwerkers en de dorps- en wijkcoördinatoren is dit initiatief tot stand gekomen. Het uitgangspunt is het inperken van vandalisme, waardoor de spelende kinderen veilig kunnen spelen in de speelplaatsen en overlast in de buurt terug zal lopen. In 2022 hebben we de laatste borden en tegels geplaatst. De proef kunnen we als geslaagd beoordelen. Vandalisme is afgenomen, maar helaas zijn er nog steeds situaties waarin speelplaatsen vernield worden. Met name met de jaarwisseling is dit het geval. Ook kunnen we spreken over een aantal 'hotspots'. In 2023 hebben we alle certificaten en logboeken gecontroleerd op volledigheid en we kunnen vaststellen dat alles compleet is. We hebben eind 2021 Playadvisor in gebruik genomen. Alle inwoners binnen de gemeente Zaltbommel, maar ook daar buiten kunnen concreet en snel zien waar al onze ca. 75 speelplaatsen zijn. Ook is inzichtelijk of een speelplaats inclusief is.

Ook is het mogelijk dat inwoners de speelplaatsen beoordelen en of wensen kunnen aandragen. In 2025 en de jaren daarna gaan we meer inzetten op het inclusiever/ toegankelijker maken van speelplaatsen. Het streven is om in iedere kern een inclusieve speelplaats te realiseren. Naast inclusie wordt er ook ingezet op het klimaat adaptiever maken van speelplaatsen.

4.3.5. Materieelplan buitendienst Beleidskader Met het materieelplan zorgen we voor een adequate uitrusting van de buitendienst. Op basis van het vastgestelde materieelplan beschikken wij over een compleet en up to date wagenpark en materieel, aangepast aan de eisen van de Arbowet.

60

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2024 ZALTBOMMEL

Financiële consequenties (Bedragen x € 1.000) Uitgaven Inkomsten

Realisatie 2023 Begroting 2024 Realisatie 2024 69 81 71 87 87 87

Saldo Reserve 1 januari Mutatie reserves

18 339 18

6 344 6

16 356 17

Saldo

357

350

373

Kwaliteit en risico’s Ons materieel voldoet aan de daaraan gestelde (wettelijke) eisen. Materieel wordt periodiek gekeurd als dat nodig is. Voor de voertuigen zijn onderhoudscontracten afgesloten. Jaarlijks wordt het vervangingplan geactualiseerd. Overeenkomstig het jaarplan heeft de aanschaf van materieel plaatsgevonden. Duurzaamheid is daarbij een uitgangspunt.

4.3.6. Water en riolering Beleidskader Op 16 december 2021 stelde de raad het Water en Rioleringplan (WRP) Bommelerwaard 2022-2026 vast. In het plan vermelden wij de beleidsuitgangspunten voor het uitvoeren van de wettelijke taken op gebied van inzameling, transport en de (lokale) verwerking van afval-, hemel- en grondwater binnen de Bommelerwaard. In onze visie voor de komende periode blijft het duurzaam omgaan met water centraal staan. We richten ons ook steeds meer op het omgaan met de effecten van klimaatverandering. Dit houdt een duurzame inrichting en doelmatig gebruik van het rioolstelsel en de openbare ruimte in. Financiële consequenties In het WRP namen wij aanzienlijke investeringen op. Daarbij is sprake van investeringen vanuit de taken voor hemelwater en grondwater en nog resterende maatregelen vanuit het voormalige waterplan. De heffingen voldoen aan de voorwaarden van kostendekkendheid. In het WRP hebben we vastgelegd dat de rioolheffing de komende jaren moet stijgen om de toenemende kosten te kunnen dekken. We kiezen ervoor om de kleinere investeringen in de riolering volledig ineens af te schrijven vanuit de rioolheffing te betalen en niet meer over lange termijn af te schrijven. Hiermee voorkomen we dat op de lange termijn de rioolheffing onhoudbaar hoog wordt. We zien sinds 2022 een sterke stijging van de kosten voor energie en materialen.

Dit beeld stabiliseerde in 2023 enigszins maar veel kosten vallen hoger uit dan geraamd. De rioolheffing is door de hogere inflatiecorrectie ook meer gestegen dan gepland, dus de hogere kosten worden goedgemaakt door de hogere inkomsten. De voorziening Riolering is groot genoeg om tegenvallers op te vangen. Vooralsnog is er geen aanleiding om de financiën van het WRP opnieuw door te rekenen. Bij de herziening van het WRP in 2026/2027 worden de financiën uiteraard herzien. (Bedragen x € 1.000) Lasten Rioolrecht

Realisatie 2023 Begroting 2024 Realisatie 2024 3.188 3.403 3.452 4.578 5.077 5.080

Saldo Voorziening 1 januari Mutatie voorziening

1.390 2.693 546

1.674 2.864 -17

1.628 3.239 729

Saldo

3.239

2.847

3.968

Kwaliteit en risico’s De hoogte van de rioolheffing is berekend op basis van de huidige lage rentestand. Een significante stijging van de rente zal ook een toename van de rentelasten met zich meebrengen en dus een stijging van de rioolheffing. Door steeds meer investeringen ineens af te schrijven neemt dit renterisico langzaam af, met als gevolg een lagere heffing op de lange termijn.

61

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2024 ZALTBOMMEL

De dimensionering en de staat van onderhoud van de rioleringsonderdelen bevinden zich momenteel in een redelijke tot goede staat. Door periodieke inspecties controleren wij de belangrijkste onderdelen. Financiële risico’s zijn beperkt, omdat alle kosten van beheer en onderhoud over een lange periode in beeld zijn gebracht en in een dekkende heffing zijn verrekend (uitgezonderd nieuwe aanvullende wettelijke voorschriften; deze zullen echter steeds bij herziening van het WRP - eens in de vijf jaar - meegenomen worden). Technische risico’s zijn daarentegen slechts tegen zeer hoge kosten te voorkomen. Daar is niet voor gekozen. Bij extreme regenbuien zal daarom ook in onze gemeente tijdelijk water op straat voor kunnen komen, hetgeen enig ongemak kan veroorzaken. Levertijden zijn soms lang en vakbekwaam technisch personeel is schaars. Dit is een risico voor de kwaliteit, planning en begroting.

4.3.7. Beheerplan gemeentelijke gebouwen Beleidskader Uw raad heeft op 15 november 2018 het duurzaam gebouwenbeheerplan 2019-2028 vastgesteld. Het doel van het gebouwenbeheerplan is om het onderhoudsniveau van monumenten en bergingen op begraafplaatsen op onderhoudsniveau 2 te houden en de overige gebouwen op ´redelijk´. Huidige situatie Vanuit het ingestelde revolverend fonds worden de meerkosten van energiebesparende maatregelen gedekt. Het gaat daarbij om energiebesparende maatregelen die zich binnen 15 jaren terug verdienen. Afgelopen jaren zijn de ontwikkelingen en doelstellingen m.b.t. duurzaamheid sneller gegaan dan verwacht. Normaliter volstaat een actualisatie, maar gezien deze ontwikkeling zal het huidige plan worden herzien i.p.v. geactualiseerd. Financiële consequenties In 2022 is locatie Wielkamp 1 toegevoegd aan het vastgoedbestand. Hiervoor is een exploitatie budget voor beschikbaar gesteld. Inmiddels zijn Sporthal de Ring en voormalig zwembad Akwamarijn verwijderd en zijn geen onderdeel meer van ons vastgoedbestand. De locatie zal worden herontwikkeld. In 2024 is het petanque gebouw en de torentuinschuur toegevoegd aan het vastgoedbestand. De JOOP in Gameren wordt mogelijk later in 2025 nog toegevoegd aan het bestand. Voor alle locaties is nog geen passend exploitatie budget beschikbaar gesteld. Dit wordt in het nieuwe beheerplan opgenomen.

In 2023 is onze de bestaande klimaat installatie vervangen voor een energiezuinig hybride warmte pomp. De voorbereiding voor het project is gestart in 2021. De werkzaamheden zijn in 2024 afgerond. Ook ligt er een grote 'versnelde' verduurzamingsopdracht voor ons. Dit doen we samen met Provincie Gelderland. In 2022 zijn we begonnen met het uitvoeren van verduurzamingsscans. Uit deze adviezen komt een overzicht welke duurzame maatregelen genomen moeten/ kunnen worden. Dit is inclusief kosten en terugverdientijden. De gegevens uit deze adviezen zullen worden uitgewerkt in een routekaart welke door u vastgesteld wordt. De wettelijke verplichtingen zullen uitgevoerd moeten worden. Daarnaast zullen we advies uitbrengen wat wenselijk is uit te voeren om te voldoen aan de klimaatdoelen. (Bedragen x € 1.000) Lasten (onttrekking aan voorziening) Budget (storting in voorziening)

Realisatie 2023 Begroting 2024 Realisatie 2024 299 325 820 253 249 336

Saldo Voorziening 1 januari Mutatie voorziening

-46 756 -46

-76 1.005 -76

-484 709 -484

Saldo

710

929

225

62

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2024 ZALTBOMMEL

4.4. Financiering De paragraaf Financiering verschaft inzicht en legt verantwoording af over de activiteiten die zich richten op het besturen en beheersen van: • De financiële vermogensvoorwaarden; • De financiële stromen; • De financiële positie en de hieraan verbonden risico’s. Bovengenoemde drie punten noemen we in het kort: treasury.

4.4.1. Beleidskader In deze paragraaf evalueren we de financiële positie van onze gemeente op basis van de Financiële verordening Zaltbommel. Daarnaast maken we de financieringsfunctie transparant. De bedoeling van het treasurybeleid is het beheren van de financiële geldstromen en het beperken van de financiële risico’s. De uitvoering van treasury is geregeld in de Wet Financiering decentrale overheden (Fido). Deze wet regelt dat de uitvoering van de treasuryfunctie gebeurt binnen de financiële kaders van de kasgeldlimiet en de renterisiconorm.

4.4.2. Recente ontwikkelingen De rente op de geld- en kapitaalmarkten stijgt. De rente voor eenmaands kasgeldleningen was vele jaren negatief, maar gedurende het jaar is dit opgelopen naar 2% - 3% positief. Het is belangrijk op te merken dat de rente verwachtingen voortdurend evolueren en afhankelijk zijn van diverse factoren, waaronder de geopolitieke gebeurtenissen, economische indicatoren en het monetaire beleid van de centrale banken.

4.4.3. Risicobeheer financieringsportefeuille Voor het beheersen van het renterisico maken we gebruik van de volgende financieringsstrategieën: • De kasgeldlimiet wordt conform Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) niet overschreden; • De renterisiconorm wordt niet overschreden conform Wet Fido; • Nieuwe leningen stemmen wij af op de bestaande financiële positie en de liquiditeitsplanning; • De rentetypische looptijd en het renteniveau van de desbetreffende lening stemmen wij zoveel mogelijk af op de actuele rentestanden en rentevisie. Renterisico Dit is het risico dat wij lopen op sterke rentestijgingen voor bestaande geldleningen. In zijn algemeenheid blijft dit risico beperkt door het afsluiten van leningen met een lange looptijd en een vast rentepercentage. Renterisico’s kunnen vanuit Wet fido-optiek worden bezien op de korte en op de langere termijn. Renterisico op korte schuld: de kasgeldlimiet Een belangrijk uitgangspunt van de Wet Fido is het vermijden van grote schommelingen in de rentelasten. Juist voor kortere financiering geldt dat het renterisico aanzienlijk kan zijn, aangezien fluctuaties in de rente bij korte financiering direct invloed hebben op de rentelasten. Om een grens te stellen aan de korte financiering is in de Wet Fido een kasgeldlimiet opgenomen.

Deze kasgeldlimiet wordt berekend als een vast percentage (8,5%) van de jaarbegroting van de gemeente bij aanvang van het begrotingsjaar. Voor het jaar 2024 bedraagt de kasgeldlimiet ongeveer € 8,5 miljoen. Ons uitgangspunt is dat we het financieringstekort binnen de wettelijke grenzen zoveel mogelijk met kort geld financieren en dat het rentepercentage voor kort geld lager is dan het percentage voor leningen met een lange looptijd.

63

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2024 ZALTBOMMEL

Renterisico op langlopende schuld: de renterisiconorm Het doel van de renterisiconorm is het beperken van de gevolgen van een stijgende kapitaalmarktrente op de rentelasten van de organisatie. Dit is te bereiken door een limiet te stellen aan een deel van de vaste schuld. Het rentepercentage moet op een bepaald moment worden aangepast aan de markttarieven die op dat moment gelden. De bedoelde aanpassingen van rentepercentages doen zich voor bij herfinanciering en renteherziening: • Herfinanciering is het afsluiten van nieuwe leningen en vervanging van bestaande leningen; • Renteherziening doet zich voor wanneer de geldgever het percentage van een lening gedurende de looptijd herziet. De norm houdt in, dat de jaarlijks verplichte aflossingen en de renteherzieningen voor gemeenten niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. De omvang van de renterisico-norm is als volgt weer te geven: Renterisiconorm (bedragen x € 1.000) 1. Renteherziening 2. Aflossing 3. Renterisico (1+2) 4. Begrotingstotaal 5. Renterisiconorm % cfm regelgeving 6. Renterisiconorm

Begroting 2024 Rekening 2024 1.780 1.780 2 97.242 20% 19.448

1.780 99.275 20% 19.855

Uit bovenstaand overzicht blijkt dat onze gemeente ruim binnen de grenzen van de renterisiconorm opereert. Kredietrisico Dit is het risico dat wij lopen wanneer rechtspersonen aan wie een lening is verstrekt in financiële problemen komen. In de Financiële verordening is afgesproken dat wij bij het verstrekken van leningen, het verstrekken van garanties en het verstrekken van risicodragend kapitaal, indien mogelijk zekerheden bedingen. Overigens gaan wij zeer terughoudend om met deze verstrekkingen. Onderstaande tabel geeft de verstrekte geldleningen weer, ingedeeld in categorieën geldnemers. Deze indeling is bedoeld om inzicht te geven in het risico dat de gemeente loopt met de desbetreffende geldverstrekking. Risicogroep (bedragen x €1.000) Gemeenten / provincies Overheidsbanken Woningcorporaties met garantie Wsw Semi overheidsinstellingen

Saldo 31-12-2024 13

% 0% 0% 0% 1%

Financiële instelling (A en hoger) Overige toegestane instellingen, volgens treasurystatuut Niet toegestane instellingen, volgens treasurystatuut Starters/duurzaamheidsleningen/enz.

2.708

0% 23% 0% 76%

Totaal

3.321

100%

600

4.4.4. Leningenportefeuille In totaal staan er in 2024 gemiddeld € 18,7 miljoen aan leningen uit. Het gemiddelde percentage van de geldleningen is 1,07%.

64

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2024 ZALTBOMMEL

4.4.5. Renteomslag Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) schrijft voor dat rente via de taakvelden wordt toegerekend aan de programma’s. Door gebruik te maken van een renteomslag wordt de manier van verantwoorden van de rente in de begroting geharmoniseerd. Met onderstaand overzicht geven we inzicht in de rentelasten voor externe financiering, het renteresultaat en de wijze van rentetoerekening. Het BBV schrijft voor dat de gehanteerde omslagrente niet meer dan 25% (positief of negatief) mag afwijken van de berekende omslagrente. Conform onderstaande berekening komen we voor 2024 uit op een omslagrente van 0,60% voor het berekenen van de kapitaallasten en de bouwgrondexploitaties. Schema rentetoerekening (bedragen x € 1.000) a. De externe rentelasten over de korte en lange financiering b. De externe rentebaten

Begroting 2024 Rekening 2024 1.728 611 49 172

Totaal door te rekenen externe rente c. De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend

1.679 104 -

440 53 -

Saldo door te rekenen externe rente d1. Rente over eigen vermogen d2. Rente over voorzieningen (gewaardeerd op contante waarde)

1.575 -

386 -

De aan taakvelden toe te rekenen rente e. De werkelijk aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) f. Renteresultaat op het taakveld treasury

1.575 891 685

65

386 517 -130

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2024 ZALTBOMMEL

4.5. Bedrijfsvoering 4.5.1. Inleiding De paragraaf bedrijfsvoering geeft verantwoording over de stand van zaken en de beleidsvoornemens rond de gemeentelijke bedrijfsvoering. Met bedrijfsvoering worden de bedrijfsprocessen bedoeld die nodig zijn om de beleidsdoelstellingen uit de programma's te realiseren. De bedrijfsvoeringstaken op het gebied van informatisering & automatisering, financiën, HRM en juridische zaken worden sinds 2017 uitgevoerd door de Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard (BVEB). De BVEB acteert, ondanks haar juridische autonome entiteit, als de bedrijfsvoeringsafdeling van beide gemeenten. Het afgelopen jaar heeft de BVEB opnieuw een kwaliteitsslag gemaakt in het naar hoger niveau tillen van de bedrijfsvoering. Er is veel aandacht geweest voor het verbeteren van de organisatie en haar bedrijfsprocessen waarbij met name ook de “zachte” kant van de verandering aandacht heeft gekregen. Dit heeft o.a. geleid tot een professionelere inkooporganisatie. Ook werken met een “intaketafel”, waar nieuwe actualiteiten worden beoordeeld op effect, urgentie, middeleninzet en haalbaarheid, is ingevoerd. Services is in 2024 verder opgezet en fasegewijs geïmplementeerd. In het jaarverslag 2024 van de BVEB wordt hier verder op ingegaan.

4.5.2. Ontwikkelen bedrijfsvoering Organisatieontwikkeling In 2024 is een doorontwikkeling van de ambtelijke organisatie ingezet. De afdelingsstructuur is losgelaten en omgezet in een teamstructuur. Met de ontwikkeling in de organisatie anticiperen we op de toenemende groei van inwoners en de toename van werkzaamheden. Naast een groei van het aantal inwoners, neemt de vraag vanuit de bevolking aan de gemeentelijke organisatie toe. De (mondige) burgers weten ons, gelukkig, steeds beter te vinden. Dat legt extra druk op de organisatie. Ook de toename van rijkstaken en de complexere problematiek waarmee we geconfronteerd worden, zorgen voor extra werkdruk. Afgelopen jaar zijn we concreet gestart met een organisatieontwikkeling gericht op het realiseren van een opgavegerichte, wendbare en resultaatgerichte organisatie. Opgavegericht werken heeft vorm gekregen middels pilots en zal de komende periode verder ontwikkeld worden als manier van werken. Er komt meer aandacht voor de ontwikkeling van teams en individuele medewerkers waarbij samenwerking en integraliteit centraal staan. Middels een arbeidsmarktcampagne laten we de buitenwereld zien hoe mooi het is om te (komen) werken bij de gemeente Zaltbommel. Dit alles moet bijdragen aan een meer robuuste en flexibele organisatie waarbij we beter in staat zijn om te sturen op proces en resultaat.

Flexibele kern Gedurende 2024 is gebleken dat de wens om met een flexibele kern te werken niet gerealiseerd kon worden. Gelet op ontwikkelingen binnen diverse beleidsthema’s en een verdergaande professionaliseren van de organisatie bleek dat inzet van de middelen in de reguliere organisatie onontkoombaar was. Daarmee hebben we gekozen voor een duurzame investering in de kwaliteit en kwantiteit van de organisatie. Samenwerking Wij vinden de samenwerking met andere gemeenten/overheden belangrijk als hierdoor onze kwaliteit van dienstverlening verbetert of dat de kwetsbaarheid van onze gemeente wordt verminderd. We opereren dan binnen onze eigen regio maar leggen ook contacten met andere gemeenten/overheden buiten onze provinciegrens zoals de gemeente 's-Hertogenbosch. Afgelopen jaar heeft de samenwerking op het gebied van maatschappelijke opvang meer vorm gekregen in de regio Meierij. In de Regio Rivierenland is de samenwerking op het gebied van complexe jeugdzorg verder uitgebreid.

4.5.3. Control Control gaat over het realiseren van doelstellingen, sturing, effectieve en efficiënte processen, beheersen van risico’s en onzekerheden en de maatregelen die we nemen om bepaalde risico’s in te beperken. In 2024 zijn we verder gegaan met het verbeteren van de interne beheersing en het beter in control zijn van de organisatie.

66

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2024 ZALTBOMMEL

Een belangrijk item is de rechtmatigheidsverantwoording. In 2024 heeft het college van burgemeester en wethouders voor de eerste keer de rechtmatigheidsverantwoording (over verslagjaar 2023) afgelegd in de jaarstukken van de gemeente. De ontwikkeling die de voorgaande jaren is ingezet ten aanzien van de rechtmatigheidsverantwoording, denk daarbij aan het inbedden en uitvoeren in de organisatie van de interne controle en verbijzonderde interne controle, uitvoeren van analyses zoals de fraude-risico-analyse, monitoring van de financiële risico’s en de daaraan gekoppelde beheersmaatregelen van de belangrijkste financiële processen heeft zijn vruchten afgeworpen.

4.5.4. Gegevensbescherming Waarom is gegevensbescherming belangrijk? Door de toenemende digitalisering is het zorgvuldig omgaan met (persoons-)gegevens van inwoners en organisaties van steeds groter belang. Een betrouwbare, beschikbare en correcte informatievoorziening is essentieel voor de dienstverlening van gemeenten. Als gemeenten de beveiliging van informatie en de gegevensbescherming van betrokkenen in het kader van privacywetgeving niet voldoende kunnen waarborgen, zijn het vertrouwen en de continuïteit van de bedrijfsvoering in het geding. Met grote risico’s als gevolg voor zowel inwoners als gemeenten. Informatiebeveiliging Het jaar 2024 stond qua informatiebeveiliging in het teken van de uitvoering van de BIO. Sinds 2020 hebben gemeenten namelijk te maken met de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) als normenkader. Door de normenkaders van alle overheden te uniformeren tot één gezamenlijk normenkader, spreken alle overheden vanaf 2020 dezelfde taal op het gebied van informatiebeveiliging. De BIO helpt om ‘in control’ te zijn op het gebied van informatiebeveiliging.

De invoering van dit normenkader biedt een aantal voordelen: • Extra nadruk wordt gelegd op risico bewust werken; • Het laat overheden op een vergelijkbare manier efficiënt werken aan informatiebeveiliging zodat niet iedereen zelf ‘het wiel hoeft uit te vinden’; • Het laat overheden aantoonbaar een betrouwbare partner zijn; • Het vermindert de auditlast. Doelstellingen informatiebeveiliging De belangrijkste doelstellingen van het in 2023 vastgestelde informatiebeveiligingsbeleid 2023-2026 binnen de organisatie zijn: • Managen van de risico’s binnen de informatiebeveiliging; • Adequate bescherming van bedrijfsmiddelen; • Minimaliseren van risico’s van menselijk gedrag; • Voorkomen van ongeautoriseerde toegang; • Garanderen van correcte en veilige informatievoorzieningen; • Beheersen van de toegang tot informatiesystemen; • Waarborgen van veilige informatiesystemen; • Adequaat reageren op incidenten; • Beschermen van kritieke bedrijfsprocessen; • Beschermen en correct verwerken van persoonsgegevens van burgers en medewerkers; • Waarborgen van de naleving van dit beleid.

Resultaten 2024 Een overzicht van belangrijke beheersmaatregelen en acties die in 2024 zijn uitgevoerd en hebben bijgedragen aan het realiseren van de Informatiebeveiligingsdoelstellingen: • Er zijn 33 uitgebreide informatiebeveiligingsadviezen gegeven aan de organisaties naast een veelvoud aan kleine ad hoc adviezen. • Er is continue gewerkt aan borgen en verbeteren van Basis op Orde van IT processen. • Verdere stappen zijn gezet in vernieuwen en borgen van assetmanagement met name op applicatie gebied.

67

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2024 ZALTBOMMEL

• “Hardening” van systemen is verder geoptimaliseerd. Hardening is het volgens hoge security standaarden inrichten van de systemen. • Centrale Monitoring en Response (logging) omgeving is opgezet en kan verder ingericht worden. • Er zijn verschillende technische maatregelen genomen ter verbetering van de informatiebeveiliging zoals maskeren van informatie in documenten breder beschikbaar maken, het extra beveiligd mailen en delen van bestanden mogelijk maken en het moeilijker maken voor hackers om data weg te sluizen. • Er is gedurende het jaar continue geïnvesteerd in bewustwording door intranetberichten en specifieke doelgroep berichten via email. Collegeverklaring ENSIA ENSIA staat voor Eenduidige Normatiek Single Information Audit. Het is een gezamenlijk project van het ministerie van Binnenlandse Zaken, de VNG, gemeenten, het ministerie van Sociale Zaken & Werkgelegenheid en het ministerie van Infrastructuur & Milieu. ENSIA heeft tot doel het verantwoordingsproces over informatieveiligheid bij gemeenten verder te professionaliseren door het toezicht te bundelen en aan te sluiten op de gemeentelijke Planning & Control-cyclus. Naast het afleggen van horizontale verantwoording richting de gemeenteraad regelt ENSIA ook de verticale verantwoording over informatiebeveiliging richting de verschillende ministeries.

Het gaat hierbij om verantwoording over de BRP, Reisdocumenten, Suwinet, BAG, BGT, BRO en DigiD. De gemeente Zaltbommel heeft alle acties met betrekking tot ENSIA in 2024 uitgevoerd en het college van Zaltbommel heeft hierover ook een verklaring afgelegd die dient als verantwoordingsdocument voor het afleggen van horizontale en verticale verantwoording over informatiebeveiliging. Security Incidenten 2024 In 2024 zijn er 18 beveiligingsincident gemeld via TOPdesk die betrekking had op de gemeente Zaltbommel. Er waren geen incidenten met een hoge impact. Wel waren er twee potentieel risicovolle meldingen die door snel analyseren en handelen geen impact op de bedrijfsvoering hebben. In beide gevallen was de leverancier, van een software pakket dat wij gebruiken, gehackt. De incident registratie is gesplitst in beveiligingsincidenten en kwetsbaarheidsmeldingen. Kwetsbaarheidsmeldingen lopen via een ander proces en wij brengen als hierin preventief software patches aan. Het niet aanbrengen van deze patches zou kunnen leiden tot een incident. De kwetsbaarheidsmeldingen zijn fouten in software die misbruikt kunnen worden. Deze hadden vooral betrekking op landelijk en mondiaal gemelde software kwetsbaarheden en hebben de organisatie, mede door effectieve aanpassingen in het patch- en updateproces van software, geen schade toegebracht.

De hoeveelheid kwetsbaarheden neem jaarlijks significant toe, gemiddeld met 35% en vraagt hierom steeds meer aandacht en capaciteit. Meerjarenperspectief In het jaar 2025 staat de verdere uitvoering van een aantal activiteiten vanuit de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) op het programma. Waarbij met de invoering van de Cyberbeveiligingswet (Nederlandse implementatie NIS2) de BIO ook wordt herzien. Binnen de BIO verschuift de nadruk van verplichte maatregelen naar risicomanagement. We krijgen daarbij ook een steeds beter beeld van onze kwetsbaarheden en werken projectmatig continu aan verbeteringen. De volgende activiteiten staan op de planning voor het jaar 2025: 1. Ondersteunen, bestendigen en verder optimaliseren van Basis op Orde van IT processen. 2. Continue optimaliseren van de “hardening” van systemen. 3. Verder inrichten van Monitor en Response systeem (logging). 4. Cyberbeveiligingswet (NIS2) project opzet en implementatie. 5. Verder ontwikkelen Kwetsbaarheden Management Systeem en externe en interne Monitoring en Response. Hiermee houden we onze systemen structureel veilig, controleren we of ze veilig zijn en kunnen we snel acteren bij problemen. 6. Gestructureerde “purple team” sessies om de kwetsbaarheden van onze nieuwe infrastructuur binnen onze systemen beter te leren kennen en te mitigeren

68

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2024 ZALTBOMMEL

7. Verdere uitwerking van de inrichting van de “procesenvelop” binnen het zaaksysteem. Dit betekent onder andere de vastlegging van de elementen beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid, die een belangrijke rol spelen binnen informatiebeveiliging. 8. Verder vormgeven van het proces van assetmanagement en dan met name op het gebied van infrastructuur. 9. Continue investeren in bewustwording door intranetberichten en specifieke doelgroep berichten via mail en informatiesessies.

4.5.5. Privacy In 2024 is verder gewerkt aan het borgen van het onderwerp gegevensbescherming in het kader van privacywetgeving binnen de basisprocessen van de gemeentelijke organisatie. Naast privacywetgeving is ook aandacht besteed aan opkomende aandachtsgebieden zoals kunstmatige intelligentie (AI) en de EU AI verordening. Kunstmatige intelligentie is een snel groeiende technologie met veel toepassingsmogelijkheden die een grote impact hebben op de samenleving, waaronder ook de gemeentelijke organisatie, haar inwoners en werknemers. Het is belangrijk dat de organisatie nieuwe technieken op een verantwoorde manier inzet, door voldoende maatregelen te treffen zodat rechten en vrijheden van personen voldoende blijven gewaarborgd. Doelstellingen gegevensbescherming in het kader van privacywetgeving De belangrijkste doelstellingen van het vastgestelde privacy beleid zijn het beschermen van de rechten en vrijheden van personen en dan met name hun recht op bescherming van persoonsgegevens. Door een passende bescherming kan de gemeente aan de verplichtingen van privacywetgeving waaronder de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) voldoen, en blijft het vrije verkeer van persoonsgegevens mogelijk wat noodzakelijk is onder andere voor de bedrijfsvoering van gemeente.

Resultaten 2024 Een overzicht van de belangrijkste maatregelen en acties die in 2024 zijn uitgevoerd en hebben bijgedragen aan het realiseren van de gegevensbeschermingsdoelstellingen: • Er zijn meerdere technische maatregelen en toepassingen geïmplementeerd om beter de privacy van betrokkenen te waarborgen. Denk hierbij aan de bredere uitrol van een toepassing die de gemeente helpt met het anonimiseren van te publiceren documenten en een aanvullende toepassing voor het veiliger delen van bestanden via e-mail ter voorkoming van datalekken • Er zijn verdere stappen gezet ter voorbereiding van de uitrol van een structurele procesbeheer oplossing • Er zijn pré DPIA’s en DPIA’s (risico beoordeling in het kader van gegevensbescherming) uitgevoerd binnen de organisaties op verwerkingen met hogere risico’s. Rechten van betrokkenen Betrokkenen kunnen onder de AVG hun rechten uitoefenen door bijvoorbeeld inzage te vragen in de persoonsgegevens die onze organisatie van hen verwerkt. In 2024 zijn er 3 verzoeken gericht aan de gemeente Zaltbommel ingediend door betrokkenen om hun rechten uit te oefenen onder de AVG. Datalekken In 2024 zijn er vanuit de gemeente Zaltbommel 11 incidenten intern gemeld die betrekking hebben op persoonsgegevens (datalekken).

Er zijn geen datalekmeldingen ingediend door de gemeente Zaltbommel bij de Autoriteit Persoonsgegevens, omdat er bij deze intern gemelde incidenten geen sprake was van een (hoog) risico voor betrokkenen. Datalekmeldingen bij de Autoriteit Persoonsgegevens zijn wettelijk verplicht wanneer het datalek een (hoog) risico inhoudt voor de rechten en vrijheden van de persoon wiens gegevens betrokken zijn bij het datalek. De functionaris gegevensbescherming is bij de behandeling van datalekken geraadpleegd voor advies. Meerjarenperspectief Voor 2024 en opvolgende jaren staan de volgende activiteiten op de planning:

69

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2024 ZALTBOMMEL

1. Verder structureel borgen van het onderwerp gegevensbescherming in de dagelijkse bedrijfsvoering en processen. 2. Transparantie omtrent gegevensverwerking verder vergroten richting betrokkenen. 3. Structureel uitvoeren van (wettelijke verplichte) risicobeoordelingen doormiddel van een pré Data Protection Impact Assessment (DPIA) en DPIA bij nieuwe, bestaande en gewijzigde processen. 4. Kennis vergroten m.b.t. risico beheersing op het gebied van gegevensbescherming en risicobeheersing onderdeel uit laten maken van de rapportagestructuur. 5. Domein specifieke kennis omtrent privacywetgeving verder vergroten binnen de afdelingen en teams. 6. Meer in control komen voor wat betreft het afsluiten van (verwerkers)overeenkomsten met leveranciers en samenwerkingspartners door dit structureel rapporteerbaar te maken. 7. Kennis en bewustzijn vergroten met betrekking tot gegevensbescherming in relatie tot nieuwe technieken en wetgeving met betrekking tot kunstmatige intelligentie (AI) 8. Implementatie en toezicht Wet gegevensdeling door samenwerkingsverbanden

70

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2024 ZALTBOMMEL

4.5.6. Toelichting rechtmatigheidsverantwoording Hieronder wordt op basis van de Kadernota rechtmatigheid van de commissie BBV een toelichting gegeven op de rechtmatigheidsverantwoording. In de financiële verordening van Zaltbommel is opgenomen dat de geconstateerde afwijkingen groter dan € 500.000 nader worden toegelicht. In deze toelichting is ook beschreven welke actie het college onderneemt om deze afwijkingen in de toekomst te voorkomen. Toelichting onrechtmatigheden Investeringskredieten Totaal begrotingsonrechtmatigheden

Bedrag 261 261

Inkopen ten onrechte niet Europees aanbesteed

3.119

Totaal niet-acceptabele onrechtmatigheden

3.380

Spendanalyse Uit de spendanalyse komt naar voren dat negen aanbestedingen niet Europees zijn aanbesteed terwijl dit wel had gemoeten. Om dit te voorkomen moet er bij toekomstige aanbestedingen goed inzichtelijk worden gemaakt of overschrijding van de Europese aanbestedingsgrens aan de orde is. Bij mogelijke overschrijding dient er Europees aanbesteed te worden. Dit is ook de reden dat er vanaf juni 2024 een inkoopadviseur is gestart bij de BVEB om meer grip te krijgen op, en tijd te besteden aan, het inkoop- en aanbestedingsbeleid.

71

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2024 ZALTBOMMEL

4.6. Verbonden partijen In deze paragraaf werken wij onze relatie met de verbonden partijen uit. Samenwerken in een verbonden partij kan een wettelijke plicht (bijvoorbeeld van de Veiligheidsregio en de Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst) of een vrije keuze zijn. Met uitzondering van deelnemingen die geld opleveren gaat veel van ons geld zitten in samenwerking. Sturing van de gemeenteraad op en controle van doelrealisatie en financiën van verbonden partijen vraagt zorgvuldige behandeling. Wat zijn verbonden partijen? Verbonden partijen zijn gemeenschappelijke regelingen, vennootschappen, stichtingen en publiek-private samenwerkingsconstructies die gemeentelijk beleid uitvoeren. Onze gemeente is zowel financieel als bestuurlijk betrokken bij deze partijen. Er zijn drie soorten verbonden partijen: deelnemingen, gemeenschappelijke regelingen en overige verbonden partijen. Deelnemingen Onze gemeente heeft aandelen en heeft een stem in de aandeelhoudersvergadering. • Vitens NV • Bank Nederlandse Gemeenten Gemeenschappelijke regelingen Onze gemeente heeft een overeenkomst met andere partijen op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen. Onze gemeente neemt deel in het algemeen bestuur. Wij betalen mee aan gemeenschappelijke regelingen.

• Regionaal Archief Riviernland • Regio Rivierenland • Veiligheidsregio Gelderland-Zuid • Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard • Omgevingsdienst Rivierenland • GGD Gelderland-Zuid • Werkzaak Rivierenland • AVRI • Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Riverenland Overige verbonden partijen Onze gemeente werkt samen in andere constructies dan een deelneming of een gemeenschappelijke regeling. Bijvoorbeeld als lid van een stichting. De gemeentelijke bijdrage is verschillend. De bijdrage varieert van de inzet van uren voor bestuursondersteuning tot kosten van een lidmaatschap of kosten voor afname van diensten. • Pand 9 • Bergsche Maasveren • Stichting Beheer openbare Voorziening Zaltbommel • Vereniging van Eigenaren 't Raethuys

72

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2024 ZALTBOMMEL

4.6.1. Vitens NV Naam verbonden partij Bronnen Vestigingsplaats Doel en openbaar belang Deelnemers Zeggenschap

Veranderingen in het jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Risico's Ontwikkelingen

Vitens NV Jaarrekening 2024 Website: www.vitens.nl Arnhem De uitoefening van een publiek (drink)water bedrijf en alle taken die met de publieke watervoorziening verband houden. 5 provincies, 105 gemeenten De aandeelhouders van Vitens NV zijn provincies en gemeenten. Zaltbommel is een van de vele gemeenten die aandeelhouder is. Aandeelhouders hebben geen directe bemoeienis met de dagelijkse gang van zaken. Een Raad van Commissarissen houdt toezicht en twee keer per jaar is er een aandeelhoudersvergadering. De relatie met Vitens is niet gewijzigd. EV per 31-12-2023: € 677,7 miljoen EV per 31-12-2024: € 713,6 miljoen VV per 31-12-2023: € 1.559,7 miljoen VV per 31-12-2024: € 1.684,8 miljoen Resultaat 2023: € 27,2 miljoen Resultaat 2024: € 34,5 miljoen Zaltbommel heeft 24.035 gewone aandelen a € 1,- (0,416% van het totaal). Op basis van het aandelenbezit van de aandeelhouders wordt dividend uitgekeerd. Niet uitkeren van dividend. Vitens gaat haar strategie voor de komende jaren herijken. De aandeelhouders hebben aangegeven hier actief in betrokken te willen worden gelet op voorliggende investeringsopgaven. Vandaar ook de brede uitnodiging vanuit Vitens aan haar aandeelhouders om te participeren in een strategische sessie.

4.6.2. Bank Nederlandse Gemeenten Naam verbonden partij Bronnen Vestigingsplaats Doel en openbaar belang

Deelnemers Zeggenschap Veranderingen in het jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Risico's Ontwikkelingen

73

Bank Nederlandse Gemeenten Jaarrekening 2024 Website: www.bngbank.nl Den Haag BNG is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. Met gespecialiseerde financiële dienstverlening draagt BNG bij aan het zo laag mogelijk houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Gemeenten, Provincies en Staat De aandeelhouders hebben zeggenschap in BNG via het stemrecht op de aandelen die zij bezitten (een stem per aandeel van € 2,50). Zaltbommel heeft 3.861 aandelen. De relatie met de BNG is niet gewijzigd. EV per 31-12-2023: € 4.721 miljoen EV per 31-12-2024: € 4,777 miljoen VV per 31-12-2023: € 110.819 miljoen VV per 31-12-2024: € 123,164 miljoen Resultaat 2024: € 294 miljoen Dividend over 2024: € 8.237 Niet uitkeren van dividend. Gedurende het begrotingsjaar hebben zich geen veranderingen voorgedaan in de belangen van aandeelhouders in BNG Bank.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2024 ZALTBOMMEL

4.6.3. Regionaal Archief Rivierenland Naam verbonden partij Bronnen Vestigingsplaats Doel en openbaar belang

Deelnemers Zeggenschap

Veranderingen in het jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Risico's Ontwikkelingen

74

Regionaal Archief Rivierenland Jaarrekening 2024 Website: www.regionaalarchiefrivierenland.nl Tiel Het Regionaal Archief heeft tot doel het binnen het samenwerkingsgebied vervullen van de functie van regionaal kennis- en informatiecentrum op het gebied van de lokale en regionale geschiedenis en vervult daartoe de volgende taken: • De zorg voor en het beheren van de in de archiefwerkplaats berustende archiefbescheiden van de deelnemers; • Het toezicht op het beheer van de archiefbescheiden van de deelnemers voor zover deze niet zijn overgebracht; • De zorg voor het beheer van de in de archiefbewaarplaats berustende archiefbescheiden van instanties die niet bestuurlijk in de regeling participeren en waaraan op contractbasis diensten worden verleend, en • Het stimuleren van de lokale en regionale geschiedbeoefening en het daartoe aanleggen, beheren en bewaren van een zo compleet mogelijke collectie relevant bronnenmateriaal op het gebied van de lokale- en regionale geschiedenis. Buren, Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe en Zaltbommel De leden van het algemeen bestuur worden aangewezen door de gemeenteraden van de deelnemende gemeenten. Elke gemeenteraad wijst 2 leden en tevens 2 plaatsvervangende leden aan. De relatie met het RAR is niet gewijzigd.

EV per 31-12-2023: € 644.807 EV per 31-12-2024: € 637.338 VV per 31-12-2023: € 7.994.262 VV per 31-12-2024: € 7.816.853 Resultaat 2023: € 74.938 Resultaat 2024: € 67.468 Bijdrage 2023: € 334.709 Bijdrage 2024: € 368.941 Geen Het Regionaal Archief Rivierenland heeft een E-depot ingericht waarbij de digitale zaaksystemen van Maasdriel en Zaltbommel als pilot hebben gefungeerd. Dit E-depot is sinds januari 2024 operationeel.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2024 ZALTBOMMEL

4.6.4. Regio Rivierenland Naam verbonden partij Bronnen Vestigingsplaats Doel en openbaar belang

Deelnemers Zeggenschap

Veranderingen in het jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Risico's

Ontwikkelingen

75

Regio Rivierenland Jaarstukken 2024 Website: www.regiorivierenland.nl Tiel Samenwerkingsverband voert taken uit op het gebied van milieu, afval, ruimtelijke ordening en volkshuisvesting, onderwijs, educatie, economie en arbeidsmarkt, volksgezondheid en zorg en verkeer en vervoer. Daarnaast heeft de Regio Rivierenland als doel de gemeenschappelijke belangen van zijn gemeenten te behartigen, op basis van het principe 'verlengd lokaal bestuur'. Daarmee wil de Regio Rivierenland een bijdrage leveren aan een evenwichtige ontwikkeling van de regio. Dit ook in relatie tot het betreffende provinciaal- en rijksbeleid Gemeente Buren, Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal, Zaltbommel Het algemeen bestuur bestaat uit acht (8) leden, elke gemeente heeft één zetel. Daarnaast wordt er een gezamenlijk lid aangewezen door de meerderheid van de gemeenteraden. De leden hebben in de vergaderingen van het algemeen bestuur stemrecht in de omvang waarin het inwonertal van de gemeente die hem/ haar heeft aangewezen zich verhoudt tot het inwonertal van alle deelnemende gemeenten.

De relatie met de GR Regio Rivierenland is niet gewijzigd EV per 31-12-2023: € 2.527.000 EV per 31-12-2024: € 2.620.000 VV per 31-12-2023: € 11.606.000 VV per 31-12-2024: € 11.862.000 Resultaat 2023: € 108.000 Resultaat 2024: € 347.000 Bijdrage 2023: € 265.698 Bijdrage 2024: € 254.372 De deelnemers dragen in de contractperiode bij in tekorten op basis van het aantal inwoners. Uitbreiding van taken bij Regio Rivierenland vraagt om meer sturing en formatie bij Regio Rivierenland, er is een start gemaakt met het proces rondom de takendiscussie. • Rol en werkwijze PFO Ruimte krijgt vorm en wordt verder uitgerold. • Start met proces van de takendiscussie Regio Rivierenland • Vaststellen van Public affairs- en lobbybeleidsplan Regio FruitDelta Rivierenland 2024-2028 • Er is gestart met het opzetten van een nieuwe inventarisatie voor een RegioDeal - Er is gewerkt aan regio-arrangementen als onderdeel van de Gelderse Puzzel - Er is een Lokale Ontwikkelingsstrategie opgesteld als onderdeel van LEADER

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2024 ZALTBOMMEL

4.6.5. Veiligheidsregio Gelderland-Zuid Naam verbonden partij Bronnen Vestigingsplaats Doel en openbaar belang

Veiligheidsregio Gelderland-Zuid Ontwerp-Jaarstukken 2024 Website: www.vrgz.nl Nijmegen De Veiligheidsregio behartigt de belangen van de deelnemende gemeenten op de volgende terreinen: • • • • • •

Deelnemers Zeggenschap

Veranderingen in het jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Risico's

Ontwikkelingen

76

Brandweerzorg Geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen (GHOR) Rampenbestrijding en crisisbeheersing Ambulancezorg Het voorzien in de meldkamerfunctie Sociale Veiligheid, voor zover het gaat over onderwerpen waarover regionale afstemming gewenst is. Gemeenten Beuningen, Buren, Culemborg, Druten, Berg en Dal, Heumen, Maasdriel, Neder-Betuwe, Nijmegen, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal, Wijchen, Zaltbommel De burgemeesters van de deelnemende gemeenten zijn lid van het algemeen bestuur en bezitten allen gelijk stemrecht. Besluiten betreffende de begroting, de wijzigingen daarvan en de rekening en besluiten tot het doen van een uitgaaf voordat de begroting of de begrotingswijziging waarbij deze uitgaaf is geraamd is goedgekeurd, alsmede besluiten betreffende het regionaal beheers programma worden genomen op basis van gewogen stemrecht, waarbij elke gemeente voor iedere 20.000 inwoners of gedeelte daarvan één stem heeft. Het stemgewicht voor elke gemeente wordt jaarlijks bepaald op basis van het inwonertal op 1 januari van het voorafgaande jaar zoals dit is opgenomen in de bevolkingsstatistiek van het Centraal Bureau voor de Statistiek. De relatie met Veiligheidsregio Gelderland-Zuid is niet gewijzigd.

EV per 31-12-2023: € 10.151.000 EV per 31-12-2024: € 9.635.000 VV per 31-12-2023 : € 65.252.000 VV per 31-12-2024: € 72.556.000 Resultaat 2023: € 3.076.000 Resultaat 2024: € 224.000 Bijdrage 2023: € 2.360.684 Bijdrage 2024: € 2.523.187 • Stijgende inflatie • Krapte arbeidsmarkt • Toenemende maatschappelijke onrust/verharding maatschappij • Actuele externe ontwikkeling is de militaire dreiging • Voornemen korting van het Rijk op de BDuR (Brede doeluitkering rampenbestrijding)gelden • Onderzoek naar herijking verdeelsleutel deelnemersbijdragen. • Onderzoek huisvesting brandweerkazernes. • Vanuit het regionaal beleidsplan zijn de punten cyberrisico's, extreem weer en energietransitie belangrijke ontwikkelingen. • Actuele externe ontwikkelingen is de weerbare samenleving.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2024 ZALTBOMMEL

4.6.6. Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard Naam verbonden partij Bronnen Vestigingsplaats

Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard Jaarstukken 2024 Kerkdriel en Zaltbommel

Doel en openbaar belang

De bedrijfsvoeringseenheid voert voor de gemeente Maasdriel en Zaltbommel de bedrijfsvoeringstaken uit op het gebied van Financiën, Informatisering en Automatisering, Juridische Zaken en Human Resource Management Gemeente Maasdriel en Zaltbommel Het bestuur bestaat uit vier leden en elk lid van het bestuur heeft één stem. Zaltbommel en Maasdriel hebben beide 50% zeggenschap, waardoor zij het eens moeten zijn voordat een besluit kan worden genomen. Geen EV per 31-12-2023: € 1.065.585 EV per 31-12-2024: € 898.056 VV per 31-12-2023: € 2.293.786 VV per 31-12-2024: € 4.821.806 Resultaat 2023: € 109.535 Resultaat 2024: € 241.137 Bijdrage 2023: € 5.363.165 Bijdrage 2024: € 5.816.630 • De BVEB heeft slechts een minimale reserve. Op basis van de gemeenschappelijke regeling is dat maximaal 3% van de jaarlijkse exploitatielast. Op 11 mei 2023 stelde het bestuur van de Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard het Organisatieplan BVEB vast.

Deelnemers Zeggenschap

Veranderingen in het jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Risico's Ontwikkelingen

De belangrijkste wijziging in dit plan is de verandering naar programmatisch en vraag gestuurd werken. Dit betekent dat de werkwijze van de organisatie niet verticaal maar horizontaal wordt opgebouwd. Het belangrijkste product is het Programma bedrijfsvoering waarin alle gezamenlijke bedrijfsvoeringsopgaven van de drie organisaties worden ondergebracht, met daarbij duidelijkheid over doel, resultaat, prioritering, eigenaar, scope, budget, mandaat etc. Deze vorm van werken wordt ondersteund door het aanbrengen van twee nieuwe bedrijfsonderdelen; • Het Bedrijfsbureau, waar de visie op bedrijfsvoering en het daarbij behorende programma wordt voorbereid, gemonitord en geëvalueerd, na goedkeuring door de directeuren van de drie organisaties. • Services, waar de individuele vragen worden gemonitord op juiste, tijdige en kwalitatieve beantwoording. De implementatie van dit nieuwe organisatieplan vindt plaats in 2024. De resultaten hiervan zullen vanaf 2025 zichtbaar worden.

77

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2024 ZALTBOMMEL

4.6.7. Omgevingsdienst Rivierenland Naam verbonden partij Bronnen Vestigingsplaats Doel en openbaar belang

Deelnemers Zeggenschap

Veranderingen in het jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Risico's

Ontwikkelingen

78

Omgevingsdienst Rivierenland Ontwerp-Jaarstukken 2024 Website: www.ODRivierenland.nl Tiel Gemeenschappelijke behartiging van de belangen van de deelnemers ter zake van vergunningverlening, toezicht en handhaving in het kader van het omgevingsrecht. Onder de belangen van de deelnemers wordt tevens begrepen het belang van een goede samenwerking tussen de omgevingsdiensten in Gelderland Gemeenten Buren, Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Maas en Waal, West Betuwe, Zaltbommel en Provincie Gelderland Iedere deelnemer levert één lid voor het algemeen bestuur. De leden van het algemeen bestuur die zijn aangewezen door de deelnemers en waarbij de deelnemers zowel de milieutaken als bouw- en RO-taken inbrengen ieder 2 stemmen hebben, de overige leden hebben ieder 1 stem. De relatie met de Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) is niet gewijzigd. EV per 31-12-2023: € 2.119.493 EV per 31-12-2024: € 1.031.106 VV per 31-12-2023 : € 6.056.485 VV per 31-12-2024: € 6.646.058 Resultaat 2023: € 1.084.464 Resultaat 2024: € 24.702 Bijdrage 2023: € 2.882.543 Bijdrage 2024: € 3.251.660 De deelnemers dragen er steeds zorg voor dat de ODR te allen tijde over voldoende middelen beschikt om aan zijn verplichtingen te voldoen. Nadelige resultaten kunnen ten laste van de deelnemers worden gebracht. • Robuustheid i.c.m.

financiële situatie bij gemeenten • Digitale dienstverlening • Datagedreven werken • Verdere intensivering samenwerking onder de Omgevingswet

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2024 ZALTBOMMEL

4.6.8. GGD Gelderland-Zuid Naam verbonden partij Bronnen Vestigingsplaats Doel en openbaar belang

Deelnemers Zeggenschap Veranderingen in het jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Risico's

Ontwikkelingen

GGD Gelderland-Zuid Jaarrekening 2024 Website: www.ggdgelderlandzuid.nl Nijmegen De GGD bewaakt, beschermt en bevordert de gezondheid van iedereen, met speciale aandacht voor risicogroepen. Dit doet de GGD door risico's voor de gezondheid te voorkomen en de gezondheid van alle inwoners te bevorderen. Gemeente Berg en Dal, Beuningen, Buren, Culemborg, Druten, Heumen, Maasdriel, NederBetuwe, Nijmegen, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal, Wijchen en Zaltbommel. Het Algemeen Bestuur van de GGD bestaat uit 18 leden. Geen EV per 31-12-2023: € 3.144.000 EV per 31-12-2024: € 2.276.000 VV per 31-12-2023: € 28.944.000 VV per 31-12-2024: € 29.242.000 Resultaat 2023: € 275.000 Resultaat 2024: € -81.000 Bijdrage 2023: € 1.202.712 (uniforme bijdrage) Bijdrage 2024: € 1.309.876 (uniforme bijdrage) Landelijk professioneel kader (LPK) De GGD voldoet op dit moment niet aan het Landelijk Professioneel Kader (LPK) voor de Jeugdgezondheidszorg. Er ligt een voorstel om de organisatie zodanig te versterken dat wél aan de gestelde normen kan worden voldaan. Dit vergt echter een aanzienlijke uitbreiding van de begroting, wat vraagt om een zorgvuldige afweging van de beschikbare middelen en prioriteiten. Bezuinigingen Door de bezuinigingen kunnen bepaalde diensten, zoals hetreizen naar vaccinatiepunten voorinwoners, niet meer op dezelfde wijze worden aangeboden.

Ook zal er niet voldaan worden aan het Landelijke Prestatie Kwaliteit (LPK). Eris echterin samenwerking zorgvuldig gekeken naar de mogelijkheden voor bezuinigingen, zodat de kwaliteit van de dienstverlening zoveel mogelijk gewaarborgd blijft. Integraal Zorgakkoord (IZA) / Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord (AZWA) De toekomst van het Integraal Zorgakkoord, en met name het vervolg na 2026, is op dit moment nog onduidelijk. Het is nog niet helder welke koers er zal worden uitgezet en welke rol gemeenten hierin precies zullen krijgen. Dit brengt onzekerheid met zich mee voor de manier waarop gemeenten kunnen bijdragen aan de doelen van het IZA, zoals het versterken van de samenwerking in het sociaal domein en het verbeteren van passende zorg. Verdere richtlijnen en afspraken worden in de komende periode verwacht. Specifieke Uitkering Gezond en Actief Leven Akkoord (SPUK GALA) Een aantal thema’s binnen de SPUK GALA-regeling loopt na 2025 af. Op dit moment wordt er op landelijk niveau gekeken naar mogelijke voortzetting of vervanging van deze onderdelen. Gemeenten wachten daarbij op duidelijkheid over de toekomstige financiering en invulling, zodat zij hun beleidsplannen hier tijdig op kunnen afstemmen

79

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2024 ZALTBOMMEL

4.6.9. Werkzaak Rivierenland Naam verbonden partij Bronnen Vestigingsplaats Doel en openbaar belang