Bijlage 2 Reacties publ

Vaak vragen dergelijke projecten juist om meer oppervlakte en financiële middelen. Deze projecten zijn ook voor lokale participatie vaak financieel minder aantrekkelijk. Als u kiest voor vergunningverlening middels een maatschappelijke tender, dan vraagt dat ook om een bewuste keuze. De gemeente moet zich in dergelijke gevallen afvragen of zij de rol die van haar verwacht wordt ook 7--7‰;uh;Ѵbfhh-mbmˆ†ѴѴ;mĺա

Zonnestroomsystemen op grote daken Ongeveer 40% van de zonnestroomsystemen in Nederland liggen op grote daken. De grote daken zijn van agrariërs, productiebedrijven, logistieke hallen, etc. Veel van deze gebouweigenaren hebben gekozen voor een zonnestroomsysteem omdat dit een financieel interessante keuze is. Vanuit de samenleving is er een duidelijke wens om nog meer van dergelijke grote daken te benutten voor het opwekken van zonne-energie. Het huidige subsidiebeleid steunt dit. Op nationaal niveau zet Holland Solar zich in voor het verbeteren

van de mogelijkheden om ‘zon op grote daken’ te realiseren. Daarbij spelen kwesties zoals de capaciteit van het elektriciteitsnet, verzekerbaarheid en de constructieve beperkingen van dergelijke daken een grote rol. Vanuit verschillende bevoegde gezagen wordt er gekeken naar het versnellen van het bedekken van grote daken met zonnepanelen. Veel van het beleid om zon op dak te stimuleren is landelijk. De plaatsing van panelen is doorgaans vergunningsvrij. Het is dus best lastig om het volume aan zon op dak meer te vergroten dan de stijgende landelijke lijn. ;l;;m|;mh†mm;mա‰;Ѵ_;|ˆoѴ];m7;7o;mĹ x

x

x x

;|7;bm‰;uhbm]|u;7bm]ˆ-mաde nieuwe Omgevingswetա‰ou7|_;|lo];Ѵbfh om als gemeente gebouweigenaren te dwingen zonnepanelen op daken te bmv|-ѴѴ;u;mĺ)bfu-7;mա†--molbm];vru;h|;]--ml;|];0o†‰;b];m-u;m‰--u u de installatie van zonnepanelen wil verplichten, stel bij voorbeeld een ļl;Ѵ7rѴb1_|Ľom0;7;h|;]uo|;7-h;mˆ-v|bm;;m(ĺա ;աGedragscode Zon op Grote Dakenա7b;oѴѴ-m7"oѴ-ul;|;;m0u;7;]uo;r van vertegenwoordigende organisaties waaronder Techniek Nederland, Verbond van Verzekeraars en Brandweer Nederland heeft ontwikkeld, kan helpen bij het definiëren wat een opdrachtgever van een ontwikkelaar van een groot zonnestroomdak kan verwachten. Verwijs naar deze gedragscode in uw beleid. Voor het stimuleren van zonnestroomsystemen op grote daken kunt u ook ];0u†bhl-h;mˆ-m7;աHandreiking Stimulering Zon op Dakա7b;oѴѴ-m7"oѴ-u vr;1b--Ѵˆoou];l;;m|;mա_;;=|om|‰bhh;Ѵd. Het heffen van Onroerend Zaak Belasting (OZB) op zonnepanelen op daken pakt in de praktijk disproportioneel nadeliger uit voor minder kapitaalkrachtige gebouweigenaren. Het is wellicht een idee om een uitzondering te maken op het heffen van OZB op deze installaties.

Zonnestroomsystemen op woningen Ongeveer 40% van de zonnestroomsystemen in Nederland liggen op woningen. In Nederland hebben inmiddels meer dan anderhalf miljoen huishoudens zonnepanelen. In geen enkel ander Europees land liggen zoveel zonnepanelen per hoofd van de bevolking als in Nederland! Zonnepanelen op woningen zijn een concrete manier om particulieren te betrekken bij de energietransitie. Mede om die reden houdt Holland Solar zich op dit moment actief bezig met de toekomst van de salderingsregeling en het stimuleren van thuisbatterijen. Ook hier geldt dat het best lastig is om het volume aan zon op kleine daken meer te vergroten dan de stijgende landelijke lijn. Gemeenten kunnen particulieren wel helpen om te kiezen voor zonnepanelen: x

;0u†bh7;աhandreiking van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoedա-Ѵv† richtlijnen uitvaardigt voor zonnepanelen op woningen in beschermde stadsgezichten en monumenten.

x

x

x

Maak prestatieafspraken met lokale woningcorporaties over het versnellen van hun verduurzamingsopgave. Bezie deze afspraken integraal waarbij u zich niet alleen richt op zonnepanelen, maar ook op zonnewarmte, isolatiemaatregelen en energiezuinige apparaten. Zie af van collectieve inkoopacties voor zonnepanelen. De markt heeft zich de afgelopen jaren dusdanig ontwikkeld dat deze goed in staat is om tegen lage prijzen zelf woningeigenaren te benaderen. Het kiezen voor één marktpartij verstoort de concurrentiepositie van lokale installateurs. Informeer inwoners over hoe zonne-;m;u]b;‰;uh|ˆb-;;m;m;u]b;Ѵoh;|ĺաDe infographicsաdie wij ontwikkeld hebben kunnen daarbij wellicht van pas komen.

Zonnewarmte als duurzame verwarming Zonnewarmte is een minder bekende technologie, maar daarmee niet minder belangrijk voor de energietransitie. Het opwekken van warmwater met behulp van de energie van de zon is een interessante en volwassen technologie. De grootste energievraag van de gebouwde omgeving betreft warmte. Zonnewarmte kan dit 100% schoon leveren zonder het elektriciteitsnet te belasten. Holland Solar zet zich nationaal in voor een betere bekendheid ˆ-mŒomm;‰-ul|;ա;m;;m];7;];mv|bl†Ѵ;ubm]vh-7;uˆoou7;Œ;|;1_moѴo]b;ĺ;l;;m|;m h†mm;mա_;|];0u†bhˆ-m7;Œ;|;1_mb;hv|bl†Ѵ;u;m: x

x

x

Concretiseer de transitievisie warmte voor het aardgasvrij maken van gebouwen. Maak daarbij zo veel mogelijk de keuze voor laagtemperatuur warmtevoorzieningen. Deze oplossingen zijn het energie-efficiëntst en bieden een lange termijn oplossing voor het tegengaan van klimaatverandering. m=oul;;u0;‰om;uvoˆ;uաde mogelijkheden van PVT-systemenաՌomm;v|uool en zonnewarmte in één systeem) bijvoorbeeld als bron voor een warmtepomp. Deze oplossing is extra interessant als een gemeente ervoor kiest om een wijk niet collectief van het aardgas af te halen, maar met bewoners individueel aan de slag gaan. Beschouw ook zonnewarmte als energiebron in plannen voor een collectieve wijkaanpak waarbij een warmtenet de wijk van schone warmte voorziet. In ;m;l-uh;mա;morvollb];rѴ;hh;mbm;7;uѴ-m7];0;†u|7b|-Ѵor]uo|; schaal.

Wij wensen u veel succes bij het vormgeven van de energietransitie in uw gemeente!

Holland Solar is de brancheverenging voor de Nederlandse zonne-energiesector en vertegenwoordigt het grootste gedeelte van de organisaties die zich bezighouden met het opwekken van duurzame energie met behulp van de zon. Organisaties die wij vertegenwoordigen zijn onder andere energiecoöperaties, energieleveranciers, projectontwikkelaars en lokale installateurs. Als u, na het lezen van dit document, nog vragen heeft dan nodigen wij u van harte uit om contact met ons op te nemen via hollandsolar@hollandsolar.nl.

Monday, April 4, 2022 at 09:08:48 Central European Summer Time

Onderwerp: FW: Feedback voor de onderhandelingen met betrekking tot de (koop)zondag. Datum: maandag 4 april 2022 om 08:01:19 Midden-Europese zomerEjd Van: Informateurs ZBM Aan: Kees Zondag

Van: Bruchem, John van <john.vanbruchem@jumbo.com> Verzonden: zaterdag 2 april 2022 14:46 Aan: Informateurs ZBM <informateurs@zaltbommel.nl> Onderwerp: Feedback voor de onderhandelingen met betrekking tot de (koop)zondag. Beste Informateurs. Ik wil u graag wat feedback van mijn kant meegeven. Uit het hart, zoveel mogelijk met het hoofd… De uitslag van de huidige verkiezingen, zeker gezien de afgelopen coaliEe mag het voor de informateurs niet te ingewikkeld maken om wederom een stabiele coaliEe te formeren. Ik begrijp dat de meest logische coaliEe met vrij grote zekerheid in ieder geval een combinaEe van ZVV en SGP zal gaan zijn. Persoonlijk vind ik de SGP de meest professionele parEj op alle punten met uitzondering van het vechten voor het geloof toegespitst op het eren van de zondagsrust. TegelijkerEjd wil ik mij hier hard maken voor het belang van alle ondernemers in de detailhandel in de gemeente Zaltbommel. In de kern zou ik het gelukkigst zijn, wanneer elke gemeente in Nederland zich 100% en zonder uitzonderingen aan de winkelEjdenwet zou houden. Voor iedereen gelijke regels en daarbij horende kansen. Gemeenten mogen hier echter van afwijken en daaruit ontstaan de meest wonderbaarlijke creaEes, zoals ook in onze gemeente. Feitelijk bevinden we ons in de Bommelerwaard, welke bestaat uit twee gemeenten. Maasdriel en Zaltbommel.

In Maasdriel is de actuele winkelEjdenverordening zondag opening van alle winkels toegestaan van 10.00 tot 18.00 uur. In Zaltbommel hadden we tot 2019 een vrij onduidelijke verordening, waar wel wat vergunningen op afgegeven hadden kunnen worden, wanneer hier om gevraagd zou zijn. In 2019 is een verordening aangenomen welke meer duiding gaf aan de detailhandel, alleen in de woonkern Zaltbommel om maximaal 8 zondagen vooraf aan te wijzen. Supermarkten alleen in de kern Zaltbommel mogen elke zondag (feestdagen uitgezonderd) open zijn van 13.00 tot 17.00 uur. Onze Supermarkt in Gameren mag door deze verordening niet open, hier is ook geen uitzondering op te maken. Ik heb desEjds Ejdens de besluitvorming in de raad ingesproken. Ik heb hier diverse argumenten aangegeven, waarom de huidige verordening willekeur in zich heea en zelfs discriminerend is. Ik heb afgelopen jaar nog met de burgmeester gesproken om te vragen of er ergens ruimte gecreëerd kon worden om ons deze ruimte toch te gunnen. Page 1 of 3

Hij heea hierbij verwezen naar de raad met de kandekening dat dit dan nog veel te vroeg zou zijn, omdat de verordening nog niet lang bestond. Inmiddels zijn we alweer bijna twee jaar verder. De impact van deze verordening is inmiddels duidelijk zichtbaar in de ontwikkeling van onze bedrijven. De concurrenEeposiEe van Jumbo Bommelerwaard te Gameren tov de Supermarkten in Zaltbommel is door deze verordening duidelijk verslechterd. Onze posiEe is niet alleen verslechterd. Zolang deze verordening onder deze voorwaarden voortduurt, zal deze verslechtering ook voortduren met alle gevolgen van dien. We spreken hierbij van indexering over indexering. In het programma van de SGP staat duidelijk omschreven dat zij de zondagopening niet uit willen breiden en daar waar mogelijkheden zich aandienen, willen ze deze verder terugdringen. Dit standpunt van deze parEj wordt in Nederland door een zeer overgrote meerderheid weersproken. Nederland wil zo weinig mogelijk regulering, laat de ondernemers/detailhandel dat zelf maar bepalen. In Zaltbommel is de verdeling anders, de poliEeke krachten die hier spelen over de Zondagen hebben niets met democraEe en/of wat de meerderheid van de inwoners of zelf de kiezer wil, te maken. Wel met poliEeke spelletjes, welke in de vorige coaliEe in de achterkamertjes was afgesproken.

De meest liberale parEj van de coaliEe en waarschijnlijk ook de andere coaliEeparEj hebben zich hierbij ook keurig aan deze poliEeke spelletjes gehouden, om het geheel bij elkaar te houden. De zondag was het voor deze overige parEjen niet waard om voor te vechten. Hierbij is Jumbo Bommelerwaard met klanten uit de hele Regio, gewoon over het hoofd gezien. Ik hoop in ieder geval niet dat het een bewuste offering is geweest… Mijn advies naar de informateurs is dan ook om deze, niet op papier gezede, afspraak uit het verleden niet gegrond te verklaren voor de toekomst. Beredeneerd vanuit de grondgedachte van de SGP klopt deze afspraak ook niet. Zij willen geen zondag verstoringen, toch accepteren ze in een coaliEe een inbreuk op de zondagsrust. Hiervoor hebben in 2019 diverse gelovigen desEjds hun lidmaatschap van de SGP opgezegd. Ook SGP weet dat de wereld inderdaad anders in elkaar zit en dat er ook andersdenkenden zijn. Mijn inziens moet je over het geloof en de inperkingen niets anders meer afspreken, dan dat alles wat met geloof te maken heea, zeden we niet in een coaliEe akkoord en mogen we, Ejdens discussies/besluiten betreffende deze onderwerpen de lijn/idealen van onze eigen parEj volgen. Ik ben er dan van overtuigd dat de inwoners en de detailhandel dan krijgen wat ze willen.

Een ieder die uit geloofsovertuiging de zondag als rustdag heiligt, blija vanzelfsprekend op deze dag weg van de detailhandel. De detaillist zelf weet of kan onderzoeken welke keuze hij/zij hierbij voor zichzelf wil maken. Vervolgens mogen de inwoners er zelf blijk van geven door een winkel wel/niet te bezoeken. Ik spreek niet alleen voor mij als eenling, als supermarkt met een regio funcEe, welke op het industrieterrein aan de rand van Gameren is gevesEgd. Ik ben er van overtuigd dat ik spreek voor de hele detailhandel uit de hele Bommelerwaard. Inclusief de bedrijven gevesEgd op en richEng het industrieterrein, zoals Gamma en Praxis. Mijn inziens dient er komende periode echt iets gerepareerd te worden. De primaire vraag of wij op zondag in Gameren open gaan, wanneer deze mogelijkheid er is, kan en zal pas beantwoord worden, wanneer we op korte termijn een posiRef besluit over de zondagopening kunnen verwachten. Wij kunnen dan pas onze klanten in het proces gaan betrekken. Vindt u tegenstrijdigheden en/of onduidelijkheden in dit bericht, neemt u dan gerust contact met mij op. Voor het geven van eventuele nadere toelichEng ben ik graag bereid. Page 2 of 3

Groet, John van Bruchem JUMBO Bommelerwaard Middelkampseweg 6 5311 PC, Gameren Telefoon: 0418-597505 Algemeen:0418-597500 Mobiel: 06-53.310.534

Page 3 of 3

Sunday, April 3, 2022 at 08:03:25 Central European Summer Time

Onderwerp: FW: Inspira,e voor 'Beweging in je coali,eakkoord' Datum: woensdag 30 maart 2022 om 09:12:21 Midden-Europese zomer,jd Van: Informateurs ZBM Aan: Kees Zondag Bijlagen: image001.png, image003.png

Van: Griffie Zaltbommel <griffie@Zaltbommel.nl> Verzonden: dinsdag 29 maart 2022 17:23 Aan: Informateurs ZBM <informateurs@zaltbommel.nl> Onderwerp: FW: Inspira,e voor 'Beweging in je coali,eakkoord' Beste informateurs, Ter info voor de onderhandelingen sturen wij dit bericht door.

Met vriendelijke groet, Jeroen van den Elst Stagiair Griffie Gemeente Zaltbommel E-mail: jvandenelst@zaltbommel.nl

Van: Jacqueline van Kenniscentrum Sport en Bewegen <info@kenniscentrumsportenbewegen.nl> Verzonden: donderdag 24 maart 2022 11:32 Aan: Griffie Zaltbommel <griffie@Zaltbommel.nl> Onderwerp: Inspira,e voor 'Beweging in je coali,eakkoord' welke bijdrage sport en bewegen kan leveren in je gemeente

Bekijk online

Beste leden van de gemeenteraad, Allereerst gefeliciteerd met de aanstaande installatie van de nieuwe gemeenteraad! Met dit inspiratieblad voor het coalitie- of raadsakkoord willen we laten zien welke bijdrage sport en bewegen kan leveren aan een vitale samenleving in je gemeente. Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) signaleert vijf grote maatschappelijke opgaven waar Nederlanders en de overheid de komende tijd voor staan. Het gaat om het vormgeven van samenleven in verscheidenheid; het zorgen voor zinvol meedoen; het

Page 1 of 3

vormgeven van samenleven in verscheidenheid; het zorgen voor zinvol meedoen; het zorgen voor ondersteuning aan mensen in een kwetsbare positie; het zorgen voor vertrouwen in elkaar en in de overheid; en het vormgeven van een evenwichtige maatschappelijke verdeling van verduurzaming (SCP 2021). Wil je in de komende raadsperiode bijvoorbeeld investeren in · een gezonde start voor de allerjongsten in de gemeente; · verbetering van de leefbaarheid en veiligheid in de wijken; · vergroten van de kansengelijkheid; · klimaatadaptatie, energiebesparing en verduurzaming; · vitale sportaanbieders; · gezonde en sociaal verbonden inwoners?

Kenniscentrum Sport & Bewegen reikt politieke partijen met dit inspiratieblad graag suggesties aan hoe je dit in het coalitie(- of raads)akkoord kunt verwoorden. En verwijst naar actuele kennis over deze onderwerpen voor meer achtergrondinformatie. Kortom:

Breng beweging in het coalitieakkoord!

Download hier direct het inspiratieblad

En waarom en hoe? Laat je inspireren door onze gesprekken met vijf ambitieuze wethouders sport van Apeldoorn, Leiden, Schiedam, Renkum en Nijmegen, vlak voor de gemeenteraadsverkiezingen. Vanuit onze onpartijdige kennispositie kunnen we daar onder meer aan toevoegen: · · ·

Sport en bewegen heeft ook voor de individuele inwoners zelf verschillende effecten: fysiek, sociaal, emotioneel, persoonlijk, intellectueel en financieel. Maak gebruik van monitoring en data voor effectief lokaal sport- en beweegbeleid. En schakel het waardevolle netwerk in dat is opgebouwd rond het lokaal sportakkoord en/of het preventieakkoord. Zorg dat iedereen zich welkom voelt bij sport en bewegen en help verenigingen vitaal te blijven. Regelmatig met elkaar stilstaan hoe de uitvoering van het sportakkoord verloopt, draagt bij aan betere samenwerking en resultaten.

De specialisten van Kenniscentrum Sport & Bewegen staan niet alleen klaar voor beleidsmedewerkers en buurtsportcoaches om kennis te delen, maar ook voor raadsleden en wethouders. Maak er zeker gebruik van. We wensen je - in college of in de oppositie - in alle opzichten een sportieve raadsperiode toe! Met vriendelijke groet,

Page 2 of 3

Jacqueline Kronenburg manager Public Affairs E jacqueline.kronenburg@kenniscentrumsportenbewegen.nl W www.kenniscentrumsportenbewegen.nl

Thema’s Onze dienstverlening Producten Actueel

Volg ons ook op:

Klik hier om je uit te schrijven voor deze nieuwsbrief Kenniscentrum Sport & Bewegen, Horapark 4, 6717 LZ Ede, Nederland Deze e-mail is verzonden aan griffie@zaltbommel.nl

Page 3 of 3

Sunday, April 3, 2022 at 08:23:12 Central European Summer Time

Onderwerp: FW: AAN DE GRIFFIE VAN DE GEMEENTERAAD Cultuur in de college-akkoorden Datum: donderdag 24 maart 2022 om 11:59:01 Midden-Europese standaardGjd Van: Informateurs ZBM Aan: Kees Zondag Bijlagen: Cultuur-in-de-collegeakkoorden-2022.pdf, image001.png

Van: Griffie Zaltbommel <griffie@Zaltbommel.nl> Verzonden: woensdag 23 maart 2022 16:29 Aan: Informateurs ZBM <informateurs@zaltbommel.nl> Onderwerp: FW: AAN DE GRIFFIE VAN DE GEMEENTERAAD Cultuur in de college-akkoorden Beste informateurs, Ter info voor de onderhandelingen sturen wij dit bericht door.

Met vriendelijke groet, Jeroen van den Elst Stagiair Griffie Gemeente Zaltbommel E-mail: jvandenelst@zaltbommel.nl

Van: Info Gemeente Zaltbommel <info@Zaltbommel.nl> Verzonden: woensdag 23 maart 2022 13:20 Aan: Griffie Zaltbommel <griffie@Zaltbommel.nl> Onderwerp: FW: AAN DE GRIFFIE VAN DE GEMEENTERAAD Cultuur in de college-akkoorden

Van: Kunsten '92 | @kunsten92.nl> Verzonden: woensdag 23 maart 2022 13:13 Aan: Kunsten '92 | Info <info@kunsten92.nl> Onderwerp: AAN DE GRIFFIE VAN DE GEMEENTERAAD Cultuur in de college-akkoorden AAN DE GRIFFIE VAN DE GEMEENTERAAD VERZOEK OM DEZE MAIL + BIJLAGE DOOR TE STUREN

CULTUUR IN DE COLLEGE-AKKOORDEN Geachte college-onderhandelaars en leden van de nieuwe gemeenteraad, Nu de Gemeenteraadsverkiezingen achter ons liggen, start het proces om tot een nieuw college-akkoord te komen. Kunsten ’92 en de FederaGe CreaGeve Industrie staan u daar graag in bij, om kunst, cultuur en de creaGeve sector te verankeren in de college-akkoorden. Onze sector helpt u graag bij de vormgeving, de communicaGe en de uitvoering van uw beleid. Page 1 of 2

Als we de afgelopen jaren iets hebben geleerd, is het dat de culturele en creaVeve sector onontbeerlijk is voor een gezonde en weerbare samenleving. Cultuur is essenVeel voor gemeenten, maar gemeenten zijn ook essenVeel voor cultuur: ze zijn de grootste cultuursubsidiënten, en spelen op verschillende manieren een faciliterende en ondersteunende rol om te zorgen dat de lokale cultuursector kan blijven bloeien. Kunsten ’92 en de FederaGe CreaGeve Industrie presenteren daarom een Handreiking, waarin de bijdragen die we leveren aan maatschappelijke opgaven zijn uitgewerkt langs verschillende beleidsdomeinen: - Kunst en cultuur voor iedereen - Sociale cohesie en inclusie - Economie en welzijn - Gezondheid en zorg - Klimaat en duurzaamheid - Ruimtelijke opgaven Per onderwerp leest u wat de culturele en creaGeve sector bijdraagt aan deze opgave, wat u zelf kunt doen, en goede voorbeelden (‘best pracGces’) die door collega gemeenten zijn uitgevoerd. Met deze handreiking willen wij u graag inspireren. Benut de verbeeldingskracht en het ontwerpende vermogen van de culturele en creaGeve sector! Lees HIER of in de BIJLAGE de handreiking. Mocht u vragen hebben over de manier waarop u cultuur kunt verankeren in de college-akkoorden, dan gaan we graag hierover met u in gesprek.

Parallel aan deze Handreiking Cultuur heef de FederaGe Instandhouding Monumenten (FIM) het Erfgoedpamflet verstuurd naar alle gemeenten. Beide documenten helpen uw gemeente om kunst, cultuur en erfgoed stevig in uw beleid te verankeren! Hartelijke groet, Jan Zoet Voorziher Kunsten’92 Suzanne Henning Voorziher FederaGe CreaGeve Industrie Contact: Kunsten '92 info@kunsten92.nl www.kunsten92.nl

Page 2 of 2

Beste aankomende wethouders, raadsleden, politieke partijen en cultuurliefhebbers,

Medio maart gaan we naar de stembus, waarna in elke gemeente een nieuw college-akkoord wordt geschreven. De culturele en creatieve sector staat klaar om te helpen bij de vormgeving, de communicatie en de uitvoering van uw beleid. Voor u ligt de handreiking van onze sector waarmee we u graag inspireren. De bijdragen die we leveren aan maatschappelijke opgaven zijn uitgewerkt langs verschillende beleidsdomeinen. Per onderwerp leest u wat de culturele en creatieve sector bijdraagt aan deze opgave, wat u zelf kunt doen, en goede voorbeelden (‘best practices’) die door collega gemeenten zijn uitgevoerd. Ook leest u over de ‘New Creative Deal’, die Kunsten’92 en de Federatie Creatieve Industrie in het kader van de Tweede Kamerverkiezingen hebben opgesteld: een ambitieus en veelomvattend plan voor een krachtig herstel én vernieuwing van de culturele en creatieve sector. Dit landelijke plan biedt ook veel aanknopingspunten voor de lokale politiek. Lees verder om te zien wat het voor uw gemeente kan betekenen.

Inhoud

Voorwoord

Beste kandidaatwethouders, -raadsleden, politieke partijen en cultuurliefhebbers,

Kunst en cultuur verbeelden, verleiden, verlichten en verbinden. Als we de afgelopen jaren íets hebben geleerd, is het dat de culturele en creatieve sector onontbeerlijk is voor een gezonde en weerbare samenleving. Iedere gemeente heeft het gemis aan culturele activiteiten moeten voelen: de plaatselijke kermis of carnavalsviering, het museum, de festivals met lokale bands, het theater of poppodium, de koren, optredens van de lokale muziekschool: het zijn er te veel om op te noemen. Maar de culturele en creatieve sector doet veel meer dan dat. Hij vergroot de leefbaarheid en aantrekkingskracht van dorpen en steden, versterkt de economie, verstevigt de saamhorigheid en verrijkt het onderwijs. De sector vormt een belangrijk fundament voor een gezonde democratie en draagt met zijn verbeeldingskracht en ontwerpend vermogen bij aan de aanpak van maatschappelijke vraagstukken.

Voorwoord Tegelijkertijd is de culturele en creatieve sector één van de hardst getroffen sectoren in de coronacrisis, waarbij structurele knelpunten binnen de sector pijnlijk werden blootgelegd, zoals de kwetsbare positie van makers en zzp’ers. Binnen en buiten de sector leeft dan ook de breed gedeelde opvatting dat toekomstgericht en pandemiebestendig herstel- en transitiebeleid, op landelijk en lokaal niveau, noodzakelijk is. Tegelijkertijd zijn er steeds meer voorbeelden van inspirerende initiatieven om samen op een betere manier uit de crisis te komen, waarbij de culturele en creatieve sector nauw samenwerkt met overheden. Medio maart gaan we naar de stembus, waarna in uw gemeente een nieuw collegeakkoord wordt geschreven. De culturele en creatieve sector staat klaar om te helpen bij de vormgeving, de communicatie en de uitvoering van uw beleid. Met dit e-zine willen wij u graag inspireren. Benut de verbeeldingskracht en het ontwerpende vermogen van de culturele en creatieve sector! Jan Zoet Voorzitter Kunsten’92 Suzanne Henning Voorzitter Federatie Creatieve Industrie

New Creative Deal

New Creative Deal Onze culturele en creatieve sector is van wereldklasse en van groot belang voor de toekomst van ons land. De sector vergroot ons innovatief vermogen en draagt buitengewoon bij aan ons welzijn en onze welvaart, aan de kwaliteit van ons onderwijs en aan een gezonde democratie. Deze culturele en creatieve sector draagt € 25,5 miljard bij aan onze economie. Dat is 3,7 procent van ons bruto binnenlands product. Tussen 2015 en 2018 was de creatieve sector - samen met ICT - de belangrijkste aanjager van onze economische groei en werkgelegenheid. De culturele en creatieve sector is goed voor 320 duizend banen en 4,5 procent van onze totale werkgelegenheid. Ons land behoort al jaren tot de absolute top op het gebied van architectuur, media, kunst, cultuur, creativiteit en ontwerp. Het is van het grootste belang dat we blijven investeren in die bijzondere positie en unieke infrastructuur van organisaties en werkenden. Want zonder kunstenaars geen kunst. Zonder kunst geen verbeelding. Zonder verbeelding geen creativiteit. En zonder creativiteit geen innovatie.

New Creative Deal De culturele en creatieve sector formuleert in de New Creative Deal drie grote ambities: 1 Iedere Nederlander kan zijn creatieve talenten ontwikkelen en heeft onbelemmerd toegang tot een zo breed mogelijk palet aan cultuurervaringen, zowel fysiek als digitaal. Het beoefenen en beleven van kunst, cultuur, erfgoed en media is immers een grondrecht. 2 De culturele en creatieve sector werkt samen met overheden en het bedrijfsleven bij het aanpakken van grote maatschappelijke vraagstukken. Grootschalige en complexe vraagstukken krijgen een multidisciplinaire aanpak, waarin technologische innovatie hand in hand gaat met maatschappelijke impact. 3 De culturele en creatieve sector zet samen met overheden in op een vitale sector. Wendbaar en financieel weerbaarder dan voorheen. Waar fatsoenlijke beloning en veilige arbeidsomstandigheden de norm zijn en culturele en creatieve organisaties en de vele zelfstandigen die in de sector werken de ruimte hebben om doorlopend te innoveren en investeren. Langs de lijnen van de New Creative Deal heeft de Taskforce culturele en creatieve sector bouwstenen geformuleerd voor een toekomstgerichte investeringsagenda.

Kunst en cultuur voor iedereen

Kunst en cultuur voor iedereen Kunst is als zuurstof voor de geest. Geen mens kan zonder. Miljoenen mensen, zo’n 40% van de bevolking van 6 jaar en ouder, beoefenen dan ook kunstzinnige en creatieve activiteiten. Bijna alle Nederlanders genieten van ons cultureel aanbod, van een bezoek aan het theater tot vernieuwende, jonge grassroots initiatieven. Het behoud van een stevige culturele en creatieve sector is dan ook van groot belang. Tegelijkertijd is de culturele en creatieve sector één van de meest geraakte sectoren in het land. Kunstenaars en zelfstandige makers en toeleveranciers hebben daarbinnen de hardste klappen gevangen. Volgens het CBS is er tijdens de coronacrisis sprake van een afname van ruim 73% aan werk voor zzp’ers in creatieve beroepen en staan culturele organisaties onder grote druk.

Kunst en cultuur voor iedereen Het is daarom van groot belang dat podia, musea en andere culturele organisaties in de komende periode weer tot leven kunnen komen wanneer dit weer op volle toeren kan. Investeringen in culturele instellingen en werkenden hebben bovendien een multipliereffect: subsidies die noodzakelijk zijn voor het voortbestaan vergemakkelijken het vinden van andere inkomstenbronnen.

Denktank New Deal Cultuur

Deze denktank adviseert de Gemeente Rotterdam en doet aanbevelingen om de Rotterdamse cultuursector weerbaarder, wendbaarder en veerkrachtiger uit de coronacrisis te laten komen. De denktank bestaat uit betrokken personen uit de cultuursector en daarbuiten, en ontwikkelde een advies middels een reeks van bijeenkomsten. Voor de verdere uitwerking van de aanbevelingen is door het college van B&W extra middelen vrijgemaakt.

Lees meer →

Kunst en cultuur voor iedereen

Wat kunt u doen? → Stel samen met makers (o.a. kunstenaars, theatermakers, ontwerpers, muzikanten) en andere werkenden een plan op voor herstel en transitie, gericht op verankering, innovatie en duurzame versterking van de sector. Inventariseer de lokale knelpunten, en creëer een langetermijnperspectief. → Benut de lokale en regionale ondersteuningsstructuur, koepels en netwerken. → Stimuleer de vraag naar cultuur met specifieke aandacht voor het bereiken van jongeren en nieuwe doelgroepen. → Stel extra middelen beschikbaar voor een betere ondersteuning van kunstencentra, mediatheken op scholen, musea, podia, koren, orkesten en (amateur)verenigingen. → Stem lokale culturele faciliteiten af met omliggende gemeenten.

Kunst en cultuur voor iedereen → Match PPO-aanvragen (regeling Permanente Professionele Ontwikkeling) van zzp’ers in uw gemeente, naar voorbeeld van de Kunstraad Groningen. → Stel een loket in om bijzondere steun te verlenen aan zzp’ers, zoals bijvoorbeeld Regionaal Werk Centrum van gemeente Amsterdam. → Onderschrijf in het gemeentebeleid gedragscodes zoals de Fair Practice Code, Governance Code Cultuur en Code Diversiteit & Inclusie, om ze tot een vanzelfsprekend onderdeel van bedrijfsvoering in de sector te laten ontwikkelen.

Sociale cohesie en inclusie

Sociale cohesie en inclusie De samenleving verhardt en verruwt, ongelijkheid neemt toe en er is toenemende polarisatie tussen bevolkingsgroepen. Er is er een grote en groeiende groep inwoners die zich onzeker voelt over de toekomst. Het is aan alle maatschappelijke partijen om samen met de overheid de verantwoordelijkheid te nemen om verdere tweedeling én groei van de ongelijkheid tegen te gaan. Kunst en cultuur kunnen helpen. De maatschappelijke meerwaarde van cultuur, bijvoorbeeld met het oog op inclusie en persoonlijke ontwikkeling van burgers, is aanzienlijk. Kunst en cultuur zijn essentieel voor de ontwikkeling van identiteit en persoonlijkheid, dragen bij aan sociale weerbaarheid, helpen in het ontwikkelen van 21e-eeuwse vaardigheden en vergroten daarmee kansen op de arbeidsmarkt. De educatieve bijdrage van culturele instellingen loopt via het onderwijs, volwasseneneducatie, de bibliotheken (strijd tegen ontlezing) en muziekscholen.

Sociale cohesie en inclusie Maar ook kan cultuur ervoor zorgen dat verschillende generaties, verschillende bevolkingsgroepen en maatschappelijke groeperingen elkaar treffen. Culturele en creatieve organisaties zijn een aantrekkelijke plek voor vrijwilligerswerk. En steeds vaker dragen cultuur, erfgoed en de creatieve industrie op actieve wijze bij aan de ontwikkeling van een community, met community art, met sociale projecten en met maatschappelijk design.

Tel mee met Taal

Tel mee met Taal (initiatief van de ministeries van OCW, SZW en VWS en diverse partners) houdt zich bezig met deze doelgroep. Hoe bereiken we Nederlandstaligen met beperkte basisvaardigheden én kunnen we hen motiveren om hieraan te werken?

Lees meer →

Sociale cohesie en inclusie

Cultuur als vliegwiel voor verandering en ontwikkeling

+%"1 2)122/-/,$/**&!!"+a ")Ý+! dragen zeven lokale culturele organisaties bij aan acht activiteiten waaraan alle basisscholen in de gemeenten meedoen. Middels de centrale organisatie van Kunstgebouw wordt op deze manier mogelijk gemaakt dat alle kinderen in Midden")Ý+! ,+!"/0 %,,)1&'!*&+&*)““+(""/ per jaar hun lokale culturele omgeving mag beleving.

Lees meer →

Sociale cohesie en inclusie

Wat kunt u doen? → Maak cultuur onderdeel van een integraal sociaal en armoedebeleid. → Geef kunstenaars en creatieven de ruimte om complexe maatschappelijke vraagstukken te adresseren en bespreekbaar te maken. → Haal financiële drempels weg, zodat ook kinderen en jongeren die in armoede opgroeien naar musea, theater en cursussen kunnen gaan. → Ondersteun cultuureducatie op álle scholen (po, vo, mbo en speciaal onderwijs), in afstemming met de regio. Zorg voor een gemeentelijk arrangement met de Cultuurkaart en MBO Card, zodat iedere jongere in uw gemeente in aanraking komt met kunst en cultuur.

Sociale cohesie en inclusie → Voorzie in robuuste bibliotheekvoorzieningen zodat zij stevig kunnen inzetten op de maatschappelijke opgaven ten aanzien van onder meer laaggeletterdheid en digitalisering, bijvoorbeeld via het Informatiepunt Digitale Overheid. → Gebruik cultuur om uw communicatie te verduidelijken en iedereen, óók Nederlandstaligen met beperkte basisvaardigheden, te bereiken. Denk aan de kracht van beeld (theater en film) en van taal (zoals spoken word) en muziek.

Economie en welzijn

Economie en welzijn Culturele voorzieningen en een creatief klimaat dragen bij aan een sterke lokale economie en een welvarende gemeente. Culturele festivals, evenementen, tentoonstellingen, concerten, monumenten en voorstellingen zorgen voor levendigheid en aantrekkelijkheid van steden en dorpen. Dit zorgt voor verbindingen met andere domeinen en is van grote waarde voor sectoren als toerisme, horeca en retail. Kunst en cultuur, en alle makers en werkenden in die sector, maken een gemeente aantrekkelijk als vestigingsplaats voor bedrijven en organisaties, die bijdragen aan de werkgelegenheid. Zij trekken niet alleen toeristen aan, maar ook hoogopgeleide bewoners die actief bijdragen aan hun woonplaats. De veerkracht van de lokale en regionale economie wordt aantoonbaar vergroot door te investeren in een aantrekkelijk aanbod van voorzieningen, in een gezond en eerlijk ecosysteem voor creatief en cultureel ondernemerschap en in het bevorderen van cross-overs tussen sectoren.

Economie en welzijn

Culturele instellingen en gemeente Smallingerland

De aanwezigheid (in het stadscentrum) van een bibliotheek, museum en museumwoning, schouwburg en poppodium en het aanbod van lessen amateurkunst dragen bij aan de aantrekkelijkheid van Smallingerland als gemeente om te wonen en te werken. Ook als mensen er geen gebruik van maken is de nabijheid van de voorzieningen waar je gebruik van kúnt maken een meerwaarde. De drukte in de stad, bezoek aan winkels en horeca en gebruik van betaald parkeren wordt gestimuleerd door het bezoek aan de culturele instellingen. Samen zijn de instellingen goed voor 481,000 jaarlijkse bezoekers, die de lokale economie ondersteunen, en daarmee indirect ook bijdragen aan werkgelegenheid. Zelf verschaffen de instellingen werk aan zo’n 9;8Û *"!" 4"/("/0T"$"+,3"/F"+!"")0 mede dankzij) de inkomsten uit subsidies staan eigen inkomsten (uit betalend publiek, horeca, sponsors en andere /,++"+GT  ))""+)&' %"1"/"Û 4"& is de omzet horeca ruim 1 miljoen euro F "$/,1&+$Û:8H:9GT

Lees meer →

Economie en welzijn

Wat kunt u doen? → Breng de economische impact van de culturele en creatieve sector in kaart en geef de culturele en creatieve sector een stevige positie in het economische beleid. → Maak in beleid een toekomstgerichte verbinding tussen economie, werkgelegenheid, kunst en cultuur, toerisme en de ontwikkeling van de binnenstad. → Stimuleer een innovatief ondernemingsklimaat door crossovers tussen traditionele sectoren en de culturele en creatieve sector te stimuleren. → Koppel de binnenstad aan unieke evenementen die passen bij de cultuur en historie van uw gemeente.

Gezondheid en zorg

Gezondheid en zorg Gemeenten hebben een groeiend aantal zorgtaken in hun pakket, zoals de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), met daarin bijvoorbeeld thuiszorg en de jeugdzorg. Daarnaast heeft elke gemeente een GGD en moet de gemeente toezicht houden op de kwaliteit van de kinderopvang. Gezondheidsbevordering en preventie zijn daarbij de belangrijkste doelen en vergrijzing een gegeven. Stijgende kosten van de gezondheidszorg vormen een punt van grote zorg. Talloze onderzoeken tonen aan dat kunst en cultuur kunnen bijdragen aan een goede gezondheid. Daarbij gaat het zowel om de mentale als de fysieke gezondheid, en zowel curatief als preventief. De Wereldgezondheidsorganisatie WHO heeft dat onlangs nog eens onder de aandacht gebracht. Deelname aan culturele activiteiten kan de negatieve effecten van sociaal isolement tegengaan, voor verlichting zorgen en bijdragen aan fysiek welzijn. Ook doet kunstbeoefening een beroep op wat je wél kunt: zo bestaan er danslessen voor Parkinsonpatiënten en apps voor dementerende ouderen.

Gezondheid en zorg

Tijd van je leven

Het pilotproject Tijd van je leven is met groot succes uitgevoerd door de GGD West-Brabant. In samenwerking met cultuurorganisaties, kunstenaars en zorginstellingen zette de GGD culturele activiteiten in om het mentale welzijn van ouderen te bevorderen. Het project heeft aantoonbaar positieve effecten gehad op de gezondheid van ouderen, in het bijzonder de emotionele eenzaamheid.

Lees meer →

Iedereen doet mee!

+%"1(!"/3+ i%""+!"4"+10" 7,/$,/$+&01&"3")"&'+U U1& %1&+$ Prokkel en de Gemeente Enschede middels het project Iedereen doet mee! de handen ineengeslagen om sociale participatie van mensen met een verstandelijke beperking in de regio Twente te bevorderen. Door het toepassen van artistieke, theatrale technieken ontstond nieuwe ruimte voor ontmoeting, ook tussen cliënt en zorgprofessional.

Lees meer →

Gezondheid en zorg

Wat kunt u doen? → Zorg voor integraal zorgbeleid, inclusief cultuur. → Zet cultuurorganisaties, kunstenaars en creatieven preventief in bij jeugd- en ouderenzorg. → Verbindt cultuur, het sociale domein en onderwijs aan elkaar met de brede regeling combinatiefunctionaris.

Klimaat en duurzaamheid

Klimaat en duurzaamheid De gevolgen van klimaatverandering verschillen per gemeente en per regio, maar zijn voor iedere gemeente urgent. Bodemdaling, droogte en overstromingen hebben impact op onze leefomgeving, en vormen in sommige gemeenten zelfs een ernstige bedreiging voor het behoud van het cultureel erfgoed. De culturele en creatieve sector draagt op drie manieren bij aan het aanpakken deze uitdaging. Culturele instellingen investeren zelf in duurzaamheid, kunstenaars en instellingen dragen bij aan bewustwording (bijvoorbeeld door voorstellingen en kunstinstallaties) en kunstenaars en creatieven helpen bij het ontwikkelen van innovatieve oplossingen. Zij dragen op een aansprekende bij aan het zichtbaar maken van de gevolgen (denk aan het project GROW door Studio Roosegaarde en MediaMonks onder auspiciën van Rabobank ten behoeve van duurzamere landbouw). Op verschillende plaatsen in het land is in de bibliotheek een Huis van Duurzaamheid is gevestigd. Andere voorbeelden zijn Repair Cafés, kleding uitleen of een zadenbibliotheek.

Klimaat en duurzaamheid

Bijdragen aan klimaatdoelstellingen

Energiecoöperatie WeertEnergie betrok kunstenares Inge de Monte bij het nieuwe Zonnepark Altweerterheide. Met leerlingen van de lokale basisschool creëerde ze een kunstwerk dat te bewonderen is bij het infopunt van het zonnepark. Op deze creatieve manier groeide de bewustwording van de lokale gemeenschap over de mogelijkheden die het zonnepark kan bieden.

Lees meer →

Toukomst Groningen

Toukomst is een initiatief van Nationaal Programma Groningen. Dit programma gaat over beter wonen, leven en werken in Groningen. Over grote, vernieuwende, creatieve en slimme ideeën. Eigenzinnige ideeën. Ideeën die het normale werk van overheden doorkruisen. 900 door inwoners ingestuurde ideeën werden uitgewerkt tot 59 bijzondere en vernieuwende projecten voor de toekomst van Groningen. Kunst en cultuur spelen een prominente rol.

Lees meer →

Klimaat en duurzaamheid

Wat kunt u doen? → Gedraag u als een voorbeeldige en innovatieve opdrachtgever. Laat de ontwerpende, agenderende en creatieve kracht van lokale makers en creatieve organisaties bijdragen aan de aanpak van gemeentelijke maatschappelijke en fysieke opgaven zoals energietransitie, klimaatadaptatie, bevolkingskrimp en de circulaire economie. → Creëer een loket voor ongezochte oplossingen (‘unsolicited proposals’). → Geef ruimte aan burgerinitiatieven en burgercoöperaties om bewoners op een creatieve manier sterker te betrekken bij de duurzaamheidsopgaven. → Stel een loket in voor subsidies/ leenfaciliteiten voor culturele organisaties en cultureel ondernemers en makers.

Ruimtelijke opgave

Ruimtelijke opgave Gemeenten dragen de verantwoordelijkheid voor een veilige en gezonde leefomgeving voor hun inwoners, waarbij zij voor hele grote opgaven komen te staan. Deze liggen op het gebied van de woningbouw, gevolgen van bevolkingskrimp of -stagnatie, bereikbaarheid, landbouwvraagstukken, bodemdaling, maar ook verdozing van het landschap. De Omgevingswet vraagt van gemeenten om een samenhangende aanpak te ontwikkelen om hiermee aan de slag te gaan. Binnensteden en dorpskernen zijn een belangrijke economische motor voor de regio én het centrum van een samenleving. Corona heeft bestaande knelpunten in binnensteden en dorpskernen versterkt en maakt het nog belangrijker dat we hier met een nieuwe blik naar kijken. De culturele en creatieve sector draagt bij aan de inrichting van de fysieke leefomgeving: denk aan architectuur, landschapsarchitectuur, stedenbouw en industrieel ontwerp. Ontwerpers zijn in staat om ons landschap en onze gemeenten mooier te maken.

Ruimtelijke opgave Het aanpakken van een binnenstad of dorpskern is een samenspel tussen verschillende partijen. De gemeente is niet alleen op verschillende manieren betrokken bij het samenspel, maar heeft daarnaast ook een regisserende rol in het samenspel als geheel. De culturele sector kan hierin een spilfunctie spelen. De culturele sector en de gebruikers kunnen samen de panden, monumenten, pleinen en paden in de gemeente ‘programmeren’. Culturele ondernemers, ontwerpers en kunstenaars zijn goed op de hoogte van wat er op lokaal niveau speelt en kunnen een belangrijke rol spelen in het zoeken naar nieuwe manieren van elkaar ontmoeten in de stad of het dorp.

Stadslab Leiden

"11!0)"&!"+"0112&1""+ +"14"/(3+"&!0"N1!0),/+1"+OU  "1/,(("+"&!"+/"+!&"*"1")(/  invulling geven aan de stad door allerlei projecten de bedenken en uit te voeren op het kruispunt van kunst, cultuur, wetenschap en maatschappij.

Lees meer →

Ruimtelijke opgave

StraatNL

1/1&0““+3+!"!"") -/,'" 1"+ 3+%"1)+!")&'("-/,$/** i F+ /"0&+$"*+!6##"/&+$"/+&+$GT i&0,+14&((")!,**1 0 %--")&'(" uitdagingen en haar probleemeigenaren op een effectieve manier te verbinden met de creatieve en culturele industrie. In dit project werken we samen met de overheid, creatieven én bewoners om tot vernieuwende oplossingen te komen. Hoe kan je elkaar versterken? Zo kunnen overheden bijvoorbeeld leren van de aanpak van een kunstenaar, zoals éérst luisteren naar de leefwereld, ideeën en behoeften van bewoners voordat er plannen worden gemaakt. De aanpak is verfrissend en heeft juist de persoonlijke en menselijke kant die de overheid vaak mist, maar die wél nodig is in goed contact met bewoners.

Lees meer →

Ruimtelijke opgave

Wat kunt u doen? → De Omgevingswet treedt eind 2022 in werking. Zet deze effectief in om cultuur en erfgoed duurzaam in de gemeente te waarborgen: — Veranker culturele voorzieningen in de gemeente in de omgevingsvisie. — Initieer een programma rond Erfgoed en Leefbaarheid om te zorgen voor meer draagvlak bij burgers, die straks een rol krijgen in de geheel nieuwe besluitvormingstrajecten van de Omgevingswet. → Roep de nieuwe minister van VRO op om gemeenten de helpende hand te bieden bij innovatief sturen op goede omgevingskwaliteit, zodat niet iedere gemeente zelf het wiel hoeft uit te vinden. → Betrek de culturele sector en gebruik deze als bondgenoten in een integrale programmatische aanpak. — Koester en betrek hierin ook uw lokale erfgoedsector, kijk hiervoor naar de handreiking voor de Gemeenteraadsverkiezingen van het Erfgoedplatform.

Bronnen Acht krachten van cultuur Erik Akkermans, 2022 De culturele daad van de grote verbouwing Federatie Ruimtelijke Kwaliteit, 2019 Handreiking adviesstelsel omgevingskwaliteit Federatie Ruimtelijke Kwaliteit, 2020 Handreiking Erfgoedplatform Gemeenteraadsverkiezingen Erfgoedplatform Kunsten’92, 2022 Herstel van binnensteden Platform31, 2021 Gemeenten 2024 – opgave inclusieve samenleving VNG, 2021 IDOLS* Federatie Creatieve Industrie, 2019 - 2020 Lobby voor cultuur richting gemeenteraadsverkiezingen 2022 LKCA, 2021 Met jouw hulp wint cultuur de gemeenteraadsverkiezingen Kunstenbond, 2021 Monitor creatieve industrie 2021 Media Perspectives, 2022

Bronnen New Creative Deal: Nederland maakt cultuur, cultuur maakt Nederland Kunsten’92 en Federatie Creatieve Industrie, 2021 Omzet en inkomenspositie zzp’ers in culturele sector CBS, 2021 Ontwerpkracht mobiliseren op maatschappelijke vraagstukken Drift, 2022 Satellietrekening Cultuur en Media CBS, 2018 VNG Gids corona, cultuur en gemeenten Berenschot, 2021 VNG Gids corona, cultuur en gemeenten deel 2 Berenschot, 2022

Kunsten’92 Kunsten’92 is de belangenorganisatie voor de hele culturele en creatieve sector, met meer dan 400 leden uit alle disciplines, van de kunsten tot nieuwe media, design, musea en monumenten, en van makers tot organisaties. www.kunsten92.nl

Federatie Creatieve Industrie De Federatie Creatieve Industrie behartigt de belangen van de Nederlandse creatieve industrie in het algemeen en van tien aangesloten branche- en beroepsorganisaties met in totaal bijna 6.000 individuele leden en ruim 2.500 creatieve bedrijven in het bijzonder. www.dutchcreativeindustries.nl

Ontwerp & opmaak: OVERHAUS Amsterdam, februari 2022

Benut de verbeeldingskracht en het ontwerpende vermogen van onze sector. Wij staan voor u klaar.

Sunday, April 3, 2022 at 08:17:26 Central European Summer Time

Onderwerp: FW: Oproep gemeenteraadsleden tot digitale inclusie door Prinses Lauren7en Datum: dinsdag 29 maart 2022 om 10:05:15 Midden-Europese zomer7jd Van: Informateurs ZBM Aan: Kees Zondag Bijlagen: image001.png

Van: Hein Hendriks <hhendriks@Zaltbommel.nl> Verzonden: dinsdag 29 maart 2022 09:52 Aan: Informateurs ZBM <informateurs@zaltbommel.nl> Onderwerp: FW: Oproep gemeenteraadsleden tot digitale inclusie door Prinses Lauren7en Beste informateurs, Ter informatie zet ik bijgaande mail aan u door. Met vriendelijke groet, Hein Hendriks Raadsadviseur Gemeente Zaltbommel hhendriks@zaltbommel.nl mob.nr.: 06-29469543 tel.nr.: 0418-681613 Werkdagen: dinsdag t/m vrijdag

Van: Verzonden: Monday, 28 March 2022 16:29 Aan: Hein Hendriks <hhendriks@Zaltbommel.nl> Onderwerp: Oproep gemeenteraadsleden tot digitale inclusie door Prinses Lauren7en Beste heer Hendriks, Hein, Graag deel ik de oproep aan de gemeenteraadsleden: Prinses Lauren7en feliciteert gemeenteraadsleden en roept op tot digitale inclusie. hVps://m.youtube.com/watch?v=k4kDQDwc5Rw Ik weet niet of dit gedeeld kan worden? In elk geval ter informa7e! Hopelijk wil de forma7e voorspoedig verlopen en komt de gemeentelijk molen weer op gang. Met groet,

Page 1 of 1

Sunday, April 3, 2022 at 08:19:44 Central European Summer Time

Onderwerp: FW: wie met wie?? Datum: maandag 28 maart 2022 om 10:35:02 Midden-Europese zomer>jd Van: Informateurs ZBM Aan: Kees Zondag

Van: Verzonden: donderdag 24 maart 2022 21:01 Aan: Informateurs ZBM <informateurs@zaltbommel.nl> Onderwerp: wie met wie?? Beste winnaars, Spannend was het zeker. Ook zonder ons Keesje. Nu moeten jullie aan de bak. Dat gaat zeker lukken. Als ik voorzich>g maar duidelijk mag zijn kies ik voor ZVV, SGP en de VVD. Dat lijkt mij een evenwich>ge en prak>sche keuze. Ook betrouwbaar als het om stemmingen in de raad zal gaan. Vier wethouders vind ik wel te veel van het goede. De burgervader mag wat mij betreZ ook zichtbaarder worden. Foto met strikje kennen we nu wel. De meerjarige huwelijksfeesten incl. foto hoeven voor mij niet. Ik wens u veel wijsheid en een spoedig coal>e-akkoord, vriendelijke groet

Page 1 of 1

Zeist, 21 maart 2022

Geacht raadslid, Allereerst wil ik u namens MantelzorgNL hartelijk feliciteren met uw (her-)benoeming als raadslid. We hopen dat u vier mooie jaren tegemoet gaat, waarin u oog heeft voor de vele mantelzorgers die in uw gemeente de zorg op zich hebben genomen voor hun naasten. De meeste mantelzorgers redden zich wel, al dan niet ondersteund door hun netwerk of met ZDWOLFKWHRQGHUVWHXQLQJ0DDURRNLQXZJHPHHQWHLV]R¶QYDQGHPDQWHO]RUJHUV overbelast. Zij hebben meer ondersteuning nodig, om de zorg voor hun naaste vol te kunnen houden. Hoe u daar als gemeenteraadslid een rol in kan spelen, leest u in bijgevoegd tienpuntenplan µ(UNHQZDDUGHHUHQRQGHUVWHXQGHPDQWHO]RUJHU¶ Met dit tienpuntenplan kunt u als raadslid invulling geven aan versterking van de positie van mantelzorgers de komende vier jaar. Daarnaast vragen wij uw aandacht voor het onderzoek dat MantelzorgNL afgelopen maanden uitvoerde naar hoe alle gemeenten in Nederland hun mantelzorgers individueel waarderen. Op www.mantelzorg.nl/waardering staat een overzicht van hoe er in uw gemeente en in de buurgemeenten gewaardeerd wordt. Waardering van mantelzorgers is een taak die sinds 2015 bij gemeenten is belegd, naast de mantelzorgondersteuning. We zien echter dat er de afgelopen jaren een trend is ontstaan dat de individuele waardering van mantelzorgers afneemt.

Terwijl mantelzorgers ook in uw gemeente een belangrijk deel van de zorg opvangen, waarmee ze een impactvolle maatschappelijke en economische waarde vertegenwoordigen. MantelzorgNL vindt dat mantelzorgers fatsoenlijk gewaardeerd- en ondersteund moeten worden. Wij hopen dan ook dat u inspiratie kunt putten uit bijgevoegd tienpunten plan en dat het onderzoek naar de individuele mantelzorgwaardering u het belang hiervan laat inzien, om zo het nieuwe college de komende vier scherp houden. Als u hier nog vragen over heeft, aarzel dan niet om contact met ons op te nemen. Team Advies denkt graag met u mee. U kunt ons bereiken via 030 ± 659 22 22. Met vriendelijke groet,

Liesbeth Hoogendijk, Bestuurder MantelzorgNL

Erken, waardeer en ondersteun de mantelzorger!

10

PUNTENPLAN VOOR LOKALE MANTELZORGONDERSTEUNING Met dit tienpunten plan kunt u invulling geven aan lokale mantelzorgondersteuning, om zo de positie van mantelzorgers in de gemeente ?FQYGTRRJQ de komende vier jaar te versterken en te ondersteunen. Dit is een initiatief van MantelzorgNL, de landelijke vereniging die opkomt voor iedereen die belangeloos zorgt voor een naaste.

In Nederland zetten ongeveer 5 miljoen mensen zich in als mantelzorger. In de gemeente ?FQYGTRRJQ 1: zorgen 8352 inwoners voor een naaste zijn er 7172 mantelzorgers die langdurig zorgen (langer dan drie maanden) zorgen 1368 mantelzorgers langdurig en intensief (meer dan acht uur per week) voelen 760 mantelzorgers zich zwaar belast groeit 20% van de kinderen op met een zorgsituatie binnen het gezin wordt de waarde van de tijdsinzet van mantelzorgers geraamd tussen de 24 en 39 miljoen euro per jaar2 was de waarde van de individuele mantelzorgwaardering in 2021 €100,- 3

Mantelzorgers zorgen belangeloos voor een naaste en voorzien in een grote ondersteuningsbehoefte voor mensen die zorg nodig hebben. Ook in de gemeente Zaltbommel worden de komende jaren steeds meer mensen zorgbehoevend. Het aantal zorgprofessionals en potentieel aan mantelzorgers neemt echter af. Hoe gaat de gemeente Zaltbommel dat opvangen? Dat is een grote uitdaging die inzet zal vergen van verschillende partijen in de gemeente Zaltbommel. Want wat betekent het als er geen mantelzorger beschikbaar is? Dan moet de zorg door anderen, zoals professionals, geleverd worden. Recent onderzoek toont aan dat als een professional de zorg overneemt die eigenlijk door mantelzorgers gedaan wordt, de kosten oplopen tot maar liefst 70 tot 100%4. Dat komt landelijk neer op 44 miljard euro. Voor de gemeente Zaltbommel betekent het dat er een groter beroep gedaan wordt op maatschappelijke ondersteuning (de Wmo). Het is van groot maatschappelijk én persoonlijk belang om te voorkomen dat mantelzorgers uitvallen. Mantelzorg is een onmisbare pijler in de zorg. Van mantelzorgers wordt nu echter (te) veel gevraagd. Om op een gezonde en duurzame manier te kunnen mantelzorgen, is het van belang de komende vier jaar het volgende te realiseren:

Toelichting en verantwoording: Indicatie aantal mantelzorgers per gemeente - MantelzorgNL Toelichting en verantwoording: Wat is de waarde van mantelzorg per gemeente? - MantelzorgNL Toelichting en verantwoording: www.mantelzorg.nl/waardering 4 De maatschappelijke waarde van mantelzorg, een maatschappelijke kosten-batenanalyse’, Ecorys, 2021 Waarde van mantelzorg is 22 miljard per jaar - MantelzorgNL 1 2 3

Heb oog voor de mantelzorger In de gemeente Zaltbommel wonen 8352 mantelzorgers. Dat zijn mensen die hun zorgtaken combineren met een baan, school, of studie, mantelzorgers met een migratie achtergrond, ouders van kinderen die veel zorg nodig hebben, mantelzorgers die zorgen voor een naaste met een psychische kwetsbaarheid. Veel mantelzorgers redden zich prima. Maar er is ook een groep die ondersteuning nodig heeft. Mantelzorgers die het zwaar hebben. Die jarenlang intensief voor iemand zorgen, zonder veel tijd voor zichzelf over te houden. Het blijkt echter uit onderzoek dat veel mantelzorgers de weg naar ondersteuning niet goed weten te vinden5. Daar ligt een taak voor de gemeente. Het begint met het in beeld brengen van de mantelzorgers. Vervolgens moet het aanbod van mantelzorgondersteuning aansluiten op de lokale behoefte. Wees daarom duidelijk in de communicatie naar mantelzorgers wat ze aan hulp en ondersteuning kunnen verwachten.

Hoe kan de gemeente Zaltbommel waarborgen dat mantelzorgers gezien worden? 1

?TWLJW[TTWIFYMJYTSIJWXYJZSNSLXFFSGTI[TTWRFSYJQ_TWLJWX_NHMYGFFW[NSIGFFWJSFHYZJJQNX )JLJRJJSYJ_JYIJTUIWFHMYTRRFSYJQ_TWLJWXYJNSKTWRJWJSGJWJNPJSJSTSIJWXYJZSJSGWJJIZNY6

2

8YJRIJRFSYJQ_TWLTSIJWXYJZSNSLFKTUIJQTPFQJGJMTJKYJJSMTZIMNJWGNOWJPJSNSLRJYXUJHN‫ܪ‬JPJ ITJQLWTJUJS?TFQXGNO[TTWGJJQIRFSYJQ_TWLJWXRJYJJSRNLWFYNJFHMYJWLWTSIIJLJRJJSYJSJJRY FFSIFHMY[TTWHZQYZZWXJSXNYNJK\JWPJSRJJNSIJTUIWFHMYINJ_NOLJJKYFFSIJRFFYXHMFUUJQNOPJ partners. De mantelzorger krijgt ondersteuning die goed aansluit bij zijn of haar persoonlijke vraag.

Alloceer de budgetten voor mantelzorgondersteuning en behoud de lokale structuur voor mantelzorgondersteuning Er moet geïnvesteerd worden in het versterken en verbeteren van de ondersteuning van mantelzorgers. -JYMJQUYIFFWGNOTRGZILJYXUJHN‫ܪ‬JPYJFQQTHJWJS[TTWRFSYJQ_TWLTSIJWXYJZSNSL_TIFYMJYTTP werkelijk bij mantelzorgers terecht komt. Het budget wordt gekoppeld aan de invulling van de acht vraaggebieden, de gebieden waarop mantelzorgers ondersteuningsvragen hebben.7 De gemeente biedt IJ_JTSIJWXYJZSNSLFFSWJPJSNSLMTZIJSIRJYIJXUJHN‫ܪ‬JPJHTSYJ]Y

Hoe kan de gemeente Zaltbommel ervoor zorgen dat het geld bestemd voor mantelzorgondersteuning goed besteed wordt? 3

Neem de acht vraaggebieden als basis van het mantelzorgbeleid. Stem daarbij het beleid af op de samenstelling van mantelzorgers in de gemeente en betrek de verschillende (zorg)partijen die met mantelzorgers te maken hebben.

4

Alloceer het bedrag voor mantelzorgondersteuning dat via de acht vraaggebieden wordt [TWRLJLJ[JS[TTWINYXUJHN‫ܪ‬JPJITJQ*W\TWIYMNJWJ]YWFNSLJओS[JXYJJWI?NJIJbudgetten mantelzorgondersteuning en waardering 2021 om een indicatie te krijgen van een passend budget voor uw gemeente.

5

'J_ZNSNLSNJYTURFSYJQ_TWLTSIJWXYJZSJSIJTWLFSNXFYNJX?NO_NOS[FSGJQFSLFQXJJWXYJ aanspreekpunt voor mantelzorgers en om hen deskundige ondersteuning te bieden.

Blijvende zorg, Nationale ombudsman maakt balans op twee jaar na zijn aanbevelingen om de toegang tot zorg voor burgers te verbeteren, 2020 Rapport Blijvende zorg (nationaleombudsman.nl) Denk daarbij naast de mantelzorgondersteunende organisaties aan Centra voor Jeugd en Gezin, sociaal wijkteams, Wmo, onafhankelijke cliëntondersteuners, huisartsen. 7 Acht vraaggebieden van mantelzorgers - MantelzorgNL 5

6

Preventie loont Mantelzorgers zijn vaak te laat in beeld. Ze trekken pas aan de bel als ze zich zwaar- of overbelast voelen en de zorg hun leven beheerst. Hierdoor wordt de kans gemist om tijdig een lichtere vorm van ondersteuning te bieden. Wij doen daarom een dringend oproep te investeren in vroegtijdige ondersteuning van mantelzorgers. In het bijzonder in respijtzorg, waardoor de zorg tijdelijk overgedragen wordt. Uit recent onderzoek blijkt dat de inzet van respijtzorg loont8. Voor respijtzorg ter voorkoming van dreigende uitval, geldt dat de kosten maatschappelijk gezien al binnen een week worden terugverdiend.

Hoe kunnen mantelzorgers vroegtijdig ondersteund worden, zodat overbelasting wordt voorkomen? 6

?TWLJW[TTWIFYRFSYJQ_TWLJWXJJWIJWNSGJJQI_NOSGNO_TWLUWTKJXXNTSFQXRFSYJQ_TWLXYJZSUZSYJS JSLJRJJSYJJSIFY_JPZSSJSWJPJSJSTUFIJVZFYJTSIJWXYJZSNSL)NYIWFFLYINYGNOFFSJJS duurzame en gezonde zorgsituatie.

7

Laat het aanbod van respijtzorg aansluiten bij de lokale behoefte. Respijtzorg moet tijdig en op maat beschikbaar zijn.9 De aanvraagprocedure moet zo eenvoudig mogelijk zijn.

Zet in op integrale ondersteuning Mantelzorg is overal en van iedereen. Er ligt een opdracht vanuit de Wmo en Jeugdwet om mantelzorgers te ondersteunen, maar mantelzorgers hebben ook te maken met regels rondom wonen, werk, uitkeringen (participatiewet) en parkeren. Denk aan urgentie als mensen dichter bij elkaar willen gaan wonen om voor elkaar te zorgen of aan een vrijstelling ‘tegenprestatie in de bijstand’. Mantelzorgondersteuning vraagt om integrale oplossingen. De gemeente is hier regisseur in en kan dus een belangrijke rol spelen.

Hoe kan de gemeente Zaltbommel bijdragen om mantelzorgers op een integrale manier te ondersteunen? 8

<JWPFQXLJRJJSYJXFRJSRJY_TWL[JW_JPJWFFWX_TWLJS\JQ_NOSXFFSGNJIJWX_TWLUWTKJXXNTSFQX en werkgevers.

Houd mantelzorgwoningen vergunningvrij Als u het als gemeente van belang vindt dat mensen voor elkaar kunnen zorgen, dan moet de mogelijkheid tot vergunningvrije mantelzorgwoningen blijven bestaan. En dus niet worden ingeperkt als gevolg van de nieuwe omgevingswet die in 2023 van kracht wordt. Een mantelzorgwoning voldoet aan een groeiende behoefte van zorgvragers én mantelzorgers.

Hoe kan de gemeente Zaltbommel bijdragen dat mensen ook in de toekomst voor elkaar kunnen blijven zorgen? 9 10

Werp geen obstakels op voor mantelzorgwoningen. Ook onder de nieuwe omgevingswet moeten deze woningen vergunningvrij gerealiseerd kunnen worden. ?TWL[TTWJJSLTJIJ\TTS_TWL[NXNJ_TIFYJWLJSTJLRTLJQNOPMJIJS_NOS[TTW\TTS_TWL[TWRJS YZXXJS_JQKXYFSINLYMZNX\TSJSJS[JWUQJJLMZNXNSFKLJXYJRITUIJGJMTJKYJS[FS_TWL[WFLJWX en hun mantelzorgers.

Wilt u meer informatie over onze standpunten en het belang van lokale mantelzorgondersteuning? Neem contact op met Anne Poppema van Team Advies MantelzorgNL, 06-10231168. 8 9

De maatschappelijke waarde van mantelzorg, een maatschappelijke kosten-batenanalyse’, Ecorys, 2021 Waarde van mantelzorg is 22 miljard per jaar - MantelzorgNL Eindrapport aanjager respijtzorg Aanjager respijtzorg overhandigt haar aanbevelingen aan de minister | Nieuwsbericht | Programma Langer Thuis

Aan de fractievoorzitters

Onderwerp Een sterke lokale publieke media-instelling, onmisbaar voor het functioneren van de lokale democratie.

Ons kenmerk 202200056

Datum 24 maart 2022

Geachte fractievoorzitters, De uitslag van de verkiezingen is bekend en binnenkort wordt een nieuwe gemeenteraad geïnstalleerd en starten de formatiebesprekingen. Graag wil ik u vragen bij uw eventuele onderhandelingen aandacht te geven voor het belang van een goed functionerende lokale publieke omroep en in het collegeprogramma van uw gemeente daarover een passage op te nemen. Die kan er als volgt uitzien: Lokale media x x

x

Om het democratische proces in onze gemeente ordentelijk te laten verlopen zijn sterke lokale media en een onafhankelijke lokale journalistiek essentieel. Het college hecht er daarom aan dat de komende vier jaar de lokale publieke omroep op professionele wijze het media-aanbod in de gemeente kan verzorgen. Het college bevordert bovendien de samenwerking tussen lokale omroepen in de omliggende gemeenten, in aansluiting op de streekvorming zoals die door de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) wordt bepleit.

Toelichting Voor een goed functionerende lokale democratie zijn goed functionerende en controlerende lokale media cruciaal. Op lokaal niveau staat de journalistiek echter al jaren onder druk en lokale publieke omroepen beschikken over te weinig middelen om hun democratische rol goed te kunnen invullen. Dat terwijl de gemeenten voor steeds meer taken verantwoordelijk zijn. Gemeenten en lokale omroepen in Nederland hebben in 2015 onder begeleiding van de VNG en de NLPO daarom het voortouw genomen om de vlucht naar voren te maken. Gezamenlijk is invulling gegeven aan het wettelijke begrip Lokaal Toereikend Media-Aanbod. Kern daarbij is dat er een professionele journalistieke basis wordt gelegd bij de lokale omroepen. Intensieve samenwerking