Document · PDF

Bijlage 1. Programmabegroting 2024-2027 Zaltbommel

Raadsvergadering 9 november 2023, gemeente ZaltbommelBij agendapunt: Programmabegroting 202437.587 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 5

Haalbaarheidsonderzoek uitdiepen Kloosterwiel In 2024 worden de benodigde onderzoeken uitgevoerd en een haalbaarheidsplan opgesteld voor het uitdiepen van de Kloosterwiel. oor de droogte van de afgelopen jaren is de Kloosterwiel in hoog tempo aan het verlanden. Voor het behoud van de ecologische en cultuurhistorische waarden en verbeteren van de waterkwaliteit is het nodig de wiel opnieuw uit te diepen. In het beheerplan 2017 voor de Kloosterwiel is als lange termijn maatregel opgenomen om de haalbaarheid hiervan nader te onderzoeken. Het gaat bij dit onderzoek om het uitwerken van een baggerplan inclusief de benodigde onderzoeken voor waterbodem, flora en fauna, niet gesprongen explosieven, et cetera. Op basis van het haalbaarheidsplan wordt besloten of tot uitvoering kan worden overgegaan en hoeveel aanvullend budget voor eventuele uitvoering moet worden aangevraagd.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

Wat mag het kosten? Programma 6 Sport, cultuur en recreatie (bedragen x € 1.000) Lasten

Werkelijk 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 1.810 1.097

1.182 1.091

1.828 1.030

1.828 1.024

1.817 1.018

1.652 1.050

323

371

442

594

1.034

407 462 475

418 378 478

452 556 516

452 555 516

452 556 516

2.512

2.753

3.386

2.811

7.086

6.671

8.209

7.780

7.763

8.071

Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Musea

777 71

175 11

933 11

923 11

757 11

Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie Totaal baten Saldo van baten en lasten

56 15

18 17

127

129

1.046 -6.040

350 -6.321

1.108 -7.102

1.108 -6.672

1.097 -6.666

932 -7.139

930

252

209

264

214

-678 -6.718

204 -6.117

259 -6.842

209 -6.463

209 -6.456

209 -6.929

Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Musea Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie Totaal lasten Baten

Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat

Relevante informatie Relevante beleidsstukken • 'Groen dicht bij de burger' Groenbeleid Ruimtelijk Beheer 2016-2026 • Groenbeheerplan 2019-2028 • Algemene subsidieverordening gemeente Zaltbommel 2024 • Subsidieregelingen 2024 • Beheerplan speelplaatsen (2022-2026) • Kadernota Accommodatiebeleid Visie Vrijetijdseconomie 2015-2020 • Verder Ontwikkelen; cultuurvisie 2023 • Landschapsplan Zaltbommel 2023 • Sportakkoord Maasdriel en Zaltbommel • Convenant Bibliotheekwerk Rivierenland 2023-2026: Samen maken we de bieb

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

Betrokken (verbonden) partijen • Regio Rivierenland • Stichting Beheer Openbare Voorziening Zaltbommel • Bibliotheek Rivierenland • Pand 9 • VVE 't Raethuys • Regionaal Archief Rivierenland • Sportfondsen Zaltbommel Beleidsindicatoren Indicator Niet-sporters

Eenheid %

Periode 2020

Zaltbommel 55,8

Bron Gezondheidsenquête (CBS, RIVM)

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

3.7. Programma Sociaal domein Onder dit programma vallen de taakvelden Samenkracht & Burgerparticipatie, Toegang & Eerstelijnsvoorzieningen, Inkomensregelingen, WSW & beschut werk, Arbeidsparticipatie, Maatwerkvoorzieningen (Wmo), Maatwerkdienstverlening 18+, Huishoudelijke hulp (Wmo), Begeleiding (Wmo), Dagbesteding (Wmo), Overige maatwerkarrangementen (Wmo), Maatwerkdienstverlening 18-, Jeugdhulp begeleiding, Jeugdhulp behandeling, Jeugdhulp dagbesteding, Jeugdhulp zonder verblijf overig, Pleegzorg, Gezinsgericht, Jeugdhulp met verblijf overig, Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf, Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf, Gesloten plaatsing, Geëscaleerde zorg 18+, Beschermd wonen (Wmo), Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo), Geëscaleerde zorg 18-, Jeugdbescherming en Jeugdreclassering.

Relevante ontwikkelingen Hervormingsagenda Jeugd Afgelopen juni is de Hervormingsagenda Jeugd vastgesteld. Deze agenda heeft als doel knelpunten in de jeugdzorg structureel aan te pakken. Een ander doel is het jeugdzorgstelsel financieel houdbaar maken voor de toekomst. We gaan in samenwerking met de jeugdhulpregio Rivierenland de gevolgen van deze agenda uitwerken en de consequenties in beeld brengen. Personele kosten Jeugdhulp De kosten voor de inzet van jeugdhulp zullen in 2024 verder stijgen door arbeidsmarktkrapte en inflatie. Voor Buurtzorg Jong, onze partner voor uitvoering van de jeugdhulp, geldt dat zij per 2024 door de cao een kostenstijging doorvoeren van circa 10%. Er wordt onderhandeld over de invoering van een landelijk tarief voor de inzet van jeugdbescherming door de Gecertificeerde Instellingen (GI's). Onderdeel hiervan is ook het verlagen van de caseload van jeugdbeschermers. Dit kan in 2024 gaan resulteren in het oplopen van wachtlijsten en een kostenstijging voor deze inzet. Toegenomen kosten Wmo Doordat steeds meer mensen langer zelfstandig blijven wonen met een hulpvraag, blijft de vraag op maatwerkvoorzieningen toenemen. Daarnaast nemen de kosten voor ondersteuning vanuit de Wmo toe door de huidige inflatie, cao-wijzigingen en arbeidsmarktkrapte. Dit geldt ook voor de inzet van de teams van Buurtteam.

Al deze ontwikkelingen samen hebben een negatief effect op de begroting voor het sociaal domein. Wijzigingen eigen bijdrage Wmo Sinds de invoering van het abonnementstarief in 2019 voor de Wmo geldt een eigen bijdrage met een vast tarief van € 19 per maand, ongeacht inkomen, vermogen of gebruik. Dit huidige tarief van € 19 per maand wordt geïndexeerd per 1 januari 2024. De exacte hoogte van de eigen bijdrage per 2024 is nog niet bekend. Bovendien zal de eigen bijdrage vanaf 1 januari 2026 weer inkomensafhankelijk worden. De invoering van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage zal helpen om de druk op het gebruik van Wmomaatwerkvoorzieningen te verlagen en de financiële houdbaarheid van de Wmo te verbeteren. Hoe de inkomensafhankelijke eigen bijdrage er precies uit komt te zien wordt in de komende periode verder uitgewerkt door het Rijk. Opnieuw vormgeven inburgering en toename inburgeraars Sinds 2021 is de gemeente verantwoordelijk voor inburgering. De gemeente heeft samen met regiogemeenten deze taken belegd bij Regio Rivierenland. De maatschappelijke begeleiding wordt uitgevoerd door Sociom en Welzijn Bommelerwaard/Kompas. De samenwerking met Regio Rivierenland ten aanzien van inburgering is per 1-1-2024 opgezegd. Sociom heeft het contract met alle gemeenten per 1-1-2024 opgezegd.

De taakstelling voor het huisvesten van statushouders bedroeg 36 voor de 1e helft van 2023 en 47 voor de 2e helft van 2023. De verwachting is dat dit aantal voor 2024 nog verder zal toenemen. Deze hogere taakstelling heeft als gevolg dat het aantal in te burgeren inwoners van Zaltbommel eveneens zal toenemen.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

Wat willen we bereiken? • Een toegankelijk Zaltbommel waar alle inwoners deelnemen aan de samenleving, zich daarin gelukkiger voelen en zich kunnen ontwikkelen • Ervoor zorgen dat alle inwoners passend en goed geholpen worden • Een goede start voor statushouders die een woning in Zaltbommel toegewezen krijgen.

Wat gaan we daarvoor doen? Toekomstscenario kind en gezinsbescherming In het kader van het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming loopt in Zaltbommel een pilot als onderdeel van de proeftuin in de regio Gelderland Zuid. Hiervoor is in Zaltbommel een veiligheidsteam actief tot eind 2024, die werken aan veiligheidsproblematiek in gezinnen. De begroting van deze pilot is voor 2023 gedekt uit een landelijke subsidie. De begroting voor 2024 is nog onzeker. Er is mogelijke dekking uit regionale middelen of alsnog landelijke subsidie. De omvang hiervan is nu nog niet duidelijk. Het risico bestaat dat er nog deels extra lokale middelen ingezet moeten worden voor de extra capaciteit in het veiligheidsteam.

MKB toegankelijke route Met de MKB toegankelijke route informeert en adviseert Ongehinderd ondernemers en maatschappelijke partners over toegankelijkheid. Ongehinderd brengt knelpunten in beeld en geeft adviezen over verbetermogelijkheden. Deze adviezen geeft Ongehinderd aan eigenaren en beheerders. Dit gaat over fysieke toegankelijkheid van panden, maar ook digitale toegankelijkheid voor inwoners en de mogelijkheid voor arbeids- / vrijwilligers participatie voor mensen met een beperking. De komende jaren gaat Ongehinderd in alle kernen ondernemers en maatschappelijke partners benaderen.

Inburgering Vanaf 2024 worden, na een overgangsperiode, de inburgeringstaken door gemeenten Zaltbommel en Maasdriel in eigen beheer uitgevoerd. Hierdoor kan naar verwachting beter ingespeeld worden op de lokale behoeften van de inburgeraars en wordt het aantal overdrachtsmomenten beperkt. Vanwege de toegenomen taakstelling is het bovendien minder kwetsbaar om de inburgeringstaken in eigen beheer uit te voeren.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

Wat mag het kosten? Vanaf 2023 is een nieuwe taakveldenstructuur van toepassing binnen het programma Sociaal Domein. De aanpassingen betreffen een verfijning van de taakvelden van het sociaal domein, alsmede enkele verschuivingen van taken binnen deze taakvelden. Voor zowel de begroting 2023 als de jaarrekening 2023 is het verplicht de nieuwe gedetailleerde taakvelden Wmo en Jeugd te gebruiken. Programma 7 Sociaal domein (bedragen x € 1.000) Lasten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

Werkelijk 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 4.387

2.852

3.033

3.029

2.974

2.890

3.169

3.067

3.039

3.000

7.313 3.036 0 2.042

8.357 0 2.534 147

6.738 0 2.990 2.901

6.884 0 2.849 2.921

7.060 0 2.676 2.989

7.116 0 2.505 3.052

1.593

1.263

1.412

1.620

1.350

1.266

4.894

3.246

3.245

3.247

2.424

512

0 0

1.850 0

7 432

9.267

2.414

2.045

1.404

1.171

1.058

179

175

158

740

1.019

1.006

946

0 0

744 1.187

672 1.072

658 1.049

592 945

1.277

1.301

1.277

1.164

752

816

802

736

6.74c Gesloten plaatsing 6.81 Geescaleerde zorg 18+ 6.81a Beschermd wonen (WMO) 6.81b Maatschappelijke en vrouwenopvang (WMO)

0 805

0 0

124

129

6.82 Geescaleerde zorg 186.82a Jeugdbescherming 6.82b Jeugdreclassering Totaal lasten

473 0 0

0 423 23

0 570 23

33.830

30.258

32.385

31.850

30.898

30.565

6.2 Wijkteams 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.3 Inkomensregelingen 6.4 Begeleide participatie 6.4 WSW en beschut werk 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen WMO 6.71Maatwerkdienstverlening 18+ 6.71a Huishoudelijke hulp (WMO) 6.71b Begeleiding (WMO) 6.71c Dagbesteding (WMO) 6.71d Overige maatwerkarrangementen (WMO) 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.72a Jeugdhulp begeleiding 6.72b Jeugdhulp behandeling 6.72c Jeugdhulp dagbesteding 6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig 6.73a Pleegzorg 6.73b Gezinsgericht 6.73c Jeugdhulp met verblijf overig 6.74a Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf 6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

Programma 7 Sociaal domein (bedragen x € 1.000) Baten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

Werkelijk 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 1.622

130

140

6.3 Inkomensregelingen 6.4 Begeleide participatie 6.4 WSW en beschut werk 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen WMO 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.71a Huishoudelijke hulp (WMO)

4.959 0 0 2

5.003 0 0 0

5.750 0 0 0

5.808 0 0 0

5.866 0 0 0

5.925 0 0 0

255

336

339

255

210

6.71b Begeleiding (WMO) 6.71c Dagbesteding (WMO) 6.71d Overige maatwerkarrangementen (WMO) 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.72a Jeugdhulp begeleiding 6.72b Jeugdhulp behandeling 6.72c Jeugdhulp dagbesteding 6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig 6.73a Pleegzorg 6.73b Gezinsgericht 6.73c Jeugdhulp met verblijf overig 6.74a Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf 6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf

0 0

106 0

1 24

109

0 0

6.74c Gesloten plaatsing 6.81 Geescaleerde zorg 18+ 6.81a Beschermd wonen (WMO) 6.81b Maatschappelijke en vrouwenopvang (WMO)

0 390

0 0

135

6.82 Geescaleerde zorg 186.82a Jeugdbescherming 6.82b Jeugdreclassering Totaal baten Saldo van baten en lasten

0 0 0

7.308 -26.522

5.504 -24.753

6.542 -25.843

6.600 -25.251

6.616 -24.282

6.506 -24.060

2.234

1.873

-361 -26.883

4 -24.750

4 -25.839

4 -25.247

4 -24.279

4 -24.056

6.2 Wijkteams 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen

Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Beleidsnota Samenleving 2021-2025 • Verordening sociaal domein 2020 • Gezondheidsnota gemeente Zaltbommel 2022-2025 • Beleidsplan mantelzorgbeleid 2020 • Minimabeleid Bommelerwaard 2021-2024 • Lokale inclusie agenda Bommelerwaard 2021 • Regiovisie Beschermd wonen en maatschappelijke opvang en aanverwante taken 2020 • Welzijnsagenda Bommelerwaard 2021-2024 • Centrumregeling Bommelerwaard 2019 • Plan van aanpak mensen met verward gedrag Bommelerwaard 2019 Betrokken (verbonden) partijen • Werkzaak Rivierenland • GGD Gelderland-Zuid • Regio Rivierenland • Gemeente Maasdriel • Gemeente 's-Hertogenbosch Beleidsindicatoren Indicator Banen Jongeren met een delict voor de rechter

Eenheid Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar % 12 t/m 21 jarigen

Periode 2022

Zaltbommel 851,3

2021

1,0

Bron LISA Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel CBS

Kinderen in uitkeringsgezin

% kinderen tot 18 jaar

2021

3,0

Netto arbeidsparticipatie

% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking % 16 t/m 22 jarigen

2022

75,2

2021

1,0

Aantal per 10.000 inwoners

2021

214

Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel CBS

Aantal per 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar % van alle jongeren tot 18 jaar % van alle jongeren tot 18 jaar % van alle jongeren van 12 tot 23 jaar Aantal per 10.000 inwoners

2022

68,1

CBS

2022 2022 2022

12,3 CBS 0,9 CBS Geen data CBS

2022

630

Werkloze jongeren

Personen met een bijstandsuitkering Lopende reintegratievoorzieningen Jongeren met jeugdhulp Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering Cliënten met een maatwerkarrangement WMO

GMSD

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

3.8. Programma Volksgezondheid en milieu Onder dit programma vallen de taakvelden Volksgezondheid, Riolering, Afval, Milieubeheer en Begraafplaatsen.

Relevante ontwikkelingen Klimaatveranderingen en achteruitgang biodversiteit Ook 2023 was weer een jaar van extremen: lange periodes van droogte, hevige en langdurige regenval en een zomerstorm die voor veel overlast zorgden. Klimaatverandering heeft grote gevolgen voor de gezondheid, de leefbaarheid en de economie. Tegelijk wordt de achteruitgang van de biodiversiteit steeds evidenter die door de klimaatverandering extra kwetsbaar is. Door onze buitenruimte klimaatbestendig en biodivers in te richten, beperken we de extreme gevolgen van klimaat en gaan we verdere achteruitgang van de biodiveirsiteit tegen. Maar ook bewoners zelf zullen aan de slag moeten. Daarbij realiseren we ons ook steeds meer dat deze aanpassingen niet alleen in de stedelijke omgeving nodig zijn, maar ook in ons buitengebied om andere keuzes vraagt. In de Regio Klimaatadaptief Rivierenland werken we daarom aan een nieuwe Uitvoeringsagenda 2024-2026 waaronder een herijking van de speerpunten. Bodem en water sturend Het kabinet wil bij de inrichting van Nederland meer rekening houden met water en bodem. Daarom zijn er diverse structurerende keuzes gemaakt. Bijvoorbeeld niet meer bouwen op plaatsen die we later nodig hebben voor het bergen en afvoeren van water, zoals de diepe polders en uiterwaarden van rivieren.

Maar ook afspraken over minder bedekken van de bodem of het bewegen naar een hoger grondwaterpeil in sommige gebieden. Veel van deze keuzes zijn randvoorwaarden waarmee provincies samen met alle betrokken partijen een gebiedsgerichte aanpak kunnen opstellen. Dit is maatwerk, want er zijn grote verschillen tussen de gebieden. Deze uitwerking vindt plaats als bouwsteen als één van de sturende principes in het Regio arrangement. Programma Vitaal landelijke gebied Gelderland (VLGG) In het VLGG vindt de uitwerking van het perspectie voor landbouw en natuur in het landelijk gebied plaats met bouwstenen voor Natura 2000, stikstof, land- en tuinbouw, water en klimaat. Onze gemeente maakt onderdeel uit van de regio Fruitdelta Rivierenland. Rivierenland is een krachtige landbouwregio en wil dat blijven. De ruimtelijke druk op ons agrarisch gebied is groot, de stikstofproblematiek relatief beperkt. Om in de toekomst een krachtige landbouwregio te blijven, zetten we in op versterking van de regionale samenwerking. Maar ook de groen-blauwe dooradering van het landelijk gebied ter versterking van de biodiversiteit. De ambitie is begin 2024 een ontwerpprogramma VLGG vast te stellen.

Gezond en Actief Leven Akkoord (SPUK GALA) Het Gezond en Actief Leven Akkoord (hierna: GALA) is een landelijk akkoord waarin de rijksoverheid, gemeenten, GGD GHOR Nederland en zorgverzekeraars afspraken hebben gemaakt om een impuls te geven aan het verbeteren van de gezondheid van alle inwoners. Hierbij is in het bijzonder aandacht voor het verbeteren van de situatie van mensen met gezondheidsachterstanden en mensen in een kwetsbare situatie. Het doel van het GALA is om te komen tot een gezonde generatie in 2040. Dat wil zeggen dat er sprake is van een generatie bestaande uit weerbare, gezonde mensen die opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving met een sterke sociale basis. Het GALA vraagt nadrukkelijk om een integrale aanpak. Hiernaast is er een Integraal Zorgakkoord (IZA) vastgesteld. Hier sluiten wij als gemeente regionaal bij aan. De Brede SPUK-regeling is voor alle gemeenten beschikbaar gesteld voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis. De regeling loopt vanaf 2023 tot en met 2026. In deze SPUK wordt de financiering voor 15 onderdelen op de thema’s sport- en beweegstimulering, cultuurparticipatie, gezondheidsbevordering en het versterken van de sociale basis gebundeld in één (nieuwe) uitkering. De regeling bestaat uit drie inhoudelijke hoofdthema’s.

Daarbinnen vallen verschillende onderdelen met elk een vast beschikbaar budget per gemeente.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

1. Sport, bewegen en cultuur • Lokaal Sportakkoord • Brede Regeling Combinatiefuncties 2. Gezondheid en Sociale basis • Terugdringen Gezondheidsachterstanden • Kansrijke Start (ketenaanpak) • Mentale Gezondheid • Aanpak overgewicht en obesitas (2x ketenaanpak) • Valpreventie (ketenaanpak) • Leefomgeving • Opgroeien in een Kansrijke Omgeving & Vroegsignalering Alcoholproblematiek • Versterken sociale basis • Mantelzorg • Eén tegen Eenzaamheid • Welzijn op recept (ketenaanpak) 3. Ondersteunende onderdelen • Versterking kennis- en adviesfunctie GGD • Coördinatiekosten regionale aanpak preventie

Wat willen we bereiken? • Met de inzet van gezondheid beschermende en bevorderende interventies streven we naar gezondheidswinst voor álle inwoners en onze meest kwetsbare inwoners in het bijzonder. • We willen dat alle relevante beleidsdomeinen bijdragen aan de gezondheid van inwoners en dat gezondheid integraal onderdeel wordt van andere beleidsplannen. • We willen dat inwoners zo lang mogelijk in goed ervaren gezondheid leven. • Vanuit het perspectief van Positieve Gezondheid streven we ernaar dat inwoners zoveel mogelijk regie kunnen voeren op hun leven, ook op momenten dat het even wat minder gaat. • Een klimaatrobuuste en veilige leefomgeving voor onze inwoners. • Een goed werkend en toekomstbestendig rioolstelsel en een veilig watersysteem • Begraafplaatsen die goed onderhouden zijn en waar ruimte is voor invulling van aanvullende wensen zoals eigen beheer en eeuwigdurende grafrust.

Wat gaan we daarvoor doen? Legen afvalbakken In 2024 zal een heroriëntatie op beleidsniveau moeten plaatsvinden met betrekking tot openbare afvalbakken binnen onze gemeente om tot een weloverwogen beleid te komen met als doel zowel zwerfafval als het aanbod van afval in onze openbare bakken terug te brengen.

Hoogfrequent Spoor (PHS) Het plan voor de aanpassingen aan het spoortracé tussen Meteren en Boxtel zijn uitgewerkt in een Tracébesluit PHS Meteren-Boxtel. De Raad van State deed eind december 2022 uitspraak over het Tracébesluit PHS Meteren-Boxtel. De vernieuwingen aan het spoor tussen Meteren en Boxtel kunnen doorgaan. ProRail gaat starten met de uitvoering. De Staatssecretaris heeft als uitgangspunt gesteld dat de overlast, in de vorm van trillingen en geluid, mag toenemen binnen de bestaande geluidsproductieplafonds. Omdat er nog veel ruimte beschikbaar is binnen de bestaande geluidsproductieplafonds (5 - 6 dB) neemt de overlast voor de bewoners van de spoorzone wel toe. Daarnaast heeft de Staatssecretaris € 3,5 mln. beschikbaar gesteld voor bovenwettelijke maatregelen aan het spoortraject Meteren-Boxtel volgens het principe ‘wie het eerst komt, het eerst maalt’. Dit geld is beschikbaar gesteld als cofinanciering waarbij het Rijk een derde deel van de kosten van maatregelen voor haar rekening neemt.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

Samen met de gemeenten ’s-Hertogenbosch, West Betuwe, Boxtel en Maasdriel vinden we elkaar in de blijvende zorg over de toekomstige leefbaarheid rond de lijn Meteren-Boxtel. Gemeenten hebben aangegeven te willen gaan voor bovenwettelijke maatregelen en zijn een lobbytraject gestart richting Den Haag om aandacht te vragen voor de toename van overlast als gevolg van het Tracébesluit. Leefbaarheid voor onze inwoners staat voorop. De gesprekken hierover zetten we voort. Gemeenten hebben hierbij aangegeven de verbinding te willen blijven zoeken met andere betrokken gemeenten en provincie Gelderland en NoordBrabant.

Biodiversiteitsplan Eind 2023 willen we het Biodiversiteitsplan Zaltbommel vaststellen. Hierin maken we de natuurwaarden van onze gemeente en hun leefomgeving inzichtelijk en waar kansen liggen voor het versterken hiervan. We geven nadere invulling hoe we biodiversiteit in ruimtelijke ontwikkelingen (in een handreiking natuurinclusief bouwen en werken) en in inrichting en beheer openbaar groen meenemen. En werken aan het vergroten van de bewustwording bij onze inwoners voor biodiversiteit. Dit doen we via een Uitvoeringsagenda Biodiversiteit met projecten en maatregelen die bijdragen aan het vergroten van de biodiversiteit. Bijvoorbeeld het investeren in de fijnmazige groen-blauwe dooradering van onze gemeente.

Uitvoeren plan van aanpak GALA In het kader van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en de daarvoor beschikbare SPUK-middelen is er een plan van aanpak opgesteld voor de periode 2023-2026. Hierin zijn activiteiten opgenomen in het kader van het stimuleren van een gezonde leefstijl en vallen andere reeds bestaande activiteiten vanuit het Sportakkoord, Kansrijke Start, buurtsportcoaches, etc. Dit plan van aanpak wordt verder geïmplementeerd.

Water- en Rioleringsplan Riolering is van groot belang voor de volksgezondheid en leefbaarheid. Daarnaast wordt veiligheid met de klimaatverandering een steeds belangrijker aandachtspunt. We zien de laatste jaren steeds vaker hevige regenbuien die lokaal tot overlast leiden. Overlast is slechts met enorme investeringen te voorkomen. Daar waar vaker schade optreedt kijken wij naar mogelijkheden om schade te voorkomen of te beperken. Hier ligt overigens ook een taak voor de eigenaren van panden. We willen een betrouwbaar rioolstelsel: er mogen geen overstoren plaatsvinden door technische knelpunten en hevige regenbuien mogen geen schade toebrengen door overstromingen in de openbare ruimte. Om risico's te beperken willen we een afname van de hoeveelheid op de riolering aangesloten verhard oppervlak en leggen we aparte regenwaterriolen en opvangmogelijkheden (waterberging, wadi's) aan. We geven voorlichting op scholen over het belang van riolering, afkoppelen, waterberging en goed rioolgebruik. In 2024 gaan we de riolering in het Bachplein vervangen, zodra de rioolwerkzaamheden in de Vergtweg afgerond zijn. Verder gaan wij in 2024 in de wijk Gameren-Oost het riool vervangen door een gescheiden rioolstelsel met twee overstorten op open water. Dit project liep in 2023 vertraging op door werkzaamheden van de nutsbedrijven.

Begraafplaatsen Het bestek onderhoud begraafplaatsen is met een jaar verlengd tot 1 januari 2025. In 2024 onderzoeken we of we daarna wederom met een jaar verlengen of dat we het bestek opnieuw aanbesteden.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

Wat mag het kosten? Programma 8 Volksgezondheid en milieu (bedragen x € 1.000) Werkelijk 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Lasten 870 857 1.520 1.520 1.467 1.399 Volksgezondheid 2.965 3.302 3.432 3.660 3.859 4.116 Riolering 3.435 3.251 3.591 3.591 3.591 3.591 Afval 1.745 2.078 2.388 2.391 2.391 2.391 Milieubeheer Begraafplaatsen en 633 572 543 542 541 545 crematoria Totaal lasten 9.648 10.061 11.474 11.704 11.849 12.042 Baten Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria Totaal baten Saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat

28 4.176 3.792 266

0 4.046 3.591 40

177 4.064 3.946 567

177 4.293 3.946 567

124 4.493 3.946 567

55 4.702 3.946 567

660

514

614

8.922 -726

8.191 -1.869

9.369 -2.105

9.597 -2.107

9.744 -2.105

9.885 -2.157

465

-465 -1.191

0 -1.869

0 -2.105

0 -2.107

0 -2.105

0 -2.157

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Water- en Rioleringsplan (2022-2026) • Gezondheidsnota Zaltbommel (2022-2025) • Preventieakkoord Zaltbommel • Regionale Visie Afval en Grondstoffen (2016) • Beleidsvisie externe veiligheid gemeente Zaltbommel 2014-2018 (2013) • Programma Duurzaamheid (2019) • Transitievisie Warmte (2021) • Laadvisie en plaatsingsbeleid laadinfrastructuur (2021) • Zon- en windbeleid en Tendermethodiek grootschalige windenergie (2021) • RES 1.0 (Regionale Energie Strategie) (2021) • Paraplubestemmingsplan en -verordening kleinschalige opwekking windenergie (2021) Betrokken (verbonden) partijen • GGD Gelderland-Zuid • Avri • Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) Beleidsindicatoren Indicator Omvang huishoudelijk restafval Hernieuwbare elektriciteit

Eenheid Kg/inwoner %

Periode 2021 2021

Zaltbommel 78,0 11,3

Bron CBS RWS

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

3.9. Programma Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing Onder dit programma vallen de producten Ruimte & Leefomgeving, Grondexploitatie woningbouw, Wonen & Bouwen en Beheer overige gebouwen en gronden.

Relevante ontwikkelingen Omgevingswet en Omgevingsplan Zoals bekend zal per 1 januari – na jaren uitstel – alsnog de Omgevingswet worden ingevoerd. Voortaan gaat deze ruimtelijke wet- en regelgeving niet alleen meer over de fysieke inrichting van de ruimte. Maar worden ook nadrukkelijk alle aspecten in de breedste zin meegenomen. We moeten denken aan gebruik van die ruimte, de kwaliteit van ons grondgebied en hoe we dat beleven. In november aanstaande zal op landelijk niveau nog een crashtest plaatsvinden. Mocht dat geen grote bijzonderheden opleveren is de Omgevingswet per 1 januari 2024 een voldongen feit. Zaltbommel heeft ervoor gekozen bij de implementatie aan de minimale vereisten te zullen voldoen. Hiervoor is het programma Omgevingswet opgestart. Waarbinnen en waarin midden 2023 een doorstart is gemaakt. De precieze gevolgen van de Omgevingswet zijn nog niet volledig in beeld. Wel is al duidelijk dat actueel houden en toegankelijk hebben van digitale informatie een zeer belangrijke rol krijgt. Daarbij vraagt de Omgevingswet een hele andere aanpak van ruimtelijke trajecten en initiatieven. Ook het participatieproces krijgt een zware stem daarbinnen. Door de keuze om te gaan voor de minimale acties en vereisten zal ook na 1 januari 2024 nog het nodige moeten worden gedaan. De organisatie zal daarom ook de komende jaren nog het nodige extra werk moeten verzetten.

Dat geldt zeker ook voor de benodigde afstemming, inrichting en samenwerking met alle ketenpartners, waaronder ODR, VRGZ, Waterschap en anderen. En in ieder geval in 2024 willen we de projectmatige aanpak en projectorganisatie in stand houden. De invoering en toepassing van de Omgevingswet en het Omgevingsplan vragen ook na 1 januari nog de nodige acties. Daarbij vraagt de Omgevingswet zowel een kwantitatieve als kwalitatieve slag van onze organisatie en partners. Dit vraagt ook een extra formatieve inspanning die - zeker deels - structureel van aard zal zijn. De precieze omvang hangt mede samen met de uitwerking aan de hand van nog te maken bestuurlijke keuzes. Vooralsnog gaan we – mede gebaseerd op geluiden van collega gemeenten – uit van 3,0 fte. Per 1 januari 2024 moeten we kunnen werken met het instrument Omgevingsplan. Het gemeentebrede Omgevingsplan zal pas vanaf 2024 ontwikkeld worden. Naar verwachting zullen we hier zeker 3 tot 4 jaar doorlooptijd voor nodig hebben. In de tussentijd bouwt zich de achterliggende informatie en digitale wereld op. Het sterker verankeren ervan en toe te kunnen passen is nieuw. De werkwijze van de gemeente gaat dus veranderen. We zullen gaan werken met intake- en omgevingstafels, waarin wij onze inwoners en initiatiefnemers helpen met hun plannen. Wat weer niet betekent dat wij als gemeente op dezelfde stoel kunnen zitten.

De komende tijd en jaren zal nadrukkelijker ingezet worden op doorontwikkeling van medewerkers. En ook de ketensamenwerking met partners vraagt afstemming en gezamenlijke oefening. De Omgevingsvisie zal moeten worden vertaald en doorgevoerd in beleid en werkwijzen. Belangrijkste nieuwe instrument is het Omgevingsplan. Waarin alle vormen van ruimtelijke beleid, gebruik van de ruimte en de digitale weerslag ervan terug en samen moeten komen. Bovendien vereist de Omgevingswet een veel strakkere monitoring. De ervaring elders leert inmiddels dat regelmatig actualisatie nodig zal zijn, zeker in de beginperiode.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

De Omgevingswet gaat uit van beschikbaarheid en ondersteuning van digitale informatie. Dat vraagt daarom ook herijking van onze toepasbare pakketten en software. Een eerste inschatting geeft het beeld dat dit niet betekent dat de kosten van deze toepassingen zullen stijgen. Maar de omslag vraagt wel een eenmalige extra inspanning. En in combinatie met alle andere aanpassingen en benodigde acties lijkt te betekenen dat er structureel meer kosten mee gemoeid zullen zijn. Tot slot vraagt de Omgevingswet een andere opzet van legesverordening en kostenonderbouwing. Uitgaande van de minimale acties per 1 januari 2024 gaan we er voor 2024 vanuit dat de impact beperkt blijft. In 2024 zal moeten worden bezien of en hoe we onze inspanningen en kosten binnen het programma willen beleggen en verhalen. Kortom, de transitie van het ruimtelijke recht is gestart en zal in 2024 krachtig doorgezet worden Volkshuisvesting De Wet regie op de volkshuisvesting wordt komend jaar in behandeling genomen. Een van de belangrijkste zaken in de wet is het opstellen van een volkshuisvestingsprogramma. Ter voorbereiding op het volkshuisvestingsprogramma, de nieuwe woonzorgvisie en de nieuwe woonvisie na 2025 is afgelopen periode een woningbehoefte onderzoek uitgevoerd. Naast versnelling blijkt dat de woonopgave nog groter is voor onze gemeente dan eerder aangenomen.

Dit resulteert in extra werk ten behoeve van monitoring, aanpalend beleid en uitvoering. Regio arrangement Rivierenland Het Rijk wil vanuit de nationale opgaven weten wat er ruimtelijk wel of niet mogelijk is in de provincie Gelderland. Voor de overheden in Gelderland vraagt dit om een eenduidige en afgestemde koers voor de komende 25 jaar als bouwsteen voor de nieuwe nota ruimte 2024 van het Rijk. We hebben als gemeenten, waterschap, Rijk en provincie veel plannen op het gebied van wonen, infrastructuur, natuur, landbouw, recreatie, energieopwekking en bedrijven. Er spelen uitdagingen op het gebied van stikstof en klimaat, de kwaliteit van het bodem- en watersysteem en de zorg voor voldoende grond- en drinkwater. Veel ruimtevragers als wonen, natuur en landbouw overlappen elkaar en onze beschikbare ruimte is schaars. Daarom moeten we slimme keuzes maken voor de korte én lange termijn. Om hier invulling aan te geven worden in de provincie Gelderland voor 7 regio's regioarrangementen gemaakt. Waaronder het regioarrangement voor de regio FruitDelta Rivierenland. Deze 7 regioarrangementen vormen gezamenlijk de basis van het provinciale, ruimtelijke voorstel aan het Rijk. In dit regioarrangement wordt de gezamenlijke agenda en ambitie vastgelegd van de regio FruitDelta Rivierenland en de provincie Gelderland.

Een agenda en ambitie die aansluit bij de identiteit van deze regio, met de afspraken die daarbij horen en verbeeld op de Agenderende integrale opgaven kaart. Hiervoor hebben we als gemeente in 2023 input geleverd. In 2024 werken we dit in de regio verder uit naar een gebiedsprogramma.

Wat willen we bereiken? • Vanaf 1 januari 2023 werken we volgens de werkwijze van de Omgevingswet en met de kerninstrumenten van de Omgevingswet. • Voldoende woningen voor de huidige inwoners van de gemeente EN die economische of sociaal verbonden zijn. • Voldoende en de juiste woningen in alle kernen versneld realiseren. • Plezierig wonen, werken, winkelen en recreëren samen laten gaan. • Verbinding tussen inwoners. • Aantrekkelijk leef- en vestigingsklimaat. • Aanvaardbaar woon- en leefklimaat voor internationale werknemers en de omgeving. • Voldoende huisvestingslocaties voor internationale werknemers.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

Wat gaan we daarvoor doen? Volkshuisvesting We gaan in 2024 een Volkshuisvestingsprogramma en huisvestingsverordening opstellen in het kader van het wetsvoorstel versterking regie op de volkshuisvesting. De huidige woonvisie wordt geëvalueerd en producten uit de woonvisie worden verder uitgewerkt. De Wet Goed Verhuurderschap wordt uitgewerkt en ingericht. Daarnaast wordt ingezet op de realisatie (verhoogde) taakstelling huisvesting statushouders.

Huisvesting internationale werknemers De Wet Goed Verhuurderschap houdt de verplichting in dat op 1-1-2024 een gemeentelijk meldpunt voor huurders is ingericht. Via dit meldpunt worden huurders, waaronder arbeidsmigranten, geïnformeerd over hun rechten en plichten op het vlak van wonen en registreert de gemeente klachten over verhuurders. Binnen de regio Rivierenland wordt overlegd of er een regionaal meldpunt komt of dat iedere gemeente deze zelf inricht. Vanuit het Rijk is in 2023 eenmalig € 35.000 beschikbaar gesteld en structureel komt er jaarlijks € 20.000 beschikbaar. De WGV biedt verder de mogelijkheid om een verhuurdersvergunning in te stellen voor particuliere verhuurders en een voor huisvesters van arbeidsmigranten. De verhuurdersvergunning voor huisvesters van arbeidsmigranten vervangt medio 2024 de huidige verhuurdersvergunning op basis van de APV. Wonen en juridische zaken dienen hiertoe een verordening op te stellen. De vergunning conform de WGV biedt betere handhavingsmogelijkheden dan nu het geval is. Daarbij verschuiven de taken van het al dan niet vergunnen naar toezicht en handhaving op goed verhuurderschap. Van de gemeente wordt verder verwacht dat zij de rechtspositie van arbeidsmigranten op andere vlakken dan huisvesting verbeterd. Het gaat vooral om integratie, het opnemen van zorg en welzijn in het gemeentelijk beleid en in- en uitschrijving in de BRP.

In de Woonzorgvisie zijn arbeidsmigranten aandachtsgroep van beleid. In 2024 zal een aanpak en eventueel beleid uitgewerkt moeten worden op de domeinen integratie, zorg en welzijn voor arbeidsmigranten. De problematiek van registratie en vervuiling in de BRP is bekend en handhaving, wonen en burgerzaken gaan starten met aanpak van deze problematiek.

Kernenvisies In visies op kernniveau werken wij de toekomstige ontwikkelingsrichting van een kern nader uit. Daarbij brengen wij onder meer in beeld waar de toekomstige (ruimtelijke) ontwikkelingsmogelijkheden liggen op de korte en langere termijn. Daarnaast nemen wij ook de leefbaarheid en veiligheid in kernen in de kernvisies mee. Omwille van zorgvuldig ruimtegebruik ligt de nadruk voor wat betreft (ruimtelijke) ontwikkelingsmogelijkheden op inbreiding, maar uitbreiding zal ook noodzakelijk zijn. Ook bekijken wij binnen welke voorwaarden ontwikkelingen kunnen plaatsvinden. Wij denken daarbij aan voorwaarden op het gebied van duurzaamheid, klimaatbestendigheid, biodiversiteit, bereikbaarheid, leefbaarheid, gezondheid, cultuurhistorie, recreatie, groen en landschap. Bij het opstellen van de kernenvisies betrekken wij inwoners, dorps- en wijkplatforms en overige belanghebbende partijen.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

Wat mag het kosten? Programma 9 Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening (bedragen x € 1.000) Lasten

Werkelijk 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027

Ruimtelijke ordening Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen)

1.115

874

880

879

829

831

3.061

2.745

1.949

3.439

5.557

2.662

Wonen en bouwen Beheer overige gebouwen en gronden Totaal lasten

2.148

2.480

2.411

2.408

2.387

1.122

735

928

927

926

947

7.446

6.833

6.168

7.652

9.718

6.827

423

183

107

2.755

2.997

2.215

3.421

5.604

2.717

1.939

973

1.085

1.185

1.235

1.385

701

400

465

5.818 -1.628

4.553 -2.280

3.871 -2.297

5.178 -2.475

7.410 -2.308

4.673 -2.154

2.104

611

467

279

538

1.575

435

242

341

535

305

-529 -2.157

-176 -2.456

-225 -2.522

62 -2.413

-3 -2.311

222 -1.932

Baten Ruimtelijke ordening Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) Wonen en bouwen Beheer overige gebouwen en gronden Totaal baten Saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat

Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Omgevingsvisie Bommelerwaard • Woonvisie • Fonds Bovenwijkse Voorzieningen • Beleid Huisvesting internationale werknemers (arbeidsmigranten) • Beleidsregel risicoanalyse en weerstandsvermogen grondexploitaties Betrokken (verbonden) partijen • Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) Beleidsindicatoren Indicator Gemiddelde WOZ waarde Nieuw gebouwde woningen

Eenheid Duizend euro Aantal per 1.000 woningen

Demografische druk Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

% €

2023 2023

75,4 1.012

Bron CBS Basisregistratie adressen en gebouwen CBS COELO

€

2023

1.041

COELO

Periode 2023 2022

Zaltbommel 363 10,2

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4. Paragrafen De regels voor het opstellen van een Programmabegroting zijn vastgelegd in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Volgens deze regels moeten wij minimaal de volgende 7 paragrafen in onze begroting opnemen: • Lokale heffingen; • Weerstandsvermogen en risicobeheersing; • Onderhoud kapitaalgoederen; • Financiering; • Bedrijfsvoering; • Verbonden partijen; • Grondbeleid. In de paragrafen behandelen we onderwerpen die van belang zijn voor het inzicht in de financiële positie. De paragrafen bevatten de beleidsuitgangspunten van hoe wij grip proberen te houden op deze zeven activiteiten. Daarnaast bevatten de paragrafen een dwarsdoorsnede van de programma’s vanuit onderwerpen waaraan politieke of financiële risico’s verbonden zijn.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.1. Lokale heffingen In deze paragraaf informeren wij u over het beleid en de ontwikkeling van de tarieven van lokale heffingen. Hierbij maken we een vergelijking met de buurgemeenten. Ook geven we een overzicht van de belastingopbrengsten, kostendekkendheid van de leges en tot slot vindt u informatie over het kwijtscheldingsbeleid. Alle genoemde tarieven in deze paragraaf zijn indicatief. Bij de vaststelling van de verordeningen in december worden de tarieven definitief bepaald op basis van de laatst bekende gegevens.

4.1.1. Beleid Lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van de gemeente Zaltbommel. De lokale heffingen en vooral de algemene dekkingsmiddelen zijn een belangrijk politiek instrument ter weging van beleidsbeslissingen. Ze maken integraal onderdeel uit van het gemeentelijk beleid. In deze paragraaf vermelden we de bestaande beleidsuitgangspunten en -voornemens en lichten we deze toe. Vervolgens analyseren we de uitkomsten. Hierbij vermelden we voor de woonlasten de tarieven. Voor de hoogte van de belastingen, rechten en tarieven gelden de volgende uitgangspunten: • Continu streven naar kostendekkendheid van leges, rechten en tarieven waartegenover concrete dienstverlening van de overheid staat; • De tarieven voor de belastingen en leges worden verhoogd met de prijsmutatie Bruto Binnenlands Product (BBP). Deze index wordt weergegeven in de circulaires van het Gemeentefonds. In deze begroting is de index uit de septembercirculaire gebruikt aangevuld met een correctie conform de meicirculaire (7,0%); • De waarde-ontwikkeling van de WOZ-taxatie corrigeren we in het tarief OZB.

Het beleid van de lokale lasten nemen we op in de diverse belastingverordeningen: • Verordening onroerende-zaakbelastingen 2024; • Verordening roerende woon- en bedrijfsruimtebelasting 2024; • Verordening rioolheffing 2024; • Verordening rioolaansluitrechten 2024; • Verordening hondenbelasting 2024; • Verordening parkeerbelastingen 2024; • Verordening precariobelasting 2024; • Verordening marktgelden 2024; • Verordening forensenbelasting 2024; • Verordening reclamebelasting 2024; • Verordening toeristenbelasting 2024; • Verordening watertoeristenbelasting 2024; • Verordening lijkbezorgingsrechten 2024; • Legesverordening 2024.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.1.2. Lokale lasten De lokale lastendruk is een indicator voor de mate waarin de inwoners van de gemeente Zaltbommel worden belast met de vastgestelde heffingen. Anderzijds is het een indicator voor de financiële positie van de gemeente in het provinciaal toetsingskader. Voor het bepalen van de lokale lastendruk zijn de heffingen bepalend die onvermijdelijk gepaard gaan met het wonen in de gemeente Zaltbommel. Dit zijn: de onroerendezaakbelastingen (OZB), de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Ondanks het feit dat de afvalstoffenheffing in Zaltbommel wordt bepaald door Avri, moet die heffing toch worden betrokken bij de bepaling van de lokale lastendruk. De onderstaande tabel geeft een overzicht van de lokale lastendruk per woonruimte voor een eigenaar/ bewoner. De hierbij gehanteerde uitgangspunten zijn: • Een huishouden, bestaande uit 3 personen; • De gemiddelde OZB lasten conform de Atlas van de lokale lasten van het Centrum voor Onderzoek van de Economie van Lagere Overheden (Coelo). • Een standaardtarief voor de rioolheffing; • Een standaardtarief afvalstoffenheffing. Deze uitgangspunten sluiten aan bij de gegevens die de provincie Gelderland gebruikt in provinciale databank en de jaarlijkse Atlas van de lokale lasten van het Coelo. Lokale lastendruk (bedragen in €)

2022

2023

2024

Lastendruk specifiek huishouden - eigenaar/bewoner Onroerende zaakbelasting eigenaren Rioolheffing eenpersoonshuishouding Rioolheffing meerpersoonshuishouding Afvalstoffenheffing eenpersoonshuishouding Afvalstoffenheffing meerpersoonshuishouding

308 277 277 297 311

377 314 314 321 349

404 336 336 346 374

Totaal eenpersoonshuishouding Totaal meerpersoonshuishouding

882 896

1012 1041

1086 1114

4.1.3. Vergelijking met buurgemeenten Voor een vergelijking met onze buurgemeenten maken we gebruik van de gegevens van Coelo. Coelo is een onderzoeksinstituut dat jaarlijks alle lokale lasten van alle gemeenten vergelijkt. Zij brengt jaarlijks een atlas hierover uit. De gegevens hieronder zijn gebaseerd op de gegevens van de 'Atlas van lokale lasten 2023'. Vergelijking buurgemeenten (uit Coeloatlas 2023*) Woonlasten Eénpersoonshuishouden Meerpersoonshuishouden Rangnummer (nr. 1 heeft de laagste woonlasten, nr. 352 de hoogste)

Zaltbommel

Maasdriel

West Betuwe

Culemborg

Gelderland

1.012 1.041

966 1.001

1.211 1.231

944 971

860 940

279

247

341

209

nvt

0,0897 0,2776 0,2362

0,0862 0,2929 0,2301

0,1037 0,3007 0,2589

0,1036 0,3372 0,3574

0,1035 0,2911 0,2079

Afvalstoffenheffing Eénpersoonshuishouden Meerpersoonshuishouden

321 349

311 330

313 333

319 345

222 265

Rioolheffing woningen Eénpersoonshuishouden Meerpersoonshuishouden

314 314

258 275

417 417

185 185

203 230

OZB Tarief woningen (%) Tarief eigenaar niet-woningen (%) Tarief gebruiker niet-woningen (%)

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.1.4. Opbrengsten In deze paragraaf zijn zowel opbrengsten als tarieven opgenomen. De opbrengsten zijn opgenomen conform de begroting 2023. Als het gaat om tarieven zijn in de kolom begroting 2023 de tarieven opgenomen conform de vastgestelde belastingverordeningen 2023. Het kan zijn dat deze tarieven afwijken van de tarieven die in de Programmabegroting 2023 zijn opgenomen. Tijdens het opstellen van de Programmabegroting 2023 waren deze tarieven namelijk nog niet bekend. Voor de berekening van het tarief in de kolom begroting 2024 is het tarief 2023 geïndexeerd met 7%. De gemeentelijke heffingen zijn te verdelen in de volgende twee categorieën: • Heffingen waarvan de opbrengst is gebonden (retributies en leges); • Heffingen waarvoor de opbrengst vrij besteedbaar is. De onderstaande tabel geeft de totaalopbrengst van de diverse gemeentelijke heffingen weer: Werkelijke opbrengst 2022

Geraamde opbrengst 2023

Geraamde opbrengst 2024

399 4.162 567 1.880 3.792 21 14

295 4.264 431 949 3.591 24 11

390 4.482 531 1.061 3.946 24 11

10.835

9.565

10.444

Parkeerbelasting

7.582 3 150 18 200 155 6 415

7.441 4 239 10 214 145 17 822

8.107 4 239 10 214 152 18 762

Totaal vrij besteedbaar Totaal

8.529 19.364

8.892 18.457

9.505 19.950

Lokale heffingen bedragen x € 1.000 Gebonden heffingen Burgerzaken Rioolheffing Lijkbezorgingsrechten Bouwleges Afvalstoffenheffing Marktgelden APV Totaal gebonden heffingen Vrij besteedbaar Onroerende-zaakbelastingen Roerende woon- en bedrijfsruimtebelasting (Water)toeristenbelasting Forensenbelasting Reclamebelasting Hondenbelasting Precariobelasting

Burgerzaken Onder de naam burgerzaken heffen we leges voor het in behandeling nemen van aanvragen van onder andere paspoorten, rijbewijzen, burgerlijke stand (huwelijken) en naturalisatie. Voor 2024 worden de tarieven verhoogd met het inflatiepercentage van 7,0%. Opbrengsten (bedragen x € 1.000) Basisregistratie Personen (BRP) Burgerlijke stand Rijbewijzen Identificatie- en reisdocumenten Vreemdelingenzaken en naturalisatie Overige producten Totaal opbrengsten (bedragen x € 1.000)

Werkelijk 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 8 8 8 65 53 75 110 94 102 173 103 167 36 27 27 7 10 10 399

295

390

Rioolheffing Rioolheffing heffen we over binnen onze gemeentegrenzen gelegen onroerende zaken. Voor 2024 worden de tarieven verhoogd met het inflatiepercentage van 7,0%.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

Tarieven (in €) Eigenaarsrecht woning met directe aansluiting Eigenaarsrecht niet-woning tot € 500.000 met directe aansluiting Eigenaarsrecht niet-woning boven € 500.000 met directe aansluiting = bedrag + 0,0099% van de WOZ-waarde

Werkelijk 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 287,77 313,94 335,92 287,77 313,94 335,92 287,77

313,94

Eigenaarsrecht woning zonder directe aansluiting

71,94

78,49

335,92 83,98

Eigenaarsrecht niet-woning tot € 500.000 zonder directe aansluiting Eigenaarsrecht niet-woning boven € 500.000 zonder directe aansluiting = bedrag + 0,0099% van de WOZ-waarde

71,94

78,49

83,98

71,94

78,49

83,98

Recreatie-object

143,89

156,97

167,96

Totaal opbrengsten (bedragen x € 1.000)

4.162

4.264

4.482

Rioolheffing glastuinbouw in 2020 is een aanvang gemaakt met de aanleg van de riolering voor de glastuinbouw. Met de tuinders spraken we af dat we de kosten op twee wijzen verhalen. Ten eerste een aansluitbijdrage, ten tweede een rioolheffing. De aansluitbijdragen hebben we apart in rekening gebracht. Vanaf het belastingjaar 2021 is de bestaande verordening rioolheffing uitgebreid met een rioolheffing voor de glastuinbouw. Lijkbezorgingsrechten Voor het gebruik van de begraafplaats en voor het verlenen van diensten in verband met de begraafplaats heffen we rechten. Wij hanteren als algemeen uitgangspunt dat we de tarieven voor de begrafenisrechten alleen met de inflatiecorrectie aanpassen (7,0% voor 2024). Overige mutaties in opbrengsten zijn het gevolg van inschatting van het aantal begravingen/verlengingen, die verschillen per jaar. Opbrengsten (bedragen x € 1.000) Begraafrechten Begraven/plaatsen urn Onderhoud begraafplaats Totaal opbrengsten (bedragen x € 1.000)

Werkelijk 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 214 216 316 118 118 118 235 96 96 567

431

531

Bouwleges We brengen bouwleges in rekening voor het in behandeling nemen van aanvragen voor het verlenen van een omgevingsvergunning voor een project. De bouwleges berekenen we op basis van een percentage van de bouwkosten. Opbrengsten (bedragen x € 1.000) Bouwleges Totaal opbrengsten (bedragen x € 1.000)

Werkelijk 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 1.880 949 1.061 1.880

949

1.061

Afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing wordt in rekening gebracht bij de gebruiker van een perceel van waaruit huishoudelijk afval kan ontstaan. De aanslag wordt berekend op basis van een basistarief per jaar, met daarnaast een tarief per lediging in een restafvalcontainer. Opbrengsten (bedragen x € 1.000) Afvalstoffenheffing Totaal opbrengsten (bedragen x € 1.000)

Werkelijk 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 3.792 3.591 3.946 3.792

3.591

3.946

Marktgelden Onder de naam marktgelden heffen we rechten voor het tijdens marktdagen innemen van standplaatsen of het plaatsen van kramen op plaatsen die als marktterrein zijn aangewezen. Opbrengsten (bedragen x € 1.000) Marktgelden Totaal opbrengsten (bedragen x € 1.000)

Werkelijk 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 21 24 24 21

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

APV Onder de naam APV heffen we leges voor het in behandeling nemen van aanvragen voor het verkrijgen van een Drank- en Horecavergunning of voor het in behandeling nemen van aanvragen om een vergunning voor het organiseren van evenementen. Daarnaast vallen hier ook de ontheffing van de winkeltijdenwet en de huisvesting van arbeidsmigranten onder. Opbrengsten (bedragen x € 1.000) APV Totaal opbrengsten (bedragen x € 1.000)

Werkelijk 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 14 11 11 14

Onroerende-zaakbelasting Onroerende-zaakbelastingen heffen we over objecten die binnen de gemeentegrenzen liggen. We maken een onderscheid in de volgende belastingen: • Een gebruikersbelasting van degenen die bij het begin van het kalenderjaar onroerende zaken gebruiken. Dit geldt niet voor woningen; • Een eigenarenbelasting van degenen die bij het begin van het kalenderjaar eigenaar zijn van onroerende zaken (formeel: “het genot hebben krachtens eigendom, bezit of beperkt recht”). De heffingsgrondslag is de waarde van de onroerende zaak naar peildatum 1 januari 2023. De tarieven voor 2024 baseren we op het tarief van 2023, aangepast met het inflatiecijfer van 7,0%. Hierbij houden we rekening met de aanpassing tussen de vorige waardepeildatum 1 januari 2022 en de voor het begrotingsjaar geldende waardepeildatum 1 januari 2023. Het tarief van de onroerendezaakbelasting geven we weer als een percentage van de waarde van een onroerende zaak. Tarieven (% van de waarde van een onroerende zaak) Woningen eigendom Niet-woningen eigendom Niet-woningen gebruik Totaal opbrengsten (bedragen x € 1.000)

Werkelijk 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 0,0965% 0,0897% 0,0960% 0,2705% 0,2776% 0,2970% 0,2301% 0,2362% 0,2527% 7.582

7.441

8.107

Roerende woon- en bedrijfsruimtebelasting Roerende woon- en bedrijfsruimtebelastingen heffen we van de roerende woon- en bedrijfsruimten die binnen onze gemeentegrenzen liggen. Deze ruimten zijn duurzaam aan een plaats gebonden en dienen voor permanente bewoning of permanent gebruik. Deze belasting heeft als belangrijk doel het gelijkstellen van onroerende en roerende zaken. De tariefstelling is dan ook gelijk aan de tariefstelling van de OZB. Tarieven (% van de waarde van een roerende zaak) Woningen eigendom Eigendom Gebruik Totaal opbrengsten (bedragen x € 1.000)

Werkelijk 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 0,0965% 0,0897% 0,0960% 0,2705% 0,2776% 0,2970% 0,2301% 0,2362% 0,2527% 3

Toeristenbelasting Toeristenbelasting heffen we voor het verblijf van personen in onze gemeente die niet in de basisregistratie personen staan ingeschreven. Voor het tarief per overnachting maken we onderscheid tussen een hotel-, een campingovernachting en een overnachting in overige verblijfsvormen. Tarieven (in €) Hotelovernachting Pensionovernachting/overnachting in overige verblijfsvormen Campingovernachting Overnachting in jachthaven per etmaal Totaal opbrengsten (bedragen x € 1.000)

Werkelijk 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 2,29 2,40 2,57 2,29 2,40 2,57 0,82 0,86 0,92 0,82 0,86 0,92 150

239

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

Forensenbelasting Forensenbelasting heffen we van natuurlijke personen die, zonder in de gemeente hun hoofdverblijf te hebben, er gedurende het belastingjaar meer dan negentig malen nachtverblijf houden of meer dan negentig dagen voor hen of hun gezin een gemeubileerde woning beschikbaar houden. Het tarief baseren we op het tarief van 2023, aangepast met het inflatiecorrectie van 7,0%. Tarieven (in €) Woning Totaal opbrengsten (bedragen x € 1.000)

Werkelijk 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 204 214 229 18

Reclamebelasting Reclamebelasting heffen we van openbare aankondigingen, zichtbaar vanaf de openbare weg. In juli 2017 voerden we deze belasting in voor de binnenstad en in juli 2018 voor het industrieterrein in Zaltbommel. Deze belasting heffen we alleen van aankondigingen. De heffingsmaatstaf is afhankelijk van de WOZ-waarde. De opbrengst storten we in een fonds. Tarieven op basis van WOZ-waarde (bedragen in €) voor de binnenstad Minder dan € 75.000 Van € 75.000-€ 150.000 Van € 150.000-€ 350.000 Van € 350.000-€ 500.000 Van € 500.000-€ 700.000 Van € 700.000 of meer Totaal opbrengsten (bedragen x € 1.000) Tarieven op basis van WOZ-waarde (bedragen in €) voor bedrijventerrein Minder dan € 100.000 Van € 100.000-€ 250.000 Van € 250.000-€ 500.000 Van € 500.000-€ 1.000.000 Van € 1.000.000-€ 2.500.000 Van € 2.500.000-€ 5.000.000 Van € 5.000.000-€ 10.000.000 Van € 10.000.000 of meer Totaal opbrengsten (bedragen x € 1.000)

Werkelijk 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 273,00 286,00 306,02 381,00 400,00 428,00 490,00 514,00 549,98 600,00 629,00 673,03 708,00 743,00 795,01 818,00 858,00 918,06 67

Werkelijk 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 129,00 135,00 144,00 322,00 338,00 362,00 644,00 675,00 722,00 966,00 1.013,00 1.084,00 1.287,00 1.351,00 1.446,00 1.931,00 2.026,00 2.168,00 3.433,00 3.601,00 3.853,00 7.725,00 8.103,00 8.670,00 133

143

Hondenbelasting Hondenbelasting heffen we van personen die één of meer honden houden. Door regelmatig controles ter plaatse uit te voeren voorkomen we dat burgers ten onrechte te veel of te weinig hondenbelasting betalen. Het tarief voor 2024 baseren we op het tarief van 2023, aangepast met het inflatiecijfer van 7,0%. Tarieven (in €) Eerste hond Tweede hond Meer dan 2 honden Per kennel Totaal opbrengsten (bedragen x € 1.000)

Werkelijk 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 50,82 53,31 57,04 67,46 70,77 75,72 84,31 88,44 94,63 376,93 395,40 423,08 155

145

152

Precariobelastingen Precariobelasting heffen we voor voorwerpen onder, op of boven voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond voor kabels, leidingen en terrassen. Op 1 juni 2011 voerden we deze belasting in. Vanaf 2022 is het niet meer mogelijk om precariobelasting te heffen op netwerken die nutsbedrijven in, op of boven gemeentegrond exploiteren.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

Tarieven (in €) Kabels, leidingen en buizen per vierkante meter Terras, gebied A per vierkante meter Terras, gebied B per vierkante meter Totaal opbrengsten (bedragen x € 1.000)

Werkelijk 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 3,00 3,10 3,30 57,00 59,50 64,00 21,50 22,50 24,00 6

Parkeerbelastingen Onder de naam parkeerbelastingen heffen we de volgende belastingen: een belasting voor het parkeren van een voertuig op een te bepalen plaats, tijdstip en wijze én een belasting voor een door de gemeente verleende vergunning voor het parkeren van een voertuig op de in die vergunning aangegeven plaats en wijze. Naast de parkeerinkomsten zijn er inkomsten uit parkeerboetes. De opbrengsten van parkeergelden (inclusief vergunningen) vormen een regulerende belasting. We zetten deze belasting in om het parkeergedrag van automobilisten te beïnvloeden. Het nieuwe parkeerbeleid is ingegaan op 1 juli 2023 en leiden tot de volgende tarieven: Tarieven (in €) Zone Oranje Zone Groen Parkeer Kraskaarten voor 4 uur Parkeerboetes 1e vergunning particulieren 2e vergunning particulieren 1e vergunning bedrijven 2e vergunning bedrijven Vergunning arts Zorgvergunningen

Werkelijk 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 1,25 1,34 0,75 0,80 1,50 1,61 66,50 72,50 78,00 88,50 87,00 93,00 130,00 128,00 137,00 285,00 280,00 300,00 421,00 414,00 443,00 307,00 322,00 345,00 68,00 67,00 72,00

Opbrengsten Opbrengst parkeerbelasting (bedragen per € 1.000) Opbrengst parkeerboetes (bedragen per € 1.000) Opbrengst parkeervergunningen (bedragen per € 1.000)

415 114 110

532 122 168

532 122 108

Totaal opbrengsten (bedragen x € 1.000)

639

822

762

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.1.5. Kostendekkendheid leges en heffingen Wij leveren op aanvraag van individuele inwoners een uiteenlopend pakket aan diensten. Door het heffen van leges verhalen we de gemaakte kosten op diegene die de dienst afneemt. De leges mogen maximaal kostendekkend zijn. Dit betekent dat per verordening het totaal van de legesinkomsten niet hoger mag zijn dan het totaal aan toerekenbare kosten. Deze toets geldt op het totaal 'hoofdstuk' van de legesverordening. Beleid kostendekkendheid Ons beleidsuitgangspunt is kostendekkendheid van de leges, waarbij we alle toerekenbare kosten doorberekenen. Hiertoe behoren bijvoorbeeld ook de kosten voor overhead en de toerekenbare BTW. Op deze manier betaalt de aanvrager alle kosten die samenhangen met de dienstverlening, en komen deze kosten niet ten laste van onze algemene middelen. Wij hanteren hierbij het principe ‘de vervuiler betaalt’. Uitgangspunt is dat leges zoveel mogelijk op zichzelf kostendekkend moeten zijn. Binnen de bouwleges is er bijvoorbeeld sprake van een degressief legestarief. Hierdoor betalen grote bouwprojecten een lager percentage over de bouwsom dan kleinere bouwprojecten. Reinigingsheffingen Avri Avri verzorgt de inzameling van afval. Wij rekenen hieraan geen eigen kosten toe, met uitzondering van een bedrag voor zwerfvuil. De mate van kostendekkendheid wordt door Avri geborgd.

Kostendekkendheid afval Lasten per taakveld exclusief mutatie voorziening Baten per taakveld exclusief mutatie voorziening Netto kosten taakveld 7.3 Afval Toegerekende overhead Toegerekende BTW Totaal toegerekende overhead en BTW

2024 3.590.907 3.590.907 57.151 744.906 802.057

Totaal kosten toe te rekenen aan afval 4.392.964 Totaal begrote heffingen Percentage kostendekkendheid

3.946.175 89,8%

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

Rioolheffing Via rioolheffing brengen we de kosten in rekening voor de “inzameling en het transport van huishoudelijk afvalwater en bedrijfsafvalwater, alsmede de zuivering van huishoudelijk afvalwater en de inzameling van afvloeiend hemelwater en de verwerking van het ingezamelde hemelwater, alsmede het treffen van maatregelen teneinde structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken.” Hieronder valt ook de afzonderlijke riolering voor de Glastuinbouw die we via de rioolheffing in rekening brengen. Kostendekkendheid riolering Lasten per taakveld exclusief mutatie voorziening Baten per taakveld exclusief mutatie voorziening Netto kosten taakveld 7.2 Riolering

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/13331221/1