Bijlage 1. Programmabegroting 2024-2027 Zaltbommel
Tekst van het document
Programmabegroting 2024-2027
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
INHOUDSOPGAVE 1. Voorwoord en leeswijzer / 3 1.1. Voorwoord / 3 1.2. Leeswijzer / 4 2. Begroting in vogelvlucht / 5 2.1. Financiële samenvatting / 5 2.2. Septembercirculaire / 7 2.3. Structureel Begrotingssaldo / 8 2.4. Samenstelling van het bestuur / 9 3. Programma's / 10 3.1. Programma Bestuur en burgerzaken / 10 3.2. Programma Veiligheid / 13 3.3. Programma Verkeer, vervoer en waterstaat / 16 3.4. Programma Economie / 19 3.5. Programma Onderwijs / 22 3.6. Programma Sport, cultuur en recreatie / 25 3.7. Programma Sociaal domein / 29 3.8. Programma Volksgezondheid en milieu / 34 3.9. Programma Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing / 39 4. Paragrafen / 43 4.1. Lokale heffingen / 44 4.2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing / 54 4.3. Onderhoud kapitaalgoederen / 61 4.4. Financiering / 66 4.5. Bedrijfsvoering / 70 4.6. Verbonden partijen / 72 4.7. Grondbeleid / 84 4.8. Wet Open Overheid / 91 5. Financiële begroting / 92 5.1. Uitgangspunten Programmabegroting 2024 / 92 5.2. Overzicht baten en lasten / 94 5.3. Incidentele baten en lasten / 97 5.4. Algemene dekkingsmiddelen / 100 5.5. Overhead / 102 5.6. Vennootschapsbelasting / 104 5.7. Onvoorzien / 105 5.8. Geprognosticeerde balans en EMU saldo / 106 5.9. Reserves / 108 5.10. Voorzieningen / 109 5.11. Meerjareninvesteringsoverzicht / 110 Bijlagen / 111 Bijlage 1: Overzicht baten en lasten per taakveld / 111
2
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
1. Voorwoord en leeswijzer 1.1. Voorwoord Beste lezer, Voor u ligt de Programmabegroting 2024. Daarin geven we inhoud aan onze ambitie om verder te bouwen aan onze gemeente. We doen dit voor, en met, onze inwoners, ondernemers, bezoekers en iedereen die Zaltbommel lief heeft. In onze Programmabegroting 2024 kunt u zien hoe het financiële kader voor onze ambities eruitziet. Voor 2024 zijn wij terughoudender dan anders waar het gaat op nieuwe initiatieven. Dit omdat we het uitgangspunt hanteren dat ambities, financiële mogelijkheden en de capaciteit van de ambtelijke organisatie beter op elkaar worden afgestemd. Al met al is sprake van een evenwichtig pakket aan ambities en noodzakelijke uitgaven. We blijven daarbij oog houden voor de grote uitdagingen waar wij als samenleving voor staan. De gemeente Zaltbommel is financieel gezond wat maakt dat wij, samen met onze inwoners, maatschappelijke partners, ondernemers en andere overheden, de uitdagingen aan kunnen. Ons bestuursakkoord draagt de titel ‘Blijven bouwen’. Als college bouwen we verder aan Zaltbommel en haar prachtige dorpen. We benadrukken de identiteit van onze stad en koesteren de schoonheid van de dorpen die onze gemeenschap rijk is. In de Programmabegroting 2024 delen we wat het belangrijkste is in ons beleid.
In elk programma hebben we aandacht voor de laatste ontwikkelingen, voor wat we willen bereiken en wat we daarvoor gaan doen. Zo blijven we koploper op het sociaal domein en focussen we op voldoende woningen voor de inwoners van Zaltbommel. Als college zijn we ambitieus en realistisch. We doen dit samen met onze ambtelijke organisatie, die zich inzet voor uw gemeente. Samen bouwen we aan de toekomst van Zaltbommel! College van burgemeester & wethouders
3
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
1.2. Leeswijzer Uitgangspunten De Programmabegroting 2024 is opgebouwd volgens de uitgangspunten die zijn opgenomen bij de Perspectiefnota 2024. Deze programmabegroting volgt wettelijke voorschriften en is opgebouwd uit de beleidsbegroting en de financiële begroting. De begrotingsprogramma’s en de paragrafen vormen samen de beleidsbegroting. De financiële begroting bestaat uit de uiteenzettingen van de financiële positie (inclusief de toelichting daarop) en uit een overzicht van baten en lasten. Dit noemen we ook wel de autorisatiefunctie. Daar waar in tabellen de bedragen zijn afgerond, wordt in de totaaltelling toch gerekend met de onafgeronde bedragen. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. De programma's De begrotingsprogramma’s zijn het hart van de begroting. In de programma’s geven wij richting aan het te voeren beleid op de verschillende gemeentelijke beleidsterreinen. Ieder programma heeft dezelfde opbouw. De programma’s beschrijven we kort en kernachtig. De going-concernzaken nemen wij hierin niet op. In de begroting gaat het immers om de beantwoording van de navolgende drie vragen: • Wat willen we bereiken? • Wat gaan we ervoor doen? • Wat mag het kosten? Wat willen we bereiken? Als antwoord op de vraag 'Wat willen we bereiken?' geven we aan wat we als hoofddoelstelling van het beleid zien. Het gaat dus om het te bereiken effect.
In de tabellen onder de hoofddoelstelling drukken wij dit effect uit in een indicator. Indicatoren zijn een instrument voor het zichtbaar maken van bepaalde meetbare aspecten van de doelstelling. Hierbij merken we op dat wij als gemeente niet altijd directe invloed hebben op de indicatoren. Wat gaan we ervoor doen? Wij beantwoorden in de programmabegroting de vraag 'Wat gaan we daarvoor doen?'. In dit onderdeel geven wij aan welke concrete acties wij willen ondernemen om het gewenste effect te bereiken. Dit geven wij weer in de operationele doelstellingen en de acties voor 2023. Wat mag het kosten? Tenslotte beantwoorden wij de vraag 'Wat mag het kosten?'. Bij dit onderdeel presenteren wij de baten en lasten per taakveld en het totaal van het hele programma. Algemene Dekkingsmiddelen Dit hoofdstuk staat in het teken van de vraag 'Hoe gaan we het allemaal betalen?'. Paragrafen De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van een aantal financiële aspecten uit de begroting. Bekende voorbeelden van een dergelijk perspectief zijn de lokale heffingen en het onderhoud van de kapitaalgoederen. Elementen van deze aspecten komen voor in meerdere programma’s, maar worden in de paragrafen als geheel beschouwd. De door uw raad vastgelegde beleidsuitgangspunten lichten wij toe. Ook duiden wij relevante ontwikkelingen.
Financiële begroting In de financiële begroting nemen we de bij de Perspectiefnota 2024 vastgestelde uitgangspunten op. Ook vatten wij hier de baten en lasten per programma samen, en presenteren we een overzicht van de incidentele baten en lasten per programma en het overzicht van de reserves en voorzieningen.
4
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
2. Begroting in vogelvlucht Begin juli stelde uw raad de Perspectiefnota 2024 vast. In de perspectiefnota brachten wij accenten op het te voeren beleid aan. In deze financiële samenvatting laten wij de financiële impact van de beleidsaccenten op de begroting zien en brengen wij in beeld hoe wij de dekking van de prioriteiten voor ogen hebben.
2.1. Financiële samenvatting Bij de Perspectiefnota 2024 is voor het jaar 2024 een positief saldo gepresenteerd van € 253.000 als saldo voor de Programmabegroting 2024. In de perspectiefnota zijn de effecten van de beleidsprioriteiten, de Meicirculaire 2023 en effecten van Gemeenschappelijke Regelingen opgenomen. Na het vaststellen van de Perspectiefnota 2024 heeft zich een aantal ontwikkelingen voorgedaan die zijn meegenomen in deze begroting. Dit betreft een aantal autonome ontwikkelingen en de effecten van de Septembercirculaire 2023. In de onderstaande tabel ziet u de financiële impact van deze ontwikkelingen. Bedragen x € 1.000
2024
2025
2026
2027
Begrotingssaldo Programmabegroting 2023
294
295
307
-283
-1.851 1.809
-1.244 1.226
-1.339 1.328
-1.691 2.262
Saldo voor Programmabegroting 2024
253
277
296
287
Totaal autonome ontwikkelingen
42
-25
-18
126
Effect Septembercirculaire 2023
-111
-210
-357
403
0 0
0 0
125 0
0 -500
184
43
45
317
Effecten Bestuursrapportage 2023 Effecten Perspectiefnota 2024
Terugdraaien storting in Algemene reserve Toevoegen aan Beleidsvoornemens Begrotingssaldo 2024-2027
Effecten Bestuursrapportage 2023 De Bestuursrapportage is vastgesteld in de raad van 28 september 2023. Deze heeft een negatief effect op het saldo van € 1.851.000. Effecten Perspectiefnota 2024 De Perspectiefnota 2024 is reeds vastgesteld door uw raad. Hierin zijn de effecten van de beleidsprioriteiten en de Meicirculaire 2023 verwerkt. Het resultaat van deze perspectiefnota heeft een positief effect op het meerjaren begrotingssaldo. Autonome ontwikkelingen Diverse autonome ontwikkelingen hebben geleid tot aanpassingen in de begroting. De voornaamste ontwikkelingen zijn aanpassing salarislasten, declarabele uren en aanpassing van de kapitaallasten. Septembercirculaire 2023 Zie hiervoor een uitgebreide toelichting in hoofdstuk 2.2. Terugdraaien storting in Algemene reserve In de jaren tot en met 2026 is een storting in de Algemene reserve opgenomen. Nu de Septembercirculaire 2023 een negatief effect heeft tot en met 2026 wordt gekozen om de storting gedeeltelijk terug te draaien in 2026. Hierdoor blijft het meerjarig begrotingssaldo alle jaren positief.
5
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Toevoegen aan Beleidsvoornemens De Septembercirculaire 2023 geeft een positief saldo vanaf 2027. Dit biedt ruimte om structureel een bedrag van € 500.000 toe te voegen aan de stelpost Beleidsvoornemens vanaf 2027. Deze stelpost is opgenomen in de begroting ter dekking van kapitaallasten van toekomstige investeringen of structurele exploitatielasten. Begrotingssaldo 2024-2027 Het begrotingssaldo is alle jaren positief en daarmee sluitend.
6
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
2.2. Septembercirculaire De inkomsten uit het gemeentefonds zijn de grootste structurele inkomstenbron van de gemeente. Er verschijnen 3 circulaires per jaar: de Meicirculaire, de Septembercirculaire en de Decembercirculaire. Nu is de Septembercirculaire 2023 verschenen. Die is gebaseerd op de Miljoenennota van het Rijk. De Septembercirculaire verwerken we in onze (meerjaren-)begroting 2024. In de Perspectiefnota 2024 zijn de gegevens uit de Meicirculaire 2023 opgenomen. We vergelijken nu de Septembercirculaire 2023 met de Meicirculaire 2023, die in de Perspectiefnota 2024 is opgenomen. Onder de tabel geven we een toelichting op de afzonderlijke posten en stippen we enkele ontwikkelingen aan. De bedragen voor 2023 verwerken we in de begroting 2023. De bedragen voor 2024 en verder zijn van invloed op ons meerjarenperspectief vanaf 2024. 2023 55.087 54.745 342
2024 58.511 58.189 322
2025 58.612 58.467 145
2026 54.093 54.137 -44
2027 54.456 53.742 714
1. Re-integratie 2. Participatie 3. Bijzondere bijstand en vroegsignalering 4. Loon- en prijsbijstelling Jeugdzorg Totaal taakmutaties
0 44 0 0 44
0 41 47 67 154
0 37 0 39 76
0 35 0 0 35
0 32 0 0 32
5. Achterliggende jaren 6. Aanvulling loon- en prijsindex eigen begroting
-27
0
0
0
0
0 271
-279 -111
-279 -210
-279 -357
-279 403
Septembercirculaire Meicirculaire (zie perspectiefnota) Mutatie gemeentefonds totaal
Vrij besteedbaar Saldo
Algemeen: financieringssystematiek Sinds de Meicirculaire 2022 is het volume deel bevroren tot en met 2025. Vooruitlopend op een nieuwe financieringssystematiek heeft het kabinet eerder al eenmalig € 1 miljard extra beschikbaar gesteld in 2026. Het volumedeel staat hierdoor vast tot en met 2026. Het kabinet heeft in het voorjaar besloten om voor het gemeentefonds de volume-ontwikkeling vanaf 2027 te baseren op de ontwikkeling van (het 8jaarsgemiddelde) van het bruto binnenlands product, waarbij de prijsontwikkeling wel de ontwikkeling in het uitkeringsjaar volgt. Dit is een nieuwe werkwijze, die nu is uitgewerkt in deze circulaire, met daarbij de aantekening dat een besluit hierover nog niet door het parlement is genomen. De Tweede Kamer heeft dit inmiddels controversieel verklaard en dit onderwerp schuift dus door naar een nieuw te vormen kabinet. Toelichting op de taakmutaties 1. Re-integratie Bij de Voorjaarsnota heeft het kabinet besloten om vanaf 2028 het re-integratiebudget voor gemeenten structureel met € 20 miljoen te verlagen. Deze maatregel is onderdeel van de ombuigingen die op de rijksbegroting zijn doorgevoerd. Gemeenten kunnen hierdoor mogelijk minder bijstandsgerechtigden ondersteunen. Deze maatregel is dus niet zichtbaar in dit meerjarenperspectief maar geldt vanaf 2028. Voor Zaltbommel betreft dit een verlaging van € 15.000. 2.
Participatie Bij de voorjaarsnota heeft het kabinet besloten om gemeenten te compenseren voor de verhoging van het wettelijk minimumloon voor medewerkers in de Wet sociale werkvoorziening (Wsw). Dit betreft een meerjarige reeks die wordt toegevoegd aan het Wsw-onderdeel in deze integratie-uitkering. De bedragen in de reeks lopen af met de afbouw van de Wsw. 3. Bijzondere bijstand en vroegsignalering Het kabinet stelt voor de jaren 2022 tot en met 2024 geld beschikbaar om een stapeling van sociale en maatschappelijke problemen als gevolg van de hoge inflatie te voorkomen. In totaal wordt de helft via het gemeentefonds beschikbaar gesteld, verdeeld over 2023 en 2024.
7
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
4. Loon- en prijsbijstelling Jeugdzorg In deze circulaire zijn de gereserveerde middelen vrijgegeven voor de loon- en prijsbijstelling voor jeugdzorg in de jaren 2024 en 2025. Over de Hervormingsagenda Jeugd zijn in deze circulaire geen mededelingen gedaan. 5. Achterliggende jaren Dit betreffen afrekeningen van het gemeentefonds voor de jaren 2021 en 2022 die betrekking hebben op definitief vastgestelde maatstaven en onderlinge verdelingen onder alle gemeenten. 6. Aanvulling loon- en prijsindex eigen begroting We begroten ook de indexeringen van onze eigen begrotingsposten (lonen, externe kosten, en belasting- en legesinkomsten). Hierbij hanteren we in beginsel dezelfde percentages als in de septembercirculaire. Dit bedrag is aanvullend op de bedragen die we in de Perspectiefnota 2024, op basis van de Meicirculaire 2023, hebben opgenomen. De oplopende inflatie is daarvan de oorzaak. Vrij besteedbaar Na verwerken van de taakmutaties op de afzonderlijke budgetten en de ophoging van de stelpost indexering is de rest van het saldo vrij besteedbaar. Voor de jaren 2024 tot en met 2026 een nadelig saldo en vanaf 2027 een voordelig saldo. Daarom muteren we dit op ons begrotingssaldo.
2.3. Structureel Begrotingssaldo De begroting moet structureel en reëel in evenwicht zijn. In onderstaand overzicht wordt het structurele begrotingssaldo gepresenteerd. Hiermee laten we zien in hoeverre de begroting structureel sluitend is. Daarvoor wordt het begrotingssaldo opgeschoond met incidentele baten en lasten (zie hoofdstuk incidentele baten en lasten) die van invloed zijn op het structurele saldo. Bedragen x € 1.000 Saldo baten en lasten voor inzet reserves Toevoeging en onttrekking aan reserves
2024 2.216 -2.033
2025 4.927 -4.885
2026 1.048 -1.003
2027 1.314 -997
Begrotingssaldo na bestemming Saldo incidentele baten en lasten
184 3.875
43 4.664
45 504
317 95
Structureel begrotingssaldo
4.059
4.707
549
411
Het structureel begrotingssaldo wordt berekend door de totale lasten en baten te verminderen met het saldo van de incidentele lasten en baten. Het saldo dat over blijft moet positief zijn (de structurele baten zijn dan groter dan de structurele lasten). Dit geldt voor alle begrotingsjaren van 2024-2027. Het structureel begrotingssaldo geeft inzicht in de financiële mogelijkheden en voorkomt onaangename verrassingen. Daarnaast is het een belangrijk sturingsinstrument voor de toezichthouder, de toezichthouder toetst namelijk of de begroting structureel in evenwicht is. Op basis van de hierboven opgenomen tabel kan worden geconcludeerd dat de Programmabegroting 2024-2027 structureel in evenwicht is.
8
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
2.4. Samenstelling van het bestuur Gemeenteraad De gemeenteraad van de gemeente Zaltbommel telt 21 raadsleden. De zetelverdeling is als volgt: • ZVV 5 zetels • SGP 5 zetels • VVD 3 zetels • ChristenUnie 2 zetels • CDA 1 zetel • PvdA 1 zetel • D66 1 zetel • SP 1 zetel • Groenlinks 1 zetel • BVNL 1 zetel College van burgemeester en wethouders (B&W) Het college van B&W van de gemeente Zaltbommel telt 5 leden: Burgemeester Van Maaren Portefeuille: Integrale handhaving, Communicatie en externe betrekkingen, Mediabeleid, Kabinetszaken, Brandweer, Politie, Externe veiligheid (coördinatie), Handhavingsbeleid, Juridische zaken, Bezwaar- en beroepsprocedures en Veiligheid gaswinning Munnikenland. Wethouder Van Leeuwen Gebiedswethouder: Nederhemert (N-Z en Bern), Poederoijen, Zuilichem en Nieuwaal. Portefeuille: Wonen en volkshuisvesting, Ruimtelijke adaptatie (integrale aanpak), Arbeidsmigratie, Ruimtelijke Ontwikkeling, Grondzaken, Omgevingswet, Cultuurhistorie, Archeologie en Monumenten, Restauratie Bolwerken, Landschap, Beheer openbare ruimte, Natuur en Water. Projectwethouder: Doortrekken Maas-Waalweg Wethouder Zondag Gebiedswethouder: De Vergt, Spellewaard, De Waluwe en Brakel.
Portefeuille: Financiën, Burgerparticipatie/Gebiedsgericht werken, Sport, Regionale samenwerking, Bedrijfsvoering, Personeel & Organisatie, Dienstverlening, Subsidiebeleid, Gemeenteleijke eigendommen / accommodatiebeleid en Avri. Projectwethouder: MFA Brakel Wethouder Bouchtaoui Gebiedswethouder: Bruchem, Kerkwijk, Delwijnen en Aalst. Portefeuille: Arbeidsmarktbeleid / -participatie, Sociale zaken/minimabeleid, Zorg en Welzijn, Veilig thuis, Wmo, Jeugd, Onderwijs, Integratie, Emancipatie, Volksgezondheid, Bibliotheken en Basisvervoer Projectwethouder: Bossche Poort Vacature (voormalige portefeuille Wethouder Posthouwer) De verwachting is dat eind 2023 de positie van wethouder wordt ingevuld. Het is nog onduidelijk of de portefeuilleverdeling hetzelfde blijft of gaat veranderen. Gebiedswethouder: Gameren, Binnenstad en Zaltbommel ten oosten van de A2. Portefeuille: Milieu en Energie, Duurzaamheid, Verkeer, Hoogfrequent spoor, Kunst en Cultuur, Recreatie en Toerisme, Economie, Glastuinbouw, Logistieke Hotspot en PHTB. Projectwethouder: Buitenstad, Fieppaviljoen en Bouw Cultureel Centrum Gemeentesecretaris Abee Gemeentesecretaris en algemeen directeur.
9
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
3. Programma's In de beleidsbegroting geven we per programma antwoord op de drie w-vragen. Vervolgens geven we in de paragrafen een dwarsdoorsnede van een aantal financiële aspecten uit de begroting.
3.1. Programma Bestuur en burgerzaken Onder dit programma vallen de taakvelden Bestuur en Burgerzaken.
Relevante ontwikkelingen Wet dubbele achternaam Vanaf 1 januari 2024 kunt u uw eerste kind als dat op (of na) 1 januari 2024 wordt geboren de achternamen van beide ouders geven. Er mogen niet meer dan twee namen worden gegeven. Deze dubbele achternaam geldt ook voor alle volgende kinderen van dezelfde ouders. Het wordt niet verplicht een dubbele achternaam te kiezen. Overgangsregeling: Als het oudste kind op (of na) 1 januari 2016 is geboren, kunnen ouders gebruik maken van een overgangsregeling. Hierdoor mogen zij vanaf 1 januari 2024 alsnog een dubbele achternaam kiezen voor hun kinderen. Zij moeten samen kiezen welke namen zij doorgeven en in welke volgorde. De gekozen naam geldt voor alle kinderen van diezelfde ouders. Deze overgangsregeling geldt voor 1 jaar. Piek reisdocumenten Vanaf 1 januari 2024 is de paspoortpiek een feit. In 2014 is de geldigheid van 5 jaar naar 10 jaar gegaan. Dit heeft impact op de reisdocument aanvragen de komende jaren. Ten opzichte van 2023 wordt het aantal aanvragen in 2024 verdrievoudigd.
Wat willen we bereiken? • Verdere optimalisatie van de digitale dienstverlening • Basis Registratie Personen (BRP) op orde • Registratie rondom internationale werknemers op orde • Goed verloop van de Europese parlement verkiezingen
Wat gaan we daarvoor doen? Jeugd en Politiek Op 4 juli 2019 is de motie Kinderburgemeester door uw raad aangenomen en werd verzocht de mogelijkheden voor het benoemen van een kinderburgemeester nader uit te werken. De Werkgroep een Goede Raad heeft middels memo Kinderburgermeester de stand van zaken gedeeld met het Presidium op 13 maart 2023. Via de Perspectiefnota 2024 is structureel € 15.000 beschikbaar gesteld voor de pilot Kinderburgemeester (ceremoniële variant) en de voortzetting van het project Democracity. Binnen het programma Jeugd en Politiek gaan we de pilot kinderburgemeester en het programma Democracity als twee verschillende activiteiten behandelen, die gezamenlijk bijdragen aan dezelfde doelen: • Aansluiting burgerschapsonderwijs • Kennismaking met werking van de democratie
25 jaar Zaltbommel Op 1 januari 2024 is de gemeente Zaltbommel jarig en bestaan we 25 jaar. Samen met onze inwoners, ondernemers en collega’s gaan we in 2024 ons jubileum vieren! Dit doen we in de stad en in onze kernen. Er is incidenteel budget beschikbaar gesteld voor vieringsinitiatieven vanuit de samenleving. Ook organiseren we activiteiten om stil te staan bij dit moment.
10
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Doorontwikkelen van onze dienstverlening Voor burgerzaken werken we aan een verdere optimalisatie van de digitale dienstverlening door het aanbieden van nieuwe digitale producten. Aanstaande bruidsparen kunnen inmiddels thuis in ondertrouw, begrafenisondernemers kunnen via e-herkenning aangifte van overlijden doen en ouders kunnen via DigiD aangifte van de geboorte van hun kind doen. Ook is de gemeente Zaltbommel aangesloten bij de Digitaal Aanvragen Rijbewijs (DAR). Uiteraard blijft de mogelijkheid voor inwoners om fysiek naar het gemeentehuis te komen voor deze en andere producten bestaan. In het najaar van 2023 wordt het (deels) plaatsonafhankelijk aanvragen van reisdocumenten geïntroduceerd. Met de paspoortenpiek in het vooruitzicht vanaf 2024 kan dit kortere wachttijden voor aanvragers betekenen. Daarnaast is er vanuit het ministerie een verscherping aangekondigd voor documentaanvragen naar aanleiding van een toename van identiteitsfraude. Mogelijk wordt de pasfoto uitgefaseerd en wordt een pasfoto direct digitaal aan de balie gemaakt met behulp van een camera.
Basis Registratie Personen (BRP) op orde houden BRP inschrijvingen en de kwaliteit hiervan dienen gewaarborgd te blijven. De kwaliteit van de basisregistratie is van belang voor alle overheidsinstanties die hun informatie halen uit de BRP. Aan een inschrijving zijn veel gevolgen gekoppeld. Denk hierbij aan rechten op o.a. de aanvraag van een ID-bewijs waarmee toeslagen aangevraagd kunnen worden en bijvoorbeeld nodig is voor de inschrijving bij een woningbouwcorporatie, wet op inburgering, kiesrecht en de aanvraag van recht op een uitkering. En ook de zorgvraag vanuit inwoners die alleen geboden kan worden als men in de gemeente geregistreerd staat. Meer aanbod op het gebied van digitale dienstverlening betekent een verschuiving in taken, met name op het gebied van controle en handhaving. Waar eerder een inwoner aan de balie komt die zich identificeert aan de hand van een identiteitsbewijs, krijgen we nu steeds meer te maken met inloggen vanuit welke plek dan ook. Met sturing op digitale dienstverlening worden mutaties door de inwoner zelf uitgevoerd. Deze dienen zorgvuldig gecontroleerd te worden en zo nodig gehandhaafd. Door diverse maatschappelijke ontwikkelingen neemt ook de complexiteit van de BRP toe. Dit vraagt meer aandacht qua expertise vanuit onze medewerkers burgerzaken. We blijven investeren in de ontwikkeling van onze medewerkers.
We werken meer samen met andere domeinen op sociaal vlak om de samenhangende problematiek te monitoren en te de-escaleren. Dit vraagt om maatwerkoplossingen. Daarnaast is er een toename in het aantal briefadressen op het gemeentekantoor. Op het gebied van ondermijning wordt ingezet op het signaleren van opvallende situaties. Dit onderwerp heeft aandacht vanuit het ministerie en handvatten hiervoor worden nog aangereikt.
Registratie rondom internationale werknemers op orde houden We onderzoeken samen met de gemeente Maasdriel de mogelijkheden van een nieuw klantvriendelijk en veilig digitaal nachtregister. Verder blijven we actief inzetten op adrescontroles en handhaving. Daarnaast willen we de belangen van een goede registratie beter kenbaar maken onder de internationale werknemers. Hier is vanuit het ministerie ook extra aandacht voor.
Goed verloop van de Europese parlement verkiezingen De Europese parlementsverkiezingen zijn op 6 juni 2024. Deze verkiezingen worden eens per 5 jaar gehouden. De leden van het Europees Parlement worden gekozen door de inwoners van de Europese Unie.
11
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Wat mag het kosten? Programma 1 Bestuur en burgerzaken (bedragen x € 1.000) Lasten Bestuur Burgerzaken Totaal lasten
Werkelijk 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 2.820 1.104
2.076 1.101
2.451 1.260
2.259 1.260
2.259 1.260
2.200 1.260
3.924
3.177
3.711
3.519
3.519
3.460
355 402
0 298
0 393
0 393
0 393
0 393
757 -3.167
298 -2.879
393 -3.318
393 -3.126
393 -3.126
393 -3.067
58
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
-58 -3.225
0 -2.879
0 -3.318
0 -3.126
0 -3.126
0 -3.067
Baten Bestuur Burgerzaken Totaal baten Saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Legesverordening • Besluit burgerlijke stand • Uitvoeringsplan dienstverlening • Visie op werken Betrokken (verbonden) partijen • Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) • Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard (BVEB) • Veiligheidsregio Gelderland Zuid (VRGZ) Beleidsindicatoren Indicator Formatie Bezetting Apparaatskosten Externe inhuur Overhead
12
Eenheid Periode Fte per 1.000 inwoners 2024 Fte per 1.000 inwoners 2023 Kosten per inwoner (€) 2024 Kosten als % van totale loonsom + 2024 totale kosten inhuur externen (€) % van totale lasten 2024
Zaltbommel 4,20 4,84 677,86 6,51
Bron Eigen gegevens Eigen gegevens Eigen begroting Eigen begroting
10,88
Eigen begroting
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
3.2. Programma Veiligheid Onder dit programma vallen de taakvelden Crisisbeheersing & Brandweer, Openbare orde en Veiligheid.
Relevante ontwikkelingen BOA's In de Programmabegroting 2023 zijn extra middelen beschikbaar gesteld voor toezicht en handhaving door middel van uitbreiding van BOA capaciteit. In 2023 is een start gemaakt met de uitbreiding van de capaciteit en de verhoging van kwaliteit. In 2024 wordt hier verdere invulling aan gegeven omdat dit vanwege de krapte op de arbeidsmarkt nog niet voldoende is gerealiseerd. Dit alles draagt bij aan het vergroten van het veiligheidsgevoel van de inwoners van Zaltbommel. Hierbij wordt gestuurd op een betere aansluiting bij de dagelijkse actualiteit.
Wat willen we bereiken? • Door middel van een integrale en gebiedsgerichte aanpak willen we de leefbaarheid en veiligheid verbeteren en criminaliteit en overlast tegenaan. • Wij willen dat onze inwoners veilig zijn en zich veilig voelen. • Wij willen we dat onze inwoners weerbaar zijn tegen verschillende vormen van criminaliteit.
Wat gaan we daarvoor doen? Integrale veiligheid In onze nieuwe kadernota integrale veiligheid 2023-2026 staan vier onderwerpen centraal, te weten: zorg en veiligheid, jeugd, drugs en digitale criminaliteit. Overkoepelend komt het thema ondermijnende criminaliteit terug. We zetten ons op basis van deze kaders in op de genoemde onderwerpen. Dit doen we door lokaal, maar ook regionaal samen te werken met relevante ketenpartners. Zorg en veiligheid: We intensiveren de samenwerking tussen zorg- en veiligheidspartners door een sluitende ketenaanpak. We zetten nog meer in op vroegsignalering. Dit doen we door adequate en vroegtijdige informatiedeling tussen de betrokken partners en het optimaliseren van casus-overleggen. Tevens zetten we in op preventie en op voorlichting voor inwoners en/of specifieke doelgroepen. Jeugd: Door een integrale (gebiedsgerichte) aanpak, met een goede verbinding tussen het sociaal –en veiligheidsdomein, pakken we deze problematiek aan. De focus ligt op preventie, met daarnaast aandacht voor zorg en repressie. Drugs: We zetten preventief in op bewustwording rondom de gevaren en risico’s van drugs. Daarnaast werken we nauw samen met de ketenpartners om de georganiseerde criminaliteit waar drugscriminaliteit onderdeel van uitmaakt aan te pakken. Samenwerking op het gebied van een bestuursrechtelijke en strafrechtelijke aanpak is hierbij van groot belang.
Met een integrale aanpak bieden we een vuist tegen georganiseerde criminaliteit. Digitale criminaliteit: Digitale criminaliteit neemt toe en heeft een grote invloed op de samenleving, aangezien de samenleving nog steeds meer digitaliseert. Digitalisering biedt veel mogelijkheden en kansen, maar brengt ook veiligheidsrisico’s met zich mee voor onze inwoners, ondernemers en voor onze interne organisatie. De digitale weerbaarheid moet worden vergroot. In de aanpak van digitale veiligheid zetten we in op het vergroten van de bewustwording rondom het thema, het verhogen van de meldingsbereidheid en het opwerpen van barrières voor (potentiële) daders. Ondermijnende criminaliteit: Het doel voor de komende jaren is het vergroten van de weerbaarheid van de samenleving en de overheid tegen criminaliteit met een ondermijnend effect op de samenleving. Daarnaast grijpen we integraal in op bestaande vormen van ondermijnende criminaliteit, door concrete zaken gezamenlijk op te pakken met onze ketenpartners en de criminaliteit (zichtbaar) te doen stoppen.
13
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Activiteiten jaarwisseling We ondersteunen activiteiten en evenementen in de aanloop naar en tijdens de jaarwisseling financieel door een subsidieregeling. Het doel is om de veiligheidsproblemen en overlast rondom de jaarwisseling af te laten nemen. Daarnaast realiseren we een verdere afname door een integrale aanpak met betrokken partners zoals politie, boa's, brandweer en jongerenwerk.
Crisisbeheersing De Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) is onze partner in de fysieke veiligheid op de terreinen van ambulancezorg, brandweer, meldkamer en de voorbereiding en bestrijding van rampen en crisis. Deze dienstverlening is in beweging. Allerlei maatschappelijke ontwikkelingen zorgen dat de fysieke en sociale veiligheid steeds meer met elkaar te maken hebben, zoals de vergroting van de eigen verantwoordelijkheid van onze inwoners, de toename van de afhankelijkheid van digitalisering, de stijging van het aantal verminderd zelfredzamen, de toename van complexe vraagstukken en de voorbereiding op nieuwe risico's als terrorisme en cybercrime. Het beheren en ontwikkelen van de crisisorganisatie vormt de kern van de sector. De komende jaren wordt er verder geïnvesteerd op landelijke ontwikkelingen naar aanleiding van de nieuwe wet crisisbeheersing en brandweerzorg. Dit wil zeggen een betere voorbereiding op toekomstige (langdurige) rampen en crisis en meer uitvoeringscapaciteit. Ook wordt ingezet op een betere bovenregionale samenwerking en informatiemanagement. Hiervoor worden de extra brede doeluitkering rampenbestrijding middelen ingezet.
Handhaving alcoholbeleid In 2024 wordt naast controle bij de reguliere horecaondernemers extra ingezet op de handhaving van de alcoholwet bij cafetaria’s waarbij we de controle richten op de alcoholverstrekkers. Dit omdat uit onderzoek (naleefonderzoek 2022) is gebleken dat het naleefgedrag alcoholverstrekking (aan 18-minners) bij cafetaria’s niet goed scoort. Ook wordt in 2024 in gesprek gegaan met Iriszorg en organisatoren van tentfeesten over de alcoholverstrekking en het gebruik.
Handhaving nachtregister We voeren controles uit op het bijhouden van het nachtregister. Wanneer sprake is van een overtreding wordt een sanctie bepaald.
Handhaving huisvesting internationale werknemers We blijven inzetten op de handhaving van situaties die in strijd zijn met het beleid huisvesting Internationale werknemers. Dit doen wij waar mogelijk door middel van legalisatie dmv een (tijdelijke) omgevingsvergunning. Als legalisatie niet mogelijk blijkt wordt een handhavingstraject opgestart. Daarnaast blijven wij inzetten op een duurzaam woon- en leefklimaat door middel van de verhuurdersvergunning. De verhuurdersvergunning wordt ook ingezet als instrument om op te kunnen treden tegen overlast. Tevens wordt gestart met de hercontrole op tijdelijke vergunningen in 2024.
14
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Wat mag het kosten? Programma 2 Veiligheid (bedragen x € 1.000) Lasten Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Totaal lasten
Werkelijk 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027
Baten Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Totaal baten Saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat
2.327
2.367
2.610
2.619
2.628
2.637
1.335
1.575
1.650
1.640
1.639
1.638
3.662
3.942
4.261
4.260
4.267
4.276
4
0
0
0
0
0
115
14
11
11
11
11
119 -3.543
14 -3.928
11 -4.250
11 -4.248
11 -4.256
11 -4.264
200
0
0
0
0
0
0
0
2
2
2
2
-200 -3.743
0 -3.928
2 -4.248
2 -4.247
2 -4.254
2 -4.263
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Integraal veiligheidsplan 2023 -2026 • Beleidsregel Bestuurlijke handhaving artikel 13b Opiumwet • Algemene Plaatselijke Verordening (APV) Zaltbommel 2023 • Regionaal Crisisplan • Evenementenbeleid (2020-2024) • Bibob-beleid (2020) • Standplaatsenbeleid (2021-2025) • Vergunningen Toezicht en Handhavingsbeleid (VTH) 2022-2025 • Beleid huisvesting arbeidsmigranten gemeente Zaltbommel 2019 (wijziging 2022) Betrokken (verbonden) partijen • Veiligheidsregio Gelderland-Zuid • Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) • Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN) • Avri Toezicht & Handhaving • Politie • Openbaar Ministerie Beleidsindicatoren Indicator Verwijzingen Halt Winkeldiefstallen Geweldsmisdrijven Diefstallen uit woning Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)
15
Eenheid Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners
Periode 2022 2022 2022 2022 2022
Zaltbommel 9,0 1,7 3,3 0,8 4,2
Bron Bureau Halt CBS CBS CBS CBS
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
3.3. Programma Verkeer, vervoer en waterstaat Onder dit programma vallen de taakvelden Verkeer & Vervoer, Parkeren, Havens en Openbaar vervoer.
Relevante ontwikkelingen Wegbeheer Het wegennet van Zaltbommel ligt er goed bij. Veiligheid, goede doorstroming en inspelen op verkeers- en reizigersaanbod zijn bepalend voor onze prioriteiten. Belangrijke verkeersstromen worden zoveel mogelijk buiten de woonkernen geleid om woongenot en veiligheid te versterken. Elke drie jaar laten wij onze wegen inspecteren. in 2023 is de laatste inspectieronde afgerond. Vergeleken met de resultaten van 2020 zijn we goed vooruitgegaan op de kwaliteit van onze wegen. Dit komt zowel door het projectmatig groot onderhoud op veel plaatsen, maar ook door gericht lokaal onderhoud. Veren De exploitaties van de veren (Brakel-Herwijnen, Aalst-Veen en Bergsche Maasveren) staan onder stevige financiële druk. De veren binnen de gemeentegrenzen van Zaltbommel zijn van groot belang voor de leefbaarheid van de streek, de mobiliteit (schoolgaande jeugd, werkverkeer) en voor recreatie en toerisme. Het Verenfonds van de Provincie Gelderland, en daarmee subsidie voor de onrendabele exploitatie van de veren, staat op dit moment ter discussie. Het is nog maar de vraag of er in 2024 nog een bijdrage vanuit de provincie wordt geleverd. Verbreding A2 De beoogde verbreding van de A2 is uitgesteld voor onbepaalde tijd.
Samen met het Rijk en de regio werken we aan een pakket maatregelen om de effecten van het uitstel zo minimaal mogelijk te houden en de bereikbaarheid optimaal. Dit doen we door deel te nemen aan de ontwerptafel waar we kijken naar ruimtelijke maatregelen en effecten rondom de A2.
Wat willen we bereiken? • Ondersteuning van de sociale en economische functies in de gemeente. • Een optimale bereikbaarheid van Zaltbommel met behoud van leefbaarheid en veiligheid. • Realisatie van de in het Uitvoeringsplan Mobiliteit genoemde projecten.
Wat gaan we daarvoor doen? Herinrichting Steenweg De Steenweg tussen de watertoren en de Gamerschedijk is aan groot asfaltonderhoud toe. We combineren dit waar mogelijk met verbetering van de verkeersveiligheid en verlaging van de geluidsoverlast en inrichting in afstemming met de maatregelen van het GVVP. We stemmen dit af met de plannen in het kader van de Buitenstad. Bij de herinrichting overleggen we met een klankbordgroep van de bewoners, waarbij we niet uit het oog verliezen dat de weg een hoofdontsluiting is en blijft. Voor de kruising met de Beersteeg hebben we een aparte klankbordgroep met bewoners van de Beersteeg/Pieterswiel en nabije omgeving. De herinrichting van de Steenweg komt in 2024 tot uitvoering. Hierbij is ook aandacht voor een veilige oversteek van voetgangers en fietsers bij de kruising Gamerschedijk en Steenweg.
Uitvoeringsplan Mobiliteit In 2023 is het uitvoeringsprogramma van het GVVP samengevoegd met het Masterplan Fietspaden 3.0 tot het Uitvoeringsplan Mobiliteit. Vanuit het Uitvoeringsplan Mobiliteit gaan wij in 2024 het volgende uitvoeren. Bij 17 schoollocaties in de gemeente wordt de herkenbaarheid van de schoolingangen verbeterd door het nemen van fysieke maatregelen. In 2023 zijn hiervoor plannen gerealiseerd die in 2024 worden uitgevoerd. Een aantal wegen buiten de bebouwde kom waar momenteel 80 km/h mag worden gereden wordt afgewaardeerd naar een 60 km/h uur weg. Dit wordt samengebracht in een 60-zone. Hiermee willen wij de verkeersveiligheid in het buitengebied van onze gemeente vergroten. Door het doortrekken van de MaasWaalweg kunnen de omliggende wegen aangepast worden. Daarom worden in Delwijnen de Delwijnensestraat
16
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
en Delwijnensekade, thans 50 km/h, ingericht als 30 km zone. De rest van de Delwijnensestraat, de Zietfortseweg en de Riemerstraat, die nu een maximumsnelheid hebben van 80 km/h, worden ingericht als 60 km/h wegen. De inrichting van de Eendenkade als 60 km/h wordt afgerond. In Gameren wordt de Ouwelsestraat tussen de Pr. Margrietstraat en de Jan van Steenbergenstraat met verschillende zijstraten ingericht als 30 km/h zone, aansluiten op de geplande rioolwerkzaamheden.
Walstroomvoorziening De realisatie van de walstroomvoorziening is afhankelijk van beschikbaarheid van capaciteit van Liander. Deze was in 2023 niet beschikbaar waardoor het opschuift naar 2024 met daarbij de kanttekening dat ook dan niet zeker is of er wel capaciteit beschikbaar komt vanuit Liander.
Openbaar vervoer Om het huidige niveau van openbaar vervoer in stand te houden en het aantal treinbewegingen van en naar Zaltbommel te verhogen zijn we afhankelijk van derde partijen. De provincie is concessiebeheerder voor de busdiensten, in regio Rivierenland trekken we gezamenlijk op en blijven wij betrokken bij de ontwikkelingen. Via de regio en in diverse rechtstreekse contacten met de provincie benadrukken wij continu het belang van goed, frequent openbaar vervoer. Via de regio kijken we gezamenlijk naar mogelijke alternatieven om de bereikbaarheid van de dorpen op peil te houden.
17
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Wat mag het kosten? Programma 3 Verkeer en vervoer (bedragen x € 1.000) Lasten
Werkelijk 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027
Verkeer en vervoer Parkeren Recreatieve havens Economische havens en waterwegen Openbaar vervoer Totaal lasten
5.966 236 85
4.850 208 98
5.169 161 96
5.121 150 95
5.114 150 95
5.160 151 97
32
60
60
60
60
60
926
924
895
894
893
892
7.245
6.140
6.381
6.321
6.312
6.360
1.465 -3 10
549 -84 21
399 0 23
399 0 23
399 0 23
399 0 23
133
80
80
80
80
80
Baten Verkeer en vervoer Parkeren Recreatieve havens Economische havens en waterwegen Openbaar vervoer Totaal baten Saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat
747
646
645
644
644
644
2.352 -4.893
1.212 -4.928
1.147 -5.234
1.146 -5.175
1.146 -5.166
1.146 -5.214
2.089
0
0
0
0
0
1.926
345
533
552
552
552
-163 -5.056
345 -4.583
533 -4.701
552 -4.623
552 -4.614
552 -4.662
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Kwaliteitsambitie openbare ruimte (2012) • Wegenbeheerplan (2023-2026) • Beheerplan openbare verlichting (2020-2025) • Masterplan Fietspaden 3.0 (2021) • Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP 2020-2025) • Uitvoeringsplan Mobiliteit Betrokken (verbonden) partijen • Bergsche Maasveren • Regiotaxi • Arriva • Provincie Gelderland • Provincie Noord-Brabant Beleidsindicatoren Niet van toepassing bij dit programma.
18
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
3.4. Programma Economie Onder dit programma vallen de taakvelden Economische ontwikkeling, Fysieke bedrijfsinfrastructuur, Bedrijvenloket & Bedrijfsregelingen en Economische promotie.
Relevante ontwikkelingen Economische groei Het BBP in Nederland groeide in 2021 met 4,8% en in 2022 met 4,5%. De bedrijfstakken handel, vervoer en horeca, de bedrijfstak zakelijke dienstverlening en de bedrijfstak cultuur, sport, recreatie en overige diensten hadden de grootste bijdrage aan de groei. In 2023 zagen wij echter een sterke afname van de groei naar 0,8% in 2023. De groei zakt voornamelijk door krapte op de arbeidsmarkt en een nog steeds hoge inflatie. Enige afkoeling van de economie is niet schadelijk, zelfs gewenst. Een recessie wordt door De Nederlandse Bank vooralsnog echter niet voorzien. Aanhoudende schaarste aan bedrijventerreinen Zaltbommel heeft nagenoeg geen uitgeefbare bedrijventerreinen meer voor uitbreiding van bestaande bedrijven of vestiging van nieuwe bedrijven. Het Regionaal Programma Werklocaties laat vanuit onderzoek een constante hoge behoefte aan bedrijventerreinen zien voor de komende jaren. Dit beeld wordt verder ondersteund door de aanhoudende vraag naar bedrijfsgrond vanuit vele ondernemers, zowel kleine als grote MKB-bedrijven. Forse Prijsstijgingen en capaciteitstekorten energienet De afgelopen periode laat een forse stijging van de inkoopprijs van gas en stroom zien die door energieleveranciers wordt doorberekend aan consumenten.
Daarnaast kampt het elektriciteitsnet in Nederland (en de Bommelerwaard) met tekorten aan netwerkcapaciteit waardoor de energieleveranciers momenteel niet kunnen voldoen aan de vraag. Daardoor kunnen zwaardere en/of nieuwe aansluitingen op het elektriciteitsnet veelal niet op korte termijn worden gerealiseerd. Dit heeft gevolgen voor het vestigingsklimaat van onze huidige en toekomstige ondernemers en stelt ons voor nieuwe uitdagingen (inclusief kansen en bedreigingen). Krapte op de arbeidsmarkt Het is moeilijker dan ooit tevoren voor werkgevers in Nederland om personeel te vinden. Het UWV geeft aan dat er inmiddels spraken is van een zeer krappe arbeidsmarkt waarbij per werkzoekende momenteel ruim vier openstaande vacatures staan. Dit heeft gevolgen voor het huidig en toekomstig functioneren van de economie. De arbeidskrapte is het meest nijpend bij technische en ICT beroepen.
Wat willen we bereiken? • De strategische ligging en voorzieningen van Zaltbommel optimaal blijven inzetten. • Toekomstbestendig omgaan met huidige en nieuwe ruimte voor bedrijvigheid. • Versterken van onze binnenstad. • Versterken arbeidsmarkt en onderwijs.
Wat gaan we daarvoor doen? Hanzestad In 2022 hebben wij het predicaat Hanzestad verkregen. Hanzestad heeft een grote aantrekkingskracht voor nationale maar ook internationale (Duitse en Belgische) toeristen. We staan nu nog aan het begin van het op de kaart zetten van Zaltbommel als Hanzestad. Hiervoor is een extern marketing en communicatiebureau ingehuurd om het plan van aanpak te schrijven en daar uitvoering aan te geven. Daarnaast is de projectgroep ingesteld. Na vaststelling van het plan van aanpak starten we met de uitvoering. Ook willen we onderzoeken hoe we samen met Maasbommel en Tiel een groter gebied op de kaart kunnen zetten. Voor de samenwerking met Maasbommel en Tiel zijn de eerste stappen gezet. Zie het voorbeeld van de Hanzesteden gelegen aan de IJssel. Door de steden met elkaar te verbinden en gezamenlijke activiteiten / fietsroutes etc. te organiseren kweken we een grotere bekendheid.
19
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Vergroenen en verduurzamen Wildeman In 2024 werken we samen met de bedrijven en het parkmanagement van de Wildeman aan de vergroening van het bedrijventerrein de Wildeman. Hiervoor hebben we in 2023 een subsidieaanvraag gedaan bij de provincie voor een tweetal plannen: pluktuin en een waterrijk.
Verhogen organisatiegraad Het is steeds belangrijker dat ondernemers samen meer organiserend vermogen of organisatiegraad hebben. Denk hierbij aan Parkmanagement of een Ondernemersfonds; voor zowel de bedrijventerreinen als de binnenstad. De kracht van de samenwerking is inmiddels zichtbaar op het gebied van duurzaamheid (bijv. energietransitie, biodiversiteit, arbeid & onderwijs), innovatie, veiligheid (bijv. Keurmerk Veilig Ondernemen, cameratoezicht, ondermijning) en digitalisering. De Wildeman heeft vanuit hun collectieve parkmanagement vereniging de Energiecoöperatie Bedrijventerreinen Zaltbommel opgericht. Inmiddels is de Stichting Ondernemersfonds Bedrijventerreinen Zaltbommel ook actief betrokken bij de energiecoöperatie. Alle overige bedrijventerreinen in de gemeente Zaltbommel mogen hierbij aansluiten om hun ambities op het gebied van duurzaamheid en veiligheid verder invulling te geven. We blijven dan ook inzetten op het ondersteunen van de reeds opererende samenwerkingsverbanden (binnenstad Zaltbommel, buurtcentra, bedrijventerreinen en de glastuinbouw) en het creëren van draagvlak bij ondernemers waar nog geen collectief actief is (o.a. de bedrijventerreinen van Gameren, Nederhemert en Aalst). Voor de binnenstad is de afgelopen jaren gebleken dat de bijdrage van de binnenstadmanager van grote waarde is.
De inzet van en samenwerking met de binnenstadmanager wordt dan ook voortgezet. De binnenstadmanager heeft een programma opgesteld om uit te voeren. Voor de uitvoering van dit programma is structureel ongeveer € 35.000 beschikbaar. Ook wordt ingezet op het verbinden van de onderwijsinstellingen en ondernemers(verenigingen) in Zaltbommel en omgeving. Een goede samenwerking tussen het bedrijfsleven en de onderwijsinstellingen draagt bij aan het verbinden van het aanbod en de vraag naar opleidingen van (toekomstige) medewerkers en collega ondernemers. Het vergroot de kennisoverdracht, creëert meer mogelijkheden voor stageplekken en leerwerkplekken en enthousiasmeert leerlingen voor techniek en ondernemerschap.
Economische promotie Er wordt vanuit de streekmarketing gewerkt met een streekplan 2024. Focuspunten in dit streekplan zijn de thema's Vestingdriehoek, Waalzinnig/Hanzestad Zaltbommel, streekproducten en Bommelse verhalen. Vanuit het Binnenstadsfonds wordt er gewerkt vanuit een Waalzinnig programma in samenwerking met de gemeente. Dit programma bevat activiteiten om de binnenstad te verbeteren en te verstevigen, geregisseerd door een binnenstadmanager. Dit programma past niet binnen het beschikbaar gestelde budget van 2024. Wij komen voor de uitvoering van dit programma terug bij de gemeenteraad.
Opstellen strategische visies en actieplan (vrijetijds)economie Voor het behoud en de groei van de lokale economie is ruimte om te ondernemen een vereiste. Maar ruimte is schaars. Om de juiste keuzes te kunnen maken is een leidraad, een stip op de horizon nodig. Daarom stellen wij een economische visie met uitvoeringsprogramma op. Dit doen wij uiteraard samen met de ondernemers(verenigingen), inwoners en andere stakeholders. Belangrijke aandachtspunten in deze visie zullen o.a. de bedrijventerreinen, de binnenstad, organisatiegraad en verbinding met het onderwijs zijn. In 2024 wordt de visie afgerond. Om te zorgen dat toerisme bijdraagt aan het in stand houden van het voorzieningenniveau, zonder dat dit ten koste gaat van de leefbaarheid, werken wij aan een visie Recreatie & Toerisme. Een stip op de horizon om de kwaliteitstoerist naar de Bommelerwaard te lokken. Er wordt ingezet op vitale verblijfsrecreatie, het uitdragen van de Bommelerwaard, aantrekkelijke en gevarieerde routenetwerken en het verstevigen van onze parels. Deze visie stellen wij als gemeente Zaltbommel zelf op.
20
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Wat mag het kosten? Programma 4 Economie (bedragen x € 1.000) Lasten Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie Totaal lasten
Werkelijk 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 337
342
315
315
315
315
-1.408
7.895
2.540
1.287
935
860
104
121
146
131
131
131
370
360
428
328
327
330
-597
8.718
3.430
2.061
1.708
1.635
52
34
34
34
34
34
113
10.373
3.516
2.638
2.565
2.933
21
24
24
24
24
24
Baten Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie Totaal baten Saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat
300
371
371
371
371
371
486 1.083
10.802 2.084
3.944 514
3.067 1.006
2.994 1.286
3.362 1.726
1.579
2.478
976
1.352
1.630
2.074
134
7
29
29
29
29
-1.445 -362
-2.471 -388
-946 -432
-1.322 -316
-1.601 -315
-2.044 -318
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Visie Vrijetijdseconomie 2015-2020 • Regionaal Programma Werklocaties 2023 • Afsprakenkader Regionale Samenwerking bedrijventerreinen Regio Rivierenland (2013) • Regionale Detailhandelsvisie (2014) Betrokken (verbonden) partijen • Regio Rivierenland • Logistieke Hotspot Rivierenland • Stichting Streekmarketing Bommelerwaard • Bureau Toerisme Rivierenland (BTR) Beleidsindicatoren Indicator Functiemenging Vestigingen (van bedrijven)
21
Eenheid % Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar
Periode 2022 2022
Zaltbommel 57,6 180,6
Bron LISA LISA
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
3.5. Programma Onderwijs Onder dit programma vallen de taakvelden Openbaar basisonderwijs, Onderwijshuisvesting en Onderwijsbeleid & leerlingzaken.
Relevante ontwikkelingen Aanpassing wetgeving onderwijshuisvesting De VNG heeft samen met de koepelorganisaties PO-Raad en VO-Raad een advies tot wijziging van de onderwijswetgeving ingediend, waaronder het toevoegen van renovatie als alternatief voor nieuwbouw. In het advies van de VNG, PO-raad en VO-raad wordt het uitgangspunt gehanteerd dat renovatie dient te worden beschouwd als een volwaardig alternatief voor nieuwbouw, om de levensduur van schoolgebouwen met ten minste 25 jaar te verlengen waarbij het gebouw (weer) voldoet aan de functionele eisen en kwaliteitseisen. Hierbij zijn ook de wettelijke eisen van toepassing en de ambities van nieuwbouw worden zo veel mogelijk benaderd. Met deze ontwikkeling is in het Integraal Huisvestingsplan 2023-2037 (IHP) reeds rekening gehouden. De wetgeving lijkt per 2024 te worden ingevoerd. Herziening bekostiging bewegingsonderwijs Vanaf 2023 is de Brede regeling Combinatiefuncties opgegaan in de Brede SPUK GALA/Sportakkoord. Hierin is opgenomen dat de bekostiging van de bevoegde vak- of groepsleerkracht bewegingsonderwijs (volledig) vanuit onderwijs gefinancierd moet gaan worden. Er is een afbouwregeling afgesproken en vanaf 2027 gaat er geen overheidsgeld meer naar de groepsleerkracht bewegingsonderwijs, tenzij tussentijds anders besloten wordt.
Wat willen we bereiken? • Het waarborgen van de continuïteit van het openbaar onderwijs en de handhaving van het specifieke karakter van het openbaar onderwijs. Conform artikel 23 lid 41 van de Grondwet dient in elke gemeente voldoende openbaar primair onderwijs te zijn (met voldoende wordt bedoeld als de inwoners erom vragen en binnen een straal van 10 kilometer). • Het zorgen voor adequate en voldoende huisvesting voor onderwijsinstellingen in Zaltbommel die aansluit op de actuele behoefte. • Wij bieden ieder kind optimale kansen om veilig, gezond en met veel plezier op te groeien en talent te ontwikkelen in Zaltbommel.
Wat gaan we daarvoor doen? Onderzoek schoolkeuze ouders Voor de ontwikkeling van kinderen is het goed als kinderen met verschillende achtergronden elkaar ontmoeten, samen naar school- en de kinderopvang gaan. Dit draagt (positief) bij aan de ontwikkeling van hun identiteit, welbevinden en het gevoel van ‘erbij horen’. Dit zorgt ervoor dat alle kinderen in de toekomst deel kunnen nemen als actieve burgers aan de samenleving. Beleid maken we in verbinding met onze inwoners en daarom doen we kwalitatief onderzoek naar de beweegredenen van ouders met kinderen van 2-4 jaar binnen gemeente Zaltbommel ten aanzien van de schoolkeuze voor hun kinderen en de behoefte aan een evenwichtige afspiegeling van de samenleving in de leerlingenpopulatie. Het beeld dat het kwalitatieve ouderonderzoek oplevert zal richting geven om samen te werken aan een inclusief, kindgericht klimaat, betrokkenheid van ouders en een sterke verbinding tussen de wereld van kinderen thuis en de school/kinderopvang. We stimuleren de ontmoeting tussen kinderen met verschillende achtergronden.
22
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Vervangende huisvesting basisschool Nederhemert We verwachten in 2024 duidelijkheid te hebben over de locatie voor de nieuwbouw van de school in Nederhemert. In 2024 wordt een programma van eisen en wensen opgesteld, een voorlopig en definitief ontwerp opgesteld en een aanbestedingsprocedure voor de bouw gevolgd.
Renovatie/verduurzaming basisschool Gameren In de meerjarenbegroting van de gemeente is conform het Integraal Huisvestingsplan (IHP) rekening gehouden met de investering die nodig is voor vervangende huisvesting van de basisschool te Gameren in 2025. In 2023 zijn (voorbereidende) onderzoeken gestart, waarvan de resultaten in 2024 worden verwacht. Wij verwachten dat eind 2024 een besluit genomen kan worden over renovatie/verduurzaming met eventueel een nieuwe gymzaal, een voorschoollokaal en de vraag hoe om te gaan met de huidige schoolwoning.
Wat mag het kosten? Programma 5 Onderwijs (bedragen x € 1.000) Lasten Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken Totaal lasten
Werkelijk 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 218 2.781
258 2.814
309 2.784
237 3.129
237 3.614
237 3.630
1.648
1.031
1.075
1.075
1.075
1.075
4.647
4.104
4.168
4.441
4.926
4.942
0 370
0 378
0 323
0 323
0 323
0 323
711
97
90
33
33
33
1.081 -3.566
475 -3.629
413 -3.755
356 -4.085
356 -4.570
356 -4.586
89
66
66
66
66
66
29
46
46
46
46
46
-60 -3.626
-19 -3.648
-19 -3.774
-19 -4.104
-19 -4.589
-19 -4.605
Baten Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken Totaal baten Saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat
23
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Integraal huisvestingsplan onderwijs gemeenten Zaltbommel en Maasdriel 2022-2037 • Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Zaltbommel 2015 • Verordening overleg lokaal onderwijsbeleid Zaltbommel 2012 • Verordening materiële en financiële gelijkstelling onderwijs gemeente Zaltbommel 2014 • Verordening leerlingenvervoer gemeente Zaltbommel 2023 • Verordening peutertoeslag gemeente Zaltbommel 2020 • Lokaal Educatieve Agenda 2022 • Beleidsregel bekostiging lokalen bewegingsonderwijs gemeente Zaltbommel 2018 • Ondersteuningsplan 2022-2026 samenwerkingsverband De Meierij PO • Ondersteuningsplan 2023-2027 samenwerkingsverband De Meierij VO • Leerhuis Zaltbommel 2019 Betrokken (verbonden) partijen • Samenwerkingsverband de Meierij PO en VO (passend onderwijs) • Regio Rivierenland (VSV en leerplicht) • GGD Gelderland Zuid (toezicht en lichte handhaving kinderopvang) • Scholen in de gemeente Zaltbommel • Stichting brede scholen Zaltbommel • Gemeente Maasdriel • ROC Rivor • Stichting Kompas • Bibliotheek Rivierenland Beleidsindicatoren Indicator Absoluut verzuim Relatief verzuim Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)
24
Eenheid Aantal per 1.000 leerlingen Aantal per 1.000 leerlingen % deelnemers aan het VO en MBO onderwijs
Periode 2022 2022 2021
Zaltbommel 6,7 19,0 1,8
Bron DUO DUO Ingrado
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
3.6. Programma Sport, cultuur en recreatie Onder dit programma vallen de taakvelden Sportbeleid & Activering, Sportaccommodaties, Cultuur, Musea, Cultureel erfgoed, Media, Openbaar groen en Recreatie.
Relevante ontwikkelingen Aanbesteding exploitatie binnensportaccommodaties De lopende exploitatieovereenkomst voor binnensportaccommodaties loopt af en wordt opnieuw aanbesteed. Hierbij wordt ook de nieuwe overeenkomst voor de Sportwaard betrokken. Cultuurvisie en -cluster Er is een nieuw cultuurbeleid vastgesteld waarin de gemeentelijke ambities zijn opgenomen. Hiervoor is een uitvoeringsprogramma in ontwikkeling. Hierbij wordt aangesloten op de ontwikkeling van een nieuwe voorziening voor de Poorterij en de invulling van de St. Maartenskerk. Daarbij wordt een rol bedeeld voor het Cultuurcluster. Gezond en Actief Leven Akkoord Het vernieuwde Sportakkoord is opgenomen in het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Dit wordt nader toegelicht in het programma Volksgezondheid en milieu.
Wat willen we bereiken? • Inwoners de mogelijkheid bieden om met plezier te sporten en te bewegen in een veilige en gezonde omgeving. • Culturele voorzieningen in stand houden en uitbreiden waar nodig. • Behoud en verduurzamen bestaande voorzieningen waaronder ook groen, speeltuinen en dorpshuizen. • Met kunst en cultuur vergroten we de leefbaarheid en lokale verbinding en stimuleren we ontmoeting. Dit heeft een positief effect op het tegengaan van eenzaamheid. • Met kunst en cultuur dragen we bij aan een aantrekkelijk leef- en vestigingsklimaat. • Door kunst en cultuur willen we talenten en creativiteit van inwoners aanboren en innovatie tot bloei laten komen.
Wat gaan we daarvoor doen? Kunst en cultuur Het nieuwe kunst- en cultuurbeleid wordt verder geïmplementeerd middels een uitvoeringsplan. Hierin is ook een rol voor het Cultuurcluster om het (sociaal) culturele leven in de gemeente te bevorderen.
Fiep Paviljoen Voor het inrichten van een permanente tentoonstelling rondom het werk van Fiep Westendorp wordt een paviljoen gerealiseerd naast het Stadskasteel. De invulling en het ontwerp van het plan heeft vertraging opgelopen. Voor de realisatie is een gemeentelijke bijdrage beschikbaar gesteld, die in afwachting van de definitieve invulling beschikbaar blijft.
Klompenpaden In de Bommelerwaard wordt hard gewerkt aan een dekkend klompenpadennetwerk. Dit is een populair wandelproduct voor inwoners en bezoekers die willen genieten van ons prachtig agrarisch landschap. In 2023 is het Klompenpad in Aalst opgeleverd. Tevens start het nieuwe project voor Klompenpad Kerkwijk. De teller staat in 2023 op 6 Klompenpaden met een 7e in ontwikkeling die in 2024 wordt opgeleverd.
Openbaar groen en recreatie In 2024 zetten we in op een verdergaande digitalisering van beschikbare informatie met betrekking tot ons areaalbestand groen in relatie tot het onderhoudsregime op het door de gemeente Zaltbommel gewenste kwaliteitsniveau. Daarnaast willen we toegankelijke speelplaatsen met waar mogelijk meer aandacht voor schaduwgevende bomen en verkoelend groen.
25
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2024 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Impuls onderhoud bomen In de afgelopen jaren heeft er beperkt structureel bomenonderhoud plaatsgevonden en was dit vooral reactief. Daarnaast is met een beheerprogramma gewerkt, dat niet voldeed en een onvolledig beeld geeft van het bomenbestand zowel als de bomentoestand. Tot slot is er geen actief vervangingsbeleid toegepast (einde levensduur bomen), waardoor onvoldoende geanticipeerd is op instandhouding van de kwaliteit van ons bomenbestand. Door een totale controle op het hele bomenareaal uit te voeren en het hele areaal te snoeien, en waar nodig te vellen (inclusief herplant), bereiken we dat we ons gemeentelijk bomenareaal volledig in beeld hebben en veiligheidsrisico’s waar mogelijk hebben uitgesloten.
Biodiverse en klimaatadaptieve speeltuinen De komende jaren gaat de gemeente aan de slag met het vergroenen en klimaatadaptief maken van haar speeltuinen. Allereerst wordt gekeken waar hiervoor de meeste noodzaak en kansen vanuit klimaatadaptatie en biodiversiteit liggen. In een periode van drie jaar gaat de gemeente langs dorpen en wijken om de kansrijke speeltuinen op te pakken. Hiermee versterken we de biodiversiteit en klimaatrobuustheid voor een gezondere leefomgeving die uitnodigt tot natuurlijk spelen.