Bijlage 1. Programmabegroting 2022 Zaltbommel - Versie raad 4 november 2021

69

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

worden). Technische risico’s zijn daarentegen slechts tegen zeer hoge kosten te voorkomen. Daar is niet voor gekozen. Bij extreme regenbuien zal daarom ook in onze gemeente tijdelijk water op straat voor kunnen komen, wat hinder kan veroorzaken. In 2022 verwachten wij dat we meer moeten baggeren dan voor dat jaar geraamd. Dit komt voort uit baggerwerk dat door het waterschap uitgevoerd wordt en de diepteschouw door het waterschap op onze watergangen. Wij lopen dus tegen wettelijk verplichte kosten aan. De afgelopen jaren hebben we minder dan vooraf voorspeld gebaggerd omdat het waterschap hun planning vertraagd heeft. Het geld dat we niet uitgaven in die jaren is in de voorziening gebleven.

4.3.7. Beheerplan gemeentelijke gebouwen Beleidskader Uw raad heeft op 15 november 2018 het duurzaam gebouwenbeheerplan 2019-2028 vastgesteld. Het doel van het gebouwenbeheerplan is om het onderhoudsniveau van monumenten en bergingen op begraafplaatsen op ´goed´ te houden en de overige gebouwen op ´redelijk´. Huidige situatie Sinds 2018 is het te beheren areaal aan gebouwen en gebouwgebonden voorzieningen uitgebreid. Daarop is het jaarbudget in 2021 aangepast. T.b.v. het duurzaam gebouwenbeheerplan is in 2020 een revolverend fonds ingesteld. Hieruit worden de meerkosten van energiebesparende maatregelen gedekt. Het gaat daarbij om energiebesparende maatregelen die zich binnen 15 jaren terug verdienen. De klimaatinstallatie (opwekking warmte en koeling) van het gemeentekantoor wordt in 2022 vervangen door een elektra- gas- en CO2-besparende hybride-installatie. Hiervoor is een Programma van Eisen vastgesteld. Financiële consequenties Inzake het vervangen van de klimaatinstallatie van het gemeentekantoor worden de financiele kaders aangepast binnen de begroting, waarbij ook rekening wordt gehouden met toekomstige besparingen op het energieverbruik. Gemeentelijke gebouwen Lasten Budget Saldo

Realisatie 2020 Begroting 2021 Begroting 2022 95 434 339 263 274 249 168 -160 -90

Voorziening 1 januari Mutaties

437 168

685 -160

879 249

Saldo

605

525

1.128

Kwaliteit en risico’s Door actualisering van het gebouwenbeheerplan in 2018 en de structurele verhoging van het onderhoudsbudget in 2021 vanwege de areaaluitbreiding, is het risico op het niet kunnen behalen van het vastgestelde onderhoudsniveau laag.

70

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.4. Financiering In de paragraaf Financiering geven wij inzicht en leggen wij verantwoording af over de activiteiten die zich richten op het besturen en beheersen van: • De financiële vermogensvoorwaarden; • De financiële stromen; • De financiële positie en de hieraan verbonden risico’s. In het kort noemen we de bovengenoemde drie punten ook wel treasury.

4.4.1. Beleidskader Het treasurystatuut vormt het kader voor beleid en uitvoering van de treasuryfunctie. Afhankelijk van de hoogte en de verwachte duur van het liquiditeitstekort of –overschot, wordt vermogen tijdelijk of langdurig aangetrokken of uitgezet (vnl. Schatkist). Het uitgangspunt bij het aantrekken van vermogen is dat de kasgeldlimiet optimaal benut wordt en zoveel mogelijk kort vermogen wordt aangetrokken. De centrale doelstelling van ons treasurybeleid is het beheren van de financiële geldstromen en het beperken van de financiële risico’s voor onze gemeente. De Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet Fido) regelt de uitvoering van treasury. Deze wet regelt dat de uitvoering van de treasuryfunctie binnen de gemeente uitsluitend de publieke taak dient en geschiedt binnen de financiële kaders van de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Om inzicht te geven in de wijze waarop wij dit doen en om beeld te geven van de stand van zaken gaan wij in deze paragraaf in op het risicobeheer (met name rente- en kredietrisico), de financierings- en schuldpositie, het kasbeheer en de informatievoorziening.

4.4.2. Recente ontwikkelingen De rente op de geld- en kapitaalmarkten heeft nog steeds een laag niveau. De Europese Centrale Bank (ECB) blijft vooralsnog een ruim monetair beleid voeren. De ECB probeert de economie te stimuleren door met haar instrumenten voor lage rentes te zorgen voor huishoudens, bedrijven en overheden. We verwachten een stijging in 2025 voor de kasgeldleningen. De rente voor de langlopende lening is relatief fors beweeglijk. De marktverwachting is dat de rente voor de langlopende leningen het komend jaar zich zal bewegen rond de 0,5%.

4.4.3. Risicobeheer financieringsportefeuille Voor het beheersen van het renterisico maken we gebruik van de financieringsstrategieën die zijn opgenomen in het treasurystatuut: • De kasgeldlimiet wordt conform Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) niet overschreden; • De renterisiconorm wordt niet overschreden conform Wet Fido; • Nieuwe leningen stemmen wij af op de bestaande financiële positie en de liquiditeitsplanning; • De rentetypische looptijd en het renteniveau van de desbetreffende lening stemmen wij zoveel mogelijk af op de actuele rentestanden en rentevisie. Renterisico Dit is het risico dat wij lopen op sterke rentestijgingen voor bestaande geldleningen. In zijn algemeenheid blijft dit risico beperkt door het afsluiten van leningen met een lange looptijd en een vast rentepercentage. Renterisico’s kunnen vanuit Wet Fido-optiek worden bezien op de korte en op de langere termijn. Renterisico op korte schuld: de kasgeldlimiet Een belangrijk uitgangspunt van de Wet Fido is het vermijden van grote schommelingen in de rentelasten. Juist voor kortere financiering geldt dat het renterisico aanzienlijk kan zijn, aangezien fluctuaties in de rente bij korte financiering direct invloed hebben op de rentelasten. Om een grens te stellen aan de korte financiering is in de Wet Fido een kasgeldlimiet opgenomen.

Deze kasgeldlimiet wordt berekend als een vast percentage (8,5%) van de jaarbegroting van de gemeente bij aanvang van het begrotingsjaar. Voor het jaar

71

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

2022 bedraagt de kasgeldlimiet € 7 miljoen. Ons uitgangspunt is dat we het financieringstekort binnen de wettelijke grenzen zoveel mogelijk met kort geld financieren en dat het rentepercentage voor kort geld lager is dan het percentage voor leningen met een lange looptijd. Renterisico op langlopende schuld: de renterisiconorm Het doel van de renterisiconorm is het beperken van de gevolgen van een stijgende kapitaalmarktrente op de rentelasten van de organisatie. Dit is te bereiken door een limiet te stellen aan een deel van de vaste schuld. Het rentepercentage moet op een bepaald moment worden aangepast aan de op dat moment geldende markttarieven. De bedoelde aanpassingen van rentepercentages doen zich voor bij herfinanciering en renteherziening: • Herfinanciering is het afsluiten van nieuwe leningen en vervanging van bestaande leningen; • Renteherziening doet zich voor wanneer de geldgever het percentage van een lening gedurende de looptijd herziet. De (wettelijke) formulering van de renterisiconorm nieuwe norm houdt in dat de jaarlijks verplichte aflossingen en de renteherzieningen voor gemeenten niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal.

De omvang van de renterisiconorm voor het komende begrotingsjaar geven wij als volgt weer: Renterisiconorm 1a Renteherziening op vaste schuld o/g 1b Renteherziening op vaste schuld u/g 1 Netto renteherziening op vaste schuld (1a-1b)

Begroting 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 - -

2a Te betalen aflossingen schuld o/g 2b Te ontvangen aflossingen schuld u/g 2 Netto te betalen aflossingen (2a-2b) 3 Renterisico (1+2)

2.320 30 2.290 2.290

2.320 30 2.290 2.290

1.820 30 1.790 1.790

820 80 740 740

4a Begrotingstotaal 4b Renterisiconorm % cfm regelgeving 4 Renterisiconorm (4a x % van 4b)

87.095 20% 17.419

85.441 20% 17.088

78.342 20% 15.668

77.043 20% 15.409

5a Ruimte onder renterisiconorm (4>3) 5b Overschrijding renterisiconorm (4<3)

15.129 -

14.798 -

13.879 -

14.669 -

Uit bovenstaand overzicht blijkt dat onze gemeente ruim binnen de grenzen van de renterisiconorm opereert. Kredietrisico Dit is het risico dat wij lopen wanneer rechtspersonen aan wie een lening is verstrekt in financiële problemen komen. In het treasurystatuut is hierover afgesproken dat wij alleen geld mogen uitlenen aan de meest betrouwbare bedrijven (met minimaal de zogenaamde AA-rating). Onderstaand een overzicht (gesplitst naar risicogroep) van door ons verstrekte leningen en gerealiseerde beleggingen. Risicogroep Gemeenten / provincies Overheidsbanken Woningcorporaties met garantie Wsw Semi overheidsinstellingen Financiële instelling (A en hoger) Overige toegestane instellingen, volgens treasurystatuut Niet toegestane instellingen, volgens treasurystatuut Starters/duurzaamheidsleningen/enz. Totaal

72

Boekwaarde 1-1-2022 50

1.085

% 0% 0% 0% 3% 0% 43% 0% 54%

1.991

100%

856

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.4.4. Leningenportefeuille In totaal staan er in 2022 gemiddeld € 22,8 miljoen aan leningen uit. Het gemiddelde percentage van de geldleningen is 1,71%.

4.4.5. Financieringsbehoefte De financieringspositie wordt bepaald door diverse factoren, zoals de ontwikkelingen in de investeringen en grondexploitaties en de mutaties in de geldleningenportefeuille. Met een liquiditeitenplanning brengen we structuur aan in de verwachte inkomsten en uitgaven. Hierdoor hebben we een beter inzicht in onze financieringsbehoefte. In onderstaand overzicht wordt de financieringsbehoefte weergegeven. Financieringstekort/overschot Boekwaarde kapitaaluitgaven (per 1-1) Vaste activa Voorraad gronden Totaal te financieren kapitaalgoederen Boekwaarde financieringsmiddelen (per 1-1) Geldleningen Reserves Correctie reserve precario Voorzieningen Totaal financieringsmiddelen Financieringstekort/overschot

Begroting 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 94.806 5.817 100.623

94.734 9.412 104.146

97.801 9.055 106.856

93.423 8.472 101.895

23.950 44.074 6.994 75.018 25.605

21.630 46.452 7.471 75.553 28.594

19.310 48.879 7.987 76.176 30.680

17.490 48.663 8.513 74.667 27.229

4.4.6. Renteomslag Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) schrijft voor dat rente via de taakvelden wordt toegerekend aan de programma’s. Door gebruik te maken van een renteomslag wordt de manier van verantwoorden van de rente in de begroting geharmoniseerd. Met onderstaand overzicht geven we inzicht in de rentelasten voor externe financiering, het renteresultaat en de wijze van rente toerekening. Het BBV schrijft voor dat de gehanteerde omslagrente niet meer dan 25 % (positief of negatief) mag afwijken van de berekende omslagrente. Conform onderstaande berekening hebben we geen afwijking meer dan 25 %. Schema rentetoerekening De externe rentelasten over de korte en lange financiering De externe rentebaten Totaal door te rekenen externe rente De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend Saldo door te rekenen externe rente Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen (gewaardeerd op contante waarde) De aan taakvelden toe te rekenen rente De werkelijk aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) Renteresultaat op het taakveld treasury

73

Begroting 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 486 440 464 482 39 40 39 38 447 400 425 444 180

197

193

186

267

203

232

259

754

746

734

709

1.021

948

966

968

1.153 -132

922 27

952 13

909 59

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.5. Bedrijfsvoering Inleiding De paragraaf bedrijfsvoering geeft inzicht in de stand van zaken en de beleidsvoornemens rond de gemeentelijke bedrijfsvoering. Met bedrijfsvoering worden de bedrijfsprocessen bedoeld die nodig zijn om de beleidsdoelstellingen uit de programma's te realiseren. De bedrijfsvoeringstaken op het gebied van I&A, Financiën, HRM, en JZ worden sinds 2017 uitgevoerd door de Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard (BVEB). In de Begroting van de BVEB is aangegeven dat -ondanks haar juridische autonome entiteit- de BVEB acteert als de bedrijfsvoeringsafdeling van haar moederorganisaties. Voor deze bedrijfsvoeringstaken verwijzen we naar de begroting 2022 van de BVEB. In deze paragraaf richten wij ons op de bedrijfsvoering en een aantal relevante ontwikkelingen die van toepassing zijn op de organisatie van de gemeente Zaltbommel. Dienstverlening Onze klanten stellen steeds hogere eisen aan onze dienstverlening: een betrouwbare overheid die snel antwoord geeft op gestelde vragen en die adequaat reageert op klachten en bezwaren van burgers wordt als volstrekt normaal beschouwd, maar stelt wel eisen aan de bedrijfsvoering. Die moet transparant, inzichtelijk maar vooral ook snel zijn. Deze manier van werken vereist dat we de basis op orde hebben. We noemen dat 'de blauwe organisatie'.

De organisatieontwikkeling en het dienstverleningsconcept zijn speerpunten van beleid. De organisatie werkt continu aan verbetering van haar bedrijfsvoering. Dit is noodzakelijk om adequaat in te spelen op de ontwikkelingen die als gevolg van interne- en externe factoren op ons afkomen. Goede, efficiënte en effectieve bedrijfsvoering is van belang voor de gehele organisatie, het bestuur en vooral ook voor de burgers. We werken als organisatie voor de inwoners en ondernemers van Zaltbommel. Een organisatie met professionele en omgevingsbewuste collega's die ruimte ervaren en ruimte geven om met heldere afspraken gezamenlijk resultaat te bereiken. We bieden optimale dienstverlening die toegankelijk is voor inwoners en ondernemers in Zaltbommel. Digitaal waar mogelijk, maatwerk indien nodig. Wij zijn een bereikbare gemeente met betrokken medewerkers, die deskundig en efficiënt werken met en voor de klant. Wij zijn in contact met onze omgeving en denken in mogelijkheden. Hierbij hebben wij maar één doel: Optimale dienstverlening aan al onze klanten. De organisatie faciliteert in mogelijkheden om te werken wanneer en waar dit nodig is en ondersteunt haar medewerkers om vitaal en fit te blijven. We werken vanuit vertrouwen en waarderen wat goed gaat maar spreken elkaar ook aan op zaken die beter moeten.

Ontwikkelen bedrijfsvoering en samenwerking met Maasdriel Medio 2021 hebben de raden van zowel Zaltbommel als Maasdriel ingestemd met de uitkomsten van van een onderzoek naar de beste manier om de samenwerking een impuls te geven. Op basis van het rapport 'Verantwoord (be)sturen. Een toekomstbestendig perspectief op BVEB' van &VDL is gekozen voor het optimaliseren van de BVEB in de huidige vorm. De gemeentesecretarissen van Zaltbommel en Maasdriel geven deze optimalisatie in 2022 vorm samen met de te werven directeur BVEB. We doen dat met veel aandacht voor een helder opdrachtgever- opdrachtnemerschap. Overige ontwikkelingen Als de huidige tijd iets laat zien, is het dat informatievoorziening en ICT een grote rol spelen in de weerbaarheid en continuïteit van de dienstverlening en bedrijfsvoering van de gemeenten Zaltbommel en Maasdriel en de BVEB. Een robuuste, flexibele en veilige informatievoorziening is nodig en kon snel worden gerealiseerd toen de nood aan de man kwam door de coronacrisis. De ICT-infrastructuur en de wijze waarop de informatievoorziening is ingericht ondersteunen hierbij.

De visie van I&A sluit aan bij de organisatiebrede visie op dienstverlening en luidt: ‘Online waar het kan, offline waar het helpt.’ We kunnen daaraan toevoegen: ‘Online wanneer het moet.’ De crisis heeft impact gehad en zal ook blijvende veranderingen teweegbrengen op het gebied van hoe we werken en hoe we de dienstverlening aan onze interne en externe klant vormgeven middels ICT. We werken

74

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

doorlopend aan het implementeren van deze veranderingen. Schaalbaarheid, flexibiliteit en veiligheid blijven daarbij hoog in het vaandel In 2022 worden de laatste stappen gezet in het implementeren van zaakgericht werken. Het doel van Zaakgericht werken is meer dan alleen het digitaal kunnen aanbieden van producten en diensten en deze efficiënt kunnen afhandelen. Door de processen en werkwijze voor de drie organisaties te harmoniseren, te verbeteren en onder te brengen in het nieuwe zaaksysteem, werken wij als ware wij één gemeente. Daarnaast voorziet deze manier van werken in inzicht en overzicht van alle lopende zaken, niet alleen voor de betreffende medewerker maar voor iedereen die over deze informatie dient te beschikken. Op het gebied van financien is in 2021 een keuze gemaakt voor de vervanging van het financieel systeem. De implementatie van dit systeem is gestart en wordt in 2022 afgerond. Control Control gaat over het realiseren van doelstellingen, sturing, effectieve en efficiënte processen, beheersen van risico’s en onzekerheden en de maatregelen die we nemen om bepaalde risico’s in te beperken. Een organisatie is ‘in control’ als deze organisatie zodanig is ingericht dat de juiste discussie op het juiste moment wordt gevoerd zodat (indien nodig) kan worden bijgestuurd om de doelstellingen te realiseren.

In 2022 gaan we verder met het verbeteren van de interne beheersing en het beter in control zijn van de organisatie. Een belangrijk item is de rechtmatigheidsverantwoording. Vanaf 2022 legt het college van burgemeester en wethouders een rechtmatigheidsverantwoording (over verslagjaar 2021) af in de jaarstukken van de gemeente. Dit betekent dat het college zelf verantwoording aflegt over de naleving van de regels, die relevant zijn voor het rechtmatig reilen en zeilen van de gemeente en daarmee ook de samenhangende activiteiten die worden uitgevoerd door de BVEB. Een goed ingericht mechanisme van interne beheersing en interne controle voor de in ieder geval de belangrijkste financiële processen is hierbij van groot belang. Immers het college moet de verantwoording goed kunnen onderbouwen. In 2020 zijn we gestart met de voorbereidingen. Het jaar 2021 zien we als pilot jaar en in 2022 borduren we voort op deze voorbereidingen en implementeren we deze zaken in de organisatie zodat het college deze verantwoording kan afleggen. Denk hierbij aan het inbedden en uitvoeren in de organisatie van de interne controle en verbijzonderde interne controle, uitvoeren van analyses zoals de fraude-risico-analyse, monitoring van de financiële risico’s en de daaraan gekoppelde beheersmaatregelen van de belangrijkste financiële processen.

75

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.6. Verbonden partijen In deze paragraaf werken wij onze relatie met de verbonden partijen uit. Samenwerken in een verbonden partij kan een wettelijke plicht (bijvoorbeeld van de Veiligheidsregio en de Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst) of een vrije keuze zijn. Met uitzondering van deelnemingen die geld opleveren gaat veel van ons geld zitten in samenwerking. Sturing van uw raad op en controle van doelrealisatie en financiën van verbonden partijen vraagt zorgvuldige behandeling. Wat zijn verbonden partijen? Verbonden partijen zijn gemeenschappelijke regelingen, vennootschappen, stichtingen en publiek-private samenwerkingsconstructies die gemeentelijk beleid uitvoeren. Onze gemeente is zowel financieel als bestuurlijk betrokken bij deze partijen. Er zijn drie soorten verbonden partijen: deelnemingen, gemeenschappelijke regelingen en overige verbonden partijen. Deelnemingen Onze gemeente heeft aandelen en heeft een stem in de aandeelhoudersvergadering. • Vitens NV • Bank Nederlandse Gemeenten • NV De Poorterij Gemeenschappelijke regelingen Onze gemeente heeft een overeenkomst met andere partijen op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen. Onze gemeente neemt deel in het algemeen bestuur. Wij betalen mee aan gemeenschappelijke regelingen.

• Regionaal Archief Rivierenland • Regio Rivierenland • Veiligheidsregio Gelderland-Zuid • Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard • Projectbureau Herstructurering Tuinbouw Bommelerwaard • Omgevingsdienst Rivierenland • GGD Gelderland-Zuid • Werkzaak Rivierenland • AVRI • Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland Overige verbonden partijen Onze gemeente werkt samen in andere constructies dan een deelneming of een gemeenschappelijke regeling. Bijvoorbeeld als lid van een stichting. De gemeentelijke bijdrage is verschillend. De bijdrage varieert van de inzet van uren voor bestuursondersteuning tot kosten van een lidmaatschap of kosten voor afname van diensten. • Pand 9 • Beheersstichting Brede school De Waluwe • Bergsche Maasveren • Stichting Beheer openbare Voorziening Zaltbommel • Vereniging van Eigenaren 't Raethuys

76

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.6.1. Vitens NV Naam verbonden partij Bronnen Vestigingsplaats Doel en openbaar belang Deelnemers Zeggenschap

Veranderingen in het jaar Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Risico's Ontwikkelingen

77

Vitens NV Jaarrekening 2020 Website: www.vitens.nl Arnhem De uitoefening van een publiek (drink)water bedrijf en alle taken die met de publieke watervoorziening verband houden. 5 Provincies, 105 Gemeenten De aandeelhouders van Vitens NV zijn provincies en gemeenten. Gemeente Zaltbommel is een van de vele gemeenten die aandeelhouder is. Aandeelhouders hebben geen directe bemoeienis met de dagelijkse gang van zaken. Een Raad van Commissarissen houdt toezicht en twee keer per jaar is er een aandeelhoudersvergadering. De relatie met Vitens is niet gewijzigd. EV per 31-12-2020: € 557,1 miljoen. EV per 31-12-2021: niet bekend EV per 31-12-2022: niet bekend VV per 31-12-2020: € 1.340,1 miljoen VV per 31-12-2021: niet bekend VV per 31-12-2022: niet bekend Jaarrekening 2020: € 23,9 miljoen Begroting 2022: niet bekend Zaltbommel heeft 24.035 gewone aandelen a € 1,- (0,416% van het totaal). Het niet uitkeren van dividend. Vitens gaat haar strategie voor de komende jaren herijken. De aandeelhouders hebben aangegeven hier actief in betrokken te willen worden gelet op voorliggende investeringsopgaven. Vandaar ook de brede uitnodiging vanuit Vitens aan haar aandeelhouders om te participeren in een strategische sessie. Over 2020 wordt - in 2021geen dividend uitgekeerd.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.6.2. Bank Nederlandse Gemeenten Naam verbonden partij Bronnen Vestigingsplaats Doel en openbaar belang

Deelnemers Zeggenschap Veranderingen in het jaar Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Risico's Ontwikkelingen

78

Bank Nederlandse Gemeenten Jaarrekening 2020 Website: www.BNG.nl Den Haag BNG is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. Met gespecialiseerde financiële dienstverlening draagt BNG bij aan het zo laag mogelijk houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Gemeenten, Provincies en Staat De aandeelhouders hebben zeggenschap in BNG via het stemrecht op de aandelen die zij bezitten (een stem per aandeel van € 2,50). Gemeente Zaltbommel heeft 3.861 aandelen. De relatie met de BNG is niet gewijzigd. EV per 31-12-2020: € 5.097 miljoen EV per 31-12-2021: niet bekend EV per 31-12-2022: niet bekend VV per 31-12-2020: € 155.262 miljoen VV per 31-12-2021: niet bekend VV per 31-12-2022: niet bekend Jaarrekening 2020: € 221 miljoen Begroting 2022: De gemeente Zaltbommel heeft 3.860 aandelen. Het niet uitkeren van dividend. BNG Bank gaat uit van een ongewijzigde strategie voor de komende drie tot vijf jaar.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.6.3. NV De Poorterij Naam verbonden partij Bronnen Vestigingsplaats Doel en openbaar belang Deelnemers Zeggenschap Veranderingen in het jaar Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Financieel resultaat

Financieel belang van de gemeente Risico's

Ontwikkelingen

79

NV De Poorterij Jaarrekening 2020 Website: n.v.t. Zaltbommel Huisvesting van maatschappelijke organisaties en theater De Poorterij Gemeente Zaltbommel Het bestuur wordt gevormd door wethouder Bragt als enig bestuurder N.v.t. EV per 31-12-2020: € 349.086 (jaarrekening) EV per 31-12-2021: € 330.000 (schatting) EV per 31-12-2022: € 310.000 (schatting) VV per 31-12-2020: € 20.176(jaarrekening) VV per 31-12-2021: € 15.000 (schatting) VV per 31-12-2022: € 15.000 (schatting) Jaarrekening 2020: € 151.129 (jaarrekening; kunstmatig hoog wegens kwijting leningen in kader van afwikkeling faillissement 2019) Begroting 2022: € -5.000 (schatting) Bijdrage 2022: € 0,De beschikbare financiële middelen nopen tot een terughoudend uitgavenpatroon. De financiën zijn echter wel stabiel en er worden bij gelijkblijvende omstandigheden geen bijzondere grote risico's voorzien. De NV verkeert in spreekwoordelijk rustig vaarwater. De inspanningen om de NV te liquideren zijn omvangrijker dan het handhaven ervan in de laatste jaren van het bestaan van de huidige Poorterij. Om deze reden wordt de NV voorlopig voortgezet.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.6.4. Regionaal Archief Rivierenland Naam verbonden partij Bronnen

Vestigingsplaats Doel en openbaar belang

Deelnemers Zeggenschap Veranderingen in het jaar Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Risico's Ontwikkelingen

80

Regionaal Archief Rivierenland Jaarrekening 2020 Begroting 2022 Website: www.regionaalarchiefrivierenland.nl Tiel Het Regionaal Archief heeft tot doel het binnen het samenwerkingsgebied vervullen van de functie van regionaal kennis- en informatiecentrum op het gebied van de lokale en regionale geschiedenis en vervult daartoe de volgende taken: • De zorg voor en het beheren van de in de archiefwerkplaats berustende archiefbescheiden van de deelnemers; • Het toezicht op het beheer van de archiefbescheiden van de deelnemers voor zover deze niet zijn overgebracht; • De zorg voor het beheer van de in de archiefbewaarplaats berustende archiefbescheiden van instanties die niet bestuurlijk in de regeling participeren en waaraan op contractbasis diensten worden verleend, en • Het stimuleren van de lokale en regionale geschiedbeoefening en het daartoe aanleggen, beheren en bewaren van een zo compleet mogelijke collectie relevant bronnenmateriaal op het gebied van de lokale- en regionale geschiedenis. Gemeente: Buren, Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe en Zaltbommel De leden van het algemeen bestuur worden aangewezen door de gemeenteraden van de deelnemende gemeenten. Voor Zaltbommel is dit wethouder Zondag. De relatie met het RAR is niet gewijzigd.

EV per 31-12-2020: € 498.786 EV per 31-12-2021: € 346.646 EV per 31-12-2022: € 326.646 VV per 31-12-2020: € 8.512.354 VV per 31-12-2021: € 8.412.695 VV per 31-12-2022: € 8.069.562 Jaarrekening 2020: € 116.877 Begroting 2022: € 0 Bijdrage 2022: € 323.653 Geen Eind 2018 is door het Algemeen Bestuur het nieuwe beleidsplan 2019-2021 vastgesteld, inclusief de richtlijn voor de e-depot voorziening. Dit beleidsplan is bij de opstelling van de begroting 2022 nog leidend voor het archiefprogramma. Het nieuwe beleidsplan 20222025 wordt in de loop van 2021 opgesteld.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.6.5. Regio Rivierenland Naam verbonden partij Bronnen

Vestigingsplaats Doel en openbaar belang

Deelnemers Zeggenschap

Veranderingen in het jaar Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Risico's Ontwikkelingen

81

Regio Rivierenland Jaarstukken 2020 Begroting 2022 Website: www.regiorivierenland.nl Tiel Samenwerkingsverband voert taken uit op het gebied van milieu, afval, ruimtelijke ordening en volkshuisvesting, onderwijs, educatie, economie en arbeidsmarkt, volksgezondheid en zorg en verkeer en vervoer. Daarnaast heeft de Regio Rivierenland als doel de gemeenschappelijke belangen van zijn gemeenten te behartigen, op basis van het principe 'verlengd lokaal bestuur'. Daarmee wil de Regio Rivierenland een bijdrage leveren aan een evenwichtige ontwikkeling van de regio. Dit ook in relatie tot het betreffende provinciaal- en rijksbeleid Gemeente Buren, Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal, Zaltbommel Het algemeen bestuur bestaat uit acht (8) leden, elke gemeente heeft één zetel. Daarnaast wordt er een gezamenlijk lid aangewezen door de meerderheid van de gemeenteraden. De leden hebben in de vergaderingen van het algemeen bestuur stemrecht in de omvang waarin het inwonertal van de gemeente die hem/ haar heeft aangewezen zich verhoudt tot het inwonertal van alle deelnemende gemeenten. Voor Zaltbommel is dit wethouder Zondag.

De relatie met de GR Regio Rivierenland is niet gewijzigd EV per 31-12-2020: € 2.927.000 EV per 31-12-2021: € 2.332.000 EV per 31-12-2022: € 2.119.000 VV per 31-12-2020: € 12.619.000 VV per 31-12-2021: € 9.840.000 VV per 31-12-2022: € 9.061.000 Jaarrekening 2020: € 304.000 Begroting 2022: € 0 Bijdrage 2022: € 263.852 De deelnemers dragen in de contractperiode bij in tekorten op basis van het aantal inwoners. • Uitbreiding van leerlingenvervoer en jeugdvervoer voor 5 gemeenten • Vaststellen van nieuw ambitiedocument 2020 -2024

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.6.6. Veiligheidsregio Gelderland-Zuid Naam verbonden partij Bronnen

Vestigingsplaats Doel en openbaar belang

Veiligheidsregio Gelderland-Zuid Jaarstukken 2020 Begroting 2022 Website: www.vrgz.nl Nijmegen De Veiligheidsregio behartigt de belangen van de deelnemende gemeenten op de volgende terreinen: • • • • • •

Deelnemers Zeggenschap

Veranderingen in het jaar Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Risico's Ontwikkelingen

82

Brandweerzorg Geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen (GHOR) Rampenbestrijding en crisisbeheersing Ambulancezorg Het voorzien in de meldkamerfunctie Sociale Veiligheid, voor zover het gaat over onderwerpen waarover regionale afstemming gewenst is. Gemeente Beuningen, Buren, Culemborg, Druten, Berg en Dal, Heumen, Maasdriel, NederBetuwe, Nijmegen, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal, Wijchen, Zaltbommel De burgemeesters van de deelnemende gemeenten zijn lid van het algemeen bestuur en bezitten allen gelijk stemrecht. Besluiten betreffende de begroting, de wijzigingen daarvan en de rekening en besluiten tot het doen van een uitgaaf voordat de begroting of de begrotingswijziging waarbij deze uitgaaf is geraamd is goedgekeurd, alsmede besluiten betreffende het regionaal beheers programma worden genomen op basis van gewogen stemrecht, waarbij elke gemeente voor iedere 20.000 inwoners of gedeelte daarvan één stem heeft. Het stemgewicht voor elke gemeente wordt jaarlijks bepaald op basis van het inwonertal op 1 januari van het voorafgaande jaar zoals dit is opgenomen in de bevolkingsstatistiek van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Voor Zaltbommel is dit burgemeester van Maaren. De relatie met Veiligheidsregio Gelderland-Zuid is niet gewijzigd.

EV per 31-12-2020: € 7.007.000 EV per 31-12-2021: € 5.017.000 EV per 31-12-2022: € 4.597.000 VV per 31-12-2020: € 68.824.000 VV per 31-12-2021: € 69.236.000 VV per 31-12-2022: € 74.033.000 Jaarrekening 2020: € 3.722.000 Begroting 2022: € 19.000 Bijdrage 2022: € 2.191.457 De deelnemende gemeenten dragen er zorg voor dat het samenwerkingsverband te allen tijde over voldoende middelen beschikt om aan zijn verplichtingen te kunnen voldoen. • Versterking samenwerking en afstemming met gemeenten door o.a. meer afstemming te hebben over de kaderbrief en P & C cyclus. • Werken aan een weerbare samenleving (veiligheid is van ons allemaal en iedereen is 'hulpverlener') • Werken aan een toekomstbestendige veiligheidsregio door verwerking van uitkomsten evaluatie wet Veiligheidsregio’s, samenwerking landelijke meldkamer.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.6.7. Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard Naam verbonden partij Bronnen Vestigingsplaats Doel en openbaar belang

Deelnemers Zeggenschap Veranderingen in het jaar Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Risico's Ontwikkelingen

83

Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard Jaarstukken 2020 Begroting 2022 Kerkdriel en Zaltbommel De Bedrijfsvoeringseenheid voert voor de gemeente Maasdriel en Zaltbommel de bedrijfsvoeringstaken uit op het gebied van Financiën, Informatisering en Automatisering, Juridische Zaken en Human Resource Management Gemeente Maasdriel en Zaltbommel Voor Zaltbommel zitten de wethouders Bragt en Zondag in het bestuur. Geen EV per 31-12-2020: € 892.602 EV per 31-12-2021: € 735.978 EV per 31-12-2022: € 735.978 VV per 31-12-2020: € 3.402.118 VV per 31-12-2021: € 4.276.825 VV per 31-12-2022: € 5.170.856 Jaarrekening 2020: € 166.624 Begroting 2022: € 0 Bijdrage 2022: € 4.559.230 De BVEB heeft slechts een minimale reserve. Op basis van de gemeenschappelijke regeling is dat maximaal 3% van de jaarlijkse exploitatielast. De professionele ontwikkeling van BVEB als een vanzelfsprekend partner in bedrijfsvoering is lang afhankelijk gebleven van politieke besluitvorming over het toekomstperspectief voor de BVEB. Investeren in de kwaliteit en professionele ontwikkeling bleef achter en daarmee is nu sprake van achterstallig onderhoud. Om hierin een inhaalslag door te voeren is behoefte aan een substantiële investering in kwaliteit en capaciteit. Hier hebben beiden gemeenten ook middelen voor beschikbaar gesteld.

Dit moet onder andere leiden tot een strategisch toekomstplan en een informatiseringsbeleidsplan (IB-plan).

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.6.8. Projectbureau Herstructurering Tuinbouw Bommelerwaard Naam verbonden partij Bronnen

Vestigingsplaats Doel en openbaar belang

Deelnemers Zeggenschap

Veranderingen in het jaar

Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente

Risico's

Ontwikkelingen

84

Projectbureau Herstructurering Tuinbouw Bommelerwaard Jaarrekening 2020 Begroting 2022 Website: www.phtb.nl Zaltbommel Het uitvoeren van de doelstellingen uit de Samenwerkingsovereenkomst Herstructurering Tuinbouw Bommelerwaard (2009) en het Uitvoeringsconvenant Herstructurering Glastuinbouw en Paddenstoelenteelt Bommelerwaard (2015). Deze doelstellingen zijn het bieden van toekomstperspectief voor de tuinbouw, de verbetering van de leefbaarheid in de tuinbouwgebieden en het verbeteren van de landschappelijke inpassing van de tuinbouw. Provincie Gelderland, Gemeente Zaltbommel, Maasdriel, Waterschap Rivierenland Het algemeen bestuur bestaat uit acht leden, waarin elk van de bovenstaande leden twee vertegenwoordigers heeft. De vertegenwoordigers van de provincie Gelderland hebben ieders twee stemmen en alle overige leden hebben één stem. Voor Zaltbommel is dit wethouder Van Leeuwen. De relatie met het Projectbureau Herstructurering Tuinbouw Bommelerwaard is niet gewijzigd. Wel is nog op te merken dat het bestuur van het PHTB inmiddels heeft besloten tot het voornemen tot opheffen van deze gemeenschappelijke regeling uiterlijk per 31 december 2022.

EV per 31-12-2020: € 12.755.000 EV per 31-12-2021: € 8.566.000 EV per 31-12-2022: € 3.471.000 VV per 31-12-2020: € 1.543.000 VV per 31-12-2021: € 0 VV per 31-12-2022: € 0 Jaarrekening 2020: € 0 Begroting 2022: € 0 De gemeente Zaltbommel heeft de bijdragen inmiddels volledig betaald. De financiële gevolgen van de ontbinding van het PHTB zijn op dit moment nog niet bekend. Er wordt een liquidatieplan opgesteld en daarin zal een en ander uiteengezet worden. Het uitgangspunt blijft dat het resultaat van de plannen inclusief de (nog te) ontvangen bijdragen van de deelnemers uiteindelijk op € 0 uitkomt (bij ongewijzigd beleid). Omdat risico’s binnen het PHTB moeten worden opgevangen, wordt er voor de gecalculeerde risico’s van € 1,1 miljoen een buffer opgebouwd. Concreet betekent dit dat het PHTB een aantal van de voorgenomen werken vooralsnog nog niet in uitvoering kan nemen (investeringen nog niet doet). Naarmate de herstructurering vordert, zullen de onzekerheden minder worden en zal deze reservering langzaam vrij komen te vallen, tenzij externe factoren verslechteren. In het liquidatieplan dat vanwege de ontbinding wordt opgesteld, worden ook de mogelijke risico’s in beeld gebracht die door de ontbinding kunnen ontstaan. Uitgangspunt is dat er ook vanuit de ontbinding geen risico’s ontstaan.

De komende jaren blijven in het teken staan van de uitvoering van openbare werken (infrastructuur, groen en water) en het begeleiden, faciliteren en stimuleren van herstructureringsinitiatieven van tuinbouwbedrijven. Vanwege het genomen besluit tot ontbinding, zullen de komende jaren ook in het teken staan van het afbouwen. Ook zal worden bezien hoe de restopgaven het best kunnen worden opgepakt.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.6.9. Omgevingsdienst Rivierenland Naam verbonden partij Bronnen

Vestigingsplaats Doel en openbaar belang

Deelnemers Zeggenschap

Veranderingen in het jaar Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Risico's

Ontwikkelingen

85

Omgevingsdienst Rivierenland Jaarstukken 2020 Begroting 2022 Website: www.ODRivierenland.nl Tiel Gemeenschappelijke behartiging van de belangen van de deelnemers ter zake van vergunningverlening, toezicht en handhaving in het kader van het omgevingsrecht. Onder de belangen van de deelnemers wordt tevens begrepen het belang van een goede samenwerking tussen de omgevingsdiensten in Gelderland Gemeente Buren, Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Maas en Waal, West Betuwe, Zaltbommel en Provincie Gelderland Iedere deelnemer levert één lid voor het algemeen bestuur. De leden van het algemeen bestuur die zijn aangewezen door de deelnemers en waarbij de deelnemers zowel de milieutaken als bouw- en RO-taken inbrengen ieder 2 stemmen hebben, de overige leden hebben ieder 1 stem. Voor Zaltbommel is dit wethouder Zondag. De relatie met de Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) is niet gewijzigd. EV per 31-12-2020: € 2.390.131 EV per 31-12-2021: € 1.283.279 EV per 31-12-2022: € 1.254.654 VV per 31-12-2020: € 5.400.769 VV per 31-12-2021: € 5.084.104 VV per 31-12-2022: € 4.870.924 Jaarrekening 2020: € 1.269.227 Begroting 2022: € 0 Bijdrage 2022: € 2.637.780 De deelnemers dragen er steeds zorg voor dat de ODR te allen tijde over voldoende middelen beschikt om aan zijn verplichtingen te voldoen. Nadelige resultaten kunnen ten laste van de deelnemers worden gebracht.

• Inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor bouwen (WKB) per 2021. Dit heeft diverse (financiële) gevolgen. • Door krapte op de arbeidsmarkt heeft ODR te maken met een tekort aan gekwalificeerd personeel en tegelijkertijd een tariefstijging van inhuurkrachten.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.6.10. GGD Gelderland-Zuid Naam verbonden partij Bronnen

Vestigingsplaats Doel en openbaar belang

Deelnemers

Zeggenschap

Veranderingen in het jaar Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Risico's

Ontwikkelingen

86

GGD Gelderland-Zuid Jaarrekening 2020 Begroting 2022 Website: www.ggdgelderlandzuid.nl Nijmegen De GGD bewaakt, beschermt en bevordert de gezondheid van iedereen, met speciale aandacht voor risicogroepen. Dit doet de GGD door risico's voor de gezondheid te voorkomen en de gezondheid van alle inwoners te bevorderen. Gemeente Beuningen, Buren, Culemborg, Druten, Geldermalsen, Groesbeek, Heumen, Lingewaal, Maasdriel, Millingen aan de Rijn, Neder-Betuwe, Neerijnen, Nijmegen, Tiel, Ubbergen, West Maas en Waal, Wijchen en Zaltbommel. Het algemeen bestuur van de GGD Gelderland-Zuid bestaat uit 14 leden. Elke gemeente heeft voor iedere 20.000 inwoners één stem. Voor Zaltbommel komt dit neer op 2 van de 35 stemmen. Geen EV per 31-12-2020: € 1.992.000 EV per 31-12-2021: € 1.931.000 EV per 31-12-2022: € 1.872.000 VV per 31-12-2020: € 24.929.000 VV per 31-12-2021: € 22.249.000 VV per 31-12-2022: € 26.716.000 Jaarrekening 2020: € 760.000 Begroting 2022: € 0 Bijdrage 2022: € 1.171.958 • Landelijke prioriteiten op het gebied van publieke gezondheid zijn richtinggevend voor het lokale gezondheidsbeleid van gemeenten • Sterkere verbinding tussen zorg en veiligheid • Wijzigingen in de jeugdbeschermingsketen • Veilig Thuis blijft een onderdeel dat aandacht behoeft De GGD onderzoekt samen met gemeenten welke rol zij heeft binnen de Omgevingswet.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.6.11. Werkzaak Rivierenland Naam verbonden partij Bronnen

Vestigingsplaats Doel en openbaar belang

Werkzaak Rivierenland Jaarrekening 2020 Begroting 2022 Website: www.werkzaakrivierenland.nl Tiel en Geldermalsen Werkzaak voert namens Zaltbommel de Participatiewet en de Wet sociale werkvoorziening uit. De ambitie van Werkzaak is: Iedereen doet mee in de samenleving. Werkzaak begeleidt mensen bij het vinden en behouden van werk en biedt inkomensondersteuning. Zij versterken werkzoekenden, medewerkers en werkgevers bij het ontdekken, benutten en vergroten van talenten. De organisatiedoelen van Werkzaak zijn als volgt geformuleerd:

Deelnemers Zeggenschap Veranderingen in het jaar Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Risico's Ontwikkelingen

87

1. Instroompercentage; 2. Groepsplaatsingen; 3. Detachering; 4. Loonkostenplaatsing; 5. Duurzame uitstroom Gemeente Buren, Culemborg, West Betuwe, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Maas en Waal en Zaltbommel Het algemeen bestuur bestaat uit 8 leden en elke deelnemer heeft één stem. Het algemeen bestuur vergadert ongeveer 6-8 keer per jaar. EV per 31-12-2020: € 5.505.000 EV per 31-12-2021: € 2.851.000 EV per 31-12-2022: € 2.701.000 VV per 31-12-2020: € 34.792.000 VV per 31-12-2021: € 10.729.000 VV per 31-12-2022: € 10.678.000 Jaarrekening 2020: € 3.476.300 Begroting 2022: € 0 Bijdrage 2022: € 10.435.700 Werkzaak heeft te maken met nieuwe wetgeving. Denk hierbij aan de nieuwe Wet inburgering en wijzigingen in de Participatiewet, Wet suwi en Wet Banenafspraak. Ook heeft de herijking van het gemeentefonds invloed op de hoogte van het participatiebudget. Op het moment van opstellen van deze programmabegroting liep in de gemeente nog het besluitvormingsproces voor wijziging van de Gemeenschappelijke Regeling Werkzaak Rivierenland.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.6.12. Avri Naam verbonden partij Bronnen

Vestigingsplaats Doel en openbaar belang

Deelnemers Zeggenschap Veranderingen in het jaar Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Risico's

Ontwikkelingen

88

AVRI Jaarrekening 2020 Begroting 2022 Website: www.avri.nl Geldermalsen Avri geeft invulling aan de afvalzorgplicht van tien gemeenten in Regio Rivierenland. Avri verzorgt de inzameling en verwerking van huishoudelijk afval en grondstoffen, ontwikkelt het gemeentelijke afvalstoffenbeleid, handhaaft de afvalstoffenverordening en zorgt voor voorlichting over afval. Bij het inzamelen van grondstoffen staat hergebruik voorop. Gemeente Buren, Culemborg, Geldermalsen, Neder-Betuwe, Maasdriel, Neerijnen, Tiel, West Maas en Waal, Lingewaal en Zaltbommel Wethouder Posthouwer zit in het algemeen bestuur van Avri. Geen EV per 31-12-2020: € 550.000 EV per 31-12-2021: € 337.000 EV per 31-12-2022: € 387.000 VV per 31-12-2020: € 45.142.000 VV per 31-12-2021: € 42.158.000 VV per 31-12-2022: € 43.258.000 Jaarrekening 2020: € Begroting 2022: € Per saldo opbrengsten 2022: Stortplaats De provincie en Avri hebben in december 2020 een bestuurlijk akkoord gesloten voor uitstel van de overdracht van de stortplaats van Avri. Dit akkoord heeft als doel om de korte termijn effecten voor de gemeenten te verminderen die waren ontstaan door het besluit van Provinciale Staten om de rekenrente te verlagen (oktober 2020). Kernpunt in dit bestuursakkoord is de uitstel van het moment van overdracht voor onbepaalde tijd; in 2031 besluit provincie na overleg met de Avri-gemeenten over het overdrachtsmoment .

Tot dat moment zijn alle risico’s (zowel technisch als financieel) voor rekening van Avri. Weerstandsvermogen Door de inzet van de voorziening is het weerstandsvermogen de laatste jaren fors teruggelopen tot 0. De weerstand wordt op de lange termijn weer opgebouwd, zodat de risico’s weer volledig gedekt zijn. De risico’s zijn op korte termijn niet volledig gedekt waardoor er een beroep op de gemeentelijke reserves moet worden gedaan wanneer tekorten zich daadwerkelijk voordoen. • Investeren en verbeteren kwaliteit van grondstoffen, door o.a. in te zetten op communicatie. • Programma GRIP, vergroten van grip op de keten van circulariteit

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.6.13. Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland Naam verbonden partij Bronnen

Vestigingsplaats Doel en openbaar belang Deelnemers Zeggenschap Veranderingen in het jaar Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Risico's

Ontwikkelingen

Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland Jaarrekening 2020 Begroting 2022 Website: www.ubrivierenland.nl Tiel De aanbesteding, aanleg, beheer en exploitatie van het breedbandnetwerk in het buitengebied van de Regio Rivierenland Gemeente Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel Er is een algemeen en een dagelijks bestuur. Deze worden gevormd door bestuurders van de deelnemende gemeenten. In ons geval betreft dit wethouder Zondag. De UBR is op 6 januari 2020 formeel opgericht en daarna financieel ingericht. EV per 31-12-2020: € -36.238 EV per 31-12-2021: € 391.000 EV per 31-12-2022: € 433.000 VV per 31-12-2020: € 15.703.397 VV per 31-12-2021: € 34.775.000 VV per 31-12-2022: € 36.515.000 Jaarrekening 2020: € - 36.238 Begroting 2022: € 42.000 Bijdrage 2022: € 0 De gemeente Zaltbommel staat garant voor zijn deel van de investeringslening ter grootte van € 37,5 miljoen. Deze garantstelling bedraagt circa € 5,35 miljoen, gebaseerd op 3 van de 21 stemmen. De investeringen lopen momenteel binnen de begroting van de UBR.

4.6.14. Pand 9 Naam verbonden partij Vestigingsplaats Doel en openbaar belang

Deelnemers Zeggenschap Veranderingen in het jaar Risico's

89

Pand 9 Zaltbommel Het exploiteren van het Pand 9 door de stichting Salt Boemel voor maatschappelijke organisaties en startende ondernemers. Het is de bedoeling hen een relatief goedkope werkplek aan te bieden. In het gebouw zitten diverse organisaties en startende bedrijven en de Spullewaard, de Voedselbank. Buurtzorg Jong Medewerker afdeling Realisatie en Beheer Er is een kans op verloop van huurders. Wij staan garant voor een BNG-lening van (oorspronkelijk) € 450.000. Hiervan wordt met ingang van 2014 € 45.000 per jaar afgelost. Verder verstrekten wij zelf een lening van € 100.000 aan LTS Salt Boemel, welke in 15 jaar wordt afgelost. Indien de exploitatie het toelaat lost de bestuur deze lening eerder af.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.6.15. Bergsche Maasveren Naam verbonden partij Bronnen Vestigingsplaats Doel en openbaar belang

Deelnemers Zeggenschap Veranderingen in het jaar Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Risico's

Ontwikkelingen

Bergsche Maasveren Jaarrekening 2020 Website: www.bergschemaasveren.nl Heusden De drie veerverbindingen, te weten het Capelse veer, Het Drongelse veer en het Bernse veer plus het reserveveer exploiteren en in stand te houden. Hiervoor heeft zij met de overdracht vanuit Rijkswaterstaat een 'bruidsschat' van enkele miljoenen ontvangen. Voor dat bedrag moet voor de komende dertig jaar een vrije overtocht worden gegarandeerd. Gemeente Altena, Heusden, Waalwijk en Zaltbommel Wethouder Posthouwer n.v.t. EV per 31-12-2020: € 18.800.000,EV per 31-12-2021: € EV per 31-12-2022: € VV per 31-12-2020: € 0,VV per 31-12-2021: € VV per 31-12-2022: € Jaarrekening 2020: € -766.691,0 Begroting 2022: € - 901.600,Bijdrage 2022: € 0,Het eigen vermogen van De Bergsche Maasveren loopt de afgelopen jaren fors terug. De verliezen op het vermogen (beleggingen en exploitatie veren gezamenlijk) zijn jaarlijks behoorlijk hoog. Sinds de oprichting van de stichting in 2008 zijn deze verliezen in totaal ruim € 2,0 miljoen. Dit kan in de toekomst problemen opleveren voor de continuïteit van de veerdienst. Hiervoor worden mogelijke oplossingen onderzocht. De vier gemeenten (verbonden partijen) hebben in 2019 besloten gezamenlijk onderzoek te doen naar de wijze waarop de resultaten op het vermogen van de Bergsche Maasveren kunnen worden verbeterd (treasury management). De resultaten worden verwacht in 2021.

Momenteel wordt tevens onderzoek verricht naar een verbetering van de technische exploitatie van de Bergsche Maasveren waarbij een eventuele verduurzaming van de veren (elektrisch varen) een belangrijke onderzoeksvraag betreft. De resultaten van dit onderzoek worden verwacht in 2021/2022.

4.6.16. Stichting Beheer openbare Voorziening Zaltbommel Naam verbonden partij Bronnen Vestigingsplaats Doel en openbaar belang Deelnemers Zeggenschap Veranderingen in het jaar Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Risico's Ontwikkelingen

90

Stichting Beheer openbare Voorziening Zaltbommel Jaarrekening 2020 Zaltbommel Beheer van het gebouw aan de Courtine, waar de openbare bibliotheek Zaltbommel is gevestigd. Gemeente Zaltbommel, Cambium College Wethouder Bragt zit in de bestuurscommissie. Geen EV per 31-12-2020: € -3.042 EV per 31-12-2021: niet bekend EV per 31-12-2022: niet bekend VV per 31-12-2020: € 901.813 VV per 31-12-2021: niet bekend VV per 31-12-2022: niet bekend Jaarrekening 2020: € -370 Begroting 2022: niet bekend Bijdrage 2022: € 4.174 Geen Geen

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.6.17. Vereniging van Eigenaren ‘t Raethuys Naam verbonden partij Bronnen Vestigingsplaats Doel en openbaar belang Deelnemers Zeggenschap Veranderingen in het jaar Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Risico's Ontwikkelingen

91

Vereniging van Eigenaren ‘t Raethuys Jaarrekening 2020 Website: n.v.t. Zaltbommel In stand houden en beheer historisch gebouw met trouwlocatie. Eigenaren van het oude raadhuis (Markt 10 Zaltbommel) Stemrecht Vereniging van Eigenaren Geen EV per 31-12-2020: € 19.315 EV per 31-12-2021: niet bekend EV per 31-12-2022: niet bekend VV per 31-12-2020: € 14.053 VV per 31-12-2021: niet bekend VV per 31-12-2022: niet bekend Jaarrekening 2020: € 3.031 Begroting 2022: niet bekend Bijdrage 2021: € 15.818 Geen

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.7. Grondbeleid In deze paragraaf geven we inzicht in het gemeentelijk grondbeleid richting derden en de eigen grondexploitaties en geven we de terugblik en prognoses voor de afzonderlijke grondexploitaties, inclusief (verplichte) tussentijdse winstneming. Ook gaan we in op het reserveverloop.

4.7.1. Aard van het grondbeleid (actief/faciliterend) Grondbeleid gaat over hoe wij als gemeente omgaan met gebiedsontwikkelingen, zowel voor bedrijfs- als woningbouwlocaties. De gemeente kan enerzijds een faciliterende (passieve) houding aannemen. Wij verlenen dan planologische medewerking, stellen eisen en alle kosten die bij ons aangaande het project worden gemaakt, worden verhaald op de ontwikkelaar. Afspraken komen terecht in een privaatrechtelijke anterieure overeenkomst. Anderzijds is een actieve houding mogelijk. Wij verwerven in dat geval zelf gronden, maken deze bouwrijp, verlenen bouwtitels en verkopen de grond conform marktprijzen aan ontwikkelaars die als het ware meteen kunnen bouwen. Deze laatste optie brengt risico’s met zich mee, maar in economisch gunstige tijden levert het ook geregeld (ruime) winsten op. Mengvormen zoals publiek-private samenwerking spelen in onze gemeente momenteel in mindere mate een rol en worden daarom hier ook niet behandeld. In beide gevallen is gezond (financieel) beheer noodzakelijk. Bij facilitering moeten wij ervoor waken dat afspraken worden nageleefd en dat wij financieel geen verlies - maar ook geen winst - maken op een project van derden. Bij actief beleid, wat resulteert in één of meerdere grondexploitaties, monitoren we alle gedragingen binnen een project en gelden strenge wettelijke kaders en verantwoordingsmomenten.

Belangrijke relaties bestaan met onder andere reserves, verliesvoorzieningen, weerstandsvermogen, risico's, winstnemingen en vennootschapsbelasting. In de paragraaf hierna beschrijven wij op hoofdlijnen hoe wij doorgaans omgaan met grondbeleid.

4.7.2. Visie op het grondbeleid Wij hanteren twee vormen van grondbeleid. In de meeste gevallen heeft faciliteren een eerste voorkeur. Veel woningprojecten in met name de dorpen zijn en worden zo vormgegeven. Wij plaatsen onszelf hiermee op een zekere afstand en minimaliseren (financiële) risico’s. Dit laat meteen zien waarom dit de voorkeur heeft van veel gemeenten. Toch kunnen er redenen zijn om een andere werkwijze te hanteren. In de praktijk zien we namelijk ook dat onze gemeente elf actieve grondexploitaties heeft. De redenen hiervoor zijn divers. Bijvoorbeeld relatief meer zekerheid dat zaken lopen zoals voorgenomen, bestaande grondposities en/of gebiedsverbetering door ongewenste functies weg te nemen of te verplaatsen. Maar soms ook de wens om een grote integrale ontwikkeling door te voeren, zoals De Wildeman en De Waluwe. Of omdat de markt bepaalde initiatieven niet oppakt. Een voorziene winst kan ervoor zorgen om eerder actief grondbeleid te voeren, maar een verlies betekent niet per definitie dat wij dit niet doen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de negatieve grondexploitatie Brakel-West, wat voor een ontwikkelaar niet interessant is. Alles hangt telkens af van de te bereiken doelen, beschikbare financiën en eventueel marktinitiatief. Er is geen vast 'recept' voor de beste wijze.

Economisch tij en politieke wensen hebben grote invloed op de keuzen die op een bepaald gemaakt worden, zowel in onze gemeente als elders in het land. Tijdens de vastgoedcrisis vanaf 2008 was zichtbaar dat veel gemeenten verlies leden op hun grondbezit. Wij hebben dit behoorlijk goed doorstaan en maken in diverse exploitaties van destijds nu in meer of mindere mate (hoge) winst. Deze winsten stoppen we in de reserves behorend bij de grondexploitaties en kunnen door u ingezet worden. Toch is dit ook niet meteen reden om voor allerlei projecten grondposities te verwerven en daarmee grondexploitaties te activeren. Grondbeleid vergt een constante afweging waarbij de logische keuzen van jaar tot jaar en van geval tot geval kunnen verschillen. In het bestuursakkoord is een en ander eveneens met een ruime bandbreedte verwoord. Meer sociale huurwoningen, bouwen naar behoefte, aandacht voor jongeren en creëren van nieuwe planruimte. Deze doelstellingen zijn met beide vormen van grondpolitiek haalbaar. Wanneer een bepaalde ontwikkeling actueel wordt, wegen wij op dat moment af hoe en wat onze rol wordt waarbij wij onder meer voorgaande

92

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

uitgangspunten in ogenschouw nemen. Deze werkwijze laat zich het beste typeren door: faciliteren indien gewenst, regisseren waar relevant en creëren wanneer nodig. Wij kunnen hierbij gebruik maken van alle omgevingsrechtelijke instrumenten die voorhanden zijn; wij sluiten niets bij voorbaat uit en daarom hanteren wij geen uitgebreide nota grondbeleid.

4.7.3. Financiële kengetallen en exploitatiebeschrijvingen Hieronder staat voor onze in exploitatie genomen gronden een schema met kengetallen en daaronder een algemene beschrijving. De materiële vaste activa vindt u elders in dit document. Wij maken in de tabel een vergelijking tussen de cijfers conform de actualisatie voor de jaarrekening 2020 (de cijfers per 31-12-2020 zijn gelijk aan 1-1-2021) en de geactualiseerde cijfers voor de voorliggende begroting van 2022. Grondexploitatie (bedragen x Inkomsten € 1.000) 2022 Waluwe II 3.368 Waluwe III 600 Beersteeg-West Brakel-West Ormeling Dijkzicht-Zuid Thorbeckestraat 1.350 Langerak 2.285 Wildeman I Wildeman II Wildeman III Totaal

7.603

Uitgaven Eindwaarde Eindwaarde Wijziging Voorziening Voorziening Wijziging 2022 1-1-2021 1-1-2022 eindwaarde 1-1-2021 1-1-2022 voorziening 977 6.323 6.283 -40 843 1.432 1.381 -51 376 1 120 119 4.347 -6.280 6.280 6.280 -6.280 51 -477 -488 488 11 -11 477 227 -2.186 -2.182 2.182 -5 5 2.186 544 707 707 95 1.083 1.042 -41 780 11.920 11.685 -235 495 15.881 15.771 -110 1.451 3.371 3.219 -152 10.187

37.349

31.259

-6.090

2.663

8.949

Looptijd 2011-2023 2016-2028 2021-2025 2021-2030 2005-2022 2007-2022 2021-2027 2019-2023 2004-2023 2013-2022 2019-2027

6.286

Waluwe II Dit betreft het gebied tegenover het gemeentehuis. De laatste kavels zijn in 2021 verkocht. De bijbehorende woningen worden uiterlijk in 2022 opgeleverd. De jaren 2022 en 2023 staan in het teken van het woonrijp maken van het gebied. Het omvat dan circa 360 woningen. Daaropvolgend ontwikkelen wij verder de naastgelegen Waluwe III. De exploitatie Waluwe II heeft reeds een hoge winst opgeleverd. Waluwe III Deze exploitatie omvat de voormalige gronden van het American Roadhouse en Nivo Sparta. In 2022 wordt de bestemmingsplanprocedure doorlopen. De bouw van het gezondheidscentrum plus woningen vangt aan in 2023. Inmiddels is een drietal scholen en het nieuwe sportcentrum opgeleverd in 2021 en eerder. De laatste school (Kentalis) wordt in 2022 gebouwd, waarmee het onderdeel maatschappelijke zone bijna is afgerond. Dit complex kent een positief resultaat. Beersteeg-West Deze exploitatie is gedurende 2020 geactiveerd. In 2022 worden de plannen voor de kleine woningen verder uitgewerkt en mogelijk start de bouw van het hospice ook in dat jaar. Deze exploitatie kent een zeer bescheiden plus. Brakel-West Dit complex is gestart in 2021 voor nieuwe woningbouw in Brakel. Op het gebied is in 2021 de Wvg (voorkeursrecht) gevestigd. 2022 staat in het teken van de verwerving en het bestemmingsplan. Vanwege de ligging kent deze exploitatie een relatief groot negatief resultaat.

De Ormeling Dit exploitatiegebied in Nederhemert is volledig uitgegeven. Vanwege een latere oplevering dan verwacht van de laatste woningen, is het afsluiten van de grondexploitatie verschoven naar 2022. Uitsluitend kosten voor woonrijp maken zijn nog van toepassing. Het gebied kent een financiële min.

93

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

Dijkzicht-Zuid Sneller dan verwacht zijn in 2021 de laatste kavels verkocht. 2022 met een eventuele uitloop naar 2023 staan in het teken van het woonrijp maken van de openbare ruimte. Na afsluiting kent het gebied een behoorlijk negatief resultaat, hoewel dit de laatste jaren sterk verbeterd is. Thorbeckestraat Deze exploitatie is in 2021 gestart. De planvorming voor de herontwikkeling van Akwamarijn en De Ring is nog in volle gang. De verwachting is dat in 2023 gestart kan worden met de uitvoering. De sloop van de oude opstallen is waarschijnlijk in 2022. Het gebied kent een behoorlijke financiële plus. Langerak In 2021 is het gebied bouwrijp gemaakt. Naar verwachting zullen de kavel(s) in 2022 verkocht worden. De exploitatie kent een behoorlijk positief financieel resultaat, zij het dat alle kosten uit het verleden niet in het model zijn opgenomen. Wildeman I Er resteren nog enkele kleinere kavels alsmede de strook voor perifere detailhandel (3,8 hectare). Op sommige beschikbare percelen zijn al opties genomen voor 2022. Met name de afname van de PDV-strook is leidend voor het moment van afsluiting van de grex. Hier is echter nog geen concreet zicht op. Ongeacht het jaar van afsluiting heeft het complex reeds een grote winst opgeleverd. Wildeman II De gronden zijn in 2020 volledig uitgegeven en de bouw is in 2021 gestart.

In 2022 wordt deze bouw naar verwachting afgerond, waarna het restant van de openbare ruimte woonrijp kan worden gemaakt. Hopelijk kan ook in 2022 het complex worden afgesloten. In navolging van Wildeman I kent het gebied een hoge winst. Wildeman III Het toekomstige plangebied van De Wildeman III is gelegen ten oosten van De Wildeman II, tussen de Van Heemstraweg- Oost, de N322 en de rotonde. De procedures voor de omgevingsrechtelijke aspecten zijn gestart. Voor 2022 worden echter nog geen zichtbare fysieke werkzaamheden verwacht.