Bijlage 1. Programmabegroting 2022 Zaltbommel - Versie raad 4 november 2021
Tekst van het document
3.4.3. Bedrijvenloket & bedrijfsregelingen Wat willen we bereiken? Een goede en servicegerichte dienstverlening aan bedrijven vanuit de gehele organisatie, aangestuurd door het Ondernemersteam. Wat gaan we ervoor doen? Ondernemersteam Bommelerwaard Om bestaande én nieuwe ondernemers in de Bommelerwaard beter van dienst te zijn, hebben de gemeenten Zaltbommel en Maasdriel het Ondernemersteam Bommelerwaard ingericht. Eén centraal loket waar alle bestaande en nieuwe ondernemers met hun vragen terecht kunnen. Ondernemers moeten kunnen doen waar zijn goed in zijn: Ondernemen. Wij ondersteunen en faciliteren hen graag. Een goede dienstverlening richting ondernemers is daarbij van groot belang. Het Ondernemersteam bestaat uit drie accountmanagers en een projectondersteunende collega. Zij kennen de gemeente als geen ander en helpen met het vinden van de beste locatie voor een bedrijf en beantwoorden alle ondernemersvragen waar de gemeente een rol in speelt. De accountmanagers zijn het eerste aanspreekpunt voor ondernemers binnen de gemeente. Ze werken nauw samen met Werkzaak en onderwijsinstellingen en beschikken over een breed en goed netwerk, zowel binnen als buiten de gemeente.
3.4.4. Economische promotie Wat willen we bereiken? We willen meer bezoekers naar de Bommelerwaard trekken en deze langer in ons gebied houden om hiermee het aantal arbeidsplaatsen in de sector te verdubbelen en de bestedingen te verhogen. Wat gaan we ervoor doen? Economische promotie Er wordt vanuit de streekmarketing gewerkt met een streekplan 2022. Focuspunten in dit streekplan zijn de thema's Vestingdriehoek, Waalzinnig Zaltbommel, streekproducten en Bommelse verhalen. Vanuit het Binnenstadsfonds wordt er gewerkt vanuit een Waalzinnig programma i.s.m. de gemeente. Dit programma
23
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
bevat activiteiten om de binnenstad te verbeteren en te verstevigen, geregisseerd door een binnenstadmanager.
Wat mag het kosten? Programma 4 Economie (bedragen x € 1.000) Lasten Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie Totaal lasten
Werkelijk 2020 Begroting 2021 Begroting 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 313
280
311
311
311
311
10.001
1.767
2.884
2.562
542
526
188
200
133
115
130
115
272
356
429
289
288
287
10.774
2.603
3.757
3.277
1.271
1.239
23
34
34
34
34
34
17.429
2.514
5.001
4.894
1.165
1.265
20
23
24
24
24
24
Baten Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie Totaal baten Saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat
308
361
368
368
368
368
17.779 7.005
2.932 329
5.427 1.670
5.320 2.042
1.591 320
1.691 453
7.571
748
2.113
2.327
618
733
98
0
75
29
29
29
-7.473 -468
-748 -418
-2.038 -368
-2.297 -255
-588 -268
-704 -251
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Visie Vrijetijdseconomie 2015-2020 • Regionaal Programma Werklocaties 2020 • Afsprakenkader Regionale Samenwerking bedrijventerreinen Regio Rivierenland (2013) • Regionale Detailhandelsvisie (2014) Betrokken (verbonden) partijen • Regio Rivierenland • Logistieke Hotspot Rivierenland • Stichting Streekmarketing Bommelerwaard • Bureau Toerisme Rivierenland (BTR) Beleidsindicatoren Indicator Functiemenging Vestigingen (van bedrijven)
24
Eenheid % Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 74 jaar
Realisatie Begroting 2020 2021 56,4 50 145 150
Begroting 2022 55 160
Bron LISA LISA
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
3.5. Programma Onderwijs Onder dit programma vallen de taakvelden Openbaar basisonderwijs, Onderwijshuisvesting en Onderwijsbeleid & Leerlingzaken. In de programmabegroting richten we ons op de beleidsaccenten en niet op de going-concerntaken.
Relevante ontwikkelingen Onderwijshuisvesting Voor nieuwbouw geldt vanaf 2021 aangescherpte wet- en regelgeving omtrent de kwaliteit van schoolgebouwen en daarbij duurzaamheid in het bijzonder. Het Bouwbesluit en vigerende wet- en regelgeving is altijd van kracht. Binnen het Bouwbesluit is bijvoorbeeld Frisse Scholen klasse B het uitgangspunt. De aangescherpte regelgeving vanuit Europa bepaalt dat vanaf 2021 alle nieuwbouw van overheidsgebouwen (inclusief scholen) in Nederland BENG moeten zijn. De VNG heeft samen met de koepelorganisaties PO-Raad en VO-Raad een advies tot wijziging van de wet ingediend, waaronder het toevoegen van renovatie als alternatief voor nieuwbouw. In het advies van de VNG, PO-raad en VO-raad wordt het uitgangspunt gehanteerd dat renovatie dient te worden beschouwd als een volwaardig alternatief voor nieuwbouw, om de levensduur van schoolgebouwen met ten minste 25 jaar te verlengen waarbij het gebouw (weer) voldoet aan de functionele eisen en kwaliteitseisen. Hierbij zijn ook de wettelijke eisen van toepassing en de ambities van nieuwbouw worden zo veel mogelijk benaderd. Het zorgen voor adequate en voldoende huisvesting voor onderwijsinstellingen in Zaltbommel die aansluit op de actuele behoefte. Nationaal Programma Onderwijs Door de corona-crisis en de daaruit volgende maatregelen in het onderwijs, zijn er bij veel leerlingen achterstanden ontstaan.
Het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) is er voor herstel en ontwikkeling van het onderwijs tijdens en na corona. Het onderwijsveld en gemeenten ontvangen middelen om invulling te geven aan dit programma. Ontwikkelagenda passend onderwijs Voor de uitvoering van het passend onderwijs wordt voor zowel het primair als voortgezet onderwijs samengewerkt binnen het Samenwerkingsverband De Meierij. Naar aanleiding van de evaluatie passend onderwijs is er een gezamenlijke Ontwikkelagenda passend onderwijs opgesteld. Het gezamenlijke doel van deze ontwikkelagenda is ‘Samenwerken om optimale ontwikkelkansen voor kinderen thuisnabij in de regio de Meierij te organiseren en te faciliteren’. Lokaal Educatieve Agenda Op 30 september 2021 is de nieuwe onderwijsuitvoeringsagenda (vanaf 2022) vastgesteld. Deze agenda is samen met onderwijs en partners ontwikkeld. We bieden ieder kind optimale kansen om veilig, gezond en met veel plezier op te groeien en talent te ontwikkelen in Zaltbommel. Onze focus ligt de komende periode op sterke schakels in een doorgaande ontwikkellijn, passend onderwijs, perspectief en kansen en een gezonde start.
3.5.1. Openbaar basisonderwijs Wat willen we bereiken? Conform artikel 23 lid 41 van de Grondwet heeft onze gemeente voldoende openbare basisscholen. Voldoende openbaar onderwijs houdt in als de inwoners daarom vragen en binnen een straal van 10 kilometer. Wat gaan we ervoor doen? Openbaar basisonderwijs In onze gemeente is het aanbod van het openbaar onderwijs verzelfstandigd. Het primair openbaar onderwijs wordt verzorgd door Stichting Regionaal Openbaar Onderwijs Maas en Meierij (STROOMM) en het openbaar voortgezet onderwijs ligt bij Stichting Cambium College. De gemeenteraad is extern toezichthouder voor het verzelfstandigd openbaar onderwijs. De wetgever heeft de taken en bevoegdheden die zich richten op
25
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
het waarborgen van de continuïteit en op de handhaving van het specifieke karakter van het openbaar onderwijs neergelegd bij de gemeenteraad. In onze gemeente verzorgt het college de meer uitvoerende bevoegdheden (zoals statutenwijzingen als gevolg van aangepaste wetgeving en het benoemen, ontslaan en schorsen van de leden van de Raad van Toezicht). De kaderstellende bevoegdheden die direct invloed hebben op het voortbestaan van STROOMM of Cambium College liggen bij de gemeenteraad.
3.5.2. Onderwijshuisvesting Wat willen we bereiken? Het zorgen voor adequate en voldoende huisvesting voor onderwijsinstellingen die aansluit op de actuele behoefte. Wat gaan we ervoor doen? Integraal Huisvestingsplan (IHP) Tijdens het schrijven van de begroting 2022 werken we intensief samen met de schoolbesturen en gemeente Maasdriel aan de actualisatie van ons Integraal Huisvestingsplan voor de onderwijsgebouwen (IHP). Meer dan voorgaande actualisaties zijn we ons ervan bewust dat de onderwijsgebouwen verduurzaamd moeten worden. De ontwikkelingen rondom de Covid-19 pandemie benadrukken het belang van een goed binnenklimaat. Een gezonde school is een schoolgebouw met een laag energieverbruik en een gezond binnenklimaat als het gaat om luchtkwaliteit, de temperatuur, comfort, licht en geluid. Gezonde scholen dragen bij aan een duurzaam gebouw, omdat ze het energieverbruik terugdringen en de CO2-uitstoot beperken. In de praktijk zijn vooral de CO2-concentratie en de binnentemperatuur vaak te hoog als gevolg van een slechte ventilatie. Ons gebouwenbestand bestaat uit 20 onderwijsgebouwen, waarvan het merendeel 40 jaar of ouder is. Er ligt een pittige opgave voor de gemeente en de schoolbesturen om de scholen te laten voldoen aan de onderwijswetgeving en de duurzaamheidsdoelstellingen in het Klimaatakkoord.
Bij de pilot aardgasvrij en fris maken van de basisschool te Zuilichem hebben we ervaren dat een goed warmte- en ventilatiesysteem alleen mogelijk was met extra Rijksmiddelen (€ 350.000). De SUVIS-regeling die door het Rijk in het leven is geroepen vergoedt slechts 30% van de investeringskosten, waarbij eveneens strikte voorwaarden zijn gesteld. Zowel schoolbesturen als gemeente hebben tot op heden geen extra middelen gekregen voor de verzwaarde eisen aan de kwaliteit van de onderwijsgebouwen. Bovenstaande heeft tijdens het schrijven van deze tekst nog niet geleid tot een effectieve aanpak voor de komende jaren. Samen met de schoolbesturen stellen we een prioritering vast waarbij alle scholen aan bod moeten komen. Scholen waar op korte termijn uitbreiding nodig is (naar verwachting de basisscholen te Nederhemert en Gameren) krijgen hierbij voorrang. Naast de opgave die voortvloeit uit de aangepaste en verscherpte wet- en regelgeving lopen er ook andere projecten zoals de bouw van het Kentalis Compas College en het onderzoek naar de Multifunctionele Accommodatie te Brakel (MFA) en de opname van twee scholen hierin. Ook de ontwikkelingen met betrekking tot het passend onderwijs vergen een andere invulling van de speciale basisschool de Toermalijn. De huisvesting zal volgend moeten zijn op de plannen die verder uitgewerkt worden.
Kentalis Compas College Tussen Pand 9 en het waterplein/pannaveldje wordt een nieuwe school gerealiseerd voor het Kentalis Compas College. De school biedt speciaal voortgezet onderwijs aan jongeren die doof of slechthorend zijn in de leeftijd van 12 tot 20 jaar. Kentalis zoekt de samenwerking en verbinding met het regulier onderwijs. Dove/ slechthorende leerlingen kunnen dadelijk met begeleiding vanuit Kentalis bij praktijkschool de Brug en Cambium College aansluiten voor praktijklessen. De samenwerking en specifieke kennis van Kentalis kan ook voor andere leerlingen ingezet worden. Naar verwachting is de nieuwbouw gereed in januari 2023. Om toch in het nieuwe schooljaar 2022-2023 gezamenlijk te starten wordt mogelijk tijdelijke huisvesting voor de leerlingen van Kentalis in het oude pand van praktijkschool de Brug gerealiseerd.
26
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
3.5.3. Onderwijsbeleid & Leerlingzaken Wat willen we bereiken? • Het voorkomen van leer- en ontwikkelachterstanden bij kinderen. • Het aanpakken van laaggeletterdheid bij volwassenen en daarmee bijdragen aan een versterking van de participatie in de samenleving. Wat gaan we ervoor doen? Uitvoering programma's NPO, Ontwikkelagenda passend onderwijs en LEA De verschillende programma's zijn erop gericht in gezamenlijkheid tussen onderwijs, zorgpartners en gemeenten de ontwikkeling van kinderen te bevorderen en achterstanden aan te pakken. In de uitvoering wordt gekeken naar de onderlinge samenhang tussen deze programma's en de te bereiken resultaten. Hierbij wordt rekening gehouden met de lokale en regionale mogelijkheden in de samenwerking tussen betrokken partijen. Laaggeletterdheid Met de organisatie van het Leerhuis Zaltbommel wordt werk gemaakt van het aanpakken van laaggeletterdheid bij volwassenen. Het Leerhuis Zaltbommel is verantwoordelijk voor de lokale uitvoering van het programma laaggeletterdheid. Ieder jaar wordt er extra aandacht gegeven aan een thema dat nauw samenhangt met laaggeletterdheid. In 2021 is dat geld. Voor 2022 is het thema nog niet vastgesteld. Met name het bereiken en motiveren van laaggeletterde volwassenen om aan hun taal- en mediavaardigheid te gaan werken, is een forse uitdaging.
Wat mag het kosten? Programma 5 Onderwijs (bedragen x € 1.000) Lasten Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken Totaal lasten
Werkelijk 2020 Begroting 2021 Begroting 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 146 3.008
151 3.011
231 2.764
228 2.828
228 2.815
228 2.807
1.348
1.680
952
945
945
945
4.502
4.842
3.947
4.001
3.987
3.980
Baten Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken Totaal baten Saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat
0
0
0
0
0
0
866
384
384
384
384
384
504
789
37
37
37
37
1.370 -3.132
1.173 -3.669
421 -3.526
421 -3.580
421 -3.566
421 -3.559
765
112
89
66
66
66
254
0
29
46
46
46
-511 -3.643
-112 -3.781
-59 -3.586
-19 -3.599
-19 -3.585
-19 -3.578
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Integraal huisvestingsplan onderwijs gemeenten Zaltbommel en Maasdriel 2018-2027 • Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Zaltbommel 2015 • Verordening overleg lokaal onderwijsbeleid Zaltbommel 2012 • Verordening materiële en financiële gelijkstelling onderwijs gemeente Zaltbommel 2014 • Verordening leerlingenvervoer gemeente Zaltbommel 2014 • Verordening peutertoeslag gemeente Zaltbommel 2020 • Lokaal Educatieve Agenda 2022
27
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
• Beleidsregel bekostiging lokalen bewegingsonderwijs gemeente Zaltbommel 2018 • Ondersteuningsplan 2018-2022 samenwerkingsverband De Meierij PO • Ondersteuningsplan 2019-2023 samenwerkingsverband De Meierij VO • Leerhuis Zaltbommel 2019 Betrokken (verbonden) partijen • Samenwerkingsverband de Meierij PO en VO (passend onderwijs) • Regio Rivierenland (VSV en leerplicht) • GGD Gelderland Zuid (toezicht en lichte handhaving kinderopvang) • Scholen in de gemeente Zaltbommel • Stichting brede scholen Zaltbommel • Gemeente Maasdriel • ROC Rivor • Stichting Kompas • Bibliotheek Rivierenland Beleidsindicatoren Indicator Absoluut verzuim Relatief verzuim
Eenheid Aantal per 1.000 leerlingen 5-18 jaar %
Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsvers)
% deelnemers aan het VO en MBO onderwijs
28
Realisatie 2020 2,4
Begroting 2021 2,27
Begroting 2022 2,25
Bron DUO/ Ingrado
niet bekend 1,5
8,68
8,50
DUO/ Ingrado
0,80
0.80
DUO/ Ingrado
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
3.6. Programma Sport, cultuur en recreatie Onder dit programma vallen de taakvelden Sportbeleid & Activering, Sportaccommodaties, Cultuur, Musea, Cultureel erfgoed, Media, Openbaar groen en Recreatie. In de programmabegroting richten we ons op de beleidsaccenten en niet op de going-concerntaken.
Relevante ontwikkelingen Sportakkoord In 2021 is door het college het Sportakkoord Zaltbommel 2021-2022 en de stimuleringsregeling 'Lokaal Sportakkoord Zaltbommel en Maasdriel' vastgesteld. De regeling stimuleert initiatieven die in lijn liggen met de deelthema's en ambities uit het sportakkoord. Partners die aansluiten bij het sportakkoord, actief bijdragen aan de realisatie van een of meer doelstellingen en het voortouw nemen bij de uitvoering van hun eigen initiatief kunnen daarvoor een bijdrage aanvragen bij Welzijn Bommelerwaard. Sportpark Ontwikkeling westpunt Sportpark De Watertoren. Unesco status voor Nieuwe Hollandse Waterlinie De Nieuwe Hollandse Waterlinie is door Unesco toegevoegd aan de Werelderfgoedlijst. Dat betekent dat onder meer Slot Loevestein en vele forten in deze regio onderdeel uitmaken van deze prestigieuze lijst. De Nieuwe Hollandse Waterlinie werd in 1815 aangelegd en is het militaire verdedigingswerk dat Holland moest beschermen tegen de vijand uit het oosten door hele stukken land kniehoog onder water te zetten. Regioplan Inspirerend Rivierenland De gemeenten in regio Rivierenland werken aan de ontwikkeling van een regionale visie op een toekomstbestendige culturele infrastructuur. Deze visie is geconcretiseerd in een regioplan dat is opgesteld in dialoog met culturele instellingen en de provincie.
De coronacrisis heeft forse gevolgen voor de cultuursector. Het regioplan voorziet erin om de sector weerbaar te maken voor de gevolgen van de crisis. In het najaar van 2021 vindt in de provincie besluitvorming plaats over de (financiële) bijdrage die aan de uitvoering van het regioplan geleverd gaat worden. Poorterij Begin 2020 is besloten een onderzoek uit te laten voren naar een toekomstbestendige Poorterij. Hiervoor is een plan van aanpak en programma van eisen vastgesteld. Eind 2020 is besloten om in het onderzoek naar een toekomstbestendige Poorterij tevens de mogelijkheid te onderzoeken om (een deel van) het programma ook in de Sint Maartenskerk te realiseren (hybride variant). Daarbij diende tevens de functies van Pand 9 betrokken te worden. Dit onderzoek is afgerond en ter besluitvorming in het najaar van 2021 aan de gemeenteraad aangeboden. Speelplaatsen Er is steeds meer aandacht voor klimaatadaptatie, ook bij de inrichting van speelplaatsen. Tevens speelt inclusie een steeds belangrijkere rol. De kosten voor de duurzame instandhouding van speelplaatsen stijgen.
3.6.1. Sportbeleid & Activering Wat willen we bereiken? Bevorderen van sport en beweging bij inwoners door intensivering van samenwerking tussen sportverenigingen en andere betrokkenen. Wat gaan we ervoor doen? Uitvoering sportakkoord Verdere uitvoering van de afspraken uit het Sportakkoord in samenwerking met de gemeente Maasdriel.
29
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Renovatie en vervanging sportvelden In de toekomst gaan we de vervangingen van de velden voor onze rekening nemen. De clubs gaan daarvoor een vaste huur aan ons betalen. Waar voorheen de vervangingsinvesteringen gedekt moesten worden uit incidentele middelen wordt dat nu structureel geregeld.
3.6.2. Sportaccommodaties Wat willen we bereiken? Passende huisvesting voor diverse sportactiviteiten alsmede verplaatsing van de bestaande petanquevereniging en daarmee een definitieve afronding van Sportpark De Watertoren. Wat gaan we ervoor doen? Sportaccommodaties Het gebied wordt ingevuld met een verenigingsgebouw voor de petanque met binnen- en buitenbanen. Daaromheen komen een zogenaamd 3x3-basketbalveld, een multicourt (onder andere handbal en voetbal), een natuurgrasveld voor onderwijs en een skatepark ter vervanging van de verdwenen voorziening in De Waluwe. Het geheel wordt semi-openbaar door middel van een modern toegangssysteem in de vorm van een app met mogelijkheden voor reserveringen, tijdsloten en dergelijke. In het petanquegebouw komt ook ruimte voor enkele kleedkamers met douches en opslagruimte voor gebruik door de verenigingen en onderwijsinstellingen. De resterende fysieke ruimte in het gebied wordt benut voor zonnepanelen, te exploiteren door een derde met afname van de stroom door het verenigingsgebouw. Tot slot wordt het parkeerterrein vergroot.
3.6.3. Cultuur Wat willen we bereiken? • Positieve profilering van de gemeente. • Verduurzaming en ondersteuning van de culturele infrastructuur. Wat gaan we ervoor doen? Uitvoering regioplan cultuur Vanuit lokale middelen die ontvangen zijn voor het opvangen van risico's in de cultuursector ten gevolge van de coronacrisis wordt geïnvesteerd in de uitvoering van het regioplan. Nieuw Cultureel Centrum Waluwe in combinatie met herinvulling Sint Maartenskerk Een nieuw cultureel centrum in de Waluwe met uitvoeringszaal in combinatie met herinvulling van de Sint Maartenskerk is de voorkeursvariant die we willen gaan uitwerken. Hiermee kan de Sint Maartenskerk mede een buurthuisfunctie voor de binnenstad vervullen. Het cultureel centrum in de Waluwe vervult dan de ruimtebehoefte van de huidige gebruikers van de Poorterij die minder gebonden zijn aan de binnenstad én biedt de mogelijkheid voor (professionele) voorstellingen. Dit is de zogenaamde hybride variant. Enkele gebruikers van Pand 9 kunnen hier ook een plek krijgen. Voor het gros van de gebruikers van Pand 9 is het cultureel centrum echter niet geschikt (vanwege ruimtebehoefte in relatie tot financiële draagkracht) en onderzoeken we de mogelijkheid van het toekomstig gebruik van bestaand vastgoed.
3.6.4. Musea Wat willen we bereiken? Een passende ruimte voor de werken van Fiep Westerdorp en stimuleren van gebruik van het Stadskasteel. Wat gaan we ervoor doen? Paviljoen Stadskasteel Voor het inrichten van een permanente tentoonstelling rondom het werk van Fiep Westendorp wordt een paviljoen gerealiseerd naast het Stadskasteel. Hiervoor is een gemeentelijke bijdrage beschikbaar gesteld. Het plan wordt gerealiseerd in 2022.
30
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
3.6.5. Cultureel erfgoed Wat willen we bereiken? Een duurzame instandhouding van de Sint-Maartenskerk Wat gaan we ervoor doen? Overname Sint-Maartenskerk en bredere invulling We nemen de Sint Maartenskerk over van de Stichting Sint-Maarten. Dit betekent dat het planmatig onderhoud voor onze rekening komt. Tevens gaan we investeren in de Sint-Maartenskerk, zodat deze een bredere invulling kan krijgen dan op dit moment het geval is. Dit doen in combinatie met de uitwerking van een nieuw cultureel centrum in de Waluwe (ter vervanging van de huidige Poorterij, zie paragraaf 'Cultuur'). Bij de uitwerking van de plannen wordt ook rekening gehouden met de wens om in de Sint-Maartenskerk een buurthuisfunctie onder te brengen met tevens extra voorzieningen om de functie van deze kerk in onze culturele infrastructuur beter tot zijn recht te laten komen.
3.6.6. Media Voor 2022 zijn geen speerpunten benoemd.
3.6.7. Openbaar groen en Recreatie Wat willen we bereiken? Beheer van het openbaar groen binnen de gestelde kaders (o.a. kwaliteitsniveau) planmatig en efficiënt uitvoeren zodat gebruik, beleving en toekomstwaarde op een duurzame wijze gewaarborgd zijn. We willen speelplaatsen met waar mogelijk meer aandacht voor schaduwgevende bomen en verkoelend groen, wat zich ook leent als speelaanleiding. Ook willen we meer aandacht schenken aan goede toegankelijkheid van speellocaties voor kinderen met een beperking en op sommige locaties speeltoestellen plaatsen die zich lenen voor gebruik door kinderen met specifieke lichamelijke beperkingen. Wat gaan we ervoor doen? Uitvoering beheerplan speelplaatsen Met budgetverhoging voor het beheren van de speelplaatsen kunnen we ook de komende jaren de speelplaatsen in stand houden door uitvoering te geven aan het beheerplan speelplaatsen. Daarbij zetten we waar mogelijk en wenselijk ook in op de toegankelijkheid/inclusie en klimaatadaptatie (schaduw, verkoelend groen). Actualisatie subsidiebeleid Ondersteunen van organisaties en initiatieven die bijdragen aan de leefbaarheid in kernen en ontwikkeling van inwoners. Essentaksterfte nog niet opgelost De bomen die aangetast zijn verwijderen en vervangen door nieuwe bomen, meer divers van soort, om nieuwe uitbraken van ziekte te voorkomen.
Planontwikkeling Munnikenland Slot Loevestein is in de lead met betrekking tot de ontwikkeling van Munnikeland. Wij faciliteren waar mogelijk en zullen in het traject een meedenkende/toetsende rol vervullen. De eerstvolgende stap in dit proces is dat Loevestein een masterplan maakt voor Munnikenland/Loevestein.
31
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Wat mag het kosten? Programma 6 Sport, cultuur en recreatie (bedragen x € 1.000) Lasten
Werkelijk 2020 Begroting 2021 Begroting 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 1.253 413
1.220 465
1.193 1.163
1.189 1.201
1.189 1.192
1.189 1.184
482
418
304
288
288
288
378 325 448
591 758 462
407 400 461
413 447 461
419 446 461
426 446 461
2.344
2.552
2.717
2.562
2.562
2.511
5.644
6.464
6.645
6.560
6.557
6.505
Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Musea
167 47
170 59
172 10
172 10
172 10
172 10
-95
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie Totaal baten Saldo van baten en lasten
33 16
18 16
18 17
18 17
18 17
18 17
141
128
129
129
129
129
310 -5.334
391 -6.073
346 -6.299
346 -6.214
346 -6.211
346 -6.159
720
-28
5
5
5
5
300
264
299
259
259
209
-420 -5.754
292 -5.781
294 -6.005
254 -5.960
254 -5.957
204 -5.954
Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Musea Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie Totaal lasten Baten
Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • 'Groen dicht bij de burger' Groenbeleid Ruimtelijk Beheer 2016-2026 • Groenbeheerplan 2019-2028 • Algemene subsidieverordening gemeente Zaltbommel 2022 • Subsidieregelingen 2022 • Beheerplan speelplaatsen (2022-2026) • Kadernota Accommodatiebeleid Visie Vrijetijdseconomie 2015-2020 • Kunst- en cultuurbeleid 2018-2021 • Landschapsplan Bommelerwaard 2003 • Sportakkoord Maasdriel en Zaltbommel Betrokken (verbonden) partijen • Regio Rivierenland • Stichting Beheer Openbare Voorziening Zaltbommel • Convenant Bibliotheekwerk Rivierenland 2019-2022 • Pand 9 • VVE 't Raethuys • Regionaal Archief Rivierenland
32
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Beleidsindicatoren Indicator Niet sporters
Eenheid %
Realisatie Begroting 2020 2021 niet 50 bekend
Begroting 2022 50
Opmerking: het laatste gegeven uit Waarstaatjegemeente.nl komt uit 2016 (55,2%).
33
Bron RIVM
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
3.7. Programma Sociaal domein Onder dit programma vallen de taakvelden Samenkracht & Burgerparticipatie, Wijkteams, Inkomensregelingen, Begeleide participatie, Maatwerkvoorzieningen, Maatwerkdienstverlening en Geëscaleerde zorg. In de programmabegroting richten we ons op de beleidsaccenten en niet op de goingconcerntaken.
Relevante ontwikkelingen Welzijn Welzijn is een gevoel van welbevinden, je prettig en gelukkig voelen. Welzijnswerk draagt bij aan het welzijn van inwoners. Met behulp van de raadpleging van stakeholders en inwoners zijn er drie speerpunten geformuleerd voor het welzijnswerk voor de periode 2021-2024: inwoners hebben een zinvolle daginvulling, inwoners hebben betekenisvolle sociale contacten en inwoners zetten zich in voor de samenleving en elkaar. Inclusie Met de totstandkoming van de Lokale Inclusie Agenda Bommelerwaard, die in april 2021 is vastgesteld, werken we stap voor stap aan een samenleving die toegankelijk is voor iedereen, waar iedereen zich geaccepteerd en veilig voelt en waar we er allemaal toe doen. Buurtzorg Jong en Buurtteam Buurtzorg Jong en het Buurtteam vormen de lokale organisatie van de wijkteams in onze gemeente. Dit heeft op een belangrijke manier bijgedragen aan de invulling van de taken binnen het sociaal domein en de werkwijze zoals deze in Zaltbommel praktijk is geworden. Gedurende de coronacrisis zien we een stijging van het aantal aanmeldingen bij Buurtteam en Buurtzorg Jong. Ook zien de teams een toename van de complexiteit van de casuïstiek. Dit heeft doorwerking op de in te zetten zorg bij jeugdigen en volwassenen en op de capaciteit van de teams. In het voorjaar is gestart met het werken in een gezamenlijk informatiesysteem Zorgned.
De eerste ervaringen zijn goed, het ondersteunt de teams en verdere samenwerking wordt gestimuleerd. Inkomensregelingen De coronacrisis raakt veel mensen in hun portemonnee. De gevolgen van de coronacrisis zullen ook in 2022 voelbaar zijn voor de inwoners. Werkzaak Rivierenland verwacht dat het bijstandsbestand in 2022 gaat toenemen. Daarnaast zal de coronacrisis zorgen voor een toename van het beroep dat gedaan wordt op de gemeentelijke regelingen voor inwoners met een laag inkomen en ondersteuning. Dit zal een negatief effect hebben op de hiervoor beschikbare middelen. Wet Inburgering Na uitstel in 2020 en 2021 zijn vanaf 1 januari 2022 gemeenten weer verantwoordelijk voor de inburgering van statushouders op het gebied van taal en participatie. Maatwerkvoorzieningen Doordat steeds meer mensen steeds langer zelfstandig blijven wonen, blijft de vraag op maatwerkvoorzieningen toenemen. De toegenomen vraag op maatwerkvoorzieningen heeft negatief effect op de begroting voor het sociaal domein Inkoop Wmo en jeugdzorg De nieuwe contractperiode voor zorg en ondersteuning vanuit Wmo- en jeugdzorg start in 2022. De aanbesteding heeft plaatsgevonden. Er worden nieuwe contracten aangegaan met de geselecteerde zorgaanbieders.
34
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Woonplaatsbeginsel De invoering van het aangepaste woonplaatsbeginsel voor de jeugdwet is uitgesteld en gaat in per 2022. Dat heeft gevolgen voor de bekostiging in het kader van de Jeugdwet. De financiële impact hiervan wordt eind 2021 helder. Jeugdzorg De druk op de jeugdzorg neemt toe. Er wordt een steeds groter beroep gedaan op de gespecialiseerde zwaardere jeugdzorginstelingen, die hierdoor toenemende druk op hun organisaties ervaren. Ook bij de lokale en preventieve inzet zien we een toename in aantal vragen en complexiteit. Voorbereiding centralisatie gespecialiseerde jeugdzorg Vanuit het ministerie wordt initiatief genomen om de gespecialiseerde zwaardere jeugdzorg meer regionaal te gaan organiseren. Hiervoor sluiten we aan bij ontwikkelingen in Regio Rivierenland. Doordecentralisatie Beschermd wonen Vanaf 2023 worden middelen voor beschermd wonen toegevoegd aan de lokale Wmo budgetten van gemeenten. Hierbij heeft het Rijk bepaald dat gemeenten verplicht moeten samenwerken. Hiervoor is een plan en centrumregeling vastgesteld in alle raden van de zeven regiogemeenten in 2021. Daarnaast gaat ook voor beschermd wonen het woonplaatsbeginsel gelden, deze afspraken zijn in lijn met die van de Jeugdwet.
Zorg en Veiligheid Per 2022 zijn de inkoop van diensten in het kader van de Wvggz, zorgwekkend gedrag en Oggz (bemoeizorg) onder een nieuwe productstructuur ingekocht, zorg en veiligheid. Reden hiervoor is dat er in de uitvoering veel samenhang is tussen diensten die uitgevoerd worden. De nieuwe inkoop sluit beter aan bij de praktijk. Regio en lokale aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling In 2021 is er een nieuwe regioaanpak huiselijk geweld en kindermishandeling vastgesteld. Belangrijkste actielijnen zijn: • Preventie en signaleren onveiligheid • Helpende data • Samenwerken met veiligheidspartners • Expertise lokale teams Medio tweede kwartaal van 2022 zal er ook een lokale aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling worden vastgesteld. Hierbij worden de actielijnen vertaalt naar lokale acties en prioriteiten. Veilig Thuis Veilig Thuis is bezig met een project om wachtlijsten verder terug te dringen. De verwachtingen ten aanzien van de stijging van het aantal meldingen is dat deze zich in 2022 zullen stabiliseren. Veilig Thuis baseert zich hierbij op onderzoek van Q-Consult dat inmiddels bij meerdere Veilig Thuis organisaties onderzoek heeft gedaan.
3.7.1. Samenkracht & Burgerparticipatie Wat willen we bereiken? • Een betere ondersteuning van mantelzorgers. • Met het beleid rondom welzijn en inclusie zorgen we ervoor dat alle inwoners deelnemen aan de samenleving, zich daarin gelukkiger voelen en zich kunnen ontwikkelen. Wat gaan we ervoor doen? Welzijn In het uitvoeringsplan voor welzijn staat omschreven met welke actiepunten voor welzijn we aan de slag gaan. We zetten in op het versterken van de sociale cohesie.
35
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Mantelzorg Jaarlijks wordt een uitvoeringsprogramma mantelzorg samengesteld met acties en activiteiten gericht op de ondersteuning van mantelzorgers. Inclusie Met de Lokale Inclusie Agenda Bommelerwaard richten we ons in beginsel op bewustwording en het op gang brengen van het gesprek over inclusie in de Bommelerwaard. De betrokkenheid van ervaringsdeskundigen, mensen die het betreft, is van essentieel belang.
3.7.2. Wijkteams Wat willen we bereiken? Inwoners worden zo snel en passend mogelijk geholpen. Wat gaan we ervoor doen? Beleid sociaal domein De beleidsnota Samenleving is vastgesteld in 2021. Deze nota geeft richting aan het beleid op het gebied van sociaal domein, gezondheid, onderwijs, sport en cultuur. Hierin wordt aangegeven hoe geanticipeerd wordt op ontwikkelingen in het sociaal domein en de positie van de wijkteams hierin. Doorontwikkeling wijkteams De ontwikkeling van het werk van Buurtteam en Buurtzorg Jong wordt op basis van evaluaties en ervaringen verder uitgewerkt. Hierbij wordt gezocht naar verdergaande samenwerking en verbetering van de dienstverlening. Innovatiefonds Sociaal Domein Naar aanleiding van het 213a-onderzoek sociaal domein zijn pilots gestart. Een pilot is ondersteuning aan huisartsenpraktijken met inzet van medewerkers van Buurtzorg Jong. De pilot is tussentijds geëvalueerd. De uitkomsten zijn positief waardoor deze samenwerking wordt voorgezet en uitgebreid. Met een andere pilot is gestart met de inzet van Integrale Vroeghulp. De evaluatie laat positieve resultaten zien qua vroegtijdig ingrijpen bij kinderen met dreigende ontwikkelingsproblematiek. Vanwege de preventieve werking wordt deze interventie structureel ingebed.
3.7.3. Inkomensregelingen Wat willen we bereiken? Het bevorderen van deelname aan de samenleving van mensen met een laag inkomen, talentontwikkeling, het optimaal inzetten van voorliggende voorzieningen, het preventief optreden bij schulden en financiële zelfredzaamheid. Wat gaan we ervoor doen? Werkzaak Rivierenland Werkzaak blijft haar dienstverlening continu ontwikkelen met het oog op kansen en risico's die de toekomst biedt. Door te investeren in ontwikkelingen wordt de dienstverlening aan werkzoekenden werkgevers verbeterd. Daarnaast blijft Werkzaak zich vernieuwen binnen de zeven strategische thema's uit het Meerjarenbeleidsplan. De aanpak uit het meerjarenbeleidsplan en de verdere concretisering ervan wordt voortgezet in 2022, waarbij de ambitie 'Iedereen doet mee' de basis vormt. Minimabeleid Voortzetting van het huidige minimabeleid. Daarnaast de ontwikkelingen goed in de gaten houden en waar nodig het minimabeleid bijsturen.
3.7.4. Begeleide participatie Wat willen we bereiken? Invoering van de nieuwe Wet Inburgering. Nieuwkomers worden hiermee vanaf het eerste moment goed begeleid zodat zij zo snel mogelijk kunnen meedoen in de samenleving, het liefst via betaald werk.
36
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Wat gaan we ervoor doen? Wet Inburgering Op 1 januari 2022 treedt de nieuwe Wet Inburgering in werking. In het nieuwe stelsel krijgen gemeenten de regio over de inburgering. De colleges hebben besloten om regionaal samen te werken in het kader van de nieuwe Wet Inburgering. Gemeenten financieren de leerroutes en de maatschappelijke begeleiding van de inburgeraar. Waar mogelijk wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van bestaande lokale structuren. Op dit moment zijn we bezig om deze wet te implementeren in Rivierenland.
3.7.5. Maatwerkvoorzieningen Wat willen we bereiken? Stimuleren dat inwoners zo lang en zo goed mogelijk thuis kunnen blijven wonen. Wat gaan we ervoor doen? Zelfstandigheid stimuleren Blijvend stimuleren dat inwoners zo lang en zo goed mogelijk zelfstandig kunnen functioneren in de maatschappij. Daar waar nodig wordt de afweging gemaakt tussen het inzetten van een maatwerkvoorziening of verhuizen.
3.7.6. Maatwerkdienstverlening Wat willen we bereiken? Ervoor zorgen dat alle inwoners passend en goed geholpen worden. Wat gaan we ervoor doen? Zorginkoop De implementatie en voorbereiding van de nieuwe contractperiode per 2022 vindt plaats. Vanuit inkoop WmoJeugd is het nodig om een aantal specialistische functies en rollen in te vullen om de kwaliteit van data, contracten en relatiebeheer te optimaliseren zodat de kwaliteit en samenwerking met aanbieders ook naar de toekomst toe goed geborgd blijft. Jeugdzorg In samenspraak met de zorgaanbieders en instellingen worden er programma's ontwikkeld en samenwerkingsafspraken gemaakt om op de veranderingen in de jeugdzorg te anticiperen. Zo wordt vanuit de Gelderse Verbeteragenda Jeugdzorg de organisatie van de jeugdbescherming- en reclassering regionaal anders georganiseerd. Lokaal zetten we samen met Buurtzorg Jong in op het passend anticiperen op de veranderende vraag.
3.7.7. Geëscaleerde zorg Wat willen we bereiken? • Passende voorzieningen voor inwoners die dat nodig hebben. • Sluitende keten zorg en veiligheid Wat gaan we ervoor doen? Voorbereiding centralisatie gespecialiseerde jeugdzorg De zwaardere jeugdzorg zal meer regionaal georganiseerd worden. De voorbereiding hiervan wordt in regionaal verband uitgewerkt. Regio en lokale aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling Er is een actieprogramma voor de regioaanpak waar Zaltbommel op de meeste onderdelen aan mee doet. Samen met lokale partners als Buurtzorg Jong gaan we in gesprek over de uitgangspunten en acties voor de lokale aanpak. Uitvoeringsprogramma basisvoorzieningen Vooruitlopend op de doordecentralisatie van beschermd wonen is in de Bommelerwaard in 2020 een begin gemaakt met het werken aan een ondersteuningsstructuur in de kernen om te zorgen dat kwetsbare mensen
37
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
zelfstandig kunnen wonen. Dit was het uitvoeringsprogramma wonen en zorg waarmee de woonzorgvisie handen en voeten werd gegeven. Alle gemeenten in de regio Meierij en Bommelerwaard stellen per 2022 een uitvoeringsprogramma Basisvoorzieningen op. In de Bommelerwaard kiezen we ervoor deze te integreren met de uitvoeringsagenda wonen en zorg, omdat er veel overlap tussen projecten en de onderwerpen in die agenda is.
Wat mag het kosten? Programma 7 Sociaal domein (bedragen x € 1.000) Lasten Samenkracht en burgerparticipatie Wijkteams Inkomensregelingen Begeleide participatie Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorzieningen (WMO) Maatwerkdienstverlening 18+ Maatwerkdienstverlening 18Geëscaleerde zorg 18+ Geëscaleerde zorg 18Totaal lasten Baten Samenkracht en burgerparticipatie Wijkteams Inkomensregelingen Begeleide participatie Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorzieningen (WMO) Maatwerkdienstverlening 18+ Maatwerkdienstverlening 18Geëscaleerde zorg 18+ Geëscaleerde zorg 18Totaal baten Saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat
Werkelijk 2020 Begroting 2021 Begroting 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 4.009
4.799
3.706
3.576
3.515
3.515
6 10.144 2.984 4
12 7.514 3.486 97
25 8.530 3.411 134
24 8.515 3.190 133
24 8.504 2.968 130
24 8.481 2.778 126
667
675
1.304
1.279
1.279
1.278
4.799
4.313
4.934
3.048
3.259
3.427
6.945
6.700
7.035
7.006
7.006
7.006
364 416
387 410
420 465
419 463
419 463
419 463
30.337
28.392
29.965
27.653
27.568
27.518
5
2
0
0
0
0
0 7.170 0 0
0 4.901 0 0
0 5.421 0 0
0 5.371 0 0
0 5.315 0 0
0 5.261 0 0
74
0
75
75
75
75
225
286
286
286
286
286
0
0
0
0
0
0
162 0
55 0
55 0
55 0
55 0
55 0
7.636 -22.701
5.244 -23.148
5.838 -24.127
5.788 -21.865
5.732 -21.836
5.677 -21.841
1.229
0
0
0
0
0
1.638
50
100
4
4
4
409 -22.292
50 -23.098
100 -24.027
4 -21.862
4 -21.832
4 -21.837
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Beleidsnota Samenleving 2021-2025 • Verordening sociaal domein 2020 • Zaltbommel Positief Gezond 2018 • Beleidsplan mantelzorgbeleid 2020 • Beleidsnota minimabeleid 2020
38
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
• Lokale inclusie agenda Bommelerwaard 2021 • Regiovisie Beschermd wonen en maatschappelijke opvang en aanverwante taken 2020 • Welzijnsagenda Bommelerwaard 2021-2024 • Centrumregeling Bommelerwaard 2019 • Plan van aanpak mensen met verward gedrag Bommelerwaard 2019 Betrokken (verbonden) partijen • Werkzaak Rivierenland • GGD Gelderland-Zuid • Gemeente Maasdriel • Gemeente 's-Hertogenbosch Beleidsindicatoren Indicator Banen
Kinderen in uitkeringsgezin
Netto arbeidsparticipatie
Werkloze jongeren
Personen met een bijstandsuitkering Lopende reïntegratievoorzieningen Jongeren met jeugdhulp Jongeren met jeugdreclassering Cliënten met een maatwerkarrangement WMO Jongeren met een delict voor de rechter Jongeren met jeugdbescherming
39
Realisatie Begroting Eenheid 2020 2021 Aantal per 1.000 819 825 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar % kinderen tot 18 jaar niet 3,00 bekend % van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking % 16 t/m 22 jarigen
Aantal per 10.000 inwoners Aantal per 10.000 inwoners van 15 –74 jaar % van alle jongeren tot 18 jaar % van alle jongeren van 12 tot 23 jaar aantal per 10.000 inwoners % 12 t/m 21 jarigen % van alle jongeren tot 18 jaar
Begroting 2022 825
3,00
Bron LISA
Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel CBS
niet bekend
67,00
71,8
niet bekend
1,25
1,25
259
300
300
Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel CBS
42
135
40
CBS
11
12
13
CBS
0,2
0
0,2
CBS
560
550
550
GMSD
niet bekend 0,8
0,7
0,7
CBS
0,8
0,7
CBS
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
3.8. Programma Volksgezondheid en milieu Onder dit programma vallen de taakvelden Volksgezondheid, Riolering, Afval, Milieubeheer en Begraafplaatsen. In de programmabegroting richten we ons op de beleidsaccenten en niet op de goingconcerntaken.
Relevante ontwikkelingen Gezondheidsbeleid Met het gezondheidsbeleid worden inwoners gestimuleerd een gezonde leefstijl te hanteren. Hierbij wordt uitgegaan van de principes van Positieve Gezondheid. Op het gebied van gezondheid is specifieke aandacht voor de vaccinatiegraad, overgewicht en alcohol- en drugsgebruik. Hierin wordt in belangrijke mate samengewerkt met het onderwijs, verenigingen en andere maatschappelijke partners. We zien de verschillen in gezond leven tussen groepen, bijvoorbeeld tussen laag- en hoogopgeleiden, groter worden. Het aandeel ouderen in de samenleving stijgt, net als het aantal mensen met een chronische ziekte. Eind 2021 loopt het huidige gezondheidsbeleid af. In het eerste kwartaal 2022 zal er een nieuw gezondheidsbeleid worden vastgesteld. Preventieakkoord In 2021 is het Preventieakkoord van Zaltbommel vastgesteld. Het preventieakkoord richt zich op het stimuleren van een gezondere leefstijl van inwoners op enkele specifieke thema's. Het preventieakkoord kan gezien worden als onderdeel van het bredere gezondheidsbeleid. Een subsidieaanvraag voor het vormgeven van de uitvoering is goedgekeurd. Covid-19 Wat precies de langetermijneffecten zijn van het coronavirus op de volksgezondheid is nog niet helemaal helder. Wel is zeker dát het effect heeft op de volksgezondheid op meer manieren dan de ziekte zelf.
Uitgestelde zorg, kinderen die niet zijn gezien door de GGD voor gezondheidschecks en de effecten van longCovid. De effecten van het coronavirus op werkzaamheden van de GGD in Zaltbommel zijn gelukkig beperkt gebleven tot voornamelijk het uitstellen van gezondheidschecks bij kinderen op het basisonderwijs. De GGD heeft een plan bedacht om alle kinderen alsnog te gaan zien in het schooljaar 2021/2022. Water- en Rioleringsplan Uitvoering geven aan het nieuw vastgestelde Water- en Rioleringsplan 2022-2026. Duurzame energie De klimaataanpak is een belangrijk onderwerp in de kabinetsformatie. Welke richting het op gaat, weten we nog niet. Wel is duidelijk dat hier stevig op moet worden ingezet. De problematiek rondom de netwerkcapaciteit van Liander en TenneT hebben onze aandacht. Project Hoogfrequent Spoor (PHS) Gemeenten West Betuwe, Zaltbommel en Maasdriel hebben op 7 juli 2020 een overleg gehad met de Provincie Gelderland. Onderwerp was het ter inzage gelegde Tracébesluit PHS en de daarmee gepaard gaande hinder voor de inwoners van onze gemeenten en de kosten die wij als gemeenten moeten maken om deze overlast binnen de perken te houden. Genoemde gemeenten hebben dit knelpunt kenbaar gemaakt in het Vervoersberaad op 3 juni 2020.
De Staatssecretaris heeft als uitgangspunt gesteld dat de overlast, in de vorm van trillingen en geluid, mag toenemen binnen de bestaande geluidsproductieplafonds. Omdat er nog veel ruimte beschikbaar is binnen de bestaande geluidsproductieplafonds (5 - 6 dB) neemt de overlast voor de bewoners van de spoorzone wel toe. Daarnaast heeft de Staatssecretaris € 3,5 mln. beschikbaar gesteld voor bovenwettelijke maatregelen aan het spoortraject Meteren-Boxtel volgens het principe ‘wie het eerst komt, het eerst maalt’. Dit geld is
40
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
beschikbaar gesteld als cofinanciering waarbij de het rijk 1/3 deel van de kosten van maatregelen voor haar rekening neemt. Samen met de gemeente ’s-Hertogenbosch zijn gemeenten West Betuwe, Zaltbommel en Maasdriel een lobbytraject gestart richting Den Haag om aandacht te vragen voor de toename van overlast als gevolg van het Tracébesluit en de benodigde maatregelen om deze overlast te beperken. Gemeenten hebben aangegeven te willen gaan voor bovenwettelijke maatregelen. Leefbaarheid voor onze inwoners staat voorop. De gesprekken hierover zetten we voort. Zowel gemeenten als provincie hebben aangegeven hierbij ook de verbinding te willen zoeken met de andere betrokken gemeenten en provincie Noord-Brabant. Programma Aanpak Stikstof (PAS) en PFAS PAS en PFAS blijven actuele onderwerpen binnen het programma Volksgezondheid en Milieu. Het thema Stikstof (PAS) wordt regionaal afgestemd en opgepakt via de Regio Rivierenland in een regionaal bestuurlijk overleg Ruimtelijke Kwaliteit. Lokaal Adapatie Programma (LAP) In 2021 hebben we voor ruimtelijke adapatie een Lokaal Adaptatieprogramma (LAP) opgesteld. Hiermee geven we invulling aan het Bestuursakkoord Ruimtelijke adaptatie (2018) om onze leefomgeving in 2050 waterrobuust en klimaatadaptief ingericht te hebben.
Het LAP is een lokale en pragmatische doorvertaling van de Regionale Adaptatie Strategie (RAS) en Samenwerkingsagenda Rivierenland. Begraafplaatsen Er is een verzoek in behandeling van initiatiefnemers om een deel van de begraafplaats Nieuw-Tijningen aan te mogen kopen en dat te gaan gebruiken voor eeuwigdurende grafrust. Het gaat dan om het deel dat is aangewezen als Islamitische begraafplaats. Het gaat om een vergelijkbaar initiatief zoals dat is gehonoreerd op de begraafplaats in Brakel.
3.8.1. Volksgezondheid Wat willen we bereiken? Een gezonde leefstijl van de inwoners en een betere leefomgeving. Wat gaan we ervoor doen? Gezondheidsbeleid We gaan een nieuw gezondheidsbeleid ontwikkelen voor 2022 e.v. Daarnaast gaan we uitvoering geven aan de actielijnen van het preventieakkoord. De projecten voortvloeiend uit het gezondheidsbeleid worden conform het jaarprogramma uitgevoerd. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met de gezondheidsmakelaar van de GGD.
3.8.2. Riolering Wat willen we bereiken? • Een betrouwbaar rioolstelsel; er mogen geen overstortingen plaatsvinden door technische knelpunten. Hevige regenbuien mogen geen schade toebrengen door overstromingen in de openbare ruimte. • Een afname van de hoeveelheid op de riolering aangesloten verhard oppervlak. • Een afname van de hoeveelheid gewasbeschermingsmiddelen in het oppervlaktewater. Wat gaan we ervoor doen? Rioolvervanging Onze riolen worden ouder en worden steeds zwaarder belast. Daarom zien we een stijging in de benodigde vervangingen van riolering en gelijktijdig afkoppelen van hemelwater naar nieuw aan te leggen hemelwaterriolen. In 2022 beginnen we met de rioolvervanging in de Vergtweg, met daarbij aanleg van een hoofdriool voor hemelwater, twee grote hemelwateroverstorten, vervanging van een gemengde overstort en vervangende nieuwbouw van een rioolgemaal. In de volgende jaren worden verschillende aanliggende straten hierop aangekoppeld.
41
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
3.8.3. Afval Wat willen we bereiken? • We willen door een brede aanpak het aantal dumpingen, het onjuist aanbieden van huisvuil en verspreiden van zwerfafval zo veel als mogelijk beperken. • Daarnaast willen we een oplossing bieden voor de problematiek rondom luier- en incontinentiemateriaal. Wat gaan we ervoor doen? Structurele oplossing luier- en incontinentiemateriaal Op dit moment wordt het luier- en incontinentiemateriaal in gemeente Zaltbommel ingezameld en afgevoerd als restafval. In december 2020 is gekozen voor een verlenging van de tijdelijke financiële tegemoetkoming voor inwoners met luier- en incontinentiemateriaal die loopt tot 31 december 2021. Bij de raadsbehandeling van dit voorstel heeft de raad aangegeven een structurele oplossing te willen voor deze problematiek. Voor incontinentiemateriaal bestaat sinds 2019 de mogelijkheid om dit te laten recyclen. In april 2021 heeft de raad dan ook besloten om luier- en incontinentiemateriaal gescheiden in te gaan zamelen in semi-ondergrondse containers en dit luier- en incontinentiemateriaal duurzaam en circulair te laten verwerken door ARN. De gescheiden inzameling en circulaire verwerking starten vanaf 1 januari 2022. Hiermee bieden we een structurele oplossing voor de problematiek rondom luier- en incontinentiemateriaal.
3.8.4. Milieubeheer Wat willen we bereiken? Duurzame energie Een duurzaam Zaltbommel is ons doel, waarbij we 'onze eigen rommel' opruimen en de wereld beter achterlaten voor de volgende generatie. Wij zien een actieve rol voor inwoners en bedrijven. Voor duurzame energie hebben we het doel van het Gelders Energieakkoord: 55% CO2 reductie in 2030 ten opzichte van 1990. In 2021 hebben we veel beleid opgesteld. In 2022 gaan we over tot de uitvoering daarvan en inspireren we stakeholders om mee te doen met de energietransitie. Lokaal Adaptatie Programma (LAP) In 2050 is onze gemeente waterrobuust en klimaatadaptatief ingericht en neemt onze organisatie ruimtelijke adaptatie in doen en denken mee. Eind 2026 hebben we de eerste grote projecten hiertoe afgerond en hebben we ruimtelijke adaptatie in ons beleid verankerd. Ook onze inwoners zijn zich meer bewust van de gevolgen van het klimaat en handelen hiernaar. Wat gaan we ervoor doen? Duurzame energie Het programma duurzaamheid, met de focus op de energietransitie, monitoren we halfjaarlijks. Jaarlijks actualiseren we het programma met bijbehorende planning. De energietransitie pakken we op per doelgroep. De doelgroepen bestaan uit wij zelf als gemeente, land- en tuinbouwers, bedrijven per bedrijventerrein en bewoners/gebruikers wijken.
Gemeente zelf/bestuurlijk In 2022 actualiseren we met de regio de RES 1.0 (Regionale Energie Strategie). RES 2.0 dient in 2023 te worden vastgesteld. In 2021 wordt naar verwachting de tendermethodiek voor windturbines vastgesteld. Daarna kan een tender worden uitgezet. Na goedkeuring door de raad in 2021, kunnen we verder met het vormgeven van een lokaal energiebedrijf. Land- en tuinbouw We geven een actieve invulling aan de ondertekende deals voor duurzaamheid. We kijken waar we de sector kunnen ondersteunen in de verduurzaming, bijvoorbeeld met het onderzoek naar geothermie en mogelijkheden voor kleine windturbines in combinatie met zon op dak.
42
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Bedrijven per bedrijventerrein We ondersteunen de Coöperatie Duurzame Bedrijventerreinen Zaltbommel in de energietransitie. Projecten die lopen zijn onder andere energiescans uitvoeren, zonnepanelen op daken en realisatie warmtenet. Bewoners/gebruikers wijken De Transitievisie Warmte heeft de raad naar verwachting in 2021 vastgesteld. Met de uitrol hiervan gaan we in 2022 vol aan de slag. We faciliteren en stimuleren bewoners om hun woning te verduurzamen, onder andere met de toekomstbestendig wonen lening en met het Energieloket. Bewustwording en gedrag zijn zeer belangrijk. De energiekringen gevormd door enthousiaste bewoners helpen ons bij deze enorme energietransitie opgave. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheden voor collectieve warmtesystemen. We faciliteren pilots die zich op dit gebied aandienen. Met de laadvisie en laadpalenbeleid van de gemeente, naar verwachting vastgesteld in 2021, geven we een duidelijk beeld hoe wij elektrisch rijden faciliteren. Dit voeren we in 2022 verder uit. Lokaal Adaptatie Programma (LAP) Voor de 4 overkoepelende opgaven (wateroverlast, overstromingen, droogte en hitte) van Ruimtelijke adaptatie zijn regionaal zeven speerpunten geformuleerd waar we voor onze lokale beleidsdoelen in het LAP op aansluiten.
Hierin werken we beleid op het vlak van ruimtelijke adaptatie verder uit en verankeren deze in omgevingsvisie en overig beleid, voeren projecten uit waarmee we onze omgeving klimaatbestendiger maken, en werken aan bewustwording zowel binnen onze organisatie als naar onze inwoners.
3.8.5. Begraafplaatsen Wat willen we bereiken? We willen dat onze begraafplaatsen er verzorgd bijliggen tegen acceptabele kosten. En we willen dat onze inwoners meer betrokken zijn bij de openbare ruimte. Wat gaan we ervoor doen? Begraafplaatsen Mogelijke overdracht (van delen) van begraafplaatsen naar derden waarbij het beheer en onderhoud overeenkomstig de gemeentelijke richtlijnen plaatsvindt door de initiatiefnemers. Daarvoor wordt een beheerovereekomst opgesteld.
43
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Wat mag het kosten? Programma 8 Volksgezondheid en milieu (bedragen x € 1.000) Werkelijk 2020 Begroting 2021 Begroting 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Lasten 728 778 898 893 893 893 Volksgezondheid 3.011 3.375 3.246 3.186 3.177 3.168 Riolering 2.450 2.970 3.088 3.083 3.083 3.083 Afval 1.890 1.927 1.763 1.587 1.586 1.586 Milieubeheer Begraafplaatsen en 649 554 609 599 595 594 crematoria Totaal lasten 8.729 9.604 9.604 9.348 9.335 9.325 Baten Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria Totaal baten Saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat
0 4.053 2.611 300
0 4.418 3.191 97
0 4.118 3.358 40
0 4.073 3.358 145
0 4.064 3.358 145
0 4.054 3.358 145
643
495
507
514
514
514
7.607 -1.122
8.201 -1.403
8.024 -1.580
8.090 -1.258
8.082 -1.254
8.071 -1.254
487
0
0
0
0
0
316
250
0
0
0
0
-172 -1.294
250 -1.153
-1.580
-1.258
-1.254
-1.254
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Water- en Rioleringsplan (2022-2026) • Zaltbommel Positief Gezond (2018) • Regionale Visie Afval en Grondstoffen (2016) • Programma Duurzaamheid (2019) • Beleidsvisie externe veiligheid gemeente Zaltbommel 2014-2018 (2013) • Beleidsregels oplaadinfrastructuur openbare ruimte elektrische voertuigen gemeente Zaltbommel (2015) Betrokken verbonden partijen • GGD Gelderland-Zuid • Avri • Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) Beleidsindicatoren Indicator Omvang huishoudelijk restafval (fijn) Regionaal Hernieuwbare elektriciteit
44
Eenheid Kg/inwoner %
Realisatie 2020 82
Begroting 2021 60
Begroting 2022 60
Bron CBS
niet bekend
10
10
RWS
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
3.9. Programma Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Onder dit programma vallen de producten Ruimtelijke Ordening, Grondexploitatie woningbouw, Wonen & Bouwen en Beheer overige gebouwen en gronden. In de programmabegroting richten we ons op de beleidsaccenten en niet op de going-concerntaken.
Relevante ontwikkelingen Omgevingswet De invoering van de Omgevingswet verloopt via het in december 2018 vastgestelde programmaplan. In Zaltbommel liepen wij op schema om op 1 januari 2021 te voldoen aan de minimale wettelijke eisen. Op 27 mei jl. maakte de minister echter bekend dat de inwerkingtreding van de wet met een half jaar is uitgesteld tot 1 juli 2022. Woonvisie Bommelerwaard In juli 2021 is de nieuwe Woonvisie Bommelerwaard vastgesteld door de gemeenteraad van Zaltbommel. In de Woonvisie worden op vijf thema's onze ambities voor de komende vijf jaar bepaald: • Snel voldoende woningen; • Meer variatie; • Duurzame woningvoorraad; • Wonen en Zorg; • Leefbare wijken en dorpen. In het najaar van 2021 onderzoeken we op welke wijze we invulling kunnen geven aan deze ambities.
3.9.1. Ruimtelijke ordening Wat willen we bereiken? Omgevingswet/Omgevingsvisie We willen, zoals de Omgevingswet voorschrijft, integraal beleid voor de fysieke leefomgeving stimuleren, het gebruiksgemak van ruimtelijke plannen verhogen en meer maatwerk mogelijk maken door meer bestuurlijke afwegingsruimte en processen te versnellen en te verbeteren. Dit willen we 'Bommelerwaardbreed' doen. Huisvesting arbeidsmigranten We willen dat arbeidsmigranten gehuisvest worden op locaties waar een aanvaardbaar woon- en leefklimaat is gewaarborgd. Daarnaast willen wij dat er voldoende huisvestingslocaties beschikbaar komen en dat situaties die in strijd zijn met ons beleid beëindigd worden (zie verder bij handhaving). Wat gaan we ervoor doen? Gebiedsontwikkeling Bossche Poort In 2021 zijn er stappen gezet voor de gebiedsontwikkeling van de Bossche Poort. De ontwerpbureaus zijn aan de slag gegaan met de uitwerking, in samenwerking met een klankbordgroep. In 2022 verwachten we dat de planologische procedure doorlopen kan worden. De verdere uitvoering van de visie is voorzien vanaf 2023/2024. Omgevingswet De eerste helft van 2022 staat in het teken van de laatste voorbereidingen en besluitvorming met het oog op 1 juli 2022. Zo stelt de nieuwe raad de nieuwe Omgevingsvisie vast (zie hierna) en neemt de nieuwe raad nog enkele essentiële besluiten in de voorbereiding van de implementatie (bijv.
migratiestrategie Omgevingsplan en aanpassing diverse verordeningen). Ná het ingaan van de wet zijn we echter nog niet klaar. Voor het overgaan naar en het leren werken met de nieuwe gereedschapskist van de wet kregen we namelijk tot en met 2030 de tijd. Voor deze transitieperiode stippelen wij in 2022 een ‘route 2030’ uit. In de ‘route 2030’
45
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
staan de doorontwikkeling van de gemeentelijke instrumenten, zoals de omgevingsvisie en het omgevingsplan, en de doorontwikkeling van de nieuwe werkwijzen en de digitale dienstverlening centraal. Omgevingsvisie In het 4de kwartaal van 2021 leggen wij de ontwerp-omgevingsvisie voor de Bommelerwaard ter inzage. In de ontwerp-omgevingsvisie beschrijven wij onze beleidsambities en –doelstellingen voor de fysieke leefomgeving (onder meer op het vlak van wonen, werken, toerisme, natuur, klimaat, landbouw, gezondheid en veiligheid). Wij doorlopen dit proces samen met de gemeente Maasdriel. In de omgevingsvisie is ruimte voor lokale afwegingen en verschillen. In het 1ste kwartaal van 2022 behandelen wij zienswijzen die wij van inwoners en samenwerkingspartners ontvangen. Vaststelling van de omgevingsvisie, al dan niet gewijzigd als gevolg van de zienswijzen, vindt naar verwachting plaats in het 2de kwartaal van 2022. Ook bij het traject tot vaststelling trekken wij samen op met de gemeente Maasdriel. Huisvesting arbeidsmigranten In 2022 zetten wij de uitvoering van het beleid huisvesting arbeidsmigranten voort. Wij begeleiden lopende planvormingsprocessen voor de geconcentreerde huisvestingslocaties. Ook brengen wij mogelijkheden in beeld voor nog twee huisvestingslocaties bij de kern van Zaltbommel.
Daarnaast faciliteren we huisvestingsinitiatieven op het terrein van werkgevers als sprake is van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat. Verder heeft gemeente Zaltbommel samen met gemeenten Tiel en Nederbetuwe en Regio Rivierenland het voortouw genomen tot een regionale samenwerking rondom de problematiek huisvesting arbeidsmigranten. Het gaat om een samenwerkingsverband (beheerorganisatie) op onder meer kennisvermeerdering en –uitwisseling, registratie, toezicht en handhaving, (verbetering van) positie arbeidsmigranten en het aanbod van huisvesting. Hierbij hoort ook het maken van afspraken (convenanten) met marktpartijen om zo goede en betaalbare huisvesting te waarborgen. Een businesscase en een uitvoeringsprogramma komen in het 4de kwartaal van 2021 gereed. In 2021 worden snel uitvoerbare maatregelen opgepakt. In 2022 wordt de verdere samenwerking tussen gemeenten en marktpartijen vormgegeven.
3.9.2. Wonen & Bouwen Wat willen we bereiken? Ons uitgangspunt is bouwen in de kernen naar behoefte met keuzevrijheid voor alle generaties. Wij willen met onze partners passende woonruimte realiseren voor woningzoekenden in zowel de huur- als de koopsector, bijzondere doelgroepen en trendmatige ontwikkelingen zoals arbeidsmigranten, 1- en 2persoonshuishoudens. We richten onze aandacht hierbij op het aanpassen van de bestaande woningvoorraad en op nieuwbouw. In het bijzonder hebben we aandacht voor senioren en de betaalbaarheid van woningen. Wat gaan we ervoor doen? Maken en uitvoeren prestatieafspraken met woningcorporaties en huurdersverenigingen De vierjaarlijkse kaderafspraken met woningcorporaties en huurdersverenigingen volgen het tempo van de Woonvisie. Nu de nieuwe Woonvisie is vastgesteld, worden ook nieuwe kaderafspraken voorbereid. Uit de langjarige kaderafspraken bepalen we jaarlijks welke activiteiten worden uitgevoerd in (jaar)prestatieafspraken. Beide producten worden in 2021 opgeleverd. Woningbouwprogramma en uitvoeringsprogramma Een belangrijk onderdeel van de Woonvisie is snel voldoende woningen bouwen, met aandacht voor de behoefte van onze inwoners. Hiertoe hebben we een ambitieus woningbouwprogramma, dat zal worden vastgelegd in een geactualiseerd woningbouwprogramma tot 2030.