Bijlage 1. Programmabegroting 2022 Zaltbommel - Versie raad 4 november 2021

Programmabegroting 2022-2025

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

INHOUDSOPGAVE 1. Voorwoord en leeswijzer / 3 Voorwoord / 3 Leeswijzer / 4 2. Begroting in vogelvlucht / 5 2.1. Financiële samenvatting / 5 2.2. Septembercirculaire / 6 2.3. Structureel Begrotingssaldo / 8 2.4. Samenstelling van het bestuur / 9 3. Beleidsbegroting / 10 3.1. Programma Bestuur en burgerzaken / 10 3.2. Programma Veiligheid / 15 3.3. Programma Verkeer, vervoer en waterstaat / 18 3.4. Programma Economie / 22 3.5. Programma Onderwijs / 25 3.6. Programma Sport, cultuur en recreatie / 29 3.7. Programma Sociaal domein / 34 3.8. Programma Volksgezondheid en milieu / 40 3.9. Programma Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing / 45 4. Paragrafen / 49 4.1. Lokale heffingen / 50 4.2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing / 60 4.3. Onderhoud kapitaalgoederen / 66 4.4. Financiering / 71 4.5. Bedrijfsvoering / 74 4.6. Verbonden partijen / 76 4.7. Grondbeleid / 92 5. Financiële begroting / 98 5.1. Uitgangspunten begroting 2022 / 98 5.2. Overzicht baten en lasten / 100 5.3. Incidentele baten en lasten / 103 5.4. Algemene dekkingsmiddelen / 106 5.5. Overhead / 108 5.6. Vennootschapsbelasting / 109 5.7. Onvoorzien / 109 5.8. Geprognosticeerde balans en EMU saldo / 110 5.9. Reserves / 112 5.10. Voorzieningen / 114 5.11. Meerjareninvesteringsoverzicht / 115 Bijlagen / 116 Bijlage 1: Overzicht baten en lasten per taakveld / 116

2

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

1. Voorwoord en leeswijzer Voorwoord Voor de laatste keer in deze collegeperiode bieden wij u de programmabegroting 2022 en meerjarenbegroting tot en met 2025 aan. En wederom zijn wij hier trots op! Klaar voor wat er op ons af komt In de perspectiefnota hebben wij ambitie uitgesproken. Waar mogelijk investeren we in woningbouw en voorzieningen en maken we Zaltbommel nog mooier. En ondanks het vooruitzicht van een negatief effect door de herijking van het gemeentefonds zijn onze financiën robuust genoeg om ontwikkelingen mogelijk te maken met een gezond meerjarenperspectief. Herstel in de samenleving Corona heeft al meer dan een jaar grote impact op de samenleving. Het raakt iedere inwoner van Zaltbommel. De effecten zullen nog lang voelbaar zijn. Er is behoefte aan perspectief. Met zicht op een samenleving na, of beter gezegd met corona richten we ons op herstel. Als er iets is dat de afgelopen periode ons heeft geleerd is het dat we telkens moeten meebewegen met de actuele situatie. De gezondheid van onze inwoners en medewerkers heeft de hoogste prioriteit. In onze aanpak rond het corona virus staat daarom centraal dat het besmettingsrisico zo laag mogelijk is. Samen met onze inwoners werken we samen aan een veerkrachtig Zaltbommel. Daarom is het belangrijk om te blijven investeren in de toekomst van Zaltbommel. De veranderopgaven op o.a.

het gebied van wonen, groen, onderwijs en arbeidsmarkt worden extra belangrijk. Zaltbommel blijft zich ontwikkelen Voor 2022 staan er al mooie plannen op de planning maar we hebben nog meer ambities. Zoals reeds gemeld, in het hoofdstuk toekomstige investeringen en ontwikkelingen in de perspectiefnota, gaat het om plannen voor woningbouw Brakel, Voorzieningen Brakel, Structurele kosten omgevingswet, Toekomstbestendig maken/verduurzamen schoolgebouwen, Spoorviaduct, Gebiedsontwikkeling Bossche Poort, Boulevard Buitenstad, Cultureel centrum en Duurzaamheid. Na de herijking van het gemeentefonds in het laatste kwartaal van dit jaar maken wij met elkaar integrale afwegingen in keuzes voor deze onderwerpen. Optimale afstemming tussen ambitie en capaciteit In 2022 zetten we stappen in het optimaliseren van onze ambities en onze (ambtelijke) capaciteit. Wij zien daarin uitdagingen van het tijdsbeeld. Door krapte op de arbeidsmarkt is het lastig om goed gekwalificeerde medewerkers te behouden of te werven. Tegelijkertijd zijn wij ervan overtuigd dat Zaltbommel een mooie en boeiende gemeente is om voor te werken. Vanuit die wetenschap gaat het ons lukken om, op creatieve wijze, talent aan ons te binden, met het doel een organisatie te zijn en blijven met de juiste uitvoeringskracht.

Blijvend goede zorg voor onze inwoners Het zorglandschap is sterk in beweging en er is landelijk veel zorg over de toename en de zwaarte van zorgvragen. Wij zijn in staat gebleken om goede en tijdige zorg te kunnen bieden aan onze inwoners door tijdig in te grijpen en daarbij aan te sluiten op de behoefte. Hierdoor is de inwoner beter geholpen en is het voor de gemeente beheersbaar gebleken. Zaltbommel neemt hierin een voortrekkersrol die we moeten koesteren en blijven doorontwikkelen. Wij wensen u veel leesplezier, College van burgemeester & wethouders

3

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

Leeswijzer Uitgangspunten De Programmabegroting 2022 is opgebouwd volgens de uitgangspunten die zijn opgenomen bij de Perspectiefnota 2022. Deze programmabegroting volgt wettelijke voorschriften en is opgebouwd uit de beleidsbegroting en de financiële begroting. De begrotingsprogramma’s en de paragrafen vormen samen de beleidsbegroting. De financiële begroting bestaat uit de uiteenzettingen van de financiële positie (inclusief de toelichting daarop) en uit een overzicht van baten en lasten. Dit noemen we ook wel de autorisatiefunctie. Daar waar in tabellen de bedragen zijn afgerond, wordt in de totaaltelling toch gerekend met de onafgeronde bedragen. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. De programma's De begrotingsprogramma’s zijn het hart van de begroting. In de programma’s geven wij richting aan het te voeren beleid op de verschillende gemeentelijke beleidsterreinen. Ieder programma heeft dezelfde opbouw. De programma’s beschrijven we kort en kernachtig. De going-concernzaken nemen wij hierin niet op. In de begroting gaat het immers om de beantwoording van de navolgende drie vragen: • Wat willen we bereiken? • Wat gaan we ervoor doen? • Wat mag het kosten? Wat willen we bereiken? Als antwoord op de vraag 'Wat willen we bereiken?' geven we aan wat we als hoofddoelstelling van het beleid zien. Het gaat dus om het te bereiken effect.

In de tabellen onder de hoofddoelstelling drukken wij dit effect uit in een indicator. Indicatoren zijn een instrument voor het zichtbaar maken van bepaalde meetbare aspecten van de doelstelling. Hierbij merken we op dat wij als gemeente niet altijd directe invloed hebben op de indicatoren. Wat gaan we ervoor doen? Wij beantwoorden in de Programmabegroting de vraag 'Wat gaan we daarvoor doen?'. In dit onderdeel geven wij aan welke concrete acties wij willen ondernemen om het gewenste effect te bereiken. Dit geven wij weer in de operationele doelstellingen en de acties voor 2022. Wat mag het kosten? Tenslotte beantwoorden wij de vraag 'Wat mag het kosten?'. Bij dit onderdeel presenteren wij de baten en lasten per taakveld en het totaal van het hele programma. Algemene Dekkingsmiddelen Dit hoofdstuk staat in het teken van de vraag 'Hoe gaan we het allemaal betalen?'. Paragrafen De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van een aantal financiële aspecten uit de begroting. Bekende voorbeelden van een dergelijk perspectief zijn de lokale heffingen en het onderhoud van de kapitaalgoederen. Elementen van deze aspecten komen voor in meerdere programma’s, maar worden in de paragrafen als geheel beschouwd. De door uw raad vastgelegde beleidsuitgangspunten lichten wij toe. Ook duiden wij relevante ontwikkelingen.

Financiële begroting In de financiële begroting nemen we de bij de Perspectiefnota 2022 vastgestelde uitgangspunten op. Ook vatten wij hier de baten en lasten per programma samen, en presenteren we een overzicht van de incidentele baten en lasten per programma en het overzicht van de reserves en voorzieningen.

4

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

2. Begroting in vogelvlucht Begin juli stelde uw raad de Perspectiefnota 2022 vast. In de perspectiefnota brachten wij accenten op het te voeren beleid aan. In deze financiële samenvatting laten wij de financiële impact van de beleidsaccenten op de begroting zien en brengen wij in beeld hoe wij de dekking van de prioriteiten voor ogen hebben.

2.1. Financiële samenvatting Bij de Perspectiefnota 2022 is voor het jaar 2022 een positief saldo gepresenteerd van € 151.000. In de perspectiefnota zijn de effecten van het nieuwe beleid, de meicirculaire en effecten van Gemeenschappelijke Regelingen opgenomen. Na het vaststellen van de Perspectiefnota 2022 heeft zich een aantal ontwikkelingen voorgedaan die zijn meegenomen in deze begroting. Dit betreft een aantal autonome ontwikkelingen, de structurele effecten van de Bestuursrapportage 2021 en de effecten van de Septembercirculaire 2021. In de onderstaande tabel ziet u de financiële impact van deze ontwikkelingen. 2022

2023

2024

2025

Begrotingssaldo Perspectiefnota 2022

151

484

170

547

Effecten Bestuursrapportage 2021

-84

-16

-16

-16

Saldo voor Programmabegroting 2022

67

469

155

531

29 1.605 -1.450 0

-68 748 -600 -250

-67 271 0 -250

-46 294 0 -500

251

299

109

279

Totaal autonome ontwikkelingen Effecten Septembercirculaire 2021 Storting in Algemene reserve Budget Beleidsvoornemens Begrotingssaldo 2022-2025

Effecten Bestuursrapportage 2021 De Bestuursrapportage 2021 laat structurele financiële consequenties zien. Deze consequenties zijn ook verwerkt in deze begroting. Voor een inhoudelijke toelichting verwijzen wij naar de Bestuursrapportage 2021. Autonome ontwikkelingen Diverse autonome ontwikkelingen hebben geleid tot aanpassingen in de begroting. De voornaamste ontwikkelingen zijn aanpassing salarislasten en aanpassing van de kapitaallasten. Septembercirculaire 2021 Zie hiervoor een uitgebreide toelichting in hoofdstuk 2.2. Storting in Algemene reserve De uitkomsten van de Septembercirculaire 2021 zijn erg positief. Dit biedt de mogelijkheid om incidenteel in 2022 en 2023 een extra storting te doen in de Algemene reserve. Hiermee kunnen we als gemeente sparen voor toekomstige investeringen en houden we ons weerstandsvermogen op peil. Budget Beleidsvoornemens Naast een incidentele storting in de Algemene reserve kunnen we ook structureel geld apart zetten voor beleidsvoornemens. In deze begroting reserveren we in 2023 € 250.000, oplopend naar € 500.000 in 2025, voor beleidsvoornemens. Dit zijn middelen die uw raad in kan zetten voor toekomstige investeringen (ter dekking van kapitaallasten voortvloeiend uit deze investeringen) of andere beleidsprioriteiten. Een natuurlijk moment hiervoor is de Perspectiefnota 2023, zodat er een integrale afweging gemaakt kan worden.

5

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

2.2. Septembercirculaire De inkomsten uit het gemeentefonds zijn de grootste structurele inkomstenbron van de gemeente. De hoogte van inkomsten zijn gekoppeld aan de rijksuitgaven (trap-op-trap-af). Er verschijnen 3 circulaires per jaar: de Meicirculaire, de Septembercirculaire en de Decembercirculaire. Nu is de Septembercirculaire 2021 verschenen. Die is gebaseerd op de Miljoenennota van het Rijk. De Septembercirculaire verwerken we in onze (meerjaren-)begroting 2022. In de perspectiefnota 2022 zijn de gegevens uit de Meicirculaire 2021 opgenomen. De mutaties die we nu presenteren zijn ten opzichte van de meicirculaire. We ontvangen bij deze Septembercirculaire meer dan bij de Meicirculaire 2021. Dit komt door hogere Rijksuitgaven, Coronasteun, hogere loon-en prijsmutaties, taakmutaties, maatstavenontwikkeling, en voor 2022 ook door de extra middelen voor Jeugdzorg en het eenmalig niet doorvoeren van de 'opschalingskorting'. Van dit bedrag is een deel bestemd voor taakmutaties, inclusief Sociaal Domein en Coronamiddelen. Taakmutaties zijn wijzigingen in de algemene uitkering voor een specifiek doel, waarvoor het Rijk extra middelen toekent (of terugneemt). Uitgangspunt is dat we deze middelen, voor zover dit substantiële bedragen zijn, oormerken voor dit doel, ook al is het onderdeel van de algemene uitkering, dus in principe vrij besteedbaar.

Na het toewijzen van deze taakmutaties resteert het vrij besteedbare saldo. In de Septembercirculaire 2021 zijn nogmaals extra gelden ontvangen voor de gevolgen van Corona. De uitkomsten van deze circulaire staan in onderstaande tabel. Onder de tabel geven we een toelichting op de afzonderlijke posten en stippen we enkele ontwikkelingen aan. De bedragen voor 2021 zijn ter kennisname. De bedragen voor 2022 en verder zijn van invloed op ons meerjarenperspectief vanaf 2022. 2021

2022

2023

2024

2025

Septembercirculaire Meicirculaire (zie perspectiefnota) Mutatie gemeentefonds totaal

46.138 45.032 1.106

48.604 44.570 4.034

45.816 44.476 1.340

45.657 44.457 1.199

46.102 44.824 1.278

1. Jeugdzorg 2. Mutaties sociaal domein 3. GGD-activiteiten 4. Uitkering Coronasteunpakketten Totaal taken

0 -6 0 256 250

2.121 4 13 43 2.181

0 -10 13 0 4

0 -13 13 0 0

0 -17 13 0 -4

0 0

0 -248

-340 -248

-680 -248

-740 -248

857

1.605

748

271

294

5. Herijking gemeentefonds vanaf 2023 6. Loon- en prijsindex 2022 Vrij besteedbaar Saldo

1. Jeugdzorg Per brief van 29 juni jl. zijn gemeenten geïnformeerd dat het kabinet voor alleen het jaar 2022 incidenteel € 1,314 miljard extra beschikbaar stelt ter compensatie van de tekorten in de jeugdzorg. Dit bedrag komt bovenop de eerder toegezegde € 300 miljoen voor dat jaar. Voor 2022 is het bedrag bekend gemaakt via de septembercirculaire 2021. Hierin is ook meegenomen dat gemeenten uitvoering geven aan maatregelen die in 2022 een besparing van € 214 miljoen op de jeugdzorguitgaven opleveren. Vanwege de kosten van het Rijk voor de uitvoering van de hervormingsagenda valt de toekenning aan de algemene uitkering per gemeente in deze circulaire iets lager uit dan het gepresenteerde indicatiebedrag uit de brief van 29 juni jl. Voor de jaren 2023 en verder heeft het demissionair kabinet nog geen uitspraak gedaan. De bekostiging vanaf 2023 is overgelaten aan het nieuwe kabinet en is afhankelijk van het coalitieakkoord. Dit wordt daarmee voorbehouden aan het nieuwe kabinet en zal zijn beslag krijgen in de meicirculaire 2022. Deze werkelijk toekenning van het Rijk is afhankelijk van besluiten over noodzakelijke aanpassingen aan het jeugdstelsel en de structurele financiën. Het oordeel van de Commissie van Wijzen dient daarbij als zwaarwegende inbreng. 2. Mutaties sociaal domein Volgens bestaand beleid voegen we deze middelen toe aan het sociaal domein.

Er zijn geen specifieke taakmutaties, alleen bijstellingen van bestaande budgetten. Het is aan een volgend kabinet om een besluit te nemen over voortzetting van deze middelen.

6

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

3. GGD-activiteiten Dit betreft een tweetal taakmutaties, waarvan de uitvoering bij de GGD ligt. Het gaat om intensivering van toezicht en handhaving bij gastouderopvang en het Rijksvaccinatieprogramma HPV voor mannen. We voegen dit bedrag toe aan het budget voor de bijdrage aan de GGD. 4. Coronasteunpakketten Het kabinet heeft steun toegezegd aan de gemeenten en heeft inmiddels meerdere steunpakketten beschikbaar gesteld. Het Rijk en de VNG zijn voortdurend met elkaar in gesprek over mogelijke aanvullende steun. Wij storten de ontvangen gelden ongeoormerkt in onze risicoreserve Corona. De kosten en gederfde inkomsten dekken we hiermee af. Op de volgende onderdelen heeft het Rijk nu weer aanvullend geld beschikbaar gesteld.

Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) Buurt- en dorpshuizen Lokale cultuur (compensatie corona) Gemeentelijk schuldenbeleid (compensatie corona) Bijzondere bijstand (compensatie corona) Totaal

2021

2022

174 12 69 0 0 256

0 0 0 30 13 43

Tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten (TONK) De Tijdelijke Ondersteuning voor Noodzakelijke Kosten (TONK) is bedoeld voor huishoudens die door de huidige omstandigheden te maken hebben met een onvoorzienbare en onvermijdelijke terugval in hun inkomen, en die daardoor noodzakelijke (woon)kosten niet meer kunnen voldoen en waarvoor andere regelingen niet of onvoldoende soelaas bieden. Dat geldt bijvoorbeeld voor werknemers die hun baan verliezen en geen recht (meer) hebben op een uitkering, of voor zelfstandigen die vanwege de coronamaatregelen hun opdrachten zien verdwijnen maar geen aanspraak op de Tozo kunnen maken. Maar ook burgers die al in 2020 ingestroomd zijn in een uitkering (WW, Bijstand of Tozo) vanwege de coronacrisis, maar waarvoor de hoogte van de uitkering onvoldoende is om de vaste lasten te betalen, komen in aanmerking voor de TONK. De TONK kan dan voorzien in (gedeeltelijke) tegemoetkoming voor noodzakelijke kosten. Voor deze tijdelijke ondersteuning wordt het bestaande instrument van de bijzondere bijstand gebruikt. Lokale cultuur en buurt- en dorpshuizen Voor de lokale cultuur en buurt- en dorpshuizen heeft het kabinet € 60 miljoen beschikbaar gesteld, waarvan € 50 miljoen voor cultuur en € 10 miljoen voor buurt- en dorpshuizen, ter compensatie van de extra uitgaven als gevolg van de coronacrisis.

Dit bedrag was al eerder toegezegd en is nu verdeeld over de gemeenten. Extra middelen voor gemeentelijk schuldenbeleid en bijzondere bijstand Als onderdeel van het steun- en herstelpakket krijgen we voor 2022 al extra middelen voor het gemeentelijk schuldenbeleid en de bijzondere bijstand. Dit is om snelle hulp en ondersteuning te bieden aan mensen die door de crisis te maken krijgen met (dreigende) schulden- en armoedeproblematiek. Voor 2020 en 2021 kregen we hiervoor ook al geld in het gemeentefonds. 5. Herijking gemeentefonds vanaf 2023 De verdeling van de algemene uitkering wordt herzien. De nieuwe verdeling moet in 2023 ingaan. De voorlopige uitkomsten voor Zaltbommel zijn nadelig, oplopend tot bijna € 1 miljoen structureel. Er geldt een ingroeipad van € 15 per inwoner per jaar, zodat het totale effect pas later wordt bereikt. We nemen nu 75% van de verwachte impact mee bij de berekening van het gemeentefonds. Hierdoor is er geen risico met betrekking tot het gemeentefonds te melden in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. 6. Loon- en prijsindex 2022 Voor het opvangen van loon- en prijsstijgingen in 2022 nemen we een stelpost op. Deze is nu ook opgenomen voor het sociaal domein. Vanaf 2022 wordt niet meer automatisch prijs- en volumecompensatie toegekend.

Voor de loonstijgingen nemen we ook een stelpost op, omdat de CAO op het moment van schrijven van deze begroting niet is afgesloten. De vorige CAO liep op 1 januari 2021 af. Voor prijsstijgingen van onze inkomsten en uitgaven houden we rekening met 1,80%. Voor lonen is dit 2,50%, waarvan 0,50% voor periodieke verhogingen.

7

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

2.3. Structureel Begrotingssaldo De begroting moet structureel en reëel in evenwicht zijn. In onderstaand overzicht wordt het structurele begrotingssaldo gepresenteerd. Hiermee laten we zien in hoeverre de begroting structureel sluitend is. Daarvoor wordt het begrotingssaldo opgeschoond met incidentele baten en lasten (zie hoofdstuk incidentele baten en lasten) die van invloed zijn op het structurele saldo. Bedragen x € 1.000 Saldo baten en lasten voor inzet reserves Toevoeging en onttrekking aan reserves

2022 2.629 -2.378

2023 2.726 -2.427

2024 -107 216

2025 344 -65

Begrotingssaldo na bestemming Saldo incidentele baten en lasten

251 1.199

299 436

109 -64

279 -79

Structureel begrotingssaldo

1.450

735

45

200

Het structureel begrotingssaldo wordt berekend door de totale lasten en baten te verminderen met het saldo van de incidentele lasten en baten. Het saldo dat over blijft moet positief zijn (de structurele baten zijn dan groter dan de structurele lasten). Dit geldt voor alle begrotingsjaren van 2022-2025. Het structureel begrotingssaldo geeft inzicht in de financiële mogelijkheden en voorkomt onaangename verrassingen. Daarnaast is het een belangrijk sturingsinstrument voor de toezichthouder, de toezichthouder toetst namelijk of de begroting structureel in evenwicht is. Op basis van de hierboven opgenomen tabel kan worden geconcludeerd dat de Programmabegroting 2022-2025 structureel in evenwicht is.

8

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

2.4. Samenstelling van het bestuur Gemeenteraad De gemeenteraad van de gemeente Zaltbommel telt 21 raadsleden. De zetelverdeling is als volgt: • SGP 4 zetels • ZVV 4 zetels • PvdA/GroenLinks 3 zetels • ChristenUnie 3 zetels • CDA 2 zetels • VVD 2 zetels • D66 1 zetel • SP 1 zetel • Groep Melse 1 zetel College van burgemeester en wethouders (B&W) Het college van B&W van de gemeente Zaltbommel telt 6 leden: Burgemeester Van Maaren Portefeuille: Integrale handhaving, Communicatie en externe betrekkingen, Mediabeleid, Kabinetszaken, Brandweer, Politie, Externe veiligheid (coördinatie), Handhavingsbeleid, Juridische zaken en Bezwaar- en beroepsprocedures Wethouder Van Leeuwen (SGP) Gebiedswethouder: Nederhemert (N-Z en Bern), Poederoijen, Zuilichem en Nieuwaal. Portefeuille: Wonen en volkshuisvesting, Ruimtelijke adaptatie (integrale aanpak), Arbeidsmigratie, Ruimtelijke Ontwikkeling, PHTB, Grondzaken, Omgevingswet, Cultuurhistorie, Archeologie en Monumenten, Restauratie Bolwerken, Landschap, Natuur, Water, en Bestuurlijk opdrachtgever ODR. Projectwethouder: Doortrekken Maas-Waalweg Wethouder Zondag (ZVV) Gebiedswethouder: De Vergt, Spellewaard, De Waluwe en Brakel. Portefeuille: Financiën, Burgerparticipatie/Gebiedsgericht werken, Sport, Arbeidsmarktbeleid/participatie, Regionale samenwerking, Bedrijfsvoering, Personeel & Organisatie, Dienstverlening en Subsidiebeleid.

Projectwethouder: Zwembad/sporthal. Wethouder Bragt (ChristenUnie) Gebiedswethouder: Gameren, Bruchem, Kerkwijk, Delwijnen en Aalst. Portefeuille: Locoburgemeester, Sociale zaken/minimabeleid, Zorg en Welzijn, Veilig thuis, Wmo, Jeugd, Onderwijs, Integratie, Volksgezondheid, Gemeentelijke eigendommen/accommodatiebeleid en Beheer Openbare ruimte (incl. begraafplaatsen). Wethouder Posthouwer (VVD) Gebiedswethouder: Binnenstad en Zaltbommel ten oosten van de A2. Portefeuille: Milieu en Energie, Duurzaamheid, Verkeer, Hoogfrequent spoor, Kunst en Cultuur, Recreatie en Toerisme, Economie, Glastuinbouw, Logistieke Hotspot en Emancipatie. Projectwethouder: Buitenstad en Fieppaviljoen. Gemeentesecretaris Abee Gemeentesecretaris en algemeen directeur.

9

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

3. Beleidsbegroting In de beleidsbegroting geven we per programma antwoord op de drie w-vragen. Vervolgens geven we in de paragrafen een dwarsdoorsnede van een aantal financiële aspecten uit de begroting.

3.1. Programma Bestuur en burgerzaken Onder dit programma vallen de taakvelden Bestuur en Burgerzaken. In de programmabegroting richten we ons op de beleidsaccenten en niet op de going-concerntaken.

Relevante ontwikkelingen Geen relevante ontwikkelingen binnen dit programma.

3.1.1. Bestuur Wat willen we bereiken? Gebiedsgericht werken Doorontwikkelen gebiedsgericht werken. Vervolg Samenwerking Bommelerwaard In deze bestuursperiode is gebleken dat de gemeenten Zaltbommel en Maasdriel geen gelijkluidend standpunt hebben over de toekomst van de formele samenwerking. De afgelopen maanden is er in de colleges en raden gesproken over de toekomst. Door alle partijen wordt de urgentie gevoeld om de samenwerking een nieuwe impuls te geven. De gemeenten staan voor de volgende fase binnen de Bommelerwaard. BVEB Duurzaam bestendig maken Afgelopen jaar hebben we samen met Maasdriel helder gekregen hoe onze toekomstige samenwerking al dan niet geformaliseerd wordt. Onderdeel van die uitkomst is de bedrijfsvoering duurzaam bestendig maken. Uit een onafhankelijk onderzoek door Bureau van de Laar blijkt dat de beste optie is het duurzaam versterken van de BVEB door o.a. de formatie op een adequaat niveau te brengen. Hiermee moet de BVEB in staat zijn om de gevraagde producten tijdig, juist en tegen een acceptabele prijs te leveren en de huidige Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard (BVEB) te optimaliseren. Strategische Toekomstvisie Bommelerwaard In het traject om te komen tot een omgevingsvisie voor de Bommelerwaard zijn wij uitgebreid met inwoners in gesprek gegaan over thema’s met betrekking tot de fysieke leefomgeving.

Daarnaast bestaat de wens om een strategische visie op te stellen, waarbij het doel is de belangrijkste ambities, opgaven en uitdagingen in beeld te brengen en op basis daarvan een strategische visie op te stellen. Landelijke ontwikkelingen Goed verloop van de gemeentelijke verkiezingen. Bewegende samenleving Invulling geven aan de bewegende samenleving. Vervolg Samenwerking Regionaal De toename van regionale samenwerking tussen gemeenten heeft er voor gezorgd dat gemeenteraden positie zoeken in het regionale netwerk. Er wordt regionaal geëxperimenteerd met bijeenkomsten waarin gemeenteraden elkaar ontmoeten over begrotingen en jaarrekeningen van gemeenschappelijke regelingen. Ook wordt er afstemming gezocht voor regionale informatieavonden en worden er geëxperimenteerd met regionaal debat over grote onderwerpen als de regionale energiestrategie.

10

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

Wat gaan we ervoor doen? Gebiedsgericht werken Er zijn al grote stappen in de doorontwikkeling van het gebiedsgericht werken gezet. De dorpscoördinatoren worden gebiedsregisseurs, hun opleiding en ontwikkeling is daarop gericht. Netwerken worden tot stand gebracht en beheerd, waarbinnen de inwoners en organisaties zelf tot oplossingen komen. Medewerkers van de buitendienst zijn omgevormd tot gebiedsconciërge, het eerste aanspreekpunt voor inwoners en daarmee ook het gezicht van de gemeente. Er is meer en structureel capaciteit, zowel bij deze gebiedsconciërges, als bij de medewerkers binnendienst, vrijgemaakt om gebiedsgericht te werken. De budgetten zoals door de raad vastgesteld helpen bij de stappen vooruit die gezet worden. De doorontwikkeling wordt voortgezet in 2022. Vervolg samenwerking Bommelerwaard In het denken over regionale samenwerking redeneren wij vanuit de kracht van de Bommelerwaardse gemeenten en de kracht van samenwerking. Wij bezien vanuit onze ambities, onze opgaven en onze uitdagingen wat we onze inwoners aan meerwaarde kunnen bieden door goede samenwerking. Samenwerking met elkaar in de Bommelerwaard, met onze partners in Regio Rivierenland, onze partners in de regio ’sHertogenbosch, de provincies Gelderland en Noord-Brabant en al onze andere samenwerkingspartners. Vormen structuurvragen zijn daaraan ondergeschikt.

De vier K’s zijn daarbij steeds leidend: vermindering van kwetsbaarheid, verhoging van kwaliteit, klantgerichtheid en vermindering van kosten. BVEB Duurzaam bestendig maken Vol overtuiging in zetten op het bestendig maken van de BVEB, met bestuurlijk commitment, met ambtelijk draagvlak en met de daartoe behorende interventies en middelen. Het bestuur van de BVEB heeft het rapport overgenomen en staat achter de randvoorwaarden die hieraan gekoppeld zijn. De budgetten van de BVEB zijn structureel opgehoogd om de formatie op peil te brengen. Daarnaast zal, zodra de directeur van de BVEB is aangesteld, een traject worden opgestart om te komen tot een goede dienstverleningsovereenkomst en een bijbehorende Service Level Agreement (SLA). Uitgangspunt blijft om de goede samenwerking tussen de drie partijen (Maasdriel, BVEB en Zaltbommel) te behouden en versterken. Strategische Toekomstvisie Bommelerwaard De beide processen hebben wij, gezien de grote mate van overlap, geïntegreerd. Bij het opleveren van de ontwerp-omgevingsvisie (4de kwartaal 2021) brengen wij tevens in beeld in hoeverre de omgevingsvisie voldoet aan de wens om te komen tot een strategische visie voor de Bommelerwaard. In de omgevingsvisie nemen wij een paragraaf op waarin wij aangeven in hoeverre de kernopgaven uit de omgevingsvisie aansluiten bij de strategische opgaven.

De planning is om de omgevingsvisie in het 2de kwartaal 2022 vast te stellen. Daarnaast brengen wij daarbij in beeld welke stappen wij nog moeten zetten (en hoe wij dat gaan doen) over ambities, opgaven en uitdagingen die buiten het fysiek-ruimtelijk domein vallen (buiten de omgevingsvisie) – maar wel binnen de scope van de strategische toekomstvisie vallen. Voor het proces van de strategische visie hebben wij subsidie verkregen van de provincie. De provincie heeft uitstel voor subsidieverantwoording verleend omdat wij het proces voor de strategische visie hebben geïntegreerd in het proces van de omgevingsvisie. Landelijke ontwikkelingen In 2022 vinden er in Nederland nieuwe gemeentelijke verkiezingen plaats. In het komende jaar wordt daarom veel aandacht geschonken aan het organiseren van activiteiten rondom de gemeenteraadsverkiezingen. Het gaat daarbij enerzijds over overdracht van de oude naar de nieuwe gemeenteraad en anderszins het organiseren van inwerkbijeenkomsten, opkomstbevordering en het informeren van inwoners van de gemeente. Bewegende samenleving Een landelijke trend die al enige jaren speelt is die van de ‘bewegende samenleving’. Het faciliteren van ontmoeting tussen het lokaal bestuur en bewoners en het aangaan van een maatschappelijke dialoog is één van de ontwikkelingen waar ook in onze gemeente aandacht voor is.

Een periode van verkiezingen biedt mogelijkheden om beide met elkaar te verbinden. Daarnaast zijn er mogelijkheden om deze ontmoeting

11

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

structureel te verbinden met de vergadercyclus, bijvoorbeeld door te zoeken naar aanvullende mogelijkheden van burgerparticipatie en betrokkenheid. Vervolg Samenwerking Regionaal In de komende jaren wordt vanuit de raden en de raadsgriffies gezocht naar verdere mogelijkheden om de gemeenteraad beter in het regionale netwerk te positioneren.

3.1.2. Burgerzaken Wat willen we bereiken? Communicatie We willen inwoners, bedrijven, verenigingen, instellingen en overige partijen duidelijk en tijdig informeren. We kiezen toegankelijke en aansluitende communicatie(middelen). Vroegtijdige communicatieadvisering in een project, proactieve mediabenadering en persvoorlichting Gemeenteraadsverkiezingen Goed verloop van de gemeenteraadsverkiezingen op 16 maart 2022. Visie op dienstverlening Ook in 2022 gaan we weer verder aan de slag met het uitvoeringsplan van de visie op dienstverlening die we samen met Maasdriel hebben vastgesteld. In dit plan staat de dienstverlening aan de inwoners en de ondernemers centraal. Basis Registratie Personen (BRP) op orde BRP inschrijvingen en de kwaliteit hiervan dienen gewaarborgd te blijven. De kwaliteit van de basisregistratie is van belang voor alle overheidsinstanties die hun informatie halen uit de BRP. Aan een inschrijving zijn veel gevolgen gekoppeld. Denk hierbij aan rechten op o.a. de aanvraag van een IDbewijs waarmee toeslagen aangevraagd kunnen worden en bijvoorbeeld nodig is voor de inschrijving bij een woningbouwcorporatie, wet op inburgering, kiesrecht en de aanvraag van recht op een uitkering. En ook de zorgvraag vanuit inwoners die alleen geboden kan worden als men in de gemeente geregistreerd staat.

Registratie rondom arbeidsmigranten op orde We blijven inzetten op het behouden van de bestaande kwaliteit. Aan het belang van een tijdige in- of uitschrijving gaan we in 2022 meer aandacht geven. Op dit moment staan er zo'n 1240 arbeidsmigranten ingeschreven. De verwachting is dat het aantal arbeidsmigranten stijgt. Wat gaan we ervoor doen? Communicatie Er is een jaarcontract met de Bommelerwaardgids. Dit contract loopt tot 1 augustus 2022. Zij zijn de enige aanbieder voor een huis-aan-huis krant. We gaan nog meer aan kanaalsturing Social Media doen. Wij gaan verder met het project digitale toegankelijkheid. Dit project richt zich niet alleen op de gemeentelijke websites maar alle websites en onlinediensten (intern en extern) waar de lokale overheid als opdrachtgever of geldschieter bij betrokken is. • Overzicht creëren van de systemen die er gebruikt worden binnen de gemeenten en de BVEB en de status van toegankelijkheid • De meest gebruikte systemen, platformen en/ of voor de gemeentelijke digitale dienstverlening toegankelijk (voldoen aan de toegankelijkheidseisen van de WGAC) maken • Het verankeren van toegankelijkheid van systemen in de werkprocessen, inkoopprocessen en budgetten • Medewerkers bewust maken van digitale toegankelijkheid en de manier waarop zij hieraan kunnen voldoen met het online aanbieden van informatie.

12

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

Gemeenteraadsverkiezingen Omdat het lokale verkiezingen zijn, is er op de verkiezingsavond een programma voor de (aanstaande) raadsleden waarbij de voorlopige uitslag bekend wordt gemaakt. Waarschijnlijk worden de verkiezingen net als in 2021 verspreid over drie dagen. Ook moeten er wellicht weer maatregelen getroffen worden vanwege het coronavirus. Uiteraard gaan we weer voor een goed en veilig verloop van deze verkiezingen. Visie op dienstverlening We werken aan een verdere optimalisatie van de digitale dienstverlening door het aanbieden van nieuwe digitale producten. Aanstaande bruidsparen kunnen thuis in ondertrouw, begrafenisondernemers kunnen binnenkort via e-herkenning aangifte van overlijden doen en ouders via DigiD aangifte van de geboorte van hun kind. Ook sluit de gemeente Zaltbommel aan bij de Digitaal Aanvragen Rijbewijs (DAR). Dit geeft inwoners de mogelijkheid om de aanvraag voor vernieuwing van hun rijbewijs, meteen bij de fotograaf te doen. De fotograaf stuurt de foto ter beoordeling naar het RDW, waarna de inwoner via eigen DigiD de rest van de aanvraag doet. Uiteraard blijft de mogelijkheid voor inwoners om fysiek naar het gemeentehuis te komen voor deze en andere producten bestaan.

Nadat de landelijke ontwikkelingen rondom het communicatieplatform GT Connect noodgedwongen stop zijn gezet, gaan we samen met Maasdriel door met de aanschaf van een nieuw telefonieplatform. We streven naar een uitrol hiervan in het eerste kwartaal van 2022. Basis Registratie Personen (BRP) op orde houden Meer aanbod op het gebied van digitale dienstverlening betekent een verschuiving in taken. Met name op het gebied van controle en handhaving. Waar eerder een klant aan de balie komt die zich identificeert aan de hand van een identiteitsbewijs, krijgen we nu steeds meer te maken met inloggen vanuit welke plek dan ook door de klant. Met sturing op digitale dienstverlening worden mutaties door de klant zelf uitgevoerd, deze dienen zorgvuldig gecontroleerd te worden en zo nodig gehandhaafd. Door diverse maatschappelijke ontwikkelingen neemt ook de complexiteit van de BRP toe. Dit vraagt meer aandacht qua expertise vanuit onze medewerkers burgerzaken. We blijven tijd en geld investeren in de ontwikkeling van onze medewerkers. Nog meer samenwerken met andere domeinen op sociaal vlak om de samenhangende problematiek te monitoren en te de-escaleren. Dit vraagt maatwerk oplossingen en kost tijd en expertise. Op het gebied van ondermijning wordt ingezet op het signaleren van opvallende situaties.

Door meer tijd te nemen voor de lopende casuïstiek aan de voorkant komt dit het resultaat op de lange termijn ten goede. Registratie rondom arbeidsmigranten op orde houden We gaan van start met een nieuwe klantvriendelijkere versie van het digitale nachtregister. Verder blijven we actief inzetten op adrescontroles en handhaving. Daarnaast willen we de belangen van een goede registratie beter kenbaar maken onder de arbeidsmigranten, hier komt mogelijk vanuit het ministerie ook extra aandacht voor.

13

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

Wat mag het kosten? Programma 1 Bestuur en burgerzaken (bedragen x € 1.000) Lasten Bestuur Burgerzaken Totaal lasten

Werkelijk 2020 Begroting 2021 Begroting 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 2.285 647

1.910 414

2.210 1.024

2.216 988

2.224 988

2.232 987

2.932

2.324

3.234

3.204

3.211

3.220

64 296

0 340

0 319

0 298

0 298

0 298

361 -2.572

340 -1.984

319 -2.915

298 -2.905

298 -2.913

298 -2.921

421

0

0

0

0

0

0

7

0

0

0

0

-421 -2.993

7 -1.977

-2.915

-2.905

-2.913

-2.921

Baten Bestuur Burgerzaken Totaal baten Saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat

Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Legesverordening 2022 • Besluit burgerlijke stand • Uitvoeringsplan dienstverlening • Visie op werken Betrokken (verbonden) partijen • Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) Realisatie Eenheid 2020 De totale formatie van het ambtelijk apparaat in Fte 3,97 per 1000 inwoners Bezetting Het werkelijk aantal werkzame Fte per 1000 inwoners 3,80 ApparaatskostenDe apparaatskosten zijn alle personele en materiële 538,26 kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de organisatie per inwoner Externe inhuur De kosten van de externe inhuur exclusief inhuur 14,8% vanuit vacatureruimte als % van de totale loonsom inclusief inhuur Overhead Alle kosten die samenhangen met de sturing en 6,79% ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces als percentage van de totale lasten als % van de totale lasten Indicator Formatie

14

Begroting 2021 4,01

Begroting 2022 4,18

Bron Eigen gegevens

3,71 536,18

3,85 543,28

Eigen gegevens Eigen gegevens

5,07%

5,06%

Eigen gegevens

7,97%

6,23%

Eigen gegevens

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

3.2. Programma Veiligheid Onder dit programma vallen de taakvelden Crisisbeheersing & Brandweer en Openbare Orde & Veiligheid. In de programmabegroting richten we ons op de beleidsaccenten en niet op de going-concerntaken.

Relevante ontwikkelingen De Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) is onze partner in de fysieke veiligheid, op de terreinen van ambulancezorg, brandweer, meldkamer en de voorbereiding en bestrijding van rampen en crisis. Deze dienstverlening is in beweging. Allerlei maatschappelijke ontwikkelingen zorgen dat fysieke en sociale veiligheid steeds meer met elkaar te maken hebben, zoals de vergroting van de eigen verantwoordelijkheid van onze inwoners, de toename van de afhankelijkheid van digitalisering, de stijging van het aantal verminderd zelfredzamen, de toename van complexe vraagstukken en de voorbereiding op nieuwe risico's als terrorisme en cybercrime. Het beheren en ontwikkelen van de crisisorganisatie vormt de kern van de sector. De komende jaren wordt er verder geïnvesteerd in het vakbekwaam worden en blijven in het multidisciplinair optreden van zowel de brandweer, politie, bevolkingszorg, GHOR en crisiscommunicatie. De vier prioriteiten drugsoverlast, jeugdoverlast, overlast verwarde personen en ondermijnende criminaliteit staan nog altijd centraal in het integrale veiligheidsbeleid. Ondermijnende criminaliteit neemt landelijk steeds verder toe. Ook de overlast van verwarde personen en jeugdoverlast kennen een landelijke stijging, mede door de coronacrisis.

3.2.1. Crisisbeheersing en brandweer Wat willen we bereiken? We willen een veilige leefomgeving voor al onze inwoners en iedereen die in onze gemeente verblijft. De VRGZ wil bereiken dat zij de partner zijn op het gebied van fysieke veiligheid met oog voor sociale veiligheid. De VRGZ streeft naar uitstekende dienstverlening aan iedereen die in Gelderland-Zuid woont, werkt en verblijft en draagt in belangrijke mate bij aan een veilige leefomgeving. Wat gaan we ervoor doen? Regionaal beleidsplan 2020-2023 We voeren de taken benoemd in het regionaal beleidsplan 2020-2023 uit. De accenten voor de komende jaren liggen op samenwerking en afstemming, versterken van een weerbare samenleving en risico's, met een extra focus op cyberrisico's.

3.2.2. Openbare orde en veiligheid Wat willen we bereiken? Wij willen dat onze inwoners veilig zijn en zich veilig voelen. Dit betekent dat we een (verdere) afname van overlast en criminaliteit willen realiseren. Hiervoor hanteren we een integrale en gebiedsgerichte aanpak. Wat gaan we ervoor doen? Integrale veiligheid We concentreren ons in dit laatste jaar van de kadernota 2019-2022 op de vier prioriteiten drugsoverlast, jeugdoverlast, overlast verwarde personen en ondermijnende criminaliteit. We hanteren hierbij een integrale aanpak. We werken zowel op lokaal als regionaal niveau samen met verantwoordelijke partners, maar ook met inwoners en ondernemers. Hierbij voert de gemeente de regie. We blijven participeren in het Intergemeentelijk projectteam (IGP) voor een integrale aanpak van misstanden. In 2022 zullen een aantal thema’s op het gebied van ondermijning extra aandacht krijgen, zoals mensenhandel en cybercrime. • Mensenhandel: elke gemeente moet in 2022 een duidelijke en geborgde aanpak van mensenhandel hebben. Naast signalering en bewustwording wordt ook aandacht besteed aan de opvang en hulpverlening aan slachtoffers. • Cybercrime: inwoners, bedrijven en organisaties maar ook onze eigen medewerkers leven en werken steeds meer digitaal. Hierdoor neemt de digitale onveiligheid ook meer toe. In 2022 zetten we in op

15

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

bewustwording rondom verschillende soorten van digitale onveiligheid om slachtofferschap van cybercrime te voorkomen. • Integriteit: in 2022 zetten we ook in op ambtelijke en bestuurlijke integriteit. In 2021 is een weerbaarheidsscan uitgevoerd en dit wordt in 2022 omgezet in concrete acties. Daarnaast gaan we verder met het door ontwikkelen van het Bibob-beleid om integriteit van het openbaar bestuur te waarborgen. Activiteiten jaarwisseling Om te zorgen dat veiligheidsproblemen en overlast rondom de jaarwisseling verder afnemen gaan we in 2022 door met het financieel ondersteunen van sociale activiteiten rondom de jaarwisseling. Daarnaast realiseren we een verdere afname door een integrale aanpak met de betrokken partners zoals politie, brandweer en jongerenwerk. APV en handhaving Handhaving huisvesting arbeidsmigranten Het in 2019 vastgestelde beleid huisvesting arbeidsmigranten (wijziging 10 juni 2021) heeft als doel om arbeidsmigranten te huisvesten op locaties waar een aanvaardbaar woon- en leefklimaat is gewaarborgd. Daarnaast willen we ook dat er sprake is van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat voor de omgeving van de huisvestingslocaties. Hiervoor is het van belang dat er voldoende huisvestingslocaties beschikbaar komen (zie 3.9 Volkshuisvesting) en dat situaties die in strijd zijn met het beleid beëindigd worden.

Hiervoor hebben we een project in samenwerking met de Omgevingsdienst Rivierenland (ODR). In afstemming met ons voert de ODR controles uit bij de huisvestingslocaties. Enerzijds volgen hier procedures rondom de (tijdelijke) omgevingsvergunning uit. Anderzijds volgen hier handhavingstrajecten uit, in het geval dat er sprake is van een situatie die strijdig is met ons beleid. Dit beide met als doel om ongewenste situaties tegen te gaan. Verder handhaven we een aanvaardbaar woon- en leefklimaat door middel van de exploitatievergunning. De exploitatievergunning is een instrument om op te kunnen treden tegen overlast en baldadigheid. Tot slot zijn de eigenaren van de huisvestingslocaties verplicht om een digitaal nachtregister bij te houden. Dit is beide een verplichting vanuit de APV. Het handhavingsproject loopt de komende jaren door om de situaties die in strijd zijn met ons beleid te beëindigen. De tijdelijke overgangsregeling voor bestaande huisvestingslocaties in de woonkernen loopt tot 1 januari 2025. Ook na deze tijd zal handhaving van huisvesting arbeidsmigranten aandacht blijven behouden, aangezien wij de locaties dan niet meer toestaan. Handhaving nachtregister In 2022 worden controles uitgevoerd op het bijhouden van het nachtregister bij diegenen die er zijn/haar beroep van maakt aan personen nachtverblijf te verschaffen.

Handhavingsnotitie Uitvoering geven aan de handhavingsnotitie, welke in 2021 wordt/is vastgesteld. Hierbij is aandacht voor de integraliteit en samenhang op de diverse thema's. Handhaving alcoholwet In 2022 wordt gehandhaafd bij horeca inrichtingen op de naleving van de alcoholwet. Convenant Veilig Uitgaan in Zaltbommel In samenwerking met de politie, horecaondernemers Zaltbommel, en Koninklijke Horeca Nederland, afdeling Rivierenland werkt de gemeente aan een veilig uitgaansgebied in Zaltbommel. Gezamenlijk gaan wij aan de slag met het convenant ‘Veilig uitgaan in Zaltbommel’. In het convenant worden concrete afspraken vastgelegd met als doel om overlast in de horeca tegen te gaan en te zorgen voor goede communicatie tussen de betrokken partijen. In het horecaconvenant zijn zaken opgenomen over onder andere de sluitingstijden, tegengaan van vandalisme en afval, alcoholgebruik, overlast en gedragsregels.

16

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

Wat mag het kosten? Programma 2 Veiligheid (bedragen x € 1.000) Lasten Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Totaal lasten

Werkelijk 2020 Begroting 2021 Begroting 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025

Baten Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Totaal baten Saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat

2.374

2.203

2.343

2.324

2.324

2.324

1.349

1.960

1.437

1.400

1.200

1.189

3.723

4.163

3.780

3.724

3.524

3.513

82

32

0

0

0

0

92

13

14

14

14

14

174 -3.549

45 -4.118

14 -3.767

14 -3.711

14 -3.511

14 -3.500

93

53

0

0

0

0

0

565

0

0

2

2

-93 -3.642

512 -3.606

-3.767

-3.711

2 -3.509

2 -3.498

Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Integraal veiligheidsplan 2019-2022 • Beleidsregel Bestuurlijke handhaving artikel 13b Opiumwet • APV • Regionaal Crisisplan • Evenementenbeleid (2016-2019) • Bibob-beleid (2004) • Standplaatsenbeleid (2000) • Handhavingsuitvoeringsprogramma (2010) • Beleid huisvesting arbeidsmigranten gemeente Zaltbommel 2019 Betrokken (verbonden) partijen • Veiligheidsregio • Omgevingsdienst Rivierenland • Avri • Politie • Openbaar Ministerie Beleidsindicatoren Indicator Verwijzingen Halt Winkeldiefstallen Geweldsmisdrijven Diefstallen uit woning Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)

17

Eenheid Aantal per 10.000 jongeren Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners

Realisatie 2020 12

Begroting 2021 12

Begroting 2022 12

1,35

0,8

0,8

niet bekend 1,99

3,5

3,5

1,9

1,9

5,19

5,0

4,7

Bron Waar staat je gemeente Waar staat je gemeente Waar staat je gemeente Waar staat je gemeente Waar staat je gemeente

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

3.3. Programma Verkeer, vervoer en waterstaat Onder dit programma vallen de taakvelden Verkeer & Vervoer, Parkeren, Parkeerbelasting, Havens en Openbaar Vervoer. In de programmabegroting richten we ons op de beleidsaccenten en niet op de goingconcerntaken.

Relevante ontwikkelingen De komende jaren richten we ons op het verkeersveiliger maken van de wegen. Dit doen we op basis van het Masterplan Fietspaden en het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP). Door Covid-19 is gekozen om de investering voor de Walstroomvoorziening een jaar uit te stellen.

3.3.1. Verkeer en vervoer Wat willen we bereiken? Het programma Verkeer, vervoer en waterstaat richt zich op een aantal doelen. Zo willen we de doorstroming van ons lokale en omliggende hoofdwegennet verbeteren waarmee de bereikbaarheid van Zaltbommel verbetert. Hiervoor trekken we gezamenlijk op met Regio Rivierenland en met andere regionale partners. Lokale beleidsprioriteiten liggen vast in het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP) en in het Masterplan Fietspaden. De maatregelen in het Masterplan Fietspaden hebben tot doel de verkeersveiligheid en voorzieningen voor fietsers te verbeteren. Met het GVVP leggen we kaders vast met als doel verlaging van gevaarzetting door verbetering van wegcategorisering en routering. Wat gaan we ervoor doen? Afwaardering Zijlstraat Zuilichem tot 30 km/h Het betreft de afwaardering van de toegestane snelheid op de Zijlstraat met aansluitende wegvakken van Uilkerweg en Kweldijk tot 30 km/h. Toepassing van rood asfalt op conflictpunten tussen fietsinfrastructuur en rijbanen Er zijn verschillende conflictpunten waar fietsers eigen infrastructuur hebben, in de voorrang rijden en een rijbaan kruisen. Op dergelijke conflictpunten, zowel binnen als buiten de bebouwde kom, brengen we ter attentieverhoging rood asfalt aan en de bijbehorende markering. Stoepenmotie 2022 De stoepen in veel dorpen zijn in 2020 en 2021 toegankelijk gemaakt.

In 2022 maken we waar nodig de stoepen in Zaltbommel en Kerkwijk beter toegankelijk. Brakel, Molenkampsweg Een vrijliggend fietspad aanleggen in de Molenkampsweg tussen de Burgemeester Posweg en de Kooiweg, mits de gronden daarvoor verworven kunnen worden. Schoolgaande fietsers en vrachtauto’s van en naar de glastuinbedrijven rijden nu op dezelfde rijbaan. Zuilichem, Uilkerweg Het fietspad vanaf Uilkerweg 2A verlengen tot aan de Harenstraat. Hierdoor rijden fietsers niet meer over de rijbaan waarop veel zwaar verkeer van en naar de glastuinbouwbedrijven rijdt. Bruchem, Krangstraat Allereerst gronden verwerven ten behoeve van de nieuw aan te leggen infrastructuur. Vervolgens een deel van de Krangstraat voorzien van een vrijliggend fietspad en trottoir. Daarnaast het realiseren van een nieuwe weg (inclusief vrijliggend fietspad en trottoir) tussen de Krangstraat en de Steenweg, waarbij gezorgd wordt voor een veilige aansluiting op de Steenweg. Bruchem, Reconstructie Steenweg-Parallelweg Aansluitend op de aanleg van de snelle fietsroute reconstrueren we de versleten rijbaan van de Steenweg en Parallelweg in Bruchem.

18

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

Snelle fietsroute We leggen mede voor Maasdriel het gedeelte aan van de snelle fietsroute F2 tussen de gemeentegrens met 's-Hertogenbosch en het station in Zaltbommel. Zaltbommel, Reconstructie Steenweg We gaan de Steenweg in Zaltbommel tussen de watertoren en de Havendijk waar nodig aanpassen. We gaan de plaatsen waar verkeersstromen elkaar kruisen veiliger inrichten. Indien mogelijk richten we de rotondes zo in dat de fietsers een vrij liggend fietspad hebben. Verder kijken we naar de plaats en inrichting van de oversteekplaatsen en de inrichting van de kruisingen met de Vergtweg en de Beersteeg. We willen een veilige aansluiting maken voor voetgangers en mindervaliden tussen de Steenweg en Beersteeg. We vervangen de toplaag van de rijbaan, de verkeersregelinstallatie bij de brandweer/politie/ambulance en andere elementen die aan onderhoud toe zijn. De voorbereidende werkzaamheden zijn reeds gestart en de uitvoering begint in 2023. Zaltbommel, Kruising KW-weg en Van Heemstraweg Vooralsnog beperken we ons tot het uitvoeren van een onderzoek naar mogelijkheden en kosten om tot een verkeersveiliger aansluiting van de KW-weg op de Van Heemstraweg-West te komen. Draagvlakpeiling voor de oplossingsrichting maakt onderdeel uit van het onderzoek, evenals het vervaardigen van schetsontwerpen.

Op basis van de resultaten van het onderzoek wordt bepaald wat er concreet moet gebeuren en welke kosten daarmee gemoeid zijn, waarna een uitvoeringskrediet wordt aangevraagd. Bern, Bergsche Maasdijk Het onderzoeken van de mogelijkheden en kosten om tot een vrijliggend fietspad langs de Bergsche Maasdijk te komen. Ook het maken van schetsontwerpen maakt daar onderdeel vanuit. Op basis van de resultaten van het onderzoek wordt bepaald wat er concreet moet gebeuren en welke kosten daarmee gemoeid zijn. Vervolgens zal opnieuw met de provincie in overleg worden gegaan om te bezien in hoeverre men alsnog bereid is de kosten op zich te nemen of financieel in de kosten bij te dragen. Daarna zal, afhankelijk van de uitslag van het verzoek aan de provincie, een uitvoeringskrediet worden aangevraagd.

3.3.2. Parkeren Wat willen we bereiken? Een evenwichtige parkeersituatie die recht doet aan de behoeften op verschillende momenten en locaties voor de verschillende doelgroepen. Het verbeteren van de regulering beperkt "schuring" tussen de verschillende parkeermotieven wonen, werken, kort consumeren en recreëren. Wat gaan we ervoor doen? Parkeren binnenstad In 2021 is het nieuwe parkeerbeleid ingevoerd in de binnenstad. Afhankelijk van de resultaten van de evaluatie werken we in 2022 eventuele verbeterpunten uit. Tevens krijgen we dan inzicht in de effecten van het nieuwe parkeerbeleid op de structurele inkomsten en kosten.

3.3.3. Havens Wat willen we bereiken? De haven is een belangrijk historisch onderdeel van Zaltbommel en was altijd een economische aanjager. We willen meer riviercruiseschepen ontvangen om toeristen naar de binnenstad te trekken. Dat geldt ook voor de jachthaven die daarmee ook een levendige uitstraling biedt. Wat gaan we ervoor doen? Havens De Walstroomvoorziening gaan we in 2022 aanleggen zodat de haven weer klaar is voor de toekomst. Daarnaast wordt regulier onderhoud uitgevoerd aan de havenbodem, kades en steigers.

19

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

3.3.4. Openbaar vervoer Wat willen we bereiken? Het huidige niveau van het openbaar vervoer willen wij minimaal in stand houden ter ondersteuning van de leefbaarheid van onze kernen. Voor de veren in onze gemeente streven we naar een duurzame continuering, waarbij we ook onderzoeken of we het recreatief potentieel kunnen benutten en vergroten. Wat gaan we ervoor doen? Busvervoer Voor het busvervoer zijn we afhankelijk van derde partijen. De provincie is concessiebeheerder voor de busdiensten. In Regio Rivierenland trekken we gezamenlijk op en blijven wij op die manier betrokken bij ontwikkelingen op het gebied van openbaar vervoer. Via de regio en in diverse rechtstreekse contacten met de provincie benadrukken wij continu het belang van goed openbaar vervoer voor onze gemeente. Veerdiensten Om de veren rendabel te houden, wordt met de stichting De Bergsche Maasveren beleggingsadvies ingewonnen bij een 0nafhankelijk financieel adviesbureau. Zij zullen diverse beleggingsmogelijkheden in beeld brengen met de daarbij behorende risico’s.

Wat mag het kosten? Programma 3 Verkeer en vervoer (bedragen x € 1.000) Lasten Verkeer en vervoer Parkeren Recreatieve havens Economische havens en waterwegen Openbaar vervoer Totaal lasten

Werkelijk 2020 Begroting 2021 Begroting 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 4.768 387 43

4.470 380 47

4.395 213 112

4.440 211 109

4.815 210 108

4.806 199 108

158

60

60

60

60

60

889

893

922

920

918

917

6.244

5.851

5.703

5.740

6.112

6.090

1.650 5 49

616 0 17

429 0 19

399 0 21

399 0 23

399 0 23

181

82

80

80

80

80

Baten Verkeer en vervoer Parkeren Recreatieve havens Economische havens en waterwegen Openbaar vervoer Totaal baten Saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat

645

616

647

646

645

644

2.529 -3.715

1.331 -4.520

1.175 -4.528

1.146 -4.593

1.147 -4.965

1.146 -4.945

3.168

1.247

1.300

0

0

-9

1.544

696

1.724

449

533

542

-1.625 -5.340

-551 -5.071

424 -4.103

449 -4.145

533 -4.432

552 -4.393

Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Kwaliteitsambitie openbare ruimte (2012) • Wegenbeheerplan (2019-2023) • Beheerplan openbare verlichting (2020-2025) • Masterplan Fietspaden 3.0 (2021) • Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP 2020-2025)

20

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

Betrokken (verbonden) partijen • Bergsche Maasveren • Regiotaxi • Arriva • Provincie Gelderland • Provincie Noord-Brabant

21

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

3.4. Programma Economie Onder dit programma vallen de taakvelden Economische Ontwikkeling, Fysieke bedrijfsinfrastructuur, Bedrijvenloket & bedrijfsregelingen en Economische promotie. In de programmabegroting richten we ons op de beleidsaccenten en niet op de going-concerntaken.

Relevante ontwikkelingen Toenemende behoefte bedrijventerreinen Zaltbommel heeft nagenoeg geen uitgeefbare bedrijventerreinen meer voor uitbreiding van bestaande bedrijven of vestiging van nieuwe bedrijven. Vanuit het Regionaal Programma Werklocaties laat onderzoek een toenemende behoefte aan bedrijventerreinen zien. Ook in de praktijk zijn er steeds meer ondernemers die vragen naar bedrijfsgrond, zowel kleine als grote MKB-bedrijven.

3.4.1. Economische ontwikkelingen Wat willen we bereiken? We willen beter in staat zijn de Bommelerwaardse bedrijvigheid van dienst te zijn om de lokale economie te bevorderen en te versterken. Wat gaan we ervoor doen? Bijdrage RIF (Regionaal InvesteringsFonds) Om als regio te groeien en te bloeien, zijn nieuwe ontwikkelingen nodig. En die kosten geld. Met een eigen Regionaal Investeringsfonds voor Rivierenland stimuleren wij partijen om (innovatieve) projecten uit de markt mede mogelijk maken. Door er samen de schouders onder te zetten, komen goede ideeën écht van de grond. De grote kracht van het RIF is dat overheid, ondernemers, onderwijs, onderzoek en ondernemende inwoners samenwerken om de regio FruitDelta Rivierenland vooruit te stuwen. Wij leveren geld, kennis en netwerkkracht voor ondernemers en ondernemende inwoners met verrassende initiatieven. De ondernemers zelf leveren toewijding: goede ideeën en ook eigen kapitaal. Met overheidsmiddelen kunnen wij cofinanciering aantrekken. En daarmee krijg je een forse ‘multiplier’. Het verstevigt de positie van onze regio op alle niveaus. Belangrijkste economische ontwikkelingen die relevant zijn voor de gemeente zijn: • Sterk toenemende schaarste van werklocaties (zoals bedrijventerreinen) waardoor bedrijven niet meer kunnen vestigen, uitbreiden of verplaatsen. De behoefte cq vraag is groot, zowel lokaal als regionaal.

• Duurzaamheid op bedrijventerreinen: Hier liggen veel kansen voor de energietransitie omdat ondernemers van de Zaltbommelse bedrijventerreinen enkele jaren geleden zelf het initiatief hebben genomen een energiecoöperatie op te richten (Coöperatie Duurzaamheid Bedrijventerreinen Zaltbommel). Projecten zoals een warmtenet tussen Hitachi en DHL, Solar Valley Zaltbommel (zonnepanelen op de bedrijfsdaken), drijvend zonnepark op een retentievijver en energiescans voor de aangesloten bedrijven zijn opgepakt. Overigens is het congestieprobleem van het elektriciteitsnet hierbij een groot probleem aan het worden. • Organiserend vermogen of organisatiegraad op bedrijventerreinen (bv Parkmanagement of Ondernemersfonds) wordt steeds belangrijker voor de toekomstbestendigheid van de bedrijventerreinen. De kracht van de samenwerking is zichtbaar op het gebied van duurzaamheid (bijv. energietransitie, biodiversiteit, arbeid&onderwijs), innovatie, veiligheid (bijv. Keurmerk Veilig Ondernemen, cameratoezicht, ondermijning) en digitalisering. Voldoende en kwalitatief sterke bedrijventerreinen zijn een belangrijke voorwaarde voor de verdere ontwikkeling van de regionale economie. Ze zijn de banenmotor voor de gemeente.

3.4.2. Fysieke bedrijfsinfrastructuur Wat willen we bereiken? Een goed en toekomstbestendig vestigingsklimaat en omgeving voor gevestigde en nieuwe bedrijven, zowel regionaal als lokaal. We willen verder lokale bedrijven voor de toekomst ruimte bieden om zich te kunnen vestigen of uit te breiden.

22

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2022 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

Om de bedrijventerreinen toekomstbestendig te houden en te maken is een goed functionerend parkmanagement van belang. De Wildeman heeft vanuit hun collectieve parkmanagement vereniging de Energiecoöperatie Bedrijventerreinen Zaltbommel opgericht. Inmiddels is de Stichting Ondernemersfonds Bedrijventerreinen Zaltbommel ook actief betrokken bij de energiecoöperatie. Alle overige bedrijventerreinen in de gemeente Zaltbommel mogen hierbij aansluiten om hun ambities op het gebied van duurzaamheid en veiligheid verder invulling te geven. Wat gaan we ervoor doen? Georganiseerd vermogen Het organiserend vermogen is van groot belang voor de toekomstbestendigheid van de werklocaties. Het investeren in netwerken om daarmee ondernemers te overtuigen om samenwerkingen (in welke vorm dan ook) op te zetten, is daarbij van groot belang. We faciliteren initiatieven van de georganiseerde ondernemers op het gebied van onder andere duurzaamheid en veiligheid Ontwikkeling werklocaties Gezien de grote vraag naar (lokale) bedrijfslocaties zetten we in op de ontwikkeling van werklocaties in de kernen zoals Aalst/Nederhemert en Gameren. In het Regionaal Programma Werkterreinen (RPW) zijn deze ontwikkelingen (deels) opgenomen. Vrachtwagenparkeerplaatsen We evalueren in 2022 de pilot vrachtwagenparkeerplaats op de Wildeman (naast de Gamma) en bepalen eventuele vervolgstappen.