Bijlage 1. Jaarstukken 2020 Zaltbommel (Raad 8 juli definitief)

Inkoop Wat wilden we bereiken? We willen goede inkoop van zorg binnen de Wmo en Jeugdwet. Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2020 is een start gemaakt met een nieuwe inkoop. Hiervoor zijn gesprekken gevoerd met zorgaanbieders, de adviesraad Sociaal Domein, cliëntenraad Bommelerwaard , Buurtteam en Buurtzorg Jong. De wensen en ervaringen zijn gebruikt om een nieuwe inkoop vorm te geven. Het inkooptraject is, mede door Covid-19, uitgesteld naar 1 januari 2022. Status tijd:

Status financiën:

Beleid sociaal domein Wat wilden we bereiken? We willen dat onze inwoners de ondersteuning en hulp krijgen die zij nodig hebben. We streven ernaar dat ons beleid aansluit op de leefwereld van de inwoners. Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2020 is de uitgangspuntennotitie beleid Samenleving vastgesteld. Deze uitgangspunten vormen de kaders voor het beleid Samenleving. Deze wordt voor de zomer 2021 aan de raad voorgelegd. Status tijd:

Status financiën:

Extra middelen Sociaal Domein Wat wilden we bereiken? We willen dat alle inwoners in de gemeente Zaltbommel de ondersteuning en hulp krijgen die zij nodig hebben. Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2020 zijn er in samenwerking met Buurtzorg Jong en het Buurtteam vijf pilots gestart. Dit gaat voor jeugd over integrale vroeghulp, inzet van kinderwerk en samenwerking met de huisartsen. Voor Wmo gaat het over wachtlijsten Ggz. Voor beiden is de pilot autismebegeleiding. Drie pilots lopen door in 2021. Status tijd:

Status financiën:

Monitoring data gericht werken Sociaal Domein Wat wilden we bereiken? We willen real-time sturen op het sociaal domein en meer grip op de financiën krijgen. Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2020 is een systeem aangeschaft en gestart met de implementatie hiervan. Hierbij wordt het straks mogelijk real time te monitoren. Status tijd:

Status financiën:

Innovatiefonds Sociaal Domein Wat wilden we bereiken? We willen innovatieve en vernieuwende maatregelen faciliteren voor de doorontwikkeling van het sociaal domein. Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2020 zijn we gestart met diverse pilots in samenwerking met Buurtteam en Buurtzorg Jong. Zie voor de voortgang de paragraaf extra middelen Sociaal domein. Status tijd:

52

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

Wat heeft het gekost? SOCIAAL DOMEIN

Lasten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Wijkteams 6.3 Inkomensregelingen 6.4 Begeleide participatie 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (Wmo) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.81 Geëscaleerde zorg 18+ 6.82 Geëscaleerde zorg 18-

Rekening 2019

Begroting Begroting 2020 Rekening 2020 2020 primitief na wijziging

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

3.580 6 6.646 3.157 42 627 4.361 6.320 358 394

4.160 11 7.698 3.016 2 590 3.458 6.440 339 410

4.206 11 13.374 3.484 59 590 4.695 6.440 362 410

4.009 6 10.144 2.984 4 667 4.799 6.945 364 416

196 V 5V 3.231 V 500 V 55 V 77 N 104 N 505 N 2N 6N

Totaal lasten Baten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Wijkteams 6.3 Inkomensregelingen 6.4 Begeleide participatie 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (Wmo) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.81 Geëscaleerde zorg 18+ 6.82 Geëscaleerde zorg 18-

25.492

26.125

33.631

30.337

3.293 V

19 4.587 49 156 9 55 -

76 4.867 286 55 -

82 10.812 286 55 -

5 7.170 74 225 162 -

77 N 3.642 N 74 V 62 N 107 V -

Totaal baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

4.875 20.617 N 629 783

5.285 20.840 N -

11.235 22.395 N -

7.636 22.701 N 1.229 1.638

3.600 N 307 N 1.229 N 1.638 V

Saldo reservemutaties Resultaat programma

154 V 20.463 N

20.840 N

22.395 N

409 V 22.292 N

409 V 102 V

Toelichting op afwijkingen begroting 2020 versus rekening 2020 Hiervoor wordt verwezen naar paragraaf 5.2: Toelichting op baten en lasten

Relevante beleidsstukken • Beleidsplan sociaal domein De Zes O's • Verordening sociaal domein 2019 • Zaltbommel Positief Gezond 2018 • Kadernotitie 2020 Werkzaak Rivierenland • Beleidsplan mantelzorgbeleid 2020 • Beleidsnota minimabeleid 2017 • Plan van aanpak mensen met verward gedrag Bommelerwaard 2019 Betrokken (verbonden) partijen • Werkzaak Rivierenland • GGD Gelderland-Zuid • Gemeente Maasdriel • Gemeente ‘s-Hertogenbosch

53

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

Beleidsindicatoren Indicator

Eenheid

Banen

Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar % kinderen tot 18 jaar

Kinderen in uitkeringsgezin

Netto arbeidsparticipatie

Werkloze jongeren

Personen met een bijstandsuitkering Lopende reintegratievoorzieningen Jongeren met jeugdhulp Jongeren met jeugdreclassering Cliënten met een maatwerkarrangement WMO Jongeren met een delict voor de rechter Jongeren met jeugdbescherming

54

% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking % 16 t/m 22 jarigen

Aantal per 10.000 inwoners Aantal per 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar % van alle jongeren tot 18 jaar % van alle jongeren van 12 tot 23 jaar aantal per 10.000 inwoners

% 12 t/m 21 jarigen % van alle jongeren tot 18 jaar

Realisatie 2019 799,5

Begroting 2020 825

3

3

72

67

1

1,25

182 (eerste halfjaar) niet bekend

200

13 niet bekend

13 0

49 (eerste CBS halfjaar) 11 CBS 0,2 CBS

560

550

560

1

1

nnb CBS

niet bekend

0,5

nnb CBS

135

Realisatie Bron 2020 nnb LISA nnb Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel nnb CBS

nnb Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel 259 CBS

GMSD

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

3.8. Programma Volksgezondheid en Milieu Onder dit programma vallen de producten Volksgezondheid, Riolering, Afval, Milieubeheer en Begraafplaatsen.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Gezond leven en positieve gezondheid Wat willen we bereiken? We willen gezonde en participerende inwoners. We willen de verschillen tussen verschillen groepen verkleinen. Wat hebben we daarvoor gedaan? Begin 2020 is een ambitieus jaarplan opgesteld in samenwerking met de gezondheidsmakelaars van de GGD en onze partner in de verslavingspreventie (IrisZorg). Door de coronaciris is een deel van de projecten en plannen niet goed van de grond gekomen. Denk hierbij aan de Bommelse waterweken en de themaweek Zaltbommel positief gezond. Maar ook gezondheidsactiviteiten voor migranten en mensen met diabetes hebben in we alleen zeer versoberd uit kunnen voeren. Dat betekent niet dat de gezondheidsmakelaars stil hebben gezeten. Er is alles op alles gezet om het maximaal haalbare eruit te halen. We hebben daarnaast meer ingezet op relevante thema's als eenzaamheid met krantenartikelen, flyers naar inwoners en mensen die werkzaam zijn in contactberoepen en het organiseren van (digitale) bijeenkomsten om de coalitie tegen eenzaamheid te versterken. Ondanks de coronacrisis en het feit dat niet alle voorgenomen projecten plaats hebben gevonden is de inzet van de gezondheidsmakelaars nagenoeg conform afspraak geweest, door toch alles te doen wat wel mogelijk was en extra inzet te plegen op bijvoorbeeld het thema eenzaamheid.

In 2020 zijn ook de cijfers van de meest recente gezondheidsmoitor jeugd openbaar gemaakt en hebben de gezondheidsmakelaars gesprekken gevoerd met scholen om deze cijfers te duiden en hen te adviseren bij de aanpak thema's die opvallen. Doordat niet alle projecten doorgang hebben kunnen vinden zijn er ook minder kosten gemaakt en is het uitvoeringsbudget positieve gezondheid niet volldig opgegaan. Dit heeft dus voornamelijk met de coronacrisis te maken. Status tijd:

Status financiën:

Sterkere verbinding tussen zorg en veiligheid Wat wilden we bereiken? We willen goede zorg en een veilige leefomgeving voor inwoners waarin optimale afstemming plaatsvindt tussen alle partners in de zorg- en veiligheidsketen. Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2020 zijn we gestart met het vernieuwde ketennetwerk om de samenwerking tussen wonen, zorg en veiligheid te verbeteren. We hebben de ingezette weg eind van het jaar geëvalueerd en doorontwikkeld. Deelnemers (o.a. woningbouwcoorporaties, politie, zorgpartijen, clientperspectief en gemeenten) aan het nieuwe Ketenoverleg 2.0 geven allen aan dat het een meerwaarde en positief effect heeft op de samenwerking. Het ondertekenen van een convenant is verplaatst naar het eerste kwartaal 2021. De taken vanuit de wet verplichte Ggz zijn ingekocht bij Farent en het CvtB. De werkwijze is naar tevredenheid geëvalueerd en voor 2021 voortgezet (zie ook de paragraaf WvGGZ). Naast het 24 uurs meldpunt voor de Wvggz, is bij Farent ook het meldpunt voor inwoners voor signalen van mensen met verward gedrag belegd. De middelen voor de Wvggz vanuit het rijk zijn niet toereikend om alle taken te financieren. Zie hiervoor ook de paragraaf Wmo en de paragraaf WvGGZ. De tekorten worden verrekend met de reserves Sociaal Domein. Status tijd:

55

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

Wettelijke taken Wat wilden we bereiken? • een betrouwbaar rioolstelsel; er mogen geen overstortingen plaatsvinden door technische knelpunten. • een afname van de hoeveelheid op de riolering aangesloten verhard oppervlak • een afname van de hoeveelheid gewasbeschermingsmiddelen in het oppervlaktewater. Wat hebben we daarvoor gedaan? Aanleg waterbergingen De waterberging in Brakel-West is afgerond. De waterberging bij de Gisbert Schairtweg te Zaltbommel wacht totdat er meer duidelijk is over de plannen voor de herinrichting van het Schootsveld en eventuele subsidies daarvoor. Vervangen persleidingen in de Steenweg en de Ridderstraat e.o. De asbestcement persleidingen in de Ridderstraat te Gameren en Steenweg te Zaltbommel zijn vervangen. Status tijd:

Status financiën:

Aanleg riolering glastuinbouw Wat wilden we bereiken? We willen een inzamelnetwerk (riolering) aanleggen voor met gewasbeschermingsmiddelen en nutriënten vervuild drain- en drainagewater afkomstig uit de glastuinbouw. Het waterschap bouwt een speciale zuivering voor deze stoffen. De kosten worden gedekt uit een aparte rioolheffing die opgelegd wordt aan deze bedrijven. Wat hebben we daarvoor gedaan? We hebben het complete leidingnet en de 54 bijbehorende pompinstallaties aangelegd en in bedrijf gesteld. Het Waterschap heeft de zuivering gebouwd en in bedrijf gesteld. Bijna alle bedrijven hebben hun afvalwatersysteem in december 2020 hierop aangesloten. De fysieke werkzaamheden zijn zo goed als afgerond, de aangesloten bedrijven lozen op de zuivering. In het eerste kwartaal van 2021 wordt het systeem verder in detail ingeregeld voor een zo optimaal mogelijke werking. Status tijd:

Status financiën:

Nieuw afvalbeleid Wat wilden we bereiken? Wij willen op termijn het fijn restafval per inwoner van onze gemeente reduceren tot 60 kilo. De Regionale Visie Afval en Grondstoffen heeft als belangrijkste doelstelling om in 2020 maximaal 75 kilo restafval (fijn en grof) per persoon per jaar te produceren. Kijken we naar de resultaten van vergelijkbare gemeenten die de systematiek van inzamelen al hebben ingevoerd, is de ambitie om op termijn gemiddeld nog circa 60 kilo fijn restafval realistisch. Wat hebben we daarvoor gedaan? We helpen inwoners om aan het nieuwe afvalsysteem te wennen, zo goed mogelijk afval te scheiden en zo weinig mogelijk afval over te houden. Dit doen we door Avri te ondersteunen in de uitgebreide communicatie over deze vernieuwde afvalinzameling. Beleidsmatig wordt er een forse daling van de hoeveelheid restafval verwacht. Er is een grote stap gezet in het bereiken van de landelijke en regionale doelstellingen. Er worden continue mogelijkheden onderzocht om het afvalbeleid te optimaliseren, met behoud van kwaliteit van de grondstromen en realisatie van prijsstabiliteit. In 2020 is Avri gestart met een koerswijziging om grip te krijgen op de huidige marktomstandigheden en om het scheidingsgedrag van onze inwoners positief te beinvloeden. Dit zal in 2021 verder uitgewerkt worden.

56

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

Het Covid-19 zorgt voor hoger aanbod van afvalstromen en hierdoor ook hogere kosten. De meerkosten worden met name veroorzaak door hogere verwerkingskosten (zoals extra personele inzet bij de milieustraten en transportkosten). Status tijd:

Status financiën:

Capaciteit Buitendienst dumpafval Wat wilden we bereiken? We willen door uitbreiding van onze capaciteit om dumpingen op te ruimen een schone en opgeruimde gemeente behouden. Wat hebben we daarvoor gedaan? Door de extra inzet van externe krachten en het eigen personeel is hard gewerkt om een schone en opgeruimde gemeente te behouden. Daarnaast spelen de "jutters" en andere vrijwilligers een belangrijke rol om zwerfafval op te ruimen en een signaal af te geven ingeval van een dumping. Die signalen komen ook van onze inwoners. Bij dumpingen en met name als het gaat om regulier huisvuil in onze blikvangers of elders in het buitengebied is nauw samengewerkt met de boa's teneinde te onderzoeken of een dader kan worden ontdekt. In een enkel geval lukt dat en wordt er een boete uitgedeeld. Als het gaat om de inzet van de boa's is er wel een spanningsveld omdat er weinig middelen zijn gereserveerd op basis van gestelde prioriteiten voor deze vorm van handhaving. Geconcludeerd is dat de overlast door zwerfafval en dumpingen een hardnekkig fenomeen is en er geen garanties zijn dat na afloop van de afgesproken 3 jaar de gewenste gedragsverandering in voldoende mate tot stand is gekomen. Dat neemt niet weg dat in 2020 een start is gemaakt met het opstellen van een plan van aanpak om de overlast van zwerfafval en dumpingen zoveel als mogelijk te voorkomen. Status tijd:

Status financiën:

Duurzaamheid Wat wilden we bereiken? Een duurzaam Zaltbommel is ons doel, waarbij we onze eigen rommel opruimen en de wereld beter achterlaten voor de volgende generatie. Wij zien een actieve rol voor inwoners en bedrijven. Wat hebben we daarvoor gedaan? Wij monitoren het programma Duurzaamheid halfjaarlijks en passen het aan waar nodig. In de monitoring nummers 3 en 4 vindt u een uitgebreid verslag van 2020. Duurzaamheid is in alle projecten en beleidsvoorstellen een onderwerp en vindt u daarom terug in diverse andere hoofdstukken van deze jaarrekening. De energietransitie en ruimtelijk adaptatie zijn de grootste thema's onder het programma. Deze zijn apart in de jaarrekening opgenomen. Het Groene Huis is een verzamelkantoor voor kleinschalige ondernemers met een duurzame ‘state of mind’. Met dit initiatief, gestart eind2019, faciliteert de gemeente innovatie en duurzaam ondernemerschap. Het college heeft besloten om Het Groene Huis voort te zetten met in ieder geval 1 jaar (t/m sept 2021). Door extra middelen van het rijk, vanuit de decembercirculaire 2019 en de Regeling Reductie Energiegebruik (RRE), is er budget over uit 2020. Deze middelen zetten we in voor projecten die in 2020 zijn gestart en in 2021 doorlopen, zoals de Transitievisie Warmte en de acties in het kader van de RRE- regeling. Status tijd:

Status financiën:

Energietransitie Wat wilden we bereiken? Een duurzaam Zaltbommel is ons doel, waarbij we onze eigen rommel opruimen en de wereld beter achterlaten voor de volgende generatie. Wij zien een actieve rol voor inwoners en bedrijven.

57

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

Wat hebben we daarvoor gedaan? De energietransitie pakken we op per doelgroep. De doelgroepen bestaan uit wij zelf als gemeente, land- en tuinbouwer, bedrijven per bedrijventerrein en bewoners/gebruikers wijken. Gemeente zelf/bestuurlijk De halfjaarlijkse monitoring van het programma Duurzaamheid heeft de focus op de energietransitie en de voortgang van de CO2-reductie. We verwijzen voor een uitgebreid verslag naar de monitorrapportages nummers 3 (juli 2020) en 4 (februari 2021). In 2020 heeft de gemeenteraad het concept bod van de Regionale Energie Strategie (RES) vastgesteld en de uitgangspunten voor het zon- en windbeleid. Met onder andere een enquete, energiecafés en ruimteateliers zijn de inwoners geraadpleegd. Met deze informatie is toegewerkt naar een definitief RES bod en zon- en windbeleid, waarover in 2021 besloten wordt. We zijn een onderzoek gestart naar de oprichting van een lokaal energiebedrijf. In 2021 zetten we hier de volgende stappen in. Land- en tuinbouw Geothermie/aardwarmte lijkt een goede optie in de gemeente. Er liggen twee opsporingsvergunningaanvragen bij het ministerie van Economische Zaken en Klimaat voor het opsporen van geothermie in de gemeente Zaltbommel. De vergevorderde plannen voor een CO2 leiding worden door landelijke politiek in de weg gezeten. We zijn met de provincie een lobby gestart om dit op te lossen.

Met LTO zijn we aan de slag gegaan om een deal voor duurzaamheid land- en tuinbouw (excl. glastuinbouw) op te stellen. In 2021 wordt deze getekend. Bedrijven per bedrijventerrein Op de bedrijventerreinen behorend bij de Stichting Ondernemersfonds Bedrijventerreinen Zaltbommel (De Waluwe, Van Voordenpark, De Ooijken Veilingweg, inclusief Spoorveste) is een start gemaakt met het uitvoeren van energiescans. Hiervoor heeft de provincie vorig jaar subsidie verleend en de gemeente cofinanciering. Met de scans worden de eerste stappen gezet richting collectieve duurzame energie/besparing. Bewoners/gebruikers wijken Met diverse acties hebben we bewoners gestimuleerd om energiebesparende maatregelen te treffen. Zo hebben we eind 2019-begin 2020 met Winst Uit je Woning een gezamenlijke inkoopactie voor isolerende maatregelen en zonnepanelen georganiseerd. Daarnaast hebben we met energiecafés bewoners geinformeerd over maatregelen. De welstandscriteria voor zonnepanelen op monumentale panden zijn versoepeld. Voor zowel de eigenaren van monumentale panden als panden in het beschermde stadsgezicht zijn in samenwerking met Energieloket Zaltbommel bewonersdocumenten samengesteld met praktische tips en mogelijkheden voor verduurzaming van deze panden. Zonder de cultuur/historische waarde van deze panden uit het oog te verliezen. Het Energieloket is fysiek in Het Groene Huis aanwezig.

We hebben duurzaamheidskranten uitgebracht die huis- aan-huis bezorgd zijn. En particuliere woningeigenaren konden een voucher van 50 Euro krijgen om energiebesparende materialen te ontvangen. Een deel van deze acties vallen onder de Regeling Reductie Energiegebruik van het rijk. We hebben een energiekring warmte op kunnen richten: Een groep enthousiaste bewoners die mee willen denken in de warmtetransitie. Met De Kernen en Woonlinie (Bazalt Wonen) zijn deals voor duurzaamheid getekend. Status tijd:

58

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

Ruimtelijke adaptatie Wat wilden we bereiken? Een duurzaam Zaltbommel is ons doel, waarbij we onze eigen rommel opruimen en de wereld beter achterlaten voor de volgende generatie. Wij zien een actieve rol voor inwoners en bedrijven. Wij streven ernaar om ook onze gemeente in 2050 zo goed mogelijk klimaatbestendig en waterrobuust te maken. Wat hebben we daarvoor gedaan? Het afgelopen jaar lag de focus op de samenwerking in de regio voor het opstellen van een Regionale adaptatie Strategie en samenwerkingsagenda, met daarop volgend in het najaar het uitrollen van het lokale traject. In het lokale traject verfijnen en verdiepen we de beleidslijnen verder en maken we maatwerkkeuzes voor onze Lokale Adaptatie Strategie (LAS) en bijbehorende uitvoeringsagenda. Het afgelopen jaar lag de eerste helft van het jaar de focus op de regionale samenwerking via regionale risicodialogen en het opstellen van de concept Regionale Adaptatie Strategie (RAS) "Rivierengebied Klimaatbestendig, samen aan de slag!" welke u in juli ook ter consultatie is voorgelegd. Na de zomer is door de deelnemende partijen in de KAR gestart met het opstellen met een Samenwerkingsagenda van de Regionale Adaptatie Strategie via diverse themagroepen. De ambitie was om de definitieve RAS Rivierenland eind 2020 samen met de samenwerkingsagenda ter vaststelling aan u voor te leggen.

Vanwege Covid-19 heeft dit traject vertraging opgelopen en is de planning nu deze voor de zomer van 2021 vast te stellen. Het lokale traject voor het opstellen van een Lokale adaptatiestrategie is in oktober gestart met het aanstellen van een tijdelijk projectleider Ruimtelijke Adaptatie. Hiervoor is een plan van aanpak opgesteld en zijn diverse aanvullende onderzoeken uitgezet ten behoeve van de stresstest voor onder ander droogte en hittestress. In 2021 gaan we hiermee verder. Het streven is Lokale Adaptatie Strategie (LAS) gelijktijdig met de Regionale Adaptatie Strategie en samenwerkingsagenda aan de raad aan te bieden. Status tijd:

Status financiën:

Sanering asbestdaken Wat wilden we bereiken? Een duurzaam Zaltbommel is ons doel, waarbij we onze eigen rommel opruimen en de wereld beter achterlaten voor de volgende generatie. Wij zien een actieve rol voor inwoners en bedrijven. Wat hebben we daarvoor gedaan? Door de ministeriele opheffing van asbestdakenverbod per 2025 is de wettelijke dwang en daarmee de beoogde versnelling van de asbestdakensanering afgenomen. Het regionale versnellingsplan met ODR is on hold gezet. Ons toegezegde jaarlijkse budget van 10.000 euro voor de gemeentelijke bijdrage aan de uitvoering van het versnellingsplan is hierdoor niet meer nodig. Status tijd:

Status financiën:

Gaswinning Brakel Wat wilden we bereiken? Wij willen uitbreiding van de gaswinning in Poederoijen/Brakel voorkomen. Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2020 hebben wij geen adviesverzoek vn het ministerie van EZK ontvangen over een nieuw (gas)winningsplan voor de boorlocatie Brakel. Het is niet bekend of en wanneer wij een dergelijk adviesverzoek ontvangen. Zodoende hebben wij hiervoor in 2020 niet met ons ambtelijk en bestuurlijk netwerk hoeven af te stemmen. Status tijd:

59

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

Proef onderhoud begraafplaatsen Wat wilden we bereiken? We willen dat onze begraafplaatsen er verzorgd bijliggen tegen acceptabele kosten. En we willen dat onze inwoners meer betrokken zijn bij de openbare ruimte. Wat hebben we daarvoor gedaan? De proef met het uit laten voeren van het onderhoud van de begraafplaats in Brakel is tot tevredenheid verlopen. Zowel de inwoners als wij zijn van mening dat er goed werk is geleverd. De begraafplaats ligt er goed onderhouden en daardoor fraai bij. In 2020 zijn er aanvullende afspraken gemaakt en vastgelegd in een nieuwe overeenkomst. Daarmee kan vastgesteld worden dat er geen sprake meer is van een proef in Brakel maar van een duurzame samenwerking waarin beide partijen elkaar makkelijk kunnen vinden. Andere kernen zijn op de hoogte van de wijze van werken in Brakel maar er zijn nog geen concrete initiatieven gekomen om op een soortgelijke wijze het beheer van een begraafplaats ter hand te nemen. Status tijd:

60

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

Wat heeft het gekost? VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU

Rekening 2019

Lasten 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria

Begroting Begroting 2020 Rekening 2020 2020 primitief na wijziging

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

678 2.821 2.019 1.183 549

715 2.976 2.202 1.237 582

740 3.028 2.341 2.558 695

728 3.011 2.450 1.890 649

12 V 17 V 109 N 668 V 45 V

Totaal lasten Baten 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria

7.250

7.712

9.362

8.729

633 V

0 3.786 2.284 23 563

4.036 2.499 4 558

3.971 2.499 396 558

4.053 2.611 300 643

82 V 112 V 96 N 85 V

Totaal baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

6.656 595 N 216 259

7.098 614 N 256

7.424 1.937 N 16 322

7.607 1.122 N 487 316

183 V 816 V 471 N 6N

Saldo reservemutaties Resultaat

43 V 552 N

256 V 358 N

306 V 1.632 N

172 N 1.294 N

477 N 339 V

Toelichting op afwijkingen begroting 2020 versus rekening 2020 Hiervoor wordt verwezen naar paragraaf 5.2: Toelichting op baten en lasten

Relevante beleidsstukken • Water- en Rioleringsplan (2017) • Zaltbommel Positief Gezond (2018) • Meerjarenstrategie GGD Gelderland-Zuid 2016-2019 (2015) • Regionale Visie Afval en Grondstoffen (2016) • Programma Duurzaamheid (2019) • Beleidsvisie externe veiligheid gemeente Zaltbommel 2014-2018 (2013) • Beleidsregels oplaadinfrastructuur openbare ruimte elektrische voertuigen gemeente Zaltbommel (2015) Betrokken verbonden partijen • GGD Gelderland-Zuid • AVRI • Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) Beleidsindicatoren Indicator

Eenheid

Omvang huishoudelijk restafval (fijn) Hernieuwbare elektriciteit

Kg/inwoner

61

%

Realisatie 2019 95

Begroting 2020 60

nnb

1,80

Realisatie 2020 82

Bron CBS

nnb RWS

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

3.9. Programma Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing Onder dit programma vallen de producten Ruimtelijke Ordening, Grondexploitatie woningbouw, Wonen & Bouwen, en Beheer overige gebouwen en gronden.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Omgevingswet / Omgevingsvisie Wat wilden we bereiken? We willen, zoals de Omgevingswet voorschrijft, integraal beleid voor de fysieke leefomgeving stimuleren, het gebruiksgemak verhogen en meer maatwerk mogelijk maken door meer bestuurlijke afwegingsruimte en processen te versnellen en te verbeteren. Dit willen we Bommelerwaard breed. Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2020 stelde de minister de datum van inwerkingtreding van de Omgevingswet met een jaar uit. De wet lijkt nu in te gaan op 1 januari 2022. Het afgelopen jaar is er doorgewerkt aan het implementeren van de wet. Over de voortgang van de implementatie informeerden wij u uitgebreid met de halfjaarlijkse Monitor Omgevingswet. Verder praatten wij u bij over de omgevingsvisie voor de Bommelerwaard tijdens een gezamenlijke raadsbijeenkomst op 17 september 2020. U oefende met een mogelijke uitwerking van de omgevingsvisie tijdens een informele werkbijeenkomst voor raadsleden op 8 december 2020. In 2021 bereiden we ons verder voor op de Omgevingswet. Samen met u zorgen we ervoor dat we op 1 januari 2022 klaar zijn voor de wet. Status tijd:

Status financiën:

Actualisatie bestemmingsplannen Wat wilden we bereiken? Wij willen straks bij de Omgevingswet dezelfde onderleggers hebben voor alle kernen. Wat hebben we daarvoor gedaan? Vanwege de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2022 maakten wij de huidige actualisatiecyclus van de bestemmingsplannen voor de kernen niet meer af. Wij richtten onze inspanningen op het voorbereiden en het opstellen van een goed Omgevingsplan. Dit heeft geen juridische consequenties. Status tijd:

Status financiën:

Toekomstbestendig wonen Gelderland regeling Wat wilden we bereiken? Invulling geven aan de Woonvisie Bommelerwaard 2016 – 2020 en het bestuursakkoord 2018-2022. In beide documenten is aandacht aan het verbeteren van de energieprestaties van met name bestaande woningen en de geschiktheid van woningen voor mensen met mobiliteitsbeperkingen. Bovendien zetten we ons in voor een gecoördineerde asbestsanering en dat we financieel stabiel moeten zijn door het hebben van revolverende fondsen. Verbeteren van energieprestatie, levensloopbestendigheid en asbestsanering zijn precies de doelen die de voorgestelde lening in zich heeft. Daarbij wordt de nadruk gelegd op energiemaatregelen. De lening wordt alleen verstrekt als er tenminste één energiemaatregel wordt getroffen. Wat hebben we daarvoor gedaan? Na vaststelling is de lening/regeling breed gecommuniceerd via social media, de krant, de website. In onze bijeenkomsten en communicatie in het kader van duurzaamheid en de energietransitie halen wij de lening aan. In 2020 zijn er 34 toekomstbestendig wonen leningen verstrekt. Gemiddeld bedraagt de lening ca € 7.610,- . Op een enkele lening na wordt de lening aangevraagd voor zonnepanelen. Status tijd:

62

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

Genoeg woningen in alle plaatsen in onze gemeente Wat wilden we bereiken? Ons uitgangspunt is bouwen in de kernen naar behoefte met keuzevrijheid voor alle generaties. Wij willen met onze partners passende woonruimte realiseren voor woningzoekenden in zowel de huur- als de koopsector, bijzondere doelgroepen en trendmatige ontwikkelingen zoals arbeidsmigranten en 1- en 2persoonshuishoudens. We richten onze aandacht hierbij op het aanpassen van de bestaande woningvoorraad en op nieuwbouw. Wat hebben we hiervoor gedaan? Maken prestatieafspraken met woningcorporaties Eind 2020 zouden de prestatieafspraken voor 2021 gemaakt worden. Dit heeft vertraging opgelopen. We maken de afspraken voor 2021 in het eerste kwartaal van 2021. Uitvoeren acties Woonvisie en prestatieafspraken De prestatieafspraken 2020 zijn geëvalueerd. Nagenoeg alle afspraken zijn nagekomen, enkele zijn wat vertraagd. In 2020 hebben we gewerkt uit de Woonvisie 2016-2020. Eind 2020 zijn we gestart met het opstellen van de nieuwe Woonvisie. Actueel houden van het woningbouwprogramma We monitoren en actualiseren ons woningbouwprogramma jaarrond. In juli 2020 zijn nieuwe regionale afspraken gemaakt over het woningbouwprogramma in de regionale woonagenda. We zijn eind 2020 gestart met het maken van een nieuw woningbouwprogramma 2020-2030, op basis van de regionale woonagenda.

Het nieuwe woningbouwprogramma is gekoppeld aan de nieuwe Woonvisie. Uitvoering woningbouwprogramma In 2020 zijn we verder gegaan met de woningbouwplannen in de dorpen en de stad. Zo zijn de bestemmingsplannen voor de woningbouwlocatie aan de Krangstraat te Bruchem en Kapelstraat Nederhemert in procedure gegaan. Dit geldt ook voor de Buitenstad. In de Waluwe zijn ook weer diverse woningen opgeleverd. We hebben in 2020 wederom meer woningen opgeleverd dan was voorspeld in het woningbouwprogramma 2015-2024 Status tijd:

Status financiën:

Uitvoeringsprogramma Binnenstad Wat wilden we bereiken? We willen in overleg met het binnenstadsfonds en de wijkraad binnenstad werken aan het aantrekkelijker maken van de binnenstad voor bezoekers en bewoners. Wat hebben we daarvoor gedaan? Gebiedsvisie Bossche Poort We hebben in 2020 de gebiedsvisie afgerond en deze als uitgangspunt voor de gebiedsontwikkeling van de Bossche Poort aan de raad aangeboden. Inmiddels zijn we verder gegaan met het aanpassen van het ruimtelijke model naar aanleiding van de raadsbehandeling en heeft de eerste klankbordgroepbijeenkomst plaatsgevonden. Verkeer en parkeren binnenstad In 2020 is het parkeerbeleid opnieuw vastgesteld, waarbij een afweging is gemaakt om de binnenstad voor bezoekers en bewoners aantrekkelijk te maken. Herinrichting Schootsveld Zie het aparte project Schootsveld. Status tijd:

63

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

Actualisatie gebouwenbeheerplan Wat wilden we bereiken? We willen de gemeentelijke gebouwen op het gewenste onderhoudsniveau brengen en houden. Hierbij willen we duurzaamheidsmaatregelen meenemen met een terugverdientijd van maximaal 15 jaar. Dit staat in het 'duurzaam gebouwbeheerplan 2019-2028'. De raad heeft vastgesteld dat het conditieniveau voor monumenten en gebouwen op begraafplaatsen goed moet zijn en het conditieniveau voor de overige gebouwen redelijk. We willen voldoen aan de inhoud van het vastgestelde energieakkoord 2013. Wat hebben we daarvoor gedaan? Het onderhoudsniveau van nagenoeg alle gemeentelijke gebouwen zat eind 2020 op het gewenste niveau door het uitgevoerde onderhoud. We troffen voorbereidingen om te voldoen aan het vastgestelde energieakkoord 2013. Hiervoor stelden we een revolverend fonds in en stelden we een standaard overeenkomst met de beheerder binnensportaccommodaties op over het terugvloeien van gelden uit energiebesparing naar het revolverend fonds. Op basis van deze overeenkomst is in sporthal de Courtine de verlichting vervangen door LEDarmaturen. Er is inmiddels een beperkte reductie van CO2 bereikt, maar de uitvoering van energiebesparende maatregelen in het kader van het gebouwenbeheerplan en de aangenomen motie (zie hieronder) is wat vertraagd.

Redenen hiervoor zijn de gevolgen van coronamaatregelen en het afstemmen van maatregelen op het in 2021 op te stellen accommodatiebeleid. Uit onderzoek blijkt dat de kosten van het gasloos maken van het gemeentekantoor Zaltbommel te hoog uitvallen om te kunnen voldoen aan de vastgestelde terugverdientijd. Er wordt in 2021 gewerkt aan een andere (hybride) oplossing die zich wel binnen 15 jaren kan terugverdienen. In het kader van de motie om duurzaamheidsmaatregelen die geen directe relatie hebben met regulier onderhoud al in 2020 uit te voeren, zijn en worden lampen zoveel mogelijk vervangen door LED-lampen. Het isoleren van spouwmuren van het dorpshuis Den Ham te Zuilichem (meegenomen in de geplande uitbreiding van het dorpshuis) is gepland in 2021. Status tijd:

64

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

Wat heeft het gekost? VOLKSHUISVESTING

Rekening 2019

Lasten 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijven) 8.3 Wonen en bouwen

Begroting Begroting 2020 Rekening 2020 2020 primitief na wijziging

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

1.620 1.474 9.802 2.733

913 1.329 10.928 1.825

985 1.599 11.323 2.389

908 1.377 4.286 1.751

77 V 223 V 7.037 V 638 V

Totaal lasten Baten 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijven) 8.3 Wonen en bouwen

15.628

14.994

16.297

8.322

7.975 V

389 300 11.459 2.048

444 276 12.466 932

347 230 12.466 1.406

411 205 5.397 1.525

64 V 25 N 7.069 N 118 V

Totaal baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

14.197 1.431 N 4.372 3.686

14.118 876 N 2.823 2.511

14.449 1.848 N 2.823 2.855

7.537 785 N 3.133 2.413

6.912 N 1.062 V 311 N 442 N

Saldo reservemutaties Resultaat programma

686 N 2.117 N

312 N 1.188 N

32 V 1.816 N

720 N 1.505 N

752 N 311 V

Toelichting op afwijkingen begroting 2020 versus rekening 2020 Hiervoor wordt verwezen naar paragraaf 5.2: Toelichting op baten en lasten

Relevante beleidsstukken • Woonvisie • Fonds Bovenwijkse Voorzieningen • Beleid Huisvesting Arbeidsmigranten • Beleidsregel risicoanalyse en weerstandsvermogen grondexploitaties Betrokken verbonden partijen • Omgevingsdienst Rivierenland Beleidsindicatoren Indicator

Eenheid

Gemiddelde WOZ waarde Nieuw gebouwde woningen

In Euro's Aantal per 1.000 woningen per jaar

Demografische druk Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

65

Realisatie 2019 252.000 20,80

Begroting 2020 245.000 11,40

Realisatie 2020 267.000 16,79

% In Euro’s

76,9 785

76,90 784

76,70 794

In Euro’s

822

821

845

Bron CBS Basisregistratie adressen en gebouwen CBS COELO COELO

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

3.10. Algemene dekkingsmiddelen Wat heeft het opgeleverd? De algemene dekkingsmiddelen zijn de inkomsten waar geen directe dienstverlening en/of bestedingsverplichting tegenover staan. Het zijn dan ook vrij besteedbare middelen die jaarlijks worden ingezet ter dekking van de uitgaven van de diverse programma's. ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN

Rekening 2019

Begroting Begroting 2020 Rekening 2020 2020 primitief na wijziging

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

Lasten 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.63 Parkeerbelasting 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkering en ov. Uitkeringen 0.8 Overige baten en lasten

-954 321 0 12 98 0 7

-795 284 0 18 94 0 244

-870 284 0 18 94 0 104

-705 293 0 14 82 0 25

166 N 10 N 4V 12 V 79 V

Totaal lasten

-515

-156

-371

-290

81 N

Baten 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.63 Parkeerbelasting 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkering en ov. Uitkeringen 0.8 Overige baten en lasten

26 3.362 3.267 735 926 39.549 53

80 3.434 3.390 685 2.411 40.724 0

39 3.472 3.477 555 2.597 43.098 0

19 3.472 3.496 576 2.617 43.753 0

20 N 0N 19 V 21 V 20 V 655 V -

Totaal baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

47.917 48.432 V 9.558 11.507

50.724 50.880 V 5.103 4.440

53.238 53.609 V 15.527 17.743

53.932 54.222 V 13.276 15.285

695 V 614 V 2.251 V 2.459 N

Saldo reservemutaties Resultaat

1.949 V 50.381 V

664 N 50.216 V

2.216 V 55.825 V

2.009 V 56.231 V

208 N 406 V

Toelichting op afwijkingen begroting 2020 versus rekening 2020 Hiervoor wordt verwezen naar paragraaf 5.2: Toelichting op baten en lasten

66

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

3.11. Overhead Tot dit taakveld behoren de kosten van overhead, dat wil zeggen alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de producten voor de burgers.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Alarmeringssysteem BHV/AIT Wat wilden we bereiken? We willen een betrouwbaar en flexibel alarmeringssysteem voor medewerkers AIT en BHV. Wat hebben we daarvoor gedaan? Het interne alarmeringssysteem voor de medewerkers AIT en BHV is helemaal bij de tijd gebracht. Hierdoor wordt de responstijd van de medewerkers verkort en de veiligheid daardoor vergroot. Status tijd:

Status financiën:

Renovatie buitenterrein gemeentekantoor en gemeentewerf Wat wilden we bereiken? De inrichting van de groene delen van het buitenterrein van gemeentekantoor en gemeentewerf wijzigen en deze representatiever en onderhoudsarmer maken. Zo mogelijk willen we gelijktijdig hierbij een pilot in het kader van klimaatadaptatie uitvoeren. Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2020 was het de bedoeling om de renovatie op te pakken in combinatie met klimaatadaptatie. Door de coronamaatregelen is dit uitgesteld. In 2021 wordt dit opgepakt en worden hier plannen voor gemaakt. Uitvoering vindt plaats in 2021 met uitloop naar 2022 in verband met het plantseizoen. Status tijd:

Status financiën:

Programmaplan Samenwerking Wat wilden we bereiken? Een verdergaande samenwerking tussen de gemeenten Maasdriel en Zaltbommel. Wat hebben we daarvoor gedaan? De uitkomst van de samenwerkingsverkenning tussen Zaltbommel en Maasdriel in 2020 zorgt ervoor dat beide gemeenten geen verdere stappen ondernemen op weg naar een fusie. Dit heeft echter geen gevolgen voor de lopende beleids- of uitvoeringsthema’s (zoals inkoop sociaal domein en programma omgevingswet) waar gezamenlijk wordt opgetrokken. Bij eventuele nieuwe thema’s wordt bekeken of gezamenlijk optrekken meerwaarde heeft. Daarnaast wordt op het vlak van strategische thema’s (zoals mobiliteit) ook gekeken naar samenwerking met andere partijen zoals de gemeente Den Bosch. De bedrijfsvoeringtaken die momenteel zijn belegd in de BVEB houden we vooralsnog wél gezamenlijk. Er is consensus tussen de twee colleges dat dit een investering vergt en dat er mogelijk ook andere maatregelen noodzakelijk zijn. Momenteel wordt hier een onafhankelijke partij onderzoek naar gedaan en geadviseerd. In het voorjaar 2021 zal hierover besluitvorming plaatsvinden. Status tijd:

Status financiën:

Zaakgericht werken Wat wilden we bereiken? We willen dat inwoners en ondernemers kunnen rekenen op een snellere afhandeling, kortere procedures en minder papier! Ze kunnen 24/7 een aanvraag (digitaal) indienen en er kan sneller gecommuniceerd worden. Hierbij beogen we:

67

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

• de klant centraal te stellen in alle processen; • te kunnen inspelen op veranderingen in de samenleving en wettelijke ontwikkelingen; • dienstverlening procesgericht continu te verbeteren; • te streven naar een optimale dienstverlening aan zowel inwoners als ondernemingen; • kortere procedures en een lage administratieve lastendruk • een integraal klantbeeld te ontwikkelen Een en ander leidt tot een verhoging van de klanttevredenheid. Wat hebben we daarvoor gedaan? • Het proces inkoop en contracten is geïmplementeerd in het zaaksysteem en gebruikers zijn getraind. • We maakten een start met de uitfasering van Verseon, net als het opzetten van een e-depot voor de data uit Verseon. • Lopende contracten zijn zo goed als allemaal omgezet van Verseon naar Zaaksysteem.nl. Het contractbeheer krijgt hiermee een positieve impuls doordat contracten eenduidig en actueel zijn vastgelegd. • Het proces bestuurlijke besluitvorming is geïmplementeerd. Alle gebruikers zijn getraind en de drie organisaties werken nu volledig digitaal t/m college. • Er is een generiek zaaktype in voorbereiding. Hiermee nemen we alle processen die zich hiervoor lenen op in het zaaksysteem. Ieder proces kent een vaste afhandeling en bestaat uit intake, beoordelen, vaststellen, afsluiten.

• Ieder proces kent een proceseigenaar en procesdeskundige, verantwoordelijk voor een optimale procesinrichting en gebruikersondersteuning. Status tijd:

68

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

Wat heeft het gekost? OVERHEAD

Rekening 2019

Lasten 0.4 Overhead

Begroting Begroting 2020 Rekening 2020 2020 primitief na wijziging

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

8.865

8.313

9.544

9.573

29 N

Totaal lasten Baten 0.4 Overhead

8.865

8.313

9.544

9.573

29 N

432

457

467

590

123 V

Totaal baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

432 8.434 N 255 163

457 7.856 N 111 793

467 9.078 N 74 946

590 8.983 N 406 882

123 V 94 V 332 N 65 N

Saldo reservemutaties Resultaat

92 N 8.526 N

681 V 7.175 N

872 V 8.205 N

476 V 8.507 N

397 N 303 N

Toelichting op afwijkingen begroting 2020 versus rekening 2020 Hiervoor wordt verwezen naar paragraaf 5.2: Toelichting op baten en lasten

Relevante beleidsstukken • Controleverordening • Controleprotocol • Financiële verordening Betrokken verbonden partijen • Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard Beleidsindicatoren Indicator

Eenheid

Formatie

Fte per 1.000 inwoners

Realisatie 2019 3,90

Begroting 2020 3,07

Realisatie 2020 3,97

Bezetting

Fte per 1.000 inwoners

3,55

3,64

3,80

Apparaatskosten

Kosten per inwoner

430,67

536,18

538,26

Externe inhuur

Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen % van totale lasten

15 %

5,8 %

14,8%

10 %

8,4 %

6,8%

Overhead

69

Bron Eigen gegevens Eigen gegevens Eigen begroting Eigen begroting Eigen begroting

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

3.12. Vennootschapsbelasting Tot dit taakveld behoort de vennootschapsbelasting die we verschuldigd zijn vanwege fiscale winst die per saldo is gerealiseerd op ondernemingsactiviteiten (voornamelijk grondexploitaties). Eventuele fiscale verliezen uit eerdere jaren mogen we verrekenen met de fiscale winst van het betreffende jaar. De fiscale winst wijkt af van de winst die we op basis van het BBV berekenen. VENNOOTSCHAPSBELASTING

Lasten 0.9 Vennootschapsbelasting

Rekening 2019

Begroting Begroting 2020 Rekening 2020 2020 primitief na wijziging

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

379

-

-

-379

379 V

Totaal lasten Baten 0.9 Vennootschapsbelasting

379

0

0

-379

379 V

-

-

-

-

-

Totaal baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

0 379 N 379

0 -

0 -

0 379 V -379

379 V 379 N

Saldo reservemutaties Resultaat

379 V -

-

-

379 N -

379 N -

70

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

3.13. Onvoorzien Jaarlijks nemen wij een bedrag van € 2,50 per inwoner op voor onvoorziene lasten in de Programmabegroting. Voor 2020 betekent dit € 71.063. Dit maakt het mogelijk om lopende het begrotingsjaar onvoorziene (nietbegrote) uitgaven, die onvermijdbaar en onuitstelbaar zijn, op te vangen. De post Onvoorzien is uitsluitend bedoeld voor dekking van onvoorziene lasten. De post maakt onderdeel uit van de weerstandscapaciteit in de paragraaf Weerstandsvermogen. In 2020 is de post onvoorzien niet ingezet. ONVOORZIEN

0.8 Overige baten en lasten

-

71

71

-

Saldo t.o.v. begroting na wijziging 71 V

Resultaat

-

71 N

71 N

-

71 V

71

Rekening 2019

Begroting Begroting 2020 Rekening 2020 2020 primitief na wijziging

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

4. Paragrafen In deze paragrafen schetsen wij de beleidslijnen voor de beheersmatige aspecten. De paragrafen beogen steeds vanuit een ander perspectief- het inzicht in de financiële positie te verhogen en geven een dwarsdoorsnede van de jaarstukken. Achtereenvolgens komen de volgende paragrafen aan bod: • Lokale heffingen • Weerstandsvermogen en risicobeheersing • Onderhoud kapitaalgoederen • Financiering en treasury • Bedrijfsvoering • Verbonden partijen • Grondbeleid

72

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

4.1. Lokale heffingen In deze paragraaf informeren wij u over het beleid en de tarieven van lokale heffingen. Hierbij maken we een vergelijking met de buurgemeenten. Ook geven we een overzicht van de belastingopbrengsten, kostendekkendheid van de leges en tot slot vindt u informatie over het kwijtscheldingsbeleid.

4.1.1. Beleid In deze paragraaf vermelden we de bestaande beleidsuitgangspunten en lichten we deze toe. Vervolgens analyseren we de uitkomsten. Hierbij vermelden we voor de woonlasten de tarieven. Voor de hoogte van de belastingen, rechten en tarieven gelden de volgende uitgangspunten: • We streven continu naar kostendekkendheid van leges, rechten en tarieven waartegenover concrete dienstverlening van de overheid staat; • De overige belastingen en tarieven mogen niet meer stijgen dan de aanpassing voor de inflatiecorrectie. Uitgangspunt hierbij is dat voor 2020 uitgegaan is van een inflatiecijfer van 1,40 %; • De waarde-ontwikkeling van de WOZ-taxatie is gecorrigeerd in het tarief OZB. Het beleid van de lokale lasten is opgenomen in de diverse belastingverordeningen: • Verordening onroerende-zaakbelastingen 2020; • Verordening roerende woon- en bedrijfsruimtebelasting 2020; • Verordening rioolheffing 2020; • Verordening rioolaansluitrechten 2020; • Verordening hondenbelasting 2020; • Verordening parkeerbelastingen 2020; • Verordening precariobelasting 2020; • Verordening marktgelden 2020; • Verordening forensenbelasting 2020; • Verordening reclamebelasting 2020; • Verordening toeristenbelasting 2020; • Verordening watertoeristenbelasting 2020; • Verordening lijkbezorgingsrechten 2020; • Legesverordening 2020.

4.1.2. Lokale lasten Ontwikkeling lokale lastendruk gemeente Zaltbommel. Gemiddelde woonlasten 2019-2020 OZB eigenaren Rioolrecht eigenaren Afvalstoffenheffing eenpersoonshuishouding Afvalstoffenheffing meerpersoonshuishouding Totaal eenpersoonshuishouding Totaal meerpersoonshuishouding

4.1.3. Buurgemeenten Vergelijking tarieven met buurgemeenten.

73

Realisatie 2019 Realisatie 2020 295 298 273 273 209 252 246 294 777 814

823 865

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

Vergelijking woonlasten buurgemeenten uit Coelo-altas OZB eigenaren Rioolrecht eigenaren Afvalstoffenheffing eenpersoonshuishouding Afvalstoffenheffing meerpersoonshuishouding

Zaltbommel 298 273

Maasdriel 325 238

West Betuwe 373 345

Culemborg 299 244

Gelderland 339 220

252

252

251

252

192

Totaal eenpersoonshuishouding Totaal meerpersoonshuishouding

294

294

291

293

235

823 865

815 857

969 1.009

795 836

751 794

4.1.4. Opbrengsten Hier ziet u een overzicht van de werkelijke opbrengsten van onze lokale heffingen van 2020 afgezet tegen de geraamde opbrengst van 2020.

Lokale heffingen (bedragen x 1.000) Onroerende-zaakbelastingen Roerende woon- en bedrijfsruimtebelasting (Water)toeristenbelasting Forensenbelasting Reclamebelasting Hondenbelasting Precariobelasting Parkeerbelasting Rioolheffing Marktgelden Lijkbezorgingsrechten Bouwleges Burgerzaken APV Legesverordening Totaal

Werkelijke opbrengst Begroting 2020 2019 na wijziging 6.589 6.909 4 3 245 231 13 10 195 191 129 128 598 2.275 725 554 3.513 3.549 22 23 490 372 1.112 1.065 358 286 10 21 14.003

15.616

Werkelijke opbrengst 2020 6.928 4 195 14 194 132 2.287 571 3.569 20 571 1.283 295 19 16.082

Onroerende-zaakbelastingen Onroerende-zaakbelastingen heffen we over objecten die binnen de gemeentegrenzen liggen. We maken een onderscheid in de volgende belastingen: • Een gebruikersbelasting van degenen die bij het begin van het kalenderjaar onroerende zaken gebruiken. Dit geldt niet voor woningen; • Een eigenarenbelasting van degenen die bij het begin van het kalenderjaar eigenaar zijn van onroerende zaken (formeel: "het genot hebben krachtens eigendom, bezit of beperkt recht”). De heffingsgrondslag is de waarde van de onroerende zaak naar peildatum 1 januari 2019. De tarieven voor 2020 baseren we op het tarief van 2019, aangepast met het inflatiecijfer van 1,4 %. Hierbij houden we rekening met de aanpassing van de waarde tussen de vorige waardepeildatum 1 januari 2018 en de voor het belastingjaar 2020 geldende waardepeildatum 1 januari 2019. Het tarief van de onroerendezaakbelasting geven we weer als een percentage van de waarde van een onroerende zaak. Tarieven (% van de waarde van een onroerende zaak) Woningen eigendom Niet-woningen eigendom Niet-woningen gebruik Opbrengst (bedragen per € 1.000)

74

2018 0,1189% 0,2666% 0,2270%

2019 0,1157% 0,2684% 0,2285%

2020 0,1109% 0,2691% 0,2993%

6.269

6.589

6.928

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

Roerende woon- en bedrijfsruimte belasting Roerende woon- en bedrijfsruimte belastingen heffen we van roerende woon- en bedrijfsruimten die binnen de gemeentegrenzen liggen. Deze ruimten zijn duurzaam aan een plaats gebonden en dienen voor permanente bewoning of permanent gebruik. Deze belasting heeft als belangrijk doel het gelijkstellen van onroerende- en roerende zaken. De tariefstelling is dan ook gelijk aan de tariefstelling van de OZB. Tarieven (% van de waarde van een onroerende zaak) Woningen eigendom Eigendom Gebruik Opbrengst (bedragen per € 1.000)

2018 0,1189% 0,2666% 0,2270%

2019 0,1157% 0,2684% 0,2285%

2020 0,1109% 0,2691% 0,2993%

4

4

4

Toeristenbelasting Toeristenbelasting heffen we voor het verblijf van personen in de gemeente Zaltbommel die niet in de gemeentelijke bevolkingsadministratie staan ingeschreven. Voor het tarief per overnachting is er een onderscheid tussen een hotel-, een campingovernachting, een overnachting in overige verblijfsvormen of een verblijf in de jachthaven per etmaal. De tarieven voor 2020 baseren we op het tarief van 2019 aangepast met het inflatiecijfer van 1,4 %. Tarieven (in €) Hotelovernachting Pensionovernachting/overnachting in overige verblijfsvormen Campingovernachting/overnachting in jachthaven

2018 2,90 1,30 0,74

2019 2,97 1,3 0,76

2020 2,75 1,50 0,80

Opbrengst (bedragen per € 1.000)

234

245

195

Forensenbelasting Forensenbelasting heffen we van natuurlijke personen die, zonder in de gemeente hoofdverblijf te hebben, er gedurende het belastingjaar meer dan negentig malen nachtverblijf houden of meer dan negentig dagen voor zich of hun gezin een gemeubileerde woning beschikbaar houden. Het tarief voor 2020 baseren we op het tarief van 2019, aangepast met het inflatiecijfer van 1,4 %. Tarieven (in €) Woning Opbrengst (bedragen per € 1.000)

2018 190

2019 195

2020 197

11

13

14

Hondenbelasting Hondenbelasting leggen we op aan personen die één of meer honden in hun bezit hebben. Door regelmatig controles ter plaatse uit te voeren voorkomen we dat inwoners ten onrechte te veel of te weinig hondenbelasting betalen. Het tarief voor 2020 baseren we op het tarief van 2019, aangepast met het inflatiecijfer van 1,4 %. Tarieven (in €) Eerste hond Tweede hond Meer dan twee honden Per kennel Opbrengst (bedragen per € 1.000)

2018 47,36 62,88 78,58 351,33

2019 48,50 64,39 80,47 359,76

2020 49,18 65,29 81,60 364,80

124

129

132

Precariobelastingen Precariobelasting heffen we voor voorwerpen onder, op of boven voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond voor kabels, leidingen en terrassen. Op 1 juni 2011 voerden we deze belasting in. Vanaf 2022 is het niet meer mogelijk om precariobelasting op kabels en leidingen te heffen. Tarieven (in €) Kabels, leidingen en buizen per vierkante meter Terras, gebied A per vierkante meter Terras, gebied B per vierkante meter

2018 2,80 50,00 18,80

2019 2,80 54,00 20,00

2020 2,80 55,00 21,00

Opbrengst (bedragen per € 1.000)

2.133

598

2.287

75

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

Reclamebelasting Reclamebelasting heffen we van openbare aankondigingen, zichtbaar vanaf de openbare weg. In juli 2017 voerden we deze belasting in voor de binnenstad en in juli 2018 voor het industrieterrein in Zaltbommel. Deze belasting heffen we alleen van aankondigingen. De heffingsmaatstaf is afhankelijk van de WOZ-waarde. De opbrengst wordt gestort in een fonds. Tarieven op basis van WOZ-waarde (bedragen in €) voor de binnenstad Minder dan € 75.000 Van € 75.000-€ 150.000 Van € 150.000-€ 350.000 Van € 350.000-€ 500.000 Van € 500.000-€ 700.000 Van € 700.000 of meer Totaal opbrengsten (bedragen per € 1.000) Tarieven op basis van WOZ-waarde (bedragen in €) voor bedrijventerrein Minder dan € 100.000 Van € 100.000-€ 250.000 Van € 250.000-€ 500.000 Van € 500.000-€ 1.000.000 Van € 1.000.000-€ 2.500.000 Van € 2.500.000-€ 5.000.000 Van € 5.000.000-€ 10.000.000 Van € 10.000.000 of meer Totaal opbrengsten (bedragen per € 1.000)

2018 254,00 355,00 457,00 559,00 660,00 762,00

2019 260,00 364,00 468,00 572,00 676,00 780,00

2020 264,00 369,00 475,00 580,00 685,00 791,00

62

68

68

2018 120,00 300,00 600,00 900,00 1.200,00 1.800,00 3.200,00 7.200,00

2019 123,00 307,00 614,00 922,00 1.228,00 1.843,00 3.277,00 7.373,00

2020 125,00 311,00 623,00 934,00 1.246,00 1.869,00 3.323,00 7.476,00

62

127

126

Parkeerbelastingen Onder de naam parkeerbelastingen heffen we de volgende belastingen: een belasting voor het parkeren van een voertuig op een te bepalen plaats, tijdstip en wijze én een belasting voor een door de gemeente verleende vergunning voor het parkeren van een voertuig op de in die vergunning aangegeven plaats en wijze. Naast de parkeerinkomsten zijn er inkomsten uit parkeerboetes. De opbrengsten van parkeergelden (inclusief vergunningen) vormen een regulerende belasting. We zetten deze belasting in om het parkeergedrag van inwoners en bezoekers te beïnvloeden. Tarieven (in €) Zone 1: assenkruis Zone 2: woonstraten binnenstad

2018 1,40 1,13 0 1,50 62,00 82,50 122,00 266,00 392,00 287,00 63,50

2019 1,45 1,18 0 1,50 62,00 84,00 124,00 272,00 402,00 294,00 65,00

1,50 64,00 85,50 126,00 276,00 408,00 298,00 66,00

Opbrengsten Opbrengst parkeerbelasting (bedragen per € 1.000) Opbrengst parkeerboetes (bedragen per € 1.000) Opbrengst parkeervergunningen (bedragen per € 1.000)

498 115 78

522 121 82

383 100 88

Totaal opbrengsten (bedragen per € 1.000)

691

725

571

Zone 3: Beersteeg, Omhoeken, Rotterdamse Bol Zone 4: Parkeerplaats haven, veerweg Parkeerboetes 1e vergunning particulieren 2e vergunning particulieren 1e vergunning bedrijven 2e vergunning bedrijven Vergunning arts Zorgvergunningen

2020 1,45 1,18

Rioolheffing Rioolheffing heffen we over binnen de gemeentegrenzen gelegen onroerende zaken. Door een continue daling van de rente en lagere kosten voor de riolering is de voorziening hoger dan in het WRP. Dit betekent dat het tarief voor 2020 niet is verhoogd.

76

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

Tarieven (in €) Eigenaarsrecht woning met directe aansluiting Eigenaarsrecht niet-woning tot € 500.000 met directe aansluiting Eigenaarsrecht niet-woning boven € 500.000 met directe aansluiting = bedrag + 0,0099% van de WOZ-waarde

2018 280,61 280,61

2019 272,61 272,61

2020 272,61 272,61

280,61

272,61

272,61

Eigenaarsrecht woning zonder directe aansluiting

70,15

68,15

68,15

Eigenaarsrecht niet-woning tot € 500.000 zonder directe aansluiting Eigenaarsrecht niet-woning boven € 500.000 zonder directe aansluiting = bedrag + 0,0099% van de WOZ-waarde

70,15

68,15

68,15

70,15

68,15

68,15

Recreatie-object

140,31

136,31

136,31

Opbrengst (bedragen per € 1.000)

3.575

3.514

3.569

Marktgelden Onder de naam marktgelden heffen we rechten voor het tijdens marktdagen innemen van standplaatsen of het plaatsen van kramen op plaatsen die als marktterrein zijn aangewezen. Tarieven (bedragen per € 1.000) Marktgelden Totaal

2018 23

2019 22

2020 20

23

22

20

Lijkbezorgingsrechten Voor het gebruik van de begraafplaats en voor het verlenen van diensten in verband met de begraafplaats heffen we rechten. Wij hanteren als algemeen uitgangspunt dat we de tarieven voor de begrafenisrechten alleen met de inflatiecorrectie aanpassen. Overige mutaties in opbrengsten zijn het gevolg van inschatting van het aantal begravingen/verlengingen, die verschillen per jaar. Opbrengsten (bedragen per € 1.000) Begraafrechten Begraven/plaatsen urn Onderhoud begraafplaats

2018 220 121 98

2019 230 148 112

2020 323 126 122

Totaal

439

490

571

4.1.5. Kostendekkendheid Wij leveren op aanvraag van individuele inwoners een uiteenlopend pakket aan diensten. Door het heffen van leges verhalen we de gemaakte kosten op diegene die de dienst afneemt. De leges mogen maximaal kostendekkend zijn. Dit betekent dat per verordening het totaal van de legesinkomsten niet hoger mag zijn dan het totaal aan toerekenbare kosten. Beleid kostendekkendheid Ons beleidsuitgangspunt is kostendekkendheid van de leges, waarbij we alle toerekenbare kosten doorberekenen. Hiertoe behoren bijvoorbeeld ook de kosten voor overhead en de toerekenbare BTW. Op deze manier betaalt de aanvrager alle kosten die samenhangen met de dienstverlening, en komen deze kosten niet ten laste van onze algemene middelen. Wij hanteren hierbij het principe ‘de vervuiler betaalt’. Uitgangspunt is dat leges zoveel mogelijk op zichzelf kostendekkend moeten zijn. Binnen de bouwleges is er bijvoorbeeld sprake van een degressief legestarief. Hierdoor betalen grote bouwprojecten een lager percentage over de bouwsom dan kleinere bouwprojecten. Kostendekkendheid per verordening Hieronder presenteren we per verordening de kostendekkendheid:

77

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

Kostendekkendheid (bedragen x € 1.000) Kosten taakveld(en), incl. (omslag)rente Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen

Afvalstoffen begroting

Afvalstoffen realisatie

Riolering begroting

Riolering Begraafplaatsen Begraafplaatsen realisatie begroting realisatie

2.202

2.428

3.504

-

-

127

484

-

-

Netto kosten taakveld(en) Toe te rekenen kosten: Overhead incl. (omslag)rente BTW (BCF: betreft compensabele BTW over kosten i.h.k.v. riool- en afvalstoffenheffing)

2.202

2.428

3.377

2.956

579

511

-

-

243

357

73

70

297

364

604

319

54

59

Totale kosten Opbrengsten heffingen Dekkingspercentage

2.499 2.499 100%

2.792 2.611 94%

4.224 3.909 93%

3.632 3.569 98%

706 458 65%

640 570 89%

3.440

579

511

Toelichting Afvalstoffen Avri Avri verzorgt de inzameling van afval. Wij rekenen hieraan geen eigen kosten toe, met uitzondering van een bedrag voor zwerfvuil. De mate van kostendekkendheid wordt door Avri geborgd. Riolering Ter egalisatie van de van de kosten en opbrengsten van de riolering muteren we jaarlijks bedragen met de voorziening Riolering. Het streven is 100% kostendekkendheid per jaar. Begraafplaatsen Eerder is besloten dat de begraafplaatsen niet volledig kostendekkend geëxploiteerd hoeven te worden, aangezien er bij de begraafplaatsen ook sprake is van een stuk algemeen belang. In de kosten die we toerekenen aan de tarieven voor begraafplaatsen zitten - verplichte - stortingen en onttrekkingen aan voorzieningen voor de ontvangen afkoopsommen voor onderhoud. Ook de BTW die we via het BTWcompensatiefonds kunnen compenseren mogen we toerekenen aan de kosten en maken dus deel uit van de kostendekkendheid. Legesverordening De Legesverordening bestaat uit drie titels, met daaronder diverse producten. Hieronder presenteren we de kostendekkendheid van 2020 op hoofdstukniveau:

Kostendekking (x € 1.000) Titel 1 Algemene dienstverlening Titel 2 Dienstverlening leefomgeving Titel 3 Dienstverlening Europese richtlijnen Totale kostendekkendheid

Lasten begroting

Lasten realisatie

Baten begroting

Baten realisatie

Kostendekking begroting (%)

Kostendekking realisatie (%)

581.128

522.132

378.222

482.440

65,1%

92,4%

1.406.299

1.429.206

1.011.749

1.389.017

71,9%

97,2%

24.995

24.995

8.570

15.290

34,3%

61,2%

2.012.422

1.976.333

1.398.541

1.886.747

69,5%

95,5%

Toelichting De lastenkant is opgebouwd uit directe kosten. Hiertoe behoren de salariskosten, kapitaallasten en materiële kosten die in direct verband staan met de specifieke dienstverlening, inclusief bijbehorende BTW (BCF) en overheadkosten. De kosten die niet rechtstreeks samenhangen met, of veroorzaakt worden door de dienstverlening, verhalen wij niet bij de inwoner. Dit betekent dat wij de kosten van beleidsvoorbereiding, handhaving en algemene inspraak-, bezwaren beroepsprocedures niet meenemen bij de berekening van de kostendekkendheid.

78

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

Overhead De overhead rekenen wij toe via een vaste opslag op de salariskosten. Hierbij zijn de totale personele en materiële overheadkosten berekend. Deze verdeelden wij over het aantal productieve uren bij de taakvelden. De uren van de gemeentelijke medewerkers belasten wij door tegen de basissalariskosten per salarisschaal, uitgaande van 1.400 productieve uren per jaar. Bovenop deze salariskosten belasten wij een opslag voor de overheadkosten van per uur door. Deze overhead is opgebouwd uit personele en materiële overhead. De overhead bevat de kosten van management, afdelingssecretariaat en OR. Maar ook de ondersteunende onderdelen van de gemeentelijke organisatie, zoals Juridische zaken, HRM, Informatievoorziening, Financiën, Facilitaire zaken en huisvesting, Informatie Dienstverlening, Communicatie, KCC en Bestuurssecretariaat vallen hieronder. Een deel hiervan brachten wij in 2017 onder in de Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard (BVEB).