Bijlage 1. Jaarstukken 2020 Zaltbommel (Raad 8 juli definitief)

2.738 4.211 N 492 798

1.029 4.305 N 2.759 1.113

1.376 4.432 N 2.949 1.074

2.529 3.715 N 3.168 1.544

1.154 V 718 V 220 N 470 V

Saldo reservemutaties Resultaat programma

306 V 3.905 N

1.645 N 5.950 N

1.875 N 6.306 N

1.625 N 5.340 N

250 V 968 V

Toelichting op afwijkingen begroting 2020 versus rekening 2020 Hiervoor wordt verwezen naar paragraaf 5.2: Toelichting op baten en lasten

Relevante beleidsstukken • Kwaliteitsambitie openbare ruimte (2012) • Wegenbeheerplan (2019-2023) • Beheerplan openbare verlichting (2020-2025) • Beheerplan speelplaatsen (2015-2020) Betrokken (verbonden) partijen • Bergsche Maasveren • Regiotaxi • Arriva • Provincie Gelderland • Provincie Noord-Brabant

29

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

3.4. Programma Economie Onder dit programma vallen de producten Economische Ontwikkeling, Fysieke bedrijfsinfrastructuur, Bedrijvenloket & bedrijfsregelingen en Economische promotie.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Leisurecenter ontwikkeling Wat wilden we bereiken? We willen door de ontwikkeling van het leisurecenter het voorzieningenniveau van Zaltbommel aantrekkelijker maken. We willen meer bezoekers naar onze gemeente trekken en deze langer in ons gebied te houden. Wat hebben we daarvoor gedaan? Vanwege onder andere Covid-19 en de ontwikkelingen rond de verbreding van de A2 zijn er in 2020 geen vorderingen geweest met betrekking tot dit project. Status tijd:

Status financiën:

Logistieke Hotspot Rivierenland (LHR) Wat wilden we bereiken? Wij willen in 2020 de top 5 op de ranking Logistieke Hotspots Nederland behouden. En we willen herkenning en erkenning aan de (logistieke) bedrijvigheid in onze regio. Hiervoor is verbetering van de onderwijs- en arbeidsmarkt van belang. Wij willen dat het aanbod van het onderwijs aansluit op de vraag vanuit de arbeidsmarkt. Wat hebben we daarvoor gedaan? Samen met de Logistics Valley van de provincie startten wij het project 'Huis van Logistiek/ Campus' op. Met een partnerschap in de nieuw op te richten Stichting Logistics Valley Rivierenland blijven wij deelnemen aan het samenwerkingsverband tussen logistieke ondernemingen, lokale en regionale overheden en onderwijs (de zogenaamde triple-helix). We zijn de samenwerking met de andere twee andere hotspots in de provincie Gelderland, Vereniging Logistiek Innovatiehuis Liemers Achterhoek (LILA) en Logistiek Expertise Centrum Nijmegen (LEC), gaan versterken. De overkoepelende organisatie Logistics Valley (Oost NL) is verantwoordelijk voor de internationale acquisitie. Deze samenwerking krijgt steeds meer vorm. COVID-19 heeft de fysieke bijeenkomsten beperkt, maar er zijn online alternatieven geboden. Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt zijn één van de thema’s die de volle aandacht hebben.

De website indelogistiekrivierenland.nl en de Dag van de Logistiek waar we bij betrokken zijn, zijn mooie voorbeelden van hoe we jonge mensen op het spoor zetten van de logistieke sector. En met het Huis van de logistieke Samenwerking op bedrijvenpark Medel denken betrokkenen bij logistiek en transport samen na over innovatieve oplossingen van arbeidsvraagstukken. Status tijd:

Status financiën:

Regionaal Acquisitie Platform (RAP) Wat wilden we bereiken? We willen met de doorontwikkeling naar het RAP 2.0 werkgelegenheid in onze regio behouden en creëren. De uitvoering van de acquisitie en de bijbehorende marketing willen we uitbreiden van de vier regionale bedrijventerreinen naar de hele regio Rivierenland. Om te functioneren als Rode Loper voor Rivierenland. Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2020 is als onderdeel van het Regionaal Programma Werklocaties 2020-2025 het nieuwe Afsprakenkader met daarin het geactualiseerde RAP vastgesteld door de individuele gemeenten in Rivierenland en door GS van provincie Gelderland. Vanuit regio Rivierenland vindt daarmee nu de bestuurlijke en organisatorische borging plaats.

30

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

Status tijd:

Status financiën:

Ontwikkeling Watertorenlocatie Wat wilden we bereiken? Een passende (economische) ontwikkeling op deze locatie bij de entree van Zaltbommel. Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2019 hebben we de visie voor dit gebied herijkt. Besluitvorming over de ontwikkelrichting heeft nog niet plaatsgevonden. De verwachting is dat deze besluitvorming in 2021 plaatsvindt. Status tijd:

Status financiën:

Economische ontwikkeling Bommelerwaard Wat wilden we bereiken? We willen beter in staat zijn de Bommelerwaardse bedrijvigheid van dienst te zijn om de lokale economie te bevorderen en te versterken. Wat hebben we daarvoor gedaan? Het Ondernemersteam Bommelerwaard (OTB) zorgt vanuit de gezamenlijke expertises voor een optimale dienstverlening aan de ondernemers van beide gemeenten. Niet alleen omdat een goede dienstverlening niet ophoudt bij de eigen gemeentegrenzen, maar ook en vooral omdat de samenwerking efficiënter werkt en meerwaarde oplevert. De bundeling van krachten zorgde voor een efficiëntere inzet, waardoor er met succes een paar projecten gerealiseerd zijn (bv Streekmarketing Bommelwaard, Waalzinnig Zaltbommel, Bommelerwaards ondernemersontbijt -digitaal-, vaststelling Regionaal Programma Werklocaties (RPW) Rivierenland, ZZP-netwerk Bommelerwaard). Daarbij is optimaal gebruik gemaakt van de individuele expertises en competenties van het team. COVID-19 heeft dit jaar een essentiele rol gespeeld in de communicatie met ondernemers. Verder is gewerkt aan de doorontwikkeling van het Ondernemersteam. Met het MT zijn duidelijke afspraken vastgelegd over de toekomst en werkwijze van het Ondernemersteam Bommelerwaard. Ook is de eerste hand gelegd aan een plan om de interne en externe zichtbaarheid van het Ondernemersteam te vergroten. Status tijd:

Status financiën:

Breedband (glasvezel) Wat wilden we bereiken? We willen een betere economische ontsluiting door het verglazen van ongeveer 1.100 adressen in het buitengebied en diverse kernranden. Wat hebben we daarvoor gedaan? Het oprichten van een gemeenschappelijke regeling (GR) voor aanleg en exploitatie van het netwerk. In 2020 is de aanleg gestart. De aanleg loopt door tot en met 2021. Dit duurt langer dan vooraf verwacht. Wel verloopt het nog steeds binnen de financiële kaders van de GR. De aannemer heeft uit eigen beweging ervoor gekozen om de kleinere kernen ook te verglazen. Hiervan profiteren zo'n 2.300 aanvullende adressen. Status tijd:

Status financiën:

Vitale duurzame bedrijventerreinen Wat wilden we bereiken? We willen de bedrijventerreinen toekomstbestendig houden en maken. Hiervoor is een goed functionerend parkmanagement van belang.

31

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

Wat hebben we daarvoor gedaan? Door COVID-19 en de maatregelen daaromheen is het fysieke contact met ondernemers heel beperkt geweest. Ook waren er daardoor andere prioriteiten. De Wildeman heeft vanuit hun collectieve parkmanagement vereniging de Energiecoöperatie Bedrijventerreinen Zaltbommel opgericht. Alle overige bedrijventerreinen in de gemeente Zaltbommel mogen hierbij aansluiten om hun ambities op het gebied van duurzaamheid en veiligheid verder invulling te geven. Status tijd:

Status financiën:

Ontwikkeling bedrijventerrein Wat wilden we bereiken? We willen een goed en toekomstbestendig vestigingsklimaat en omgeving voor gevestigde en nieuwe bedrijven. Wat hebben we daarvoor gedaan? Het Regionaal Programma Werklocaties 2020-2025 is vastgesteld door alle individuele gemeenten in Regio Rivierenland en door GS van de provincie Gelderland. Daarmee is de programmering van de werklocaties ook in de Bommelerwaard geborgd op basis van de behoeftevraag. Status tijd:

Status financiën:

Kleinschalige bedrijvigheid en revitalisering bedrijventerreinen Wat wilden we bereiken? We willen lokale bedrijven voor de toekomst ruimte bieden. Wat hebben we daarvoor gedaan? In het vastgestelde Regionaal Programma Werklocaties 2020-2025 is de programmering van de werklocaties vastgelegd op basis van de behoeftevraag. Voor de gemeente Zaltbommel is ruimte opgenomen voor nieuw te ontwikkelen lokaal bedrijventerrein in de omgeving Aalst/Nederhemert. Dit kwam voort uit onderzoek voor lokale bedrijventerreinen onder lokale ondernemers dat is in 2019 is uitgevoerd. Nieuwe bedrijventerreinen moeten toekomstbestendig ontwikkeld worden door onder andere een verplichting parkmanagement vanuit de grondverkoop, zodat ook de kwaliteit van het betreffende terrein wordt geborgd. Status tijd:

Status financiën:

Ondernemersloket Wat wilden we bereiken? We willen een goede en servicegerichte dienstverlening aan bedrijven vanuit de gehele organisatie. Wat hebben we daarvoor gedaan? Organisatiebreed geven we uitvoering aan het verbeterplan dienstverlening. Daarnaast zorgt het Ondernemersteam Bommelerwaard (OTB) vanuit de gezamenlijke expertises voor een optimale dienstverlening aan de ondernemers van beide gemeenten. De samenwerking tussen de accountmanagers van Maasdriel en Zaltbommel resulteert in een laagdrempelige en kwalitatief goede ondernemersdienstverlening. Met communicatie wordt samengewerkt om de Bommelerwaardse ondernemers digitaal specifieker te informeren (o.a. website en sociale media). Daarnaast is specifiek voor ondernemers door de provincie Gelderland in 2016 het Rode Loper Beleid opgemaakt, met een uitwerking in 2020. Deze werkwijze is opgenomen in het in 2020 vastgestelde Afsprakenkader (inclusief RAP). Als gemeente geven we hier uitvoering aan. Status tijd:

32

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

Gebiedsmarketing Wat wilden we bereiken? We willen meer bezoekers naar de Bommelerwaard trekken en deze langer in ons gebied houden. Hiermee willen we het aantal arbeidsplaatsen in de sector verdubbelen en de bestedingen verhogen. Wat hebben we daarvoor gedaan? Zie volgend kopje 'Streekmarketing' Status tijd:

Status financiën:

Streekmarketing Wat wilden we bereiken? We willen meer bezoekers naar de Bommelerwaard trekken en deze langer in ons gebied houden. Hiermee willen we het aantal arbeidsplaatsen in de sector verdubbelen en de bestedingen verhogen. Wat hebben we daarvoor gedaan? Er is veel energie gestoken in marketing en promotie van de Bommelerwaard in samenwerking met de ondernemers. Het resultaat is een eigen streekmarketing platform www.beleefbommelerwaard.nl. Ook is de voorbereiding in gang gezet voor een Bommelerwaardse streekmarketingorganisatie. Status tijd:

33

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

Wat heeft het gekost? ECONOMIE

Rekening 2019

Lasten 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promoties

Begroting Begroting 2020 Rekening 2020 2020 primitief na wijziging

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

307 8.073 195 226

320 5.640 197 335

301 5.675 197 280

313 10.001 188 272

13 N 4.325 N 8V 9V

Totaal lasten Baten 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promoties

8.801

6.492

6.453

10.774

4.321 N

36 6.760 22 371

34 7.822 23 355

17 7.822 23 276

23 17.429 20 308

6V 9.607 V 3N 32 V

Totaal baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

7.189 1.612 N 3.407 4.710

8.234 1.741 V 1.915 181

8.137 1.684 V 1.915 181

17.779 7.005 V 7.571 98

9.642 V 5.321 V 5.656 N 83 N

Saldo reservemutaties Resultaat programma

1.303 V 309 N

1.733 N 8V

1.733 N 49 N

7.473 N 468 N

5.740 N 419 N

Toelichting op afwijkingen begroting 2020 versus rekening 2020 Hiervoor wordt verwezen naar paragraaf 5.2: Toelichting op baten en lasten

Relevante beleidsstukken • Visie Vrijetijdseconomie 2015-2020 • Regionaal Programma Werklocaties 2020 • Afsprakenkader Regionale Samenwerking bedrijventerreinen Regio Rivierenland (2013) • Regionale Detailhandelsvisie (2014) Betrokken (verbonden) partijen • Regio Rivierenland • Logistieke Hotspot Rivierenland • Toeristisch Recreatief Informatie Punt (TRIP) • Regionaal Bureau Toerisme (RBT) Beleidsindicatoren Indicator

Eenheid

Functiemenging Vestigingen (van bedrijven)

% Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar FTE

Aantal arbeidsplaatsen binnen de gemeente Bezoekersaantallen Slot Loevestein

Aantallen

Realisatie 2019 55,9 161,8

Begroting 2020 50 150

Realisatie Bron 2020 nnb* LISA nnb* LISA

14.470

13.750

nnb PWE

144.313

150.500

*De cijfers voor functiemenging en vestigingen (van bedrijven) zijn er nog niet.

34

46.819

Jaarverslag Slot Loevestein

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

3.5. Programma Onderwijs Onder dit programma vallen de producten Openbaar basisonderwijs, Onderwijshuisvesting en Onderwijsbeleid & leerlingzaken.

Wat hebben we daarvoor gedaan? D.W. van Dam van Brakelschool Wat wilden we bereiken? We willen zorgen voor adequate en voldoende huisvesting voor onderwijs in Brakel. Wat hebben we daarvoor gedaan? Door het burgerinitiatief rondom de MFA te Brakel is vooralsnog gewacht op de uitkomsten van dit proces. We wilden als gemeente de initiatiefnemers ondersteunen en op basis van de haalbaarheidsstudie bekijken of en hoe het mogelijk is om te komen tot realisatie van een multifunctionele accommodatie voor sport en onderwijs bij Brakel. Hiervoor is budget en ambtelijke inzet beschikbaar gesteld. Het proces om te komen tot een nieuwe of gerenoveerde school heeft vertraging opgelopen. Dit komt vooral door de complexiteit, kosten en problematiek rond een geitenhouderij. Hierdoor is het burgerinitiatief een langlopend en ingewikkeld proces geworden. Het schoolbestuur (STROOMM) van de Van Dam van Brakelschool heeft begin 2020 een aanvraag voor nieuwe huisvesting voor alleen de openbare basisschool ingediend, om de noodzaak van vervangende huisvesting te benadrukken. Uiteindelijk heeft het schoolbestuur de aanvraag ingetrokken, omdat zij het burgerinitiatief toch prefereren boven een snelle oplossing van het eigen probleem. Status tijd:

Status financiën:

Speciaal basisonderwijs Wat wilden we bereiken? Samen met de gemeente Maasdriel streven wij ernaar een voorziening in de Bommelerwaard te behouden voor kinderen die door dit besluit tussen wal en schip raken. Wat hebben we daarvoor gedaan? De schoolbesturen en het samenwerkingsverband orienteren zich op de mogelijkheden voor een gedeelde onderwijsvoorziening die bijdraagt aan de ontwikkelingsvragen van leerlingen. Hierin wordt ook de functie van De Toermalijn meegenomen. De uitwerking hiervan wordt afgewogen in de gemeentelijke taak rondom onderwijshuisvesting. Status tijd:

Status financiën:

Toekomstbestendige schoolgebouwen Wat wilden we bereiken? We willen zorgen voor adequate en voldoende huisvesting inclusief eerste inrichting (onderwijsleerpakket en meubilair) voor onze scholen. We willen dit vastleggen in een toekomstbestendig integraal huisvestingsplan (IHP) voor scholen in onze gemeente. Wat hebben we daarvoor gedaan? Samen met de schoolbesturen onderzoeken we hoe we alle basisscholen voor 2050 toekomstbestendig kunnen maken. Hierbij zijn mogelijk haalbaarheidsonderzoeken (renovatie/ vervangende huisvesting) en maatwerkadviezen noodzakelijk. In de toekomst zullen meer geldstromen van gemeente en schoolbesturen gecombineerd moeten worden om de opgave mogelijk te maken. Uiteindelijk verwerken wij de definitieve plannen in een geactualiseerd IHP. Samen met het schoolbestuur maken we de school in Zuilichem aardgasvrij en fris volgens klasse B. De opgedane kennis bij dit project kan gebruikt worden voor de verdere verduurzamingsopgave binnen de onderwijshuisvesting en andere gemeentelijke gebouwen.

35

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

De actualisatie van het IHP wordt samen met de gemeente Maasdriel in 2021 uitgevoerd. In het voorjaar vindt een startbijeenkomst plaats. Besluitvorming is gepland voor de raad van december 2021. Tussentijds zal terugkoppeling plaatsvinden over de in te nemen standpunten. Status tijd:

Status financiën:

Verbeteren veiligheid Brede Scholen Wat wilden we bereiken? We willen een gecontroleerde en veilige toegang tot het gebouw van de brede school De Waluwe. En we willen een duidelijke bewegwijzering buiten en binnen de gebouwen voor bezoekers van brede school De Zandkampen. Wat hebben we daarvoor gedaan? De uitvoering van de plannen is opgeschoven naar 2021 om de beheerstichting brede scholen Zaltbommel de gelegenheid te bieden om een eigen invulling te geven aan het te bereiken doel. De nieuwe stichting is sinds medio 2020 verantwoordelijk voor beheer en exploitatie van de 2 brede scholen. Status tijd:

Status financiën:

Harmonisatie kinderopvang Wat wilden we bereiken? We willen voldoende spreiding van het aanbod van voorschools educatie behouden. Wat hebben we daarvoor gedaan? Voorschoolse educatie locaties in kleine kernen steunen. Dit proces is voor 2020 nog niet afgerond (status oranje).Op basis van advies Oberon zijn de tarieven voor peuteropvang en voorschoolse educatie aangepast voor kalenderjaar 2021. Ook voeren we in 2021 een extra vergoeding in per geregistreerde VVE locatie met een groepsbezetting van 80%. Status tijd:

Status financiën:

Wetwijziging 16 uur voorschoolse educatie Wat wilden we bereiken? We willen inzetten op preventie. We willen inhaalslagen maken in de ontwikkeling van jonge kinderen met een ontwikkelachterstand. Wat hebben we daarvoor gedaan? Begin 2020 is het voorschoolse educatie beleid herijkt. Met uitzondering van voorschool Eigenwijs in Nederhemert hebben alle VVE locaties 4 dagdelen (16 uur per week) VVE ingevoerd. Omdat Eigenwijs niet langer voldoet aan de wettelijke eisen VVE zijn zij de VVE registratie in het Landelijk Register Kinderopvang verloren en komen zij niet meer in aanmerking voor VVE vergoedingen. Peuters kunnen nog wel terecht voor 2 dagdelen peuteropvang per week, maar het 4 dagdelen VVE aanbod wordt niet aangeboden in Nederhemert. Status tijd:

Status financiën:

Laaggeletterheid Wat wilden we bereiken? We willen laaggeletterdheid terugdringen onder met name autochtone inwoners en daarmee bijdragen aan een versterking van de participatie in de samenleving. Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2020 is het Leerhuis officieel geopend. Het Leerhuis Zaltbommel is een samenwerking tussen verschillende partijen die werken aan de educatie en geletterdheid van inwoners; ROC Rivor, Bibliotheek Rivierenland en Kompas. Zij maakten samen met ons een plan van aanpak voor een bredere deelname van laaggeletterden aan het beschikbare taalaanbod. Er is in 2020, ondanks de beperkingen als gevolg van het coronavirus, veel

36

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

inzet geweest op netwerkvorming. De activiteiten van het Leerhuis lenen zich echter niet goed voor digitale en 'op-afstand' contacten met deelnemers, doordat de doelgroep vaak ook de mensen betreft die niet digitaal vaardig zijn. De doelgroep 'laaggeletterden' hebben het meeste baat bij fysieke lessen en uitleg. Helaas was dit in 2020 door de coronamaatregelen nauwelijks mogelijk. Hierdoor zijn de doelstellingen voor 2020 niet behaald. Regionaal is een nieuwe aanpak laaggeletterdheid geschreven in samenwerking met expertise organisatie Lezen en Schrijven. In het nieuwe plan zijn concrete doelen en ambities geformuleerd. Tevens is in 2020 vanuit regionaal beschikbare middelen een impactmonitor ingekocht door de hele regio (Rivierenland). Hiermee willen we meer inzicht krijgen in de positieve effecten van de inzet op laaggeletterdheid op andere terreinen zoals gezondheid. Status tijd:

Status financiën:

Onderwijsachterstandenbeleid Wat wilden we bereiken? Wij willen achterstanden bij jonge kinderen verminderen door het faciliteren van voorschoolse educatie en organiseren van de samenwerking op de voor- en vroegschoolse educatie. Wat hebben we daarvoor gedaan? Het convenant voorschoolse educatie vanaf 2020 is ingevoerd en de Monitor Resultaatafspraken VVE Zaltbommel is door Oberon uitgevoerd. In de monitor is ook aandacht besteed aan de effecten van coronamaatregelen op het aanbod. Status tijd:

Status financiën:

Voortijdig schoolverlaten Wat wilden we bereiken? We willen voortijdig schoolverlaten onder jongeren terugdringen. Wat hebben we daarvoor gedaan? De samenwerking bij VSV is verder verbeterd. Alle vo scholen binnen de gemeente Zaltbommel hebben vanuit de Regionale Educatieve Agenda een VSV stimuleringsbijdrage aangevraagd en ontvangen. De 'VSV coaches op de scholen' zetten in op samenwerking binnen het netwerk en een integrale aanpak die de doorstroom naar passend vervolgonderwijs/werk versterkt. Ook helpen zij de meer kwetsbare jongeren in de vorm van nazorg waarbij ze integratie op school/werk bevorderen. Met de middelen uit het Transformatiefonds van de regio Riviereland wordt ingezet op het versterken van de verbinding tussen jeugdhulp en (voortgezet) onderwijs van jongeren. Door preventief handelen en toekomstgericht werken worden problemen bij jongeren vroegtijdig gesignaleerd en kan er gericht actie ondernomen worden. Status tijd:

37

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

Wat heeft het gekost? ONDERWIJS

Rekening 2019

Lasten 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

Begroting Begroting 2020 Rekening 2020 2020 primitief na wijziging

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

155 3.393 1.432

150 2.900 911

150 3.108 1.540

146 3.008 1.348

4V 99 V 192 V

Totaal lasten Baten 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

4.981

3.961

4.797

4.502

295 V

601 563

545 32

545 701

866 504

321 V 197 N

Totaal baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

1.163 3.818 N 152 332

576 3.385 N 360 282

1.246 3.551 N 360 282

1.370 3.132 N 765 254

124 V 419 V 405 N 27 N

Saldo reservemutaties Resultaat programma

180 V 3.638 N

79 N 3.463 N

79 N 3.630 N

511 N 3.643 N

432 N 13 N

Toelichting op afwijkingen begroting 2020 versus rekening 2020 Hiervoor wordt verwezen naar paragraaf 5.2: Toelichting op baten en lasten

Relevante beleidsstukken • Integraal huisvestingsplan onderwijs gemeenten Zaltbommel en Maasdriel 2018-2027 • Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Zaltbommel 2015 • Verordening overleg lokaal onderwijsbeleid Zaltbommel 2012 • Verordening materiële en financiële gelijkstelling onderwijs gemeente Zaltbommel 2014 • Verordening leerlingenvervoer gemeente Zaltbommel 2014 • Verordening peutertoeslag gemeente Zaltbommel 2018 • Regionaal educatieve agenda Bommelerwaard 2018 • Beleidsregel bekostiging lokalen bewegingsonderwijs gemeente Zaltbommel 2018 • Ondersteuningsplan 2018-2022 samenwerkingsverband De Meierij PO • Ondersteuningsplan 2019-2023 samenwerkingsverband De Meierij VO Betrokken (verbonden) partijen • Samenwerkingsverband de Meierij (passend onderwijs) • Regio Rivierenland (VSV) • GGD Gelderland-Zuid • Beheersstichting Brede school De Waluwe • Gemeente Maasdriel Beleidsindicatoren Indicator

Eenheid Aantal per 1.000 leerlingen

Realisatie 2019 4,7

Begroting 2020 2,277

Absoluut verzuim Relatief verzuim

Aantal per 1.000 leerlingen

11

8,68

Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsvers)

% deelnemers aan het VO en MBO onderwijs

1,6

0,80

38

Realisatie Bron 2020 nnb waar staat je gemeente nnb waar staat je gemeente 1,37 DUO (voorlopig)

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

3.6. Programma Sport, Cultuur en Recreatie Onder dit programma vallen de producten Sportbeleid & activering, Sportaccommodaties, Cultuur, Musea, Cultureel erfgoed, Media, Openbaar groen en recreatie.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Team Spel& Wat wilden we bereiken? We willen sportdeelname bevorderen door in te zetten op kwalitatief betere gymlessen, naschoolse activiteiten en het ondersteunen van verenigingen. We willen dat kinderen door cultuureducatie kennis maken met verschillende vormen van kunst en cultuur. Daarnaast willen we verschillende doelgroepen verbinden door laagdrempelig en dichtbij sport-, beweeg- en cultuuractiviteiten aan te bieden. Door middel van het Sport- en beweegakkoord willen we de samenwerking tussen de verschillende organisaties/verenigingen/beleidsvelden verbeteren en versterken en sport voor iedereen nog beter toegankelijk maken. Wat hebben we daarvoor gedaan? We continueren de afspraken bestaande uit combinatiefunctionarissen sport, cultuurcoach en buurtsportcoaches. In 2020 is het sportakkoord opgesteld. De uitvoering van het sportakkoord gedurende 2020 is door een combinatie van factoren vertraagd. Wel is samen met de gemeente Maasdriel en onze partners een Sport- en beweegakkoord ontwikkeld. Uitvoering gaat van start in kwartaal 1 2021. Status tijd:

Status financiën:

Accommodatiebeleid Wat wilden we bereiken? In het bestuursakkoord 2018-2022 staat over het gemeentelijk accommodatiebeleid het volgende: 'De noodzaak van het gemeentelijk accommodatiebeleid wordt op korte termijn door de raad vastgesteld op basis van een voorstel van het college. Het is de vraag of een integrale benadering of een meer lokaal georiënteerde opzet op het niveau van een dorp of wijk betere past'. Met uitvoering van de bestuursopdracht van 25 februari 2019 geven wij daarop een antwoord. Wat hebben we daarvoor gedaan? Bedoeling was dat we in de 2e helft van 2019 de gebiedsplannen zouden analyseren en daaruit de accommodatie-gerelateerde onderwerpen zouden destilleren. Vervolgens zouden we die onderwerpen op haalbaarheid en kosten beoordelen en toevoegen aan al lopende zaken op gebied van accommodatiebeleid. Vervolgens, zo was de planning, zouden we rond maart/april 2020 komen met een voorstel waarbij wij antwoord zouden geven op voornoemde vraag uit het bestuursakkoord 2018-2022. Aanlevering van gebiedsplannen heeft echter langer geduurd dan gepland en in de ontvangen gebiedsplannen (niet meer dan 8) is weinig benoemd wat accommodatie-gerelateerd is. Door gebrek aan beschikbare capaciteit is het er alleen niet meer van gekomen om vanuit de eigen organisatie grotere stappen te zetten om het accommodatiebeleid echt van de grond te krijgen.

Reden waarom in de Perspectiefnota 2021 werd voorgesteld om voor 'integrale aanpak maatschappelijk vastgoed' voor 2020 en 2021 budget beschikbaar te stellen; hetgeen door u is gehonoreerd. In 2020 zijn we gestart met het in beeld brengen van de situatie bij de buitensport-accommodaties en het daarvoor komen tot harmonisatie van kosten. Daartoe kunt in maart of april 2021 een voorstel tegemoet zien. Verder zijn in 2020 nog wel vanuit de eigen organisatie van alle gebouwen en percelen die onder de term 'maatschappelijk' vallen factsheets opgesteld, waarmee alle kerngegevens per object/locatie op één A4 inzichtelijk zijn gemaakt. Eind 2020 is vanuit een aanbesteding het bureau ICS geselecteerd om voor ons een plan van aanpak op te stellen om op basis van alle beschikbare en nog in te winnen informatie tot een gemeentelijk accommodatiebeleid voor het maatschappelijk vastgoed te komen. Naar verwachting wordt dit plan van aanpak in april 2021 opgeleverd, waarna wij u daarover en over de te nemen vervolgstappen zullen informeren. Status tijd:

39

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

Realisatie sporthal/zwembad Zaltbommel Wat wilden we bereiken? Een eigentijds, duurzaam en gebruiksvriendelijk sportcomplex voor onze gemeente. Dit omvat een ruime sporthal met vier zaaldelen en een tribune. In het zwembad komen een wedstrijdbad, doelgroepenbad met beweegbare boden en glijbaan, een peuterbad en diverse faciliteiten als een sauna en een whirlpool met zogenaamde natte horeca. De droge horeca en centrale hal worden gedeeld door beide functies benut. Wat hebben we daarvoor gedaan? De bouw is in de zomer van 2020 gestart. Eind 2020 werden al de hout- en staalskeletbouw opgericht alsmede diverse muren. Op moment van schrijven loopt de ontwikkeling licht voor op de planning. Ook financieel zijn er nog geen tegenvallers en het meer- en minderwerk houdt elkaar in evenwicht. De opening van het complex is in het najaar van 2021 gepland. Voor de exploitatieaanbesteding is eind 2020 gestart met de voorbereidingen. Status tijd:

Status financiën:

MFA Brakel Wat wilden we bereiken? We willen als gemeente de initiatiefnemers ondersteunen en op basis van de haalbaarheidsstudie bekijken of en hoe het mogelijk is om te komen tot realisatie van een multifunctionele accommodatie voor sport en onderwijs bij Brakel. Wat hebben we daarvoor gedaan? We hebben budget en ambtelijke inzet beschikbaar gesteld. De haalbaarheidsstudie is ambtelijk getoetst. Op het moment van schrijven wordt een college- en raadsadvies voorbereid. Hierin zijn de keuzes (MFA, renovatie of nieuwbouw) inzichtelijk inclusief de richtinggevende financiën en alle randvoorwaarden. Specifieke aandacht is er voor de beredderingskosten van BZC’14 en de D.W. van Dam – van Brakelschool. Status tijd:

Status financiën:

Uitbreiding berging sporthal Buys Ballot Wat wilden we bereiken? Het vergroten van de bergruimte voor binnensport en hierin meenemen de opslag voor buitensport. Wat hebben we daarvoor gedaan? In overleg met beheerder en gebruiker zijn in 2020 plannen voor de te realiseren bergruimtes uitgewerkt en is omgevingsvergunning aangevraagd. In 2021 worden de plannen aanbesteed en zal de vergroting van de bergruimte worden gerealiseerd. Status tijd:

Status financiën:

Kunst- en cultuurbeleid Wat wilden we bereiken? We willen: • inwoners en bezoekers aan onze gemeente verbinden door ‘het verhaal van Zaltbommel’, gebaseerd op haar kunst & cultuur, te ontwikkelen en uit te dragen en zo ook onze gemeente actief te promoten. • kunst & cultuur inzetten voor het ontwikkelen van creativiteit, competenties, talent en zingeving. • kunst- en cultuuractiviteiten inzetten voor ontmoeting en verbinding tussen onze inwoners. Wat hebben we daarvoor gedaan? Om dit te bereiken is het 'Actieplan Kunst en Cultuur 2018-2021' opgesteld. Zie hieronder de stand van van zaken:

40

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

1. Cultuurfestival Bommelerwaard 2019 Dit festival is positief geëvalueerd in 2020, waardoor eveneens lessen zijn getrokken voor de vervolgeditie. Het Cultuurfestival Bommelerwaard is een bewezen product; het is een krachtig burgerinitiatief gebleken met veel draagvlak. Uit de evaluatie bleek onder andere dat dankzij het initiatief er 13 nieuwe projecten zijn ontstaan, 6 bestaande projecten extra zijn ondersteund. In totaal stonden er circa 100 evenementen in de festivalkrant van het initiatief. 2. Muziekonderwijs voor ieder kind Via subsidies voor muziekverenigingen stimuleren we muziekonderwijs onder de jeugd. Verder geeft elke school muziekonderwijs voor haar leerlingen. Afgelopen jaar was het door coronamaatregelen niet mogelijk voor fanfares/ harmonieën om leerorkesten organiseren. Dit is een groep kinderen die buiten schooltijd gezamenlijk een instrument leren spelen. 3. Muziektent De Muziektent op de Lage Singel Bolwerk in Zaltbommel kan gratis gebruikt worden voor activiteiten. In verband met de coronamaatregelen wordt hier terughoudend mee omgegaan. Zodra er meer mogelijk is, is de bedoeling om gebruikersovereenkomsten af te sluiten. 4. Bruisbudget Het Bruisbudget is bedoeld om activiteiten in de binnenstad te stimuleren, vanuit een samenwerking tussen culturele en andere partijen, om zo de aantrekkelijkheid van de binnenstad te vergroten.

In 2020 zijn er geen aanvragen geweest voor dit budget. 5.Kunst en cultuur voor iedereen: Inzet buurtcultuurcoach in alle kernen van de gemeente Zaltbommel De voornaamste taak van de buurtcultuurcoach is om in de gemeente laagdrempelige culturele activiteiten te faciliteren en organiseren. Door de coronamaatregelen was dit lastig te realiseren. Mensen die eerder deelnamen aan een cursus zochten elkaar daarentegen geregeld op, bijvoorbeeld om in de tuin samen te schilderen. Verder zijn er digitale activiteiten aangeboden. Verder heeft de buurtcultuurcoach kwetsbare ouddeelnemers bezocht binnen de mogelijkheden, bijvoorbeeld via een raambezoek. 6. Verbinding van het basisonderwijs met het culturele veld: cultuurcoach In 2020 had de cultuurcoach met 19 cultuureducatie aanbieders contact om basisscholen te helpen bij invulling van culturele activiteiten voor kinderen onder en na schooltijd. 50% van het budget voor deze invulling dat loopt via de cultuurcoach is uitgegeven bij lokale aanbieders. Van het totale budget is, ondanks coronasluitingen van de scholen, 98% uitgegeven. Enkele projecten schuiven door naar uitvoering in 2021. Daarnaast is door zes basisscholen in Zaltbommel samen met de cultuurcoach, € 13.000,- aan fondsen geworven voor de uitvoering van een dramaproject op deze scholen.

Het budget voor naschoolse activiteiten is vooral uitgegeven aan culturele activiteiten in de zomervakantie. 9 aanbieders verzorgden 85 activiteiten waar 372 kinderen aan deelnamen. 7. Cultuur- & erfgoedpact Rivierenland 2018-2020 Dit pact liep af in 2020 en is op onderdelen geëvalueerd. De evaluatiepunten zijn meegenomen in het nieuwe programma voor 2021-2023. Zoals dat voor het slagen van het project seniorencultuurparticipatie het belangrijk is dat de lokale welzijnsorganisatie hierbij betrokken is, zodat passend bij de lokale dynamiek activiteiten worden aangeboden en om hun contacten te gebruiken om inwoners te bereiken en enthousiasmeren. 8. Beleidsregel cultuur Het subsidiebeleid cultuur is een belangrijk middel om culturele initiatieven te stimuleren. Er is gestart om de beleidsregel cultuur aan te scherpen. Per subsidiejaar 2022 zal naar verwachting de nieuwe beleidsregel cultuur ingaan. 9. Streekmarketing: Het ontwikkelen van het verhaal van de Bommelerwaard Dit jaar is samen met partners verder gewerkt aan het verhaal van de Bommelerwaard vorm te geven. Geïnvesteerd is in streekmarketingactieplan en in een centrale organisatie waarbij inzet is om het merk ‘De Bommelerwaard’ steeds meer op de kaart te zetten. Wat de Bommelerwaard te beiden heeft op het vlak van kunst en cultuur, is hiervoor een middel. Zie voor meer informatie: www.beleefbommelerwaard.nl.

41

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

10. Fiep Paviljoen Via de Perspectiefnota 2021 is er budget vrijgemaakt om een eigentijds Fiep paviljoen te realiseren nabij het Stadskasteel. Het bestuur van het Stadskasteel is gestart om samen met de gemeente dit project te realiseren. Er is een projectplan opgesteld, een stuurgroep ingesteld en gewerkt aan een eerste ontwerpschets. Status tijd:

Status financiën:

Meerjarig beheer Klompenpaden Wat wilden we bereiken? We willen op ons grondgebied een dekkend netwerk realiseren van Klompenpaden. Het ontwikkelen van een dekkend netwerk met Klompenpaden zorgt in combinatie met andere ontwikkelingen, zoals de gebiedsontwikkeling in Munnikenland, het behalen van de titel 'de gezelligste binnenstad van het land 2021' voor de vestingstad Zaltbommel, het restaureren van de stadswallen en het toenemende aantal evenementen, voor een divers aanbod dat aantrekkelijk is voor meerdere doelgroepen toeristen en eigen inwoners. Samen met de uitbreiding van het Klompenpaden netwerk in Maasdriel realiseren we een dekkend klompenpaden netwerk in de Bommelerwaard. De te realiseren klompenpaden komen te liggen in Poederoijen, Aalst en een nog nader te bepalen locatie. In Bruchem realiseren we een extra ommetje, omdat het hier niet mogelijk was om aan de voorwaarden voor een klompenpad te voldoen. Wat hebben we daarvoor gedaan? Er is een ommetje gerealiseerd in Bruchem en een Kerkwijk. Het te realiseren klompenpad in Aalst is in voorbereiding. Het klompenpad in Poederoijen is opgeleverd. Status tijd:

Status financiën:

Stimuleringsbudget cultuur Wat wilden we bereiken? Wij willen de uiteenlopende vormen van cultuur in onze gemeente behouden en stimuleren. We willen een impuls geven aan kunst en cultuur in Zaltbommel en zo de drie beleidsuitgangspunten te versterken; kunst & cultuur voor ontmoeten en verbinden, kunst & cultuur voor leren en ontwikkelen en kunst & cultuur voor promotie. Wat hebben we daarvoor gedaan? Er zijn voorbereidingen getroffen om via het stimuleringsbudget culturele initiatieven te ondersteunen in 2021. In 2020 is dit budget gebruikt ter ondersteuning van het maken van een historische serie over de stad Zaltbommel, de opname hiervan is in het voorjaar van 2021 (verschoven in verband met Covid-19). Status tijd:

Status financiën:

Restauratie peilschaalhuisje Veerweg Zaltbommel Wat wilden we bereiken? Het Peilschaalhuisje en veerstoep in goede staat van onderhoud brengen en er een functie aankoppelen voor het algemeen belang. Vooral aan een openbaar toilet en een fietsservicepunt is behoefte. Wat hebben we daarvoor gedaan? We hebben in 2020 dit traject in gang gezet, maar zijn afhankelijk van het rijksvastgoedbedrijf. Dit vordert langzaam, waardoor we in de planning uitlopen. Uit onderzoek is gebleken dat een openbaar toilet op deze locatie niet wenselijk is. Status tijd:

Status financiën:

Stadswallen Zaltbommel - anno 1834 De Virieu Wat wilden we bereiken? Doel van het project is om het rijksmonumentale landschapspark op de Stadswallen te herstellen zodat deze groene verbindingszone tussen de binnenstad en de latere uitbreidingswijken behouden blijft.

42

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

Wat hebben we daarvoor gedaan? Ieder jaar wordt één van de zes bolwerken gerestaureerd. Het Oranjebolwerk en Lage Singelbolwerk (muziektent) zijn gereed. In de winter van 2020-2021 wordt het Hohenlohebolwerk gerestaureerd. Tevens zijn we gestart met de voorbereidingen van het terugbrengen van de binnengracht voor de Zandstraat. De uitvoering hiervan staat gepland medio 2021. Status tijd:

Status financiën:

Carillon Gasthuistoren Wat wilden we bereiken? We willen een betere klank van het carillon van de Gasthuistoren en minder kans op storing. Wat wilden we bereiken? Het klavier is vervangen en er is groot onderhoud gepleegd aan het klokkenspel. Op grond van de uitkomst van technisch onderzoek is het gekozen pneumatisch systeem aangebracht. Het werk is gereed gekomen in 2020 tot tevredenheid van de Stichting Vrienden van het Carillon in Zaltbommel en omwonenden. Status tijd:

Status financiën:

Wijzerplaten kerktoren Zuilichem Wat wilden we bereiken? We willen via toepassing van LED-verlichting energie besparen en minder onderhoud aan de wijzerplaatverlichting van de kerktoren in Zuilichem. Wat hebben we daarvoor gedaan? Het doel is bereikt door het aanbrengen van LED-verlichting op de wijzerplaten van de kerktoren in Zuilichem. Status tijd:

Status financiën:

Brandmeldinstallatie Sint Maartenskerk Wat wilden we bereiken? We willen een goed werkende brandmeldinstallatie in de Sint Maartenstoren en kerk. Wat hebben we daarvoor gedaan? In het complex van kerk en toren is in 2020 een nieuwe brandmeldinstallatie aangebracht. Er moet in 2021 in het kader van de certificering nog een inspectie met proefbranden worden uitgevoerd in het bijzijn van B.E. Brandveiligheid Inspecties en tevens moet in relatie daarmee nog een geluidmeting met rapportage worden opgesteld en aangeleverd. Op te merken is dat, hoewel alles al is beproefd, niet valt uit te sluiten dat op basis van die inspectie toch nog aanvullende maatregelen getroffen moeten worden. Status tijd:

Status financiën:

Verwarming St. Maartenskerk Wat wilden we bereiken? Toename van de exploitatiemogelijkheden van de Sint Maartenskerk waardoor de exploitatie van het gebouw verbetert. Wat hebben we daarvoor gedaan? Het voor de stichting Sint Maarten beschikbaar stellen van een bijdrage die haar in staat stelt een geheel elektrisch verwarmingssysteem bestaande uit vloer- en stralingsverwarming in het schip van de kerk te realiseren. De vloerverwarming middels een enkele centimeters verhoogde vloer in het middenschip van de kerk, exclusief de zijbeuken. De stralingswarmte vanaf stralers die tussen de kolommen komen.

43

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

De realisatie van deze voorziening is echter geparkeerd in relatie tot uw besluitvorming over de uit te werken opties voor de toekomstige huisvesting van de Poorterij. Eén van de die opties is het eventueel onder gaan brengen van functies uit de Poorterij in de Sint Maartenskerk. Daarnaast is door u besloten bij dat traject ook te bezien of dat het geval kan zijn voor functies/organisaties die nu zijn gehuisvest in Pand 9. Het is niet zinvol om zolang hierin nog geen keuzes zijn gemaakt aan de slag te gaan met het aanbrengen van een verwarmingssysteem. Eerst zal duidelijk moeten worden in hoeverre er inpandig wijzigingen binnen het kerkgebouw gaan komen om eventuele andere functies toe te voegen. Dat kan namelijk van invloed zijn op te behalen temperaturen in delen van het gebouw en op de wijze van aanleg van verwarming. In relatie daarmee kan overigens ook het kostenplaatje er anders uit komen te zien. Status tijd:

Status financiën:

Groenbeheerplan 2019-2028 Wat wilden we bereiken? Dat het beheer van het openbaar groen binnen de gestelde kaders planmatig en efficiënt uit wordt gevoerd zodat het gebruik, de beleving en de toekomstwaarde op een duurzame wijze gewaarborgd zijn. Wat hebben we daarvoor gedaan? Om tot een gedegen ecologisch bermbeheerplan te komen, hebben we een inventarisatie van de bermen (in bloeitijd) laten uitvoeren. Hiervoor zijn er in 2020 verschillende nulmetingen in de bermen gedaan. In 2019 hebben we ook al in een aantal pilotbermen metingen laten uitvoeren. Alle geïnventariseerde bermen zijn in 2020 ecologisch beheerd. De data uit de metingen worden omgezet naar een ecologisch bermbeheerplan. In 2021 wordt de pilot verder uitgebreid. In 2022 -wanneer het 'Bestek maaien bermen & watergangen' opnieuw wordt aanbesteed- wordt het beheerplan in de bestekken verwerkt. Daarnaast hebben we een aantal plantvakken -waarvan de kwaliteit terug liep- meegenomen in het project 'Versterken groen in de kernen' (Investeringsbudget Hoofdgroenstructuur verbeteren en Investeringsbudget Gebruiksgroen verbeteren). Om meer inzicht te krijgen in het huidige areaal, hebben we het gehele groenareaal opnieuw laten inventariseren. Dit dient als basis voor ontwikkelingen in de toekomst (bestekken, nieuwe plannen etc.). Status tijd:

Status financiën:

Landschapsplan Wat wilden we bereiken? We willen een Landschaps- en biodiversteitsuitvoeringsprogramma 2020-2024 met speerpunten en prioritering van landschaps- en biodiversiteitsprojecten waarop we de komende vijf jaar ons budget op kunnen inzetten en deze doorvertalen naar bouwstenen voor de nieuwe Omgevingsvisie. Wat hebben we daarvoor gedaan? In februari hebben we een subsidieaanvraag gedaan voor een Uitvoeringsprogramma Biodiversiteit en Landschap 2020-2023. Deze is in april toegekend. In de tweede helft van het jaar hebben we diverse projecten uit het uitvoeringsprogramma opgestart. Onder meer het het opstellen van biodiversiteitsplannen voor particuliere erven, de aanleg en inzaaien akkerranden voor patrijzen, de dorpsboomgaard Bruchem, en een inventarisatie voor het versterken netwerk vrijwilligers. Ook is aan het einde van het jaar opdracht verleend voor het opstellen van een Biodiversiteitsplan voor de gemeente. Status tijd:

Status financiën:

Recreatie Wat wilden we bereiken? Ons doel is aantrekkelijke recreatieve mogelijkheden voor zowel onze eigen inwoners als belangstellenden daarbuiten.

44

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

Wat hebben we gedaan? Tijningenplas De Tijningenplas is opgeleverd als een prachtige recreatieve parel voor onze inwoners van de gemeente Zaltbommel. Actieplan Vrijetijdseconomie 2019-2020 Er is gestart met het organiseren van de vestingdriehoekdagen. Vanwege Covid-19 volgt in 2021 een (online) kick-off en in 2022 de vestingdriehoekdagen. Er is een bidbook met toeristisch aanbod opgeleverd aan riviercruise maatschappijen met als doel riviercruiseschepen naar Gorinchem en Zaltbommel te lokken. Ondernemers, vastgoedeigenaren en gemeente werken in de binnenstad van ZBM samen aan een vitale binnenstad. Er is een Waalzinnige campagne gelanceerd, ondernemers doen mee en een binnenstadsmanager doet, ondanks Covid-19, haar best met het toevoegen van beleving. Loevestein heeft een haalbaarheidstudie uitgevoerd om haar toeristische ambities te verwezenlijken en ter bespreking opgeleverd. Met 8 regiogemeenten zijn 5 versnellingsopgaven voorbereid op het gebied van Toerisme (rivierbeleving & recreatieplassen, agrotoerisme, gastvrije binnensteden, cultuurhistorische landmarks, promotie). Er is een start gemaakt met het herijken van het regionaal economisch ambitiedocument Regio Rivierenland. De gemeenteraad heeft kennisgenomen van de evaluatie van het ambitiedocument 2016-2020. Het streekmarketing platform www.beleefbommelerwaard.nl is gelanceerd i.s.m. de toeristische ondernemers.

Er is een ommetje gerealiseerd in Bruchem en in Kerkwijk, naast de voorbereiding voor het realiseren van een klompenpad in Aalst. Fietsroutenetwerk Het fietsroute netwerk is geupdate. Er is in 2020 een start gemaakt met het verplaatsen van een fietsknooppunt net buiten de binnenstad naar de binnenstad van Zaltbommel om zo meer toeristisch fietsverkeer de binnenstad in te krijgen. Kwaliteitsimpuls De Neswaarden Vanwege de beperkingen m.b.t. PFAS is er nog niet veel gebeurd. Er is geen geschikte grond beschikbaar omdat het handelingskader PFAS het onmogelijk maakt om de grond in de Neswaarden bij te storten. Status tijd:

Status financiën:

Extra dag hondenpoepzuiger Wat wilden we bereiken? We willen naar een vaste frequentie van de poepzuiger in de dorpen en wijken van de gemeente. Wat hebben we daarvoor gedaan? De poepzuiger wordt ingezet op een vaste dag. Daarnaast wordt de zuiger incidenteel extra ingezet bij klachten. In 2020 is dat enkele malen gebeurd vanwege grote overlast van ganzenpoep, hoewel de machine en het budget daar niet voor bedoeld zijn en daar ook geen beleid voor is geformuleerd. Op andere wijze wordt bezien hoe deze specifieke overlast voorkomen kan worden. Status tijd:

Status financiën:

Structurele handhaving honden(poep)beleid Wat wilden we bereiken? We willen structurele handhaving van ons honden(poep)beleid. Wat hebben we daarvoor gedaan? BOA's handhaven actief op regels rondomtrent hondenpoep. Status tijd:

45

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

Vervanging straatmeubilair binnenstad Zaltbommel Wat wilden we bereiken? We streven naar een eenduidige en representatieve uitstraling van het straatmeubilair in de historische kern van Zaltbommel. Wat hebben we daarvoor gedaan? In het 1e kwartaal van 2021 worden de laatste palen geplaatst en daarmee wordt het project afgerond Status tijd:

Status financiën:

Asbestverwijderingen Wat wilden we bereiken? Wij willen asbestvrije gebouwen. Daartoe geconstateerd asbest in de kozijnen van het dorpshuis en het dak van de berging op de begraafplkaats te Aalst saneren Wat hebben we daarvoor gedaan? Het asbest in de kozijnen van het dorpshuis en van het dak van de berging op de begraafplaats aan de Kerkstraat te Aalst is gesaneerd en vervangen door asbestvrije materialen. Hierdoor zijn deze gebouwen voor zover bekend asbestvrij geworden. Status tijd:

46

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

Wat heeft het gekost? SPORT, CULTUUR EN RECREATIE

Lasten 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuur 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en recreatie

Rekening 2019

Begroting Begroting 2020 Rekening 2020 2020 primitief na wijziging

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

1.214 357 431 375 308 435 2.188

1.170 344 246 399 561 440 2.301

1.261 257 596 370 776 449 2.540

1.253 413 482 378 325 448 2.344

8V 156 N 114 V 8N 450 V 2V 196 V

Totaal lasten Baten 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuur 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en recreatie

5.306

5.461

6.249

5.644

606 V

162 33 33 29 16 178

165 10 34 18 16 111

165 20 1 18 16 132

167 47 -95 33 16 141

1V 27 V 96 N 16 V 0V 9V

Totaal baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

451 4.855 N 379 576

354 5.107 N 2.381 2.433

352 5.897 N 2.381 2.428

310 5.334 N 720 300

43 N 563 V 1.661 V 2.128 N

Saldo reservemutaties Resultaat programma

197 V 4.658 N

52 V 5.055 N

47 V 5.850 N

420 N 5.754 N

467 N 96 V

Toelichting op afwijkingen begroting 2020 versus rekening 2020 Hiervoor wordt verwezen naar paragraaf 5.2: Toelichting op baten en lasten

Relevante beleidsstukken • 'Groen dicht bij de burger' Groenbeleid Ruimtelijk Beheer 2016-2026 • Groenbeheerplan 2019-2028 • Kadernota Subsidiebeleid 2018-2021 • Kadernota Accommodatiebeleid Visie Vrijetijdseconomie 2015-2020 • Kunst- en cultuurbeleid 2018-2021 • Landschapsplan Bommelerwaard 2003 • Sportakkoord Maasdriel en Zaltbommel Betrokken (verbonden) partijen • Regio Rivierenland • Stichting Beheer Openbare Voorziening Zaltbommel • Convenant Bibliotheekwerk Rivierenland 2019-2022 • Pand 9 • VVE ‘t Raethuys • Regionaal Archief Rivierenland Beleidsindicatoren Indicator

Eenheid

Niet sporten

%

Realisatie 2019 nnb

Begroting 2020 55,20

De laatst bekende cijfers van deze verplichte indicator zijn van 2016 (55,2%).

47

Realisatie Bron 2020 nnb RIVM

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

3.7. Programma Sociaal Domein Onder dit programma vallen de producten Samenkracht & burgerparticipatie, Wijkteams, Inkomensregelingen, Begeleide participatie, Maatwerkvoorzieningen, Maatwerkdienstverlening en Geëscaleerde zorg.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Dorpshuis Zuilichem Wat wilden we bereiken? we willen dat Dorpshuis Zuilichem (weer) een ontmoetingsplek is voor het dorp. Een plek waar inwoners graag komen en verenigingen terecht kunnen. Wat hebben we daarvoor gedaan? Het bestuur van dorpshuis Zuilichem gaf aan wat nodig is om tot meer activiteiten en een betere exploitatie van het dorpshuis te komen. Hiervoor zijn een grotere keuken, een extra interne verhuurbare ruimte en betere isolatie nodig. De gemeenteraad heeft deze wensen inclusief kostenraming goedgekeurd via de Perspectiefnota 2021. De bouwtechnische voorbereiding van de verbouwplannen is gestart in 2020. Dat leidt tot uitvoering in 2021. Status tijd:

Status financiën:

Visie wonen en zorg Wat wilden we bereiken? We willen een Bommelerwaards uitvoeringsagenda wonen en zorg met concrete afspraken. De uitkomsten van deze agenda nemen we op in de woonvisie en het beleid sociaal domein 2021 e.v. Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2020 is de uitvoeringsagenda wonen en zorg in het college vastgesteld. Hierin zijn een aantal projecten benoemd, waarmee we in het eerste kwartaal van 2020 aan de slag zijn gegaan. Vanwege Covid-19 is een deel van de agenda on hold gezet. Hierdoor zijn niet alle projecten uitgevoerd. Op basis van de evaluatie van de agenda schuiven een aantal projecten door naar 2021. Status tijd:

Status financiën:

Beschermd wonen Wat wilden we bereiken? Wij willen inwoners ondersteunen om zelfredzaam te zijn en te kunnen deelnemen aan de maatschappij. Een onderdeel hiervan is dat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig thuis kunnen wonen. Wat hebben we daarvoor gedaan? In het eerste kwartaal van 2020 zijn we (De Meierij en Bommelerwaard) gestart met het vormgeven van de nieuwe contracten met aanbieders voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Daarnaast zijn er stappen gezet om de doorcentralisatie van beschermd wonen vorm te geven. Dit wordt vastgelegd in een regioplan. Vanwege Covid-19 zijn de trajecten voor contracten uitgesteld naar 1 januari 2022. Status tijd:

Status financiën:

Maatschappelijke opvang Wat wilden we bereiken? Wij willen mogelijkheden creëren voor inwoners die uitstromen uit de maatschappelijke opvang om de doorstroom vanuit de MO op gang te brengen.

48

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2020 is een kleinschalige opvang in Zaltbommel gerealiseerd. Op deze locatie kunnen vier mensen terecht. Daarnaast zijn er afspraken met de woningcorporaties gemaakt over beschikbare woningen voor uitstroom. Status tijd:

Status financiën:

Vernieuwende woonvormen Wat wilden we bereiken? Wij streven ernaar inwoners zo lang mogelijk zelfstandig thuis te laten wonen. En daar waar het niet meer kan willen we (geclusterde) voorzieningen creëren waarin inwoners zo zelfstandig mogelijk kunnen wonen. Wat hebben we daarvoor gedaan? Samen met het Buurtteam is in kaart gebracht welke bijzondere doelgroepen kampen met huisvestingsproblemen en om hoeveel personen het ongeveer gaat. Voor deze bijzondere doelgroepen zoeken we aansluiting bij woningbouw ontwikkelingen in de Bommelerwaard. Daarnaast is een uitvraag gedaan bij de ouderenbonden in de Bommelerwaard over aansprekende woonzorginitiatieven. Aan de hand van de uitkomsten schetsen we een beeld van de woonwensen van onze ouderen. Samen met hen gaan we hierover in gesprek waarbij we woningcorporaties aanhaken. Status tijd:

Status financiën:

Werkzaak Rivierenland Wat wilden we bereiken? We willen zo veel mogelijk inwoners aan het werk krijgen. Dat geldt ook voor mensen met een verminderde arbeidsproductiviteit. Wat hebben we daarvoor gedaan? Het meerjarenbeleidsplan is in het eerste kwartaal vastgesteld. De kaders van het meerjarenbeleidsplan gaven focus en houvast. Ingezette ontwikkelingen zijn uitgevoerd, zoals de pilot Technologie voor inclusie en Puur Betuws. Werkzaak sloeg ook in 2020 de brug tussen werkzoekenden met een afstand tot de arbeidsmarkt en werkgevers. Ondanks de crisis is Werkzaak binnen de bijstandsramingen gebleven. In maart 2020 brak de Covid-19 crisis uit. Werkzaak heeft met succes uitvoering gegeven aan de Tozo regeling. Hierdoor zijn een aantal (beleids)projecten uitgesteld. Aan de andere kant heeft Werkzaak geïnvesteerd in actuele knelpunten, zoals de instroom van jongeren. Status tijd:

Status financiën:

Inburgering Wat wilden we bereiken? We willen inburgeringsplichtigen zo goed mogelijk ontzorgen. Bijvoorbeeld als het gaat om het automatisch inhouden van de huur op de bijstand of het aanvragen van toeslagen. Wat hebben we daarvoor gedaan? De mogelijkheden voor het ontzorgen zijn onderzocht. De uitkering voor inburgeringsplichtigen wordt verstrekt door Werkzaak. Werkzaak zal daarom ook de ontzorging van inburgeringsplichtigen gaan uitvoeren. Status tijd:

Status financiën:

Inkomensregelingen Wat wilden we bereiken? Wij willen schulden bij onze inwoners voorkomen en inwoners ondersteunen als dit nodig is.

49

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

Wat hebben we daarvoor gedaan? De gemeente Maasdriel voert ook voor onze inwoners het minimabeleid uit. In 2020 heeft de gemeente Maasdriel inwoners van de gemeente Zaltbommel ondersteund bij het aanvragen van inkomensregelingen. Het minimabeleid is geëvalueerd en herijkt voor de komende periode. Status tijd:

Status financiën:

Wmo Wat wilden we bereiken? Wij willen een organisatie die toegankelijk is voor hulpvragen, een laagdrempelige aanpak dichtbij de mensen en kijken naar ‘de vraag achter de vraag’. We willen de goede afstemming met de ketenpartners borgen. Wat hebben we daarvoor gedaan? Buurtteam is uitgebreid in verband met extra taken op het gebied van zorg en veiligheid. De uitbreiding van het Buurtteam heeft geen financiële doorvertaling gehad in de begroting. Ook zien we een stijging in kosten huishoudelijke ondersteuning. De tekorten op de Wmo worden verrekend vanuit de reserves Sociaal Domein. Status tijd:

Status financiën:

Welzijn Wat wilden we bereiken? We willen inwoners uitnodigen om zich in te zetten voor de samenleving en elkaar. Welzijnswerk is een belangrijk instrument hiervoor. Met welzijnswerk beogen we verder dat inwoners een zinvolle daginvulling en betekenisvolle sociale contacten hebben. Daarnaast richt het welzijnswerk zich op inwoners die beperkt zelfredzaam zijn. Oftewel als vangnet voor inwoners in kwetsbare situaties. Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2020 hebben we samen met onder andere welzijnspartners de Startnotitie Bommelerwaard opgesteld. We zijn gestart met de Welzijnsagenda Bommelerwaard 2021-2014. Hiermee willen we het welzijnswerk versterken en slimme organiseren. Als input voor de welzijnsagenda voerden we een onderzoek uit onder inwoners en maatschappelijke partners naar hun behoeften. Daarnaast zijn er bijeenkomsten met verschillende professionals georganiseerd Status tijd:

Status financiën:

Jeugdhulp 2e lijnszorg Wat wilden we bereiken? We willen de jeugdhulp zo veel en zo dichtbij als mogelijk organiseren, en waar nodig opschalen naar 2e lijnszorg. We willen goede, passende jeugdhulp voor alle jeugdigen die dat nodig hebben. Wat hebben we daarvoor gedaan? De Covid-19 crisis heeft gezorgd voor extra druk op de jeugdhulp. Buurtzorg Jong en de zorgaanbieders hebben de hulp voortgezet onder de veranderende omstandigheden. Hierbij hebben we samen met alle betrokken partners ingespeeld op verandering van hulpvragen en het aanbod zo nodig aangepast. Status tijd:

Status financiën:

Pleegzorg Wat wilden we bereiken? Wij willen meer pleeggezinnen beschikbaar hebben voor matching en een passende ondersteuning van huidige pleegouders.

50

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL

Wat hebben we daarvoor gedaan? Voor 2020 wilden we een wervingsbijeenkomst voor potentiele voor pleegouders te organiseren. Door de coronabeperkingen zijn deze niet doorgegaan en doorgezet naar 2021. Daarnaast wilden we een leuke middag organiseren waarbij pleeggezinnen elkaar kunnen ontmoeten; ook dit was helaas vanwege coronamaatregelen niet mogelijk. Alle pleeggezinnen in de gemeente hebben daarentegen wel een voucher ontvangen voor een dagje uit met het het hele gezin in de Bommelerwaard. Status tijd:

Status financiën:

Veilig Thuis Wat wilden we bereiken? Wij willen tijdige en passende opvolging van meldingen bij Veilig Thuis. Hierbij moet nauw geschakeld worden met alle andere betrokken organisaties in de zorg- en veiligheidsketen, met name ook de lokale partners. Wat hebben we daarvoor gedaan? Via de gemeenschappelijke regeling GGD Gelderland Zuid hebben we de voortgang bij Veilig Thuis gemonitord. Regelmatig is de relatie met Veilig Thuis geëvalueerd. Met name de schaalgrootte, afstand, werkwijze en kwaliteit van deze organisatie zijn belangrijke punten van aandacht. Ook in 2020 hebben we geïnvesteerd in de relatie tussen Veilig Thuis, het Buurtteam en Buurtzorg Jong. Onder andere door trainingen en casusbespreking. Veilig Thuis is ook onderdeel van de aanpak Huiselijk Geweld en Kinder Mishandeling (HGKM). Deze aanpak is in 2020 gereviewd.Aan de hand van de review zijn aanvullende afspraken gemaakt in de regio om nog beter zicht te houden op de ontwikkelingen binnen Veilig Thuis en de aansluiting op het lokale veld en de rest van de keten. Status tijd:

Status financiën:

Wet verplichte GGZ (WvGGZ) Wat wilden we bereiken? We willen een helder, duidelijk werkproces voor inwoners die meldingen doen onder de Wvggz. We willen inwoners die een maatregel opgelegd krijgen via de Wet verplichte ggz op een adequate en doeltreffende manier helpen. Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2020 is de WvGGZ van kracht gegaan. In de wet zitten een aantal nieuwe gemeentelijke taken (aannemen melding - triage - verkennend onderzoek - indienen verzoekschrift - horen). In opdracht van de gemeente (en deels via mandaat) hebben het CvTB en Farent hun taken in 2020 naar tevredenheid uitgevoerd. De WvGGZ (verplichte zorg voor mensen met een psychiatrische stoornis) is tevens in verbinding gebracht met de bredere scoop van 'personen met verward/onbegrepen/zorgwekkend gedrag. In Zaltbommel is de WvGGZ tevens ondergebracht in de in 2020 vastgestelde 'bommelerwaardse werkwijze voor personen met verward gedrag'. Regionaal is de werking van de WvGGZ in 2020 geevalueerd. De conclusie is dat men over het algemeen tevreden is en dat de komst van de WvGGZ een katalisator is geweest voor gemeenten, GGZ en andere ketenpartners voor verbeterde samenwerking tussen organisaties en aandacht voor de doelgroep van de WvGGZ en de bredere doelgroep van personen met verward gedrag.

Het was van tevoren was bekend dat de middelen die de gemeente krijgt vanuit het Rijk voor de uitvoering van de WvGGZ niet afdoende zijn om de kosten mee te dekken. In de besluitvorming is destijds ook opgenomen dat de meerkosten worden verekend met de budgetten van het sociaal domein. Status tijd:

51

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2020 ZALTBOMMEL