Vorige versie Jaarstukken 2020 opgemaakt

Om deze doelstelling te bereiken leveren we de volgende prestaties Prestatie 5.1.1 Het versterken van de inrichting van de openbare ruimte en het landschap Bij de grote stedelijke ontwikkelingen in Zaanstad hoort een toekomstbestendig ingerichte openbare ruimte. Groen en water in en om de stad zijn belangrijke vestigingsfactoren en bieden volop ruimte voor recreatief gebruik dat goed is voor de gezondheid van de Zaankanters. Vergroening van de leefomgeving is een uitgangspunt. De nieuwe en de bestaande woongebieden moeten bewoners uitnodigen tot recreëren en bewegen. Er zijn goede verbindingen naar het buitengebied voor voetgangers en fietsers. De recreatieve mogelijkheden van de (vaar)wateren worden benut.

Ook bij prestatie 5.3.6 worden activiteiten uit het Uitvoeringsagenda Groen- en Waterplan verantwoord. Onderzoek bodemdaling landelijk gebied Zie activiteit ‘Realiseren uitvoeringsagenda Groen- & Waterplan’.

Prestatie 5.1.2 Bevorderen klimaatadaptatie De openbare ruimte wordt zo ingericht dat de effecten van klimaatverandering voldoende kunnen worden opgevangen (zie ook programma 2). De opwarming van de aarde heeft een aantal negatieve effecten op het klimaat. Bij klimaatadaptatie wordt geanticipeed op: hittestress, extreme wateroverlast, droogte en risico op hoog water/ stormen. Samen met andere partners worden maatregelen in beeld gebracht die in de periode 2021-2050 tot uitvoering worden gebracht.

Activiteiten en realisatie Inspelen op gebiedsontwikkeling Bij elk bouwplan wordt er vanuit stedenbouwkundige en landschappelijke invalshoek geadviseerd. In het landelijk gebied is onder meer geadviseerd op uitbreiding van agrarische erven, vergunningsaanvragen voor agrarische bedrijven die stoppen en het transformeren naar woonfuncties en bouwplannen in de dorpslinten. De ambities uit het Groen- en Waterplan zijn ingebracht bij diverse ontwikkel- en bouwinitiatieven, waarvoor het stappenschema uit het Groen- en Waterplan wordt gehanteerd.

Activiteiten en realisatie Integrale aanpak klimaatadaptatie In 2020 is binnen het samenwerkingsverband ZaanstreekWaterland een regionaal uitvoeringsplan klimaatadaptatie opgesteld, waarbij met name is gekeken naar de kansen voor regionale samenwerking. 73

2021/9502

Prestatie 5.2.1 Het verbeteren van de bereikbaarheid, parkeren en verkeersveiligheid Door de sterke groei van de stad komt de bereikbaarheid onder druk te staan (zie ook programma 4). Zaanstad streeft naar een aantrekkelijk vestigingsklimaat. Een goed bereikbare stad met een goede bereikbaarheid over land en over water. Een stad die goed is verbonden met de regio en die een verkeersveilig en goed werkend verkeersnetwerk heeft voor alle modaliteiten zoals openbaar vervoer, auto en fiets. De duurzaamheidstransitie en stedelijke verdichting hebben grote gevolgen voor mobiliteit en parkeren.

Met de Voorjaarsnota 2020 zijn financiële middelen beschikbaar gesteld om de coördinatie en kennis op klimaatadaptatie te versterken en wordt voor de periode 2021-2026 een Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie opgesteld. Dit plan wordt begin 2021 voor besluitvorming aangeboden. Het Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie richt zich op de aanpassing van de bestaande stad, het stellen van kaders aan gebiedsontwikkelingen, het betrekken van bewoners en bedrijven door middel van subsidieverlening en de inzet op de koppelkansen met de andere gemeentelijke opgaven. Het Uitvoeringsplan geeft inzicht in de ambitie, visie en acties voor de komende jaren.

Activiteiten en realisatie Actualiseren van het Zaans Verkeer- en Vervoerplan Er wordt gewerkt aan een nieuw Zaans Mobiliteitsplan (ZMP). In meerdere sessies is dit beleid afgestemd met de raad, bewoners en belangenorganisaties. Als tussenproduct is de Koersnota opgeleverd en besproken met de raad. Verder is er een enquête uitgevoerd bij de bewoners, een stakeholderanalyse, waarvan de opbrengst is meegenomen in de uitwerking van het ZMP.

Aanpak hittestress Zie activiteit ‘Integrale aanpak klimaatadaptie’. Aanpak extreme wateroverlast Zie activiteit ‘Integrale aanpak klimaatadaptie’. Aanpak droogte Zie activiteit ‘Integrale aanpak klimaatadaptie’.

Verbeteren aansluiting met de regio Er zijn enkele belangrijke mijlpalen te benoemen per project. • AVANT: Er is gewerkt aan de voorbereiding van het project om te komen tot start van de realisatie in 2021. • A7/A8: Er is onderzocht hoe Sportpak Hoornseveld aangesloten moet worden op de toekomstige stadsweg (pootje A7). • Guisweg: Er is een voorkeursalternatief vastgesteld. Vervolgens is gestart met de volgende fase. • A8/A9: Er is gewerkt aan het voorbereiden van korte termijnmaatregelen en leefbaarheidsmaatregelen. O.a. het aanleggen van 50 km/uur plateaus bij de verkeerslichten van de N203

Aanpak externe veiligheid Zie activiteit ‘Integrale aanpak klimaatadaptie’.

Doelstelling 5.2 Zaanstad is goed verbonden met de regio en heeft een goede verkeersdoorstroming Zaanstad is een stad die goed bereikbaar is vanuit de regio en ook de bereikbaarheid binnen de stad is goed. Er is een goed openbaar vervoersnet dat het hoofdwegennet ontlast. Inwoners kunnen zich met openbaar vervoer, per auto, per fiets of te voet op een veilige wijze verplaatsen door de stad. Ook mensen met een beperking krijgen ondersteuning om op pad te kunnen gaan. Daarmee levert de buitenruimte een belangrijke bijdrage om te komen tot een inclusieve maatschappij, waarin iedereen goed kan meedoen (zie ook programma 3).

Verbeteren openbaar vervoer In 2020 is een probleemanalyse uitgevoerd i.r.t. openbaar vervoer Zaandam – Amsterdam Noord. Begin 2021 komen hiervan resultaten naar buiten. Daarnaast is er gewerkt aan de studie/analyse voor de ZaanIJ-corridor. Concessie openbaar vervoer Als gevolg van de corona-pandemie is de aanbesteding van de concessie uitgesteld. Het is de bedoeling dat de nieuwe concessie in 2023 in zal gaan. Daarbij wordt ingezet op 100% zero emissie (dat was 80%).

Er is een toename van het aantal mensen dat zich met de fiets verplaatst en men is in staat om ook grotere afstanden af te leggen. De elektrische fiets heeft grote impact op hoe we ons vervoeren. De komende jaren wordt ingezet op het verbeteren en het uitbreiden van het fietsnetwerk. Daarbij wordt ook gekeken naar goede voorzieningen die bij dit gebruik horen zoals de mogelijkheden om veilig de fiets te kunnen stallen en het realiseren van oplaadvoorzieningen.

Verbeteren verkeersveiligheid Het onderzoek naar de verkeersveiligheid van het Zaanse hoofdwegennet (Network Safety Index) is in een afrondende fase. De uitkomsten van dit onderzoek worden gebruik voor de actualisatie van het werkplan verkeersveiligheid. Hierin staan nieuwe acties en investeringen benoemd om de verkeersveiligheid te verbeteren en om in aanmerking te komen voor regionale subsidies voor het

Om deze doelstelling te bereiken leveren we de volgende prestaties 74

2021/9502

Activiteiten en realisatie Het onderhouden van de openbare ruimte en begraafplaatsen De openbare ruimte is grotendeels op een kwaliteitsniveau C onderhouden (CROW-publicatie 323). In het centrumgebied geldt nu het kwaliteitsniveau B. Afgesproken was om ondernemers te vragen een bijdrage te leveren om alsnog een kwaliteitsniveau A in het centrum te realiseren. Vanwege de corona-pandemie is ervoor gekozen om dit niet te doen.

verbeteren van de verkeersveiligheid. In 2020 zijn onder meer zebrapaden aangepakt, drempels aangelegd, rotondes veiliger gemaakt, oversteken verbeterd en mee gedaan het onderzoek ‘het nieuwe 30’. Afspraken stadslogistiek De gemeente heeft in samenwerking met het bedrijfsleven verkend wat zinvolle maatregelen zijn i.r.t. de stadlogistiek. Dit heeft onder meer geleid tot een ambitie om zero emissie zones in te stellen in Zaandam en Wormerveer. Dit wordt opgenomen in het ZMP.

De nota ‘Begraafplaatsen in beeld’ is door het college vastgesteld. Deze nota geeft inzicht in de ontwikkelingen ten aanzien van het begraven in Zaanstad.

Verbeteren van de verkeersafwikkeling in wijken. Zaanstad heeft aandacht voor de verkeersafwikkeling in de wijken in de stad zoals in Assendelft en Krommenie om de leefbaarheid in stand te houden en te verbeteren. Daarbij zijn plannen ontwikkeld ten aanzien van rondweg in Assendeft en het realiseren van extra fietsverbinding.

De onderhoudsachterstanden nemen niet toe en we verbeteren de veiligheid van de bruggen De beschikbare budgetten voor vervangingsinvesteringen openbare ruimte zijn in 2020 voor 99% besteed. Ook de budgetten die in 2019 niet tot besteding zijn gebracht, zijn in 2020 uitgevoerd. Binnen het investeringsplan is de nadruk gelegd op de vervanging van groenvoorzieningen en civiele kunstwerken. Dit was noodzakelijk vanwege de herplant van bomen, de noodzaak om extra grasvelden op te knappen en de veiligheid en het onderhoud van civiele kunstwerken.

Doelstelling 5.3 Een goed onderhouden en duurzame openbare ruimte De openbare ruimte wordt goed onderhouden. Goed onderhoud draagt bij aan de aantrekkelijkheid van de stad en nodigt uit om in de openbare ruimte te bewegen, te werken, te verblijven en te recreëren.

Het project Verbeteren Veiligheid Brugbediening is verder uitgevoerd. Enkele voorbeelden zijn; gele attentievlakken, extra camera’s, signalering, balustrades, leuningen, etc. De deelprojecten ‘totaalbeeld brug’ (aanbrengen van valcamera’s) en ‘gele vlakken op de door Zaanstad bediende beweegbare bruggen’, zijn in dit jaar afgerond. Ook de integrale veiligheidsmaatregelen op de Pr. Bernhardbrug zijn grotendeels uitgevoerd. Verder zijn er attentieknoppen als proef op de Pr. Bernhardbrug aangebracht. Tegelijk wordt gewerkt met automatische beelddetectie. Verder is het deelproject Optimalisatie Camerabeelden opgestart en is de Spoorbrug Zaandam inmiddels voorzien van gekwalificeerde camerabeelden.

De openbare ruimte houdt rekening met de natuur en het milieu en draagt zo bij aan een duurzame samenleving. Dit beperkt zich niet alleen tot goede voorzieningen. Het is ook belangrijk dat inwoners zich verantwoordelijk voelen voor een prettige duurzame openbare ruimte en zich bewust zijn van de effecten van hun handelen op natuur en milieu. Naast openbare ruimte heeft de gemeente ook een vastgoed portefeuille. De gemeente streeft naar een duurzame wijze van beheer van het maatschappelijk vastgoed, zodat we voldoen aan de eisen van deze tijd.

Tijdig afhandelen van meldingen Over het beheer en onderhoud van de openbare ruimte werden 25.545 meldingen in behandeling genomen, waarvan 93% op tijd werd afgehandeld en is daarmee gelijk nagenoeg gebleven met het voorgaande jaar. Er is een stijging van het aantal meldingen met 3.485 ten opzichte van 2019. De toename van het aantal meldingen kan worden verklaard omdat als gevolg van de corona-pandemie, mensen sinds maart meer thuis zijn.

Om deze doelstelling te bereiken leveren we de volgende prestaties Prestatie 5.3.1 Beheer en onderhoud openbare ruimte en recreatiegebieden De gemeente zorgt voor een schone en veilige verblijfsruimte, nette begraafplaatsen en goede recreatieve voorzieningen. Bewoners en bedrijven worden zoveel mogelijk betrokken bij het onderhoud van de openbare ruimte. Dat versterkt het gezamenlijke gevoel van verantwoordelijkheid voor de omgeving en de sociale cohesie in buurten.

Toegankelijkheid Er is een openbaar toilet geplaatst op het Hempontterrein. Ook is er conform de motie van de raad, een inventarisatie gedaan naar de beschikbaarheid van openbare toiletten in heel Zaanstad. De uitkomsten hiervan worden betrokken bij de Voorjaarsnota 2021. Via de app HogeNood is informatie te vinden van de toiletgelegenheden in de stad.

75

2021/9502

De werkgroep Toegankelijkheid is opgegaan in de Meedenkgroep Toegankelijkheid, een groep van 79 mensen die ervaringsdeskundig of partner/ouder/mantelzorger zijn van iemand met een beperking.

en te inspecteren. Goede inspectiegegevens zijn nodig om tot goede investeringsbeslissingen te komen. Daarvoor is een nieuw bestek opgesteld voor het reinigen en inspecteren van de riolering en voor het reinigen van de kolken. Hierbij wordt samengewerkt in regionaal verband binnen Zaanstreek-Waterland.

Bomenbeleid Het gemeentelijk bomenbeleidsplan is voorbereid. Met het nieuwe bomenbeleid wordt in het eerste kwartaal van 2021 ter vaststelling voorgelegd.

Vervangingen van de riolering Voor een goed functionerend rioolstelsel is het nodig dat de gemeente op tijd oude riolering vervangt. Er zijn onderhoudsachterstanden maar Zaanstad loopt de komende jaren de onderhoudsachterstanden in. Bij het inplannen van rioolvervanging is een goede afstemming met andere projecten in de openbare ruimte noodzakelijk. Om dit te bereiken is het investeringsplan geactualiseerd.

Arbeidsparticipatie Ook in de openbare ruimte worden mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt begeleid om weer te integreren in het reguliere werkproces. In totaal zijn 46 mensen begeleid. Hiervan zijn 22 mensen daadwerkelijk uitgestroomd, waarvan 8 mensen naar regulier werk. Als gevolg van de maatregelen vanwege de corona-pandemie zijn deze aantallen lager dan voorgaande jaren, omdat er minder begeleiding mogelijk was.

De beschikbare budgetten voor de vervanging van riolering worden niet volledig besteed. Circa 85% van deze budgetten zijn tot besteding gebracht. Dit heeft te maken met de beperkte capaciteit van nutsbedrijven om tijdig ook hun kabelnet aan te passen. In totaal is 15 km aan riolering vervangen.

Beheer en onderhoud van recreatiegebieden Met alle stakeholders voor de recreatieschappen is onderzoek gedaan naar de governance van de recreatieschappen en de verdeelsleutel voor participatiebijdragen van de deelnemende gemeenten. Doel is om te komen tot een effectievere aansturing van de recreatieschappen.

Samenwerking in de waterketen In regio Zaanstreek-Waterland wordt samengewerkt op het gebied van rioolbeheer. Daarbij zijn de volgende werkzaamheden afgerond: • De Zaanse dataset riolering is beschikbaar gesteld via Publieke Dienstverlening Op Kaart (PDOK); een platform dat gehost wordt door het Kadaster. Door het delen van deze dataset wordt (samen)werken rond, meten aan, modelleren en sturen van (afval) waterstromen steeds eenvoudiger. • De regionale Omgevingswarmtekaart is opgesteld. De Omgevingswarmtekaart geeft inzicht in de warmtepotentie van verschillende bronnen, waaronder de warmte uit het riool. • Het ‘beoordelingskader indirecte lozingen’ is in samenwerking met het hoogheemraadschap de Omgevingsdienst NZKG tot stand gekomen. Dit juridische kader biedt een eenduidige context voor de vergunningverlening rondom de indirecte lozingen van datacentra, bodemenergiesystemen en gaswassers.

Voor het RAUM is gewerkt aan een visie op het beheer van het gebied. Doel van deze visie is om te komen tot een goede balans ten aanzien van de natuurontwikkeling in de recreatiegebieden versus de recreatieve functies die deze gebieden hebben. Een dergelijke visie heeft kaders voor de verdienmogelijkheden van het recreatieschap.

Prestatie 5.3.2 Functionerende regen- en afwater­systemen De gemeente streeft naar een doelmatige en milieuverantwoorde inzameling en afvoer van regen- en afvalwater. Daarbij wordt samengewerkt met partners in de waterketen zoals het drinkwaterbedrijf en het hoogheemraadschap. Activiteiten en realisatie Onderhoud van de riolering Het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2020-2024 is afgerond en vastgesteld door de raad. Met dit plan is gekozen om te sparen voor vervangingsinvesteringen om de schuldenlast van de gemeente te beperken. Op deze manier worden nieuwe structurele kapitaallasten beperkt. Ook zijn richtlijnen vastgesteld ten behoeve van een klimaatadaptieve inrichting van de openbare ruimte.

De regionale samenwerking wordt de komende jaren gecontinueerd. Eind 2020 zijn de vernieuwde bestuurlijke samenwerkingsovereenkomsten waterketen 2021-2030 voor de regio Noorderkwartier en de deelregio ZaanstreekWaterland ondertekend.

Prestatie 5.3.3 Beheren en onderhouden van gemeentelijke grond- en vastgoedportefeuille Zaanstad streeft naar een duurzame en compacte gronden vastgoedportefeuille, die zowel de kerntaken van de gemeente faciliteert als ook de gebiedsontwikkeling uit MAAK.Zaanstad.

De Rioolaansluitingsverordening uit 1998 is geactualiseerd en de artikelen zijn geïntegreerd in de Verordening Fysieke Leefomgeving van Zaanstad. Voor een doelmatig rioolbeheer is het nodig om het riool regelmatig te reinigen 76

2021/9502

Activiteiten en realisatie Beheer en onderhoud van de vastgoedportefeuille Bij de actualisatie van meerjaren-onderhoudsplannen voor het gemeentelijk vastgoed is verduurzaming van vastgoedobjecten meegenomen.

schatting dat er gemiddeld 23-30% meer huishoudelijk afval is. Doordat de inwoners van Zaanstad het afval beter zijn gaan scheiden, is de hoeveelheid huishoudelijk restafval t.o.v. 2019 alsnog met 4% afgenomen. De hoeveelheid huishoudelijk restafval wordt in 2020 geschat op 234 kg per inwoner. Hiervan is 206 kg fijn huishoudelijk en 28 kg grof huishoudelijk.

Het verduurzamen van gemeentelijk vastgoed Op meer dan de helft van het permanent beheerde vastgoedobjecten zijn verduurzamende maatregelen genomen, zoals LED verlichting en efficiëntere klimaat beheersing met warmtepompboilers, CO2 gestuurde ventilatie, klimaatbeheersing en verlichting gestuurd op aanwezigheid. Daarnaast word er bij regulier gevel- en dakonderhoud de verduurzaming ingezet doormiddel van na-isolatie om het energieverbruik van de locatie te reduceren.

Aansluitend op de uitrol van het grondstoffenplan in de laatste wijken in Zaanstad, heeft er in november en december een gemeente brede communicatiecampagne plaatsgevonden. Met de campagne ‘Goed bezig Zaankanters!’ werden bewoners erkent voor hun goede gedrag en gemotiveerd om nog beter afval te scheiden. Inzameling van huishoudelijk afval Dit jaar is de nieuwe dienstverleningsovereenkomst voor zeven jaar met HVC getekend. HVC blijft het fijn huishoudelijk restafval inzamelen. Per september heeft de gemeente de inzameling van grof huishoudelijk afval overgenomen.

In 2020 heeft er een Europese aanbesteding plaatsgevonden voor een gekwalificeerde partij die daar waar mogelijk de daken van het gemeentelijk vastgoed in de komende jaren allemaal voorziet van zonnepanelen om het elektra verbruik van de locaties duurzaam op te wekken. De eerste locatie wordt het eerste kwartaal van 2021 opgeleverd waarna het doel is om eind 2021 een kwart van de permanent beheerde locaties te voorzien van zonnepanelen.

Voorkomen van afval op straat Op 1 september is ‘Afval in één hand’ van start gegaan. Hierdoor worden bepaalde afvaltaken vanuit de gemeente aangestuurd. Dit moet leiden tot minder afval op straat, het voorkomen en sneller verwijderen van dumpingen en het vergroten van de klanttevredenheid.

Prestatie 5.3.4 Duurzame inzameling van huishoudelijk afval Zaanstad streeft naar halvering van de hoeveelheid restafval. Dit streven komt voort uit de Zaanse ambitie om een klimaatneutrale stad te worden en uit landelijke doelstellingen met betrekking tot het hergebruik van grondstoffen en reductie van restafval bij huishoudens (zie ook programma 2). Daarvoor is een grote omslag nodig. Zorgvuldig omgaan met grondstoffen is hierbij essentieel. Het beheersen van de gemeentelijke lasten en lasten van de inwoners is een belangrijk bijkomend effect. Het doel is om zo veel mogelijk grondstoffen buiten de afvalzak (restafval) te houden en kringlopen van grondstoffen te sluiten.

In het kader van Pact Poelenburg is de aanpak op het verwijderen van zwerfafval en bijzettingen geïntensiveerd in de wijken Poelenburg en Peldersveld. Invoeren Ja-Ja-sticker De invoer van de Ja-Ja sticker zal in 2021 worden ingevoerd zodra de nieuwe afvalstoffenverordening en bijbehorend uitvoeringsbesluit van kracht zijn.

Prestatie 5.3.5 De openbare ruimte gaat duurzaam om met het milieu Zaanstad gaat in de openbare ruimte duurzaam om met grondstoffen en materialen en dringt het energieverbruik in de openbare ruimte terug (zie ook programma 2). Daar waar energie wordt gebruikt, gebeurt dat met duurzaam opgewekte energiebronnen. Binnen de inkoopcategorie grond-, weg- en waterbouw (GWW) wordt in 2019 het duurzaam inkopen geïmplementeerd.

Activiteiten en realisatie Uitvoering Grondstoffenplan Eind 2020 zijn met uitzondering van de pilot Saendelft, ook de laatste wijken van Zaanstad overgegaan op de nieuwe manier van inzamelen. Grondstoffen worden door middel van rolcontainers aan huis ingezameld. Voor het weggooien van restafval maken bewoners gebruik van ondergrondse containers. Het grondstoffenplan voor de laagbouw is hiermee afgerond. Bewoners uit de hoogbouw kunnen gebruik maken van openbare grondstofcontainers op centrale plekken in de wijk.

Activiteiten en realisatie Het duurzaam omgaan met energie, grondstoffen en materialen In alle GWW-bestekken voor de vervanging van de openbare ruimte zijn de aspecten duurzaamheid en circulariteit opgenomen. Daarbij is de weg ingezet om deze aspecten in de toekomst structureel mee te nemen in de bestekken. Zo is onder meer;

De eerste resultaten van het grondstoffenplan zijn veelbelovend. Door de corona-pandemie is de algemene

77

2021/9502

•

• •

•

Prestatie 5.3.6 Het bevorderen van biodiversiteit en de zorg voor dieren De biodiversiteit in Zaanstad wordt bevorderd en Zaanstad zet zich in voor een goede opvang voor dieren.

bij meervoudig onderhandse aanbestedingen de CO2 –prestatieladder (min trede 3) standaard uitgevraagd als gunningscriterium; de afvoer van vrijkomende grond beperkt waardoor sprake is van een afname van CO2; binnen de Pilot Harpstraat ervaring opgedaan met het toepassen van de milieukostenindicator (MKI) als gunningscriterium; de pilot Joke Smitsingel waarbij aannemers een plan van aanpak moesten inleveren dat op de criteria klimaatbestendig ontwerp, milieukostenindicator en duurzame uitvoering zijn beoordeeld. Vergelijkbare pilots lopen voor de projecten Jan de Wittestraat en Pieter Ghijssenlaan.

Activiteiten en realisatie Meten van biodiversiteit Sinds 2018 bouwt Zaanstad aan een Meetnet Biodiversiteit. Omdat het meten van de biodiversiteit deels door vrijwilligers gebeurt, heeft het meetnet in 2020 voor een deel stilgelegen vanwege de corona-pandemie. Dit jaar is een de oevermonitoring uitgevoerd in samenwerking met het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier. Dierenwelzijn De Zaanse Stichting Dierenzorg en Wildopvang Krommenie heeft de opvang van dieren in Zaanstad uitgevoerd. Ook is uitvoering gegeven aan de Uitvoeringsagenda.

Verduurzamen en optimaliseren gebruik van het gemeentelijk wagenpark Daar waar personenauto’s vervangen dienen te worden, zijn deze vervangen door auto’s die worden aangedreven door hernieuwbare bronnen. Voor wat betreft het vervangen van zwaar materieel wordt naar de ontwikkelingen in de markt gekeken. Op dit moment zijn er nog geen bruikbare alternatieven.

Maaibeleid Onderzocht is hoe de biodiversiteit kan worden versterkt door een ander maaibeleid te hanteren. Eendentrappen In samenwerking met Natuurlijke Zaken (Landschap Noord Holland) zijn twintig eendentrappen gemaakt. Deze worden in 2021 geplaatst.

Realisatie bedrijfsplan ZNMC Met het ZNMC is met het afgelopen jaar gewerkt aan het uitwerken van het ontwerp om tot complete nieuwbouw van het ZNMC te komen met duurzame bouwstoffen. Momenteel wordt de optie onderzocht om het gebouw van de Octant in zijn geheel te demonteren en voor het ZNMC, in het Darwinpark, opnieuw op te bouwen. Als dit lukt is de gemeente één van de eersten in Nederland die een nieuw gebouw grotendeels circulair realiseren. Daarnaast is, in samenspraak met het ZNMC, omwonenden en kinderen van de omliggende basisscholen, een ontwerp gemaakt voor de natuurspeeltuin in het Darwinpark. De realisatie van de natuurspeeltuin is inmiddels gestart. Het beheer en onderhoud van de natuurspeeltuin wordt in de toekomst door het ZNMC verzorgd. Verbeteren van de communicatie De corona-pandemie maakt het noodzakelijk om meer digitaal te communiceren met bewoners over gemeentelijke plannen. Daarvoor zijn op de website buitengewoon. zaanstad.nl, projectpagina’s opgenomen waar bewoners informatie terug kunnen vinden over de projecten. Ook is gestart met het publiceren van de kapvergunningen op deze website. Uitbreiding van elektrische laadpalen Er zijn dit jaar in totaal 90 nieuwe laadpalen in de openbare ruimte geplaatst. Per laadpaal zijn er twee laadpunten. Dit betekent dat er nu totaal circa 402 openbare laadpunten beschikbaar zijn.

78

2021/9502

Financiën Buitenruimte, vastgoed en bereikbaarheid (Bedragen x € 1.000) Begroting na wijziging

Realisatie

Verschil

Lasten

92.433

93.523

1.090

Baten Onttrekkingen reserves

-66.728 -350

-68.892 -350

-2.163 0

Saldo

25.354

24.281

-1.073

Toelichting op afwijkingen per programma De lasten zijn € 1,1 mln. hoger dan begroot. Dit wordt veroorzaakt bij de vastgoedportefeuille (€ 0,85 mln.). De resterende afwijking bij de lasten (€ 0,25 mln.) wordt veroorzaakt bij de openbare ruimte en regen- en afwatersystemen. Tegenover deze hogere lasten staan ook hogere baten.

Openbare ruimte en regen- en afwatersystemen De hogere baten (-€ 0,640) worden grotendeels verklaard door meer inkomsten (-€ 0,310) te innen aan begraafleges dan begroot. Deze hogere inkomsten zijn eenmalig. Van dit voordeel heeft -€ 0,26 mln. betrekking op niet begrote inkomsten uit 2019. Aanvullend zijn er door corona in 2020 -€ 0,05 mln. extra begraafleges gerealiseerd als gevolg van een toename van het aantal begravingen.

Vastgoedportefeuille De hogere lasten (€ 0,85 mln.) worden verklaard voor € 0,5 mln. aan onderhoudskosten. Daarnaast zijn er voor € 0,35 mln. hogere verkoopkosten en kapitaalslasten geweest.

Daarnaast zien we hogere inkomsten voor herstelwerkzaamheden na nutswerkzaamheden (-€ 0,90 mln.) en is er meer inzet van medewerkers geweest op projecten van derden. Hierdoor ontstaat meer dekking voor de ingezette capaciteit. Dit levert een voordeel op van -€ 0,24mln.

Openbare ruimte en regen- en afwatersystemen De hogere lasten bij het beheer en onderhoud van de openbare ruimte ( € 0,407 mln.) worden enerzijds verklaard door toegenomen ondergrondse storingen van de openbare verlichting en de stijging niet verhaalbare schades aan civiele kunstwerken, verkeerregelinstallaties en aansprakelijkheidsstellingen. Door voordelen op diverse onderdelen bij het rioolbeheer en -onderhoud (zoals o.a. een lagere kwijtschelding) kon een bedrag van -€ 0,156 mln. per saldo lager uit vallen bij de lasten van dit programmaonderdeel.

Verbonden partijen De volgende verbonden partijen hebben een relatie tot dit programma: • Vervoerregio Amsterdam • Recreatieschap Alkmaarder en Uitgeestermeer • Recreatieschap Twiske-Waterland • Huisvuil Centrale

De baten zijn -€ 2,2 mln. hoger dan begroot. Het voordeel wordt veroorzaakt door hogere baten bij de vastgoedportefeuille (-€ 1,470 mln.). Bij de openbare ruimte en regenen afwatersystemen zijn de baten -€ 0,640 mln. hoger uitgevallen.

Zie voor een verdere toelichting de Paragraaf Verbonden Partijen.

Vastgoedportefeuille Er is bruto voor € 1,47 mln. meer aan opbrengsten gerealiseerd. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door een hogere bate van verhuur/canons (- € 0,55 mln.), hogere subsidiebaten (- € 0,33 mln.), hogere baten als gevolg van de omzetting erfpachten (-€ 0,38 mln.), hogere verkoopopbrengsten (-€ 0,1 mln.) en hogere baten bij het in rekening brengen van onderhouds- en apparaatskosten (- € 0,11). Deze hogere inkomsten zijn toegevoegd aan het investeringsfonds (zie programma 7).

79

2021/9502

Kerncijfers Zaanpeiling en andere enquêtes 2017 83%

2018 86,5%

2019 87%

2020 91%

Bron Zaanpeiling

% Inwoners dat andere vervoermiddelen dan auto gebruikt voor woon-werkverkeer

41%

49,1%

47%

44%

Zaanpeiling

Waardering inwoners voor het onderhoud van de openbare ruimte (schaal 0-10)

6,2

6,2

6,2

6,1

Zaanpeiling

% Bewoners dat tevreden is over de afhandeling van meldingen openbare ruimte

52%

55%

52%

49%

Zaanpeiling

% Inwoners dat afval gescheiden aanbiedt

Kerncijfers 2017

2018

2019

2020

Bron

Hoeveelheid gescheiden afval als % van de totale hoeveelheid ingezameld afval

50%

44%

46%

54%

HVC

Gemeentelijke en waterschapswegen (km)

554

559

559

559

CBS

Provinciale wegen (km)

27

27

27

27

CBS

Rijkswegen (km)

15

15

15

15

CBS

Aantal vierkante meter vervangen verhardingen (x 1000)

261

236

202

210

Gemeentelijke registratie

Aantal meter geïnspecteerd riool

35.014

35.714

30.640

35.000

Gemeentelijke registratie

Aantal meter vervangen riolering

14.140

12.800

14.135

12.084

Gemeentelijke registratie

% Meldingen dat binnen de afhandelingstermijn wordt afgedaan

94%

93%

95%

93%

Gemeentelijke registratie

Aantal begrafenissen (excl. herbegraving)

237

225

209

232

Gemeentelijke registratie

Aantal mensen met afstand tot de arbeidsmarkt dat begeleiding ontvangt om te kunnen doorstromen naar regulier werk

121

114

116

46

Gemeentelijke registratie

Aantal mensen met afstand tot de arbeidsmarkt dat doorstroomt naar regulier werk

35

33

38

8

Gemeentelijke registratie

Aantal nieuwe maatschappelijk initiatieven op gebied van beheer en onderhoud openbare ruimte

89

204

95

137

Gemeentelijke registratie

2017

2018

2019

2020

Bron

241

271

254

234

HVC

BBV indicatoren Gewicht restafval per bewoner per jaar (kg)

80

2021/9502

Beleidsnota’s • Groen- en Waterplan https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/5483953/1/

• Provincie wil bodemdaling bestrijden https://www.nhnieuws.nl/nieuws/223658/bodemdaling-inveenweidegebieden-moet-stoppen

• Bomenbeleidsplan - 2009 http://decentrale.regelgeving.overheid.nl/cvdr/xhtmloutput/ historie/Zaanstad/20200/20200 _ 1.html

• Beeldkwaliteitsplan buitengebied - 2009 http://decentrale.regelgeving.overheid.nl/cvdr/XHTMLoutput/Actueel/Zaanstad/449762.html

• Provinciale Ruimtelijke Verordening (PRV) http://decentrale.regelgeving.overheid.nl/cvdr/xhtmloutput/ Actueel/Noord-Holland/323343.html

• Deltaprogramma 2018 Ruimtelijke adaptatie https://klimaatadaptatienederland.nl/overheden/ deltaplan-ra/

• Ruimte voor Parkeren, parkeernota Zaanstad - 2016 https://www.zaanstad.nl/mozard/document/docnr/2074024

• Werkplan Verkeersveiligheid 2018-2020 https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/6448748/1/

• Nota Onderhoud Kapitaalgoederen Openbare Ruimte https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/5787319/1/

• Beheerverordening op de gemeentelijke begraafplaatsen in Zaanstad http://decentrale.regelgeving.overheid.nl/cvdr/XHTMLoutput/Actueel/Zaanstad/5383.html

• Verbreed gemeentelijk rioleringsplan https://www.zaanstad.nl/mozard/document/docnr/8754006

• Rioolaansluitingsverordening http://decentrale.regelgeving.overheid.nl/cvdr/XHTMLoutput/Actueel/Zaanstad/5625.html

• Meetplan biodiversiteit Zaanstad https://edepot.wur.nl/440887

• Beleidsnota Dierenwelzijn 2009 https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/4040967/1

• Voortgangsnotitie Dierenwelzijn 2017 https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/6016842/1

• Beleidsplan ‘Begraafplaatsen in beeld’ • Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2020-2040

81

2021/9502

2.6 Programma Veiligheid, handhaving en publieke dienstverlening Portefeuillehouders: Hamming, Noordzij, Slegers

Programmadoelstelling en de rol van de gemeente Zaanstad werkt samen met inwoners, ondernemers en partners aan een veilige en toekomstbestendige stad. Hierbij hanteren we een praktische doe-mentaliteit: niet wegkijken maar aanpakken waar nodig. We zijn actiegericht om misstanden te voorkomen én aan te pakken. We hebben oog voor de effecten van ontwikkelingen als verstedelijking, klimaatverandering en technologisering en passen onze werkwijze daarop aan. Voor inwoners en ondernemers biedt Zaanstad een niveau van dienstverlening dat aansluit bij

hun behoefte en bij de ontwikkelingen in de stad. Met de digitalisering van de dienstverlening voldoen we aan de verwachting van inwoners dat producten en informatie altijd en overal kunnen worden opgehaald. Tegelijkertijd hebben we aandacht voor hen die niet digitaal mee kunnen, ook in het licht van de vergrijzing.

82

2021/9502

Het programma is als volgt opgebouwd:

Doelstelling 6.1 Het optimaliseren van de (online) dienstverlening aan inwoners, ondernemers en partners

Doelstelling 6.2 Toezicht houden op de naleving van regels en het terugdringen van overtredingen Programma 6 Veiligheid, handhaving en publieke dienstverlening

Prestatie 6.1.1 Doorontwikkelen en digitaliseren van processen

Prestatie 6.1.2 Ontsluiten van informatie en Zaanse historie

Prestatie 6.2.1 Xorgen voor een schone, hele en veilige woon- en leefomgeving (handhavingsprogramma)

Prestatie 6.2.2 Aanpak criminliteit en overlast (integraal veiligheidsplan)

Doelstelling 6.3 Terugdringen invloed onderwereld op bovenwereld

Prestatie 6.3.1 Interventies in RIEC-verband, bibob en maatschapplijke weerbaarheid

Doelstelling 6.4 Effectief optreden bij rampen, crisis en calamiteiten

Prestatie 6.4.1 Ramp en crisisbestrijding VRZw

Terugblik en realisatie 2020 In 2020 werd corona een nieuwe prioriteit voor het hele programma Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH). Samen met onze ketenpartners hebben we flink ingezet op de gezondheid en veiligheid van de Zaankanters. In het coalitieakkoord is bij de opgave Veilige Stad de focus gelegd op ondermijning, het tegengaan van overlast en handhaving.

handhaving. Dit team zal zich ook bezig houden met de aanpak rondom woonfraude en drie andere thema’s op het gebied van ondermijnende criminaliteit. Het tegengaan van overlast door jeugd is ook een prioriteit. Samen met ketenpartners zetten we in op preventie en repressie, zowel groepsgericht als op het individu. In 2020 zijn we gestart met de aanpak risicojongeren. Het doel van dit project is om te voorkomen dat Zaanse jongeren afglijden richting de ondermijnende jeugdcriminaliteit. Hierbij richten wij ons op de risicojongeren zelf, het gezin, de scholen en de digitale (leef)wereld van de jongeren. We hebben beleid gemaakt om het dragen van gevaarlijke voorwerpen tegen te gaan (messenverbod). Ook hebben we het beleid aangepast ten aanzien van verblijfsontzeggingen. Daarnaast hebben we cameratoezicht toegepast

Om (corona)overlast tegen te gaan zijn bestuurlijke maatregelen toegepast. Denk hierbij aan gebiedsverboden, last onder dwangsommen voor drugs en samenscholingen en het alcoholverbod in Burgemeester In ’t Veldpark. Daarnaast hebben we in 2020 wielklemmen ingevoerd en zijn de boa’s uitgerust met bodycams. Ook is er een nieuw team gestart: wijkgerichte overlast. Zij brengen de herkomst van overlast in kaart. Die informatie helpt bij 83

2021/9502

op locaties waar dit nodig was voor de openbare orde. Dit was in 2020 het geval bij station Krommenie-Assendelft, ’t Veldpark en de Ringweg.

bekeken welke bedrijfsvoering wél mogelijk was binnen de coronamaatregelen. Denk hierbij aan de uitbreiding van de terrassen.

Ondanks corona hebben we flink aan de weg getimmerd met onze dienstverlening. In de zomer van 2020 is de geactualiseerde visie op dienstverlening vastgesteld. Het uitgangspunt van deze visie op dienstverlening is: ‘We willen behouden wat goed is en verbeteren wat nodig is.’ De geactualiseerde visie rust op drie pijlers: • Digitalisering • Maatwerk • Communicatie met inwoners en ondernemers

Corona leverde ook beperkingen op in de werkwijze van toezicht en handhaving, waarbij de veiligheid en gezondheid van de inwoners en onze medewerkers centraal stond. Zo werd er terughoudend omgegaan met controles in woningen, tenzij er sprake was van noodzaak. Bijvoorbeeld vanwege een onveilige situatie. (zie verder prestatie 6.2.1.). De dienstverlening is vanaf half maart sterk aangepast. We hebben daarbij steeds geprobeerd onze inwoners hiervan zo weinig mogelijk hinder te laten ondervinden. De openingstijden zijn aangepast en de dienstverlening is zo veel mogelijk verschoven van fysiek naar digitaal. Vergeleken met 2019 is het aantal bezoekers op het stadhuis bijna gehalveerd. Daarentegen is het aantal telefonische en digitale vragen flink toegenomen. Het aantal klachten is nagenoeg gelijk gebleven. Ook zijn er minder reisdocumenten verkocht. Veel verlopen reisdocumenten zijn niet vervangen. Overige producten en diensten zijn redelijk in lijn met de voorspelling. Om onder deze omstandigheden de dienstverlening op niveau te houden, hebben de medewerkers een stevige werkdruk ervaren.

Sinds 1 januari 2020 moeten inwoners een afspraak maken voor een bezoek aan burgerzaken. Na wat opstartproblemen is dat prima verlopen. Vanwege de coronamaatregelen is voor een bezoek aan het archief tijdelijk ook een afspraak nodig. Daarnaast is de dienstverlening over alle producten en diensten waar mogelijk verschoven van fysiek naar digitaal. Ook het archief heeft extra ingezet op digitalisering van de meest geraadpleegde bronnen en is gestart met een chatservice om eenvoudige vragen snel te beantwoorden. De website Zaanstad.nl is in 2020 twee keer zo vaak geraadpleegd als in 2019 (+700.000). Ook was er een forse toename van het aantal klantcontacten. Het telefoonverkeer liet een stijging zien van 45%. Dat zijn 70.000 telefoontjes. Ook werden er meer vragen gesteld via het contactformulier op de website. Het niveau van dienstverlening kwam door de forse toename van klantcontacten onder druk te staan. Directe gevolgen corona Corona werd een prioriteit in de veiligheid en handhaving, waarbij gezondheid en veiligheid het leidende kader was. Dit gebeurde op basis van de regionale noodverordening en later op basis van de Tijdelijke Wet Coronamaatregelen. We hebben samen met de ketenpartners ingezet op toezicht en handhaving van de coronamaatregelen. Dit gebeurde op basis van de regionale noodverordening en later op basis van de Tijdelijke Wet Coronamaatregelen.

Dit betekende ook meer inzet op advisering in de Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland. De coronamaatregelen hebben gevolgen gehad op de uitvoering van het VTH-programma. Dat geldt voor zowel de toezichts- en handhavingstaken op straat, als voor de taken op het gebied van kinderopvang, horeca, milieu, ruimtelijke ordening, (bestaande) bouw, monumenten, brandveiligheid, openbare ruimte en openbaar water. Door de verschillende coronamaatregelen moesten we onze prioriteiten aanpassen. Zo hebben we tijdelijk minder ingezet op fietsenhandhaving en wielklemmen, en juist meer op het naleven van de anderhalvemeter-regel en groepsvorming. In overleg met de ondernemers hebben we

84

2021/9502

Indicatoren Realisatie 2018

Realisatie 2019

Begroting 2020

Realisatie 2020

Streefwaarde

Bron

Oordeel inwoners over de veiligheid in het uitgaansgebied in het centrum van Zaandam, overdag

7,3

7,5

7,3

7,4

7,3

Zaanpeiling

Oordeel inwoners over de veiligheid in het uitgaansgebied in het centrum van Zaandam, 's avonds

5,7

5,9

5,8

5,6

6,1

Zaanpeiling

Totaal aantal misdrijven

6.429

7.109

6.750

7.038

7.000

Politie.nl/ politiecijfers

Aantal misdrijven High Impact (inbraak, geweld, straatroof, overval)

1.076

1.130

1.000

1.028

1.200*

Politie.nl/ politiecijfers

% Terugbelverzoeken afgehandeld binnen termijn

75%

77%

82%

70%**

85%

Gemeentelijke registratie

7,5

7,4

7,6

8,0***

7,7

Gemeentelijke registratie

Waarderingscijfer website zaanstad.nl en telefonie

* In de begroting 2021 is de streefwaarde aangepast naar 1.100. Het streven is vanzelfsprekend een zo laag mogelijk aantal High Impact Crimes. ** In 2020 waren er, naast een verdubbeling van de telefonie, in vergelijking tot eerdere jaren veel meer terugbelverzoeken. *** De gemiddelde waardering voor website en telefonie loopt uiteen. De waardering voor telefonie was hoog. Bellers tonen over het algemeen wel begrip voor de huidige situatie.

Doelstelling 6.1 Het optimaliseren van de (online) dienstverlening aan inwoners, ondernemers en partners

Om deze doelstelling te bereiken leveren we de volgende prestaties Prestatie 6.1.1 Doorontwikkelen en digitaliseren van processen De gemeente Zaanstad stelt steeds meer producten en diensten digitaal beschikbaar via Zaanstad.nl. Zo kunnen inwoners, ondernemers en instellingen snel en makkelijk zelf hun zaken regelen. In deze collegeperiode wordt verder gewerkt aan zowel een goede digitale informatievoorziening via de website als dienstverlening voor ouderen of niet-digitaal vaardigen en minder geletterden. Waar mogelijk zullen processen worden gedigitaliseerd.

Zaanstad wil transparante en betrouwbare dienstverlening leveren op het gebied van bereikbaarheid, vergunningverlening, het leveren van persoonlijke documenten, toegankelijkheid van het archief en het behandelen van klachten. Daarom werkt de gemeente met heldere procedures, aanspreekbare en bereikbare ambtenaren en duidelijke taal in brieven en andere gemeentelijke uitingen. Zaanstad wil dat inwoners zaken digitaal kunnen regelen en werkt daarom aan een website die eenvoudig en duidelijk is.

Activiteiten en realisatie Toegankelijkheid website en campagnepagina’s Met een toegankelijke website kan deze door alle bezoekers, dus ook mensen die visuele, auditieve, of andere leeshulpmiddelen nodig hebben, goed worden gebruikt. In 2020 is gewerkt aan het oplossen van de laatste toegankelijkheidsproblemen op zaanstad.nl. en de subsites onder beheer van de Gemeente Zaanstad. Voor Zaanstad.nl en de subsites hebben we in 2020 de wettelijke toegankelijkheidsverklaring gekregen, echter met een aantekening van een paar eisen waaraan nog niet wordt voldaan en een planning wanneer hier alsnog aan wordt voldaan. Aan het toegankelijk maken, en houden, van de website wordt continue gewerkt.

Tevens biedt de gemeente de komende jaren steeds meer producten en diensten digitaal aan. Het Stadhuis blijft open voor het regelen van zaken die ook digitaal beschikbaar zijn. Gebruikers kunnen feedback geven en de gebruiksvriendelijkheid van onze dienstverlening wordt continu verbeterd. Als het nodig is, zoekt de gemeente persoonlijk contact of komen medewerkers thuis. Bijvoorbeeld als een inwoner zijn paspoort niet kan ophalen of bij complexe zorgvragen.

85

2021/9502

Helder Zaans Langzaam maar zeker wint helder schrijven – schrijven op taalniveau B1 – terrein in onze organisatie. Het is een meerjarig programma. Ruim 250 collega’s hebben een training, summerschool of workshop helder schrijven gevolgd. Steeds meer collega’s weten onze schrijfcoaches te vinden.

Digitaal Stelsel Omgevingswet en voorbereiding implementatie Omgevingswet (Ow) en Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) In 2020 zijn we gestart met het voorbereiden van de implementatie van de Ow en de Wkb zodat onze systemen, processen en dienstverlening hierop tijdig zijn aangepast. De werkprocessen en uitgangspunten voor toezicht en handhaving zijn geanalyseerd om te zien waar deze moeten veranderen door invoering van de Omgevingswet.

Inrichting e-Diensten De e-diensten hebben een jaar vertraging opgelopen. Vanwege technische issues, zijn de eerste e-diensten pas begin 2021 geïmplementeerd. Het gaat hierbij om e-diensten waarbij de aanschrijfnaam kan worden gewijzigd dan wel dat inwoners kunnen aangeven dat zij hun persoonsgegevens graag geheim willen houden. In de loop van 2021 zullen de meeste e-diensten van burgerzaken beschikbaar komen voor onze inwoners.

Om praktijkervaring op te doen wat deze wijziging van onze rollen en verantwoordelijkheden betekent, is in 2020 gestart met proefprojecten voor bouwactiviteiten. Daarnaast is onder leiding van de Vereniging Nederlandse Gemeente het ambassadeursnetwerk Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen voor Zaanstad en omgeving gestart. Dit ambassadeursnetwerk is bedoeld om gemeentes en marktpartijen te helpen om zich optimaal voor te bereiden op deze stelselwijzigingen als gevolg van de Wkb (1 jan 2022 van kracht). Dat gebeurt door met elkaar praktijkervaringen te delen m.b.t. de wettelijke verplichtingen, in te zoomen op ieders nieuwe rollen, en door opgedane ervaringen, kansen en zorgen met elkaar te delen.

Snelservice vergunningen Ook in 2020 konden aanvragen voor enkelvoudige vergunningen (dakkapel, bijgebouw, erfafscheiding, dakraam, zonnepanelen) digitaal worden aangevraagd en afgehandeld. Hoewel we zien dat er in 2020 ten opzichte van 2019 iets meer volledig geautomatiseerde vergunningen zijn verleend, gebruiken inwoners het loket vooral om de mogelijkheden te onderzoeken, maar gebruiken zij het verder weinig om daadwerkelijk vergunningen aan te vragen.

Het uitstel van de omgevingswet naar 1-1-2022 heeft directe gevolgen gehad voor de voortgang op de aansluiting van de landelijke voorziening DSO hiervoor. Via het DSO kunnen initiatiefnemers en betrokkenen straks o.a. een vergunning aanvragen. Deze landelijke voorziening was en is nog steeds niet volledig gerealiseerd en daardoor was aansluiting in 2020 voor Zaanstad niet volledig mogelijk. Wel zijn door Zaanstad de benodigde systemen verworven om hierop aan te sluiten.

Wegwijzer vergunningen Op de gemeentelijke website is daarnaast een wegwijzer beschikbaar voor omgevingsinitiatieven. Alle informatie is gecontroleerd op leesbaarheid en de slimme wegwijzer verwijst de inwoner direct naar een snelservice aanvraag, een reguliere aanvraag of een vooroverleg. Hierdoor komen aanvragen sneller op de juiste plek terecht.

Prestatie 6.1.2 Ontsluiten van informatie en Zaanse historie Het Gemeentearchief Zaanstad (GAZ) bewaart, beheert en stelt de overheidsarchieven van Zaanstad, Oostzaan en de Veiligheidsregio beschikbaar conform de Archiefwet 1995. Dit doet het GAZ ook voor particuliere archieven, zoals verenigings- en bedrijfsarchieven en een grote collectie beeld- en bibliotheekmateriaal die van belang zijn voor het geheugen van de Zaanstreek. Bij de verwerving van particuliere archieven hanteert het Gemeentearchief drie speerpunten: bedrijven en industrie, jongerencultuur en migratie. Het GAZ is hiermee de belangrijkste aanbieder van historisch bronmateriaal in de regio.

Volledig op afspraak werken Sinds 1 januari 2020 moeten inwoners een afspraak maken voor een bezoek aan burgerzaken. Ook worden vooraf afspraak ingepland voor bezoeken aan het gemeentearchief, belastingen en voor het inzien van dossier van een vergunningaanvraag. Na enige opstartproblemen is deze omschakeling goed verlopen. Komt er toch iemand zonder afspraak langs, dan wordt deze zo goed mogelijk geholpen. Klanttevredenheid onderzoeken en benutten voor sturing op en feedback aan de organisatie In 2020 zijn er meerdere klanttevredenheidsonderzoeken uitgevoerd voor zowel telefonie als de website. Er is hiervoor positieve waardering uitgesproken. Men is blij dat ondanks de coronasituatie alle zaken gewoon geregeld kunnen worden en er is begrip voor het feit dat dit nu soms anders kan verlopen. Ook is er tevredenheid over de duidelijkheid van de informatie op de website en de wijze waarop bellers te woord werden gestaan. Met de opbrengsten van deze klanttevredenheidsonderzoeken worden werkprocessen - waar mogelijk - verbeterd.

Activiteiten en realisatie Ontsluiting van archieven en collecties Het gemeentearchief beheert niet alleen de historische collecties, maar stimuleert ook de belangstelling voor de Zaanse historie. Dat doet het door de collectie in beeld te brengen (online en offline), door met anderen historische exposities te organiseren in de publiekshal en door de samenwerking op te zoeken met culturele partners zoals de historische verenigingen, de Zaanse musea en het Zaantheater. 86

2021/9502

Op verzoek van het college heeft het gemeentearchief onderzoek gedaan naar de rol van de voormalige Zaangemeenten bij de aankoop van Joods onroerend goed in WOII. We hebben het formele aandeel van de gemeenten (de aankoop van onteigende panden en het naoorlogse rechtsherstel) scherp in beeld gekregen. De resultaten worden in 2021 getoetst door een onafhankelijk onderzoeker. Het onderzoek is daarmee nog niet afgerond, het krijgt een vervolg in de vraag naar de bejegening van de Joodse inwoners tijdens en na de oorlog.

coronamaatregelen doorgegaan. Hier kwamen ruim 400 belangstellenden op af.

Doelstelling 6.2 Toezicht houden op de naleving van regels en het terugdringen van overtredingen Zaanstad wil inwoners, ondernemers en bezoekers een veilige en leefbare omgeving bieden en verloedering of vervuiling, overtredingen, overlast en criminaliteit zoveel mogelijk beperken. De gemeente richt zich hierbij vooral op concrete situaties op het water, op straat, bij inwoners thuis of bij ondernemers. De kaders en prioritering hiervoor volgen uit het integraal veiligheidsplan (IVP) en het handhavingsplan (HHP). Deze beleidsplannen gelden voor meerdere jaren. Voor beide beleidsplannen wordt jaarlijks een uitvoeringsprogramma gemaakt.

Het gemeentearchief Wormerveer is ontsloten en de bouwvergunningen van Koog aan de Zaan tot 1974 zijn nu online raadpleegbaar. De notulen van raden en colleges van de voormalige Zaangemeenten zijn gedigitaliseerd en in 2021 online raadpleegbaar. De belastingkohieren uit de 17e en 18e eeuw worden in een online crowdsourcing project ontsloten, ultimo 2020 was ruim twee derde (18.000 pagina’s) verwerkt. Toezicht rechtmatigheid beheer van niet-overgedragen archieven In 2020 zijn inspecties uitgevoerd bij de ambtelijke organisaties van Zaanstad en Oostzaan en bij de VRZW, GGD en Werkom. Belangrijke constatering is dat bij nagenoeg alle partijen meer aandacht en capaciteit voor het archief- en informatiebeheer wenselijk is. Uit de inspectie bij de gemeente Zaanstad kwam naar voren dat er sprake is van achterstand in de vernietiging en het ontbreken van een kwaliteitszorgsysteem voor het archief- en informatiebeheer.

De gemeente heeft andere taken en bevoegdheden dan de politie. Door nauwe samenwerking en afstemming van werkzaamheden, vullen handhavers en politie elkaar goed aan. Bij de bediening van bruggen en sluizen zorgt Zaanstad voor een vlotte doorstroming van het scheepvaartverkeer, zonder dat dit ten koste gaat van de veiligheid.

Om deze doelstelling te bereiken leveren we de volgende prestaties

Ontsluiting audiovisuele collecties Er zijn zesentwintig 16mm en elf 8mm films uit de periode 1930-1970 ingescand en beschikbaar gekomen op de studiezaal. Deze films bevatten beelden die ons o.a. iets vertellen over de samenleving toen en over het werken bij bekende Zaanse bedrijven. Vanwege auteursrechten kunnen deze niet op de website worden geplaats, maar wel bij het gemeentearchief worden ingezien.

Prestatie 6.2.1 Zorgen voor een schone, hele en veilige woon- en leefomgeving (Handhavingsprogramma) Handhaven is het optreden bij overtredingen van wet- en regelgeving, gericht op het vergroten van veiligheid en verminderen van overlast. Toezichthouders constateren overtredingen zelf ter plaatse, of omdat bewoners een melding of handhavingsverzoek doen. Bij constatering van een overtreding moet de gemeente handhavend optreden, afhankelijk van de aard van de overtreding. Uitgangspunt is dat de gemeente zoekt naar een passende oplossing in overleg met alle betrokkenen en binnen de kaders die wet- en regelgeving biedt. Op deze wijze voorkomt Zaanstad onnodige juridische procedures.

Aanbieden educatie voor het basisonderwijs Als gevolg van de Coronamaatregelen hebben we dit jaar geen schoolklassen kunnen ontvangen. Stimuleren belangstelling Zaanse historie Er waren vijf tentoonstellingen te zien in de publiekshal van het Stadhuis. De coronamaatregelen hebben impact gehad op de uitvoering van geplande activiteiten. Zo is het programma voor de maand van de Geschiedenis grotendeels geschrapt. Alleen de Grote Zaanse Geschiedenisquiz is doorgegaan en live gestreamd (online meer dan 600x bekeken). Gebleken is dat het bereik zo veel groter is dan bij bijeenkomsten in een zaal. Het cursusaanbod voor volwassenen is na een enthousiaste start stilgelegd. Daarnaast zijn bijna alle kleinschalige evenementen niet doorgegaan. Alleen de uitrol van de Westzijderol op de Open Monumentendag is met in achtneming van de

Activiteiten en realisatie Daadkrachtig optreden bij overtredingen De coronacrisis heeft ook impact op veiligheid, overlast en handhaving. In algemene zin geldt dat corona de veiligheidsopgave voor de stad groter maakt. 2020 heeft voor het toezicht en handhaving op straat voornamelijk in het teken van corona en de bijbehorende taken gestaan. Uiteraard werden de prioriteiten uit het Uitvoeringsprogramma, waar mogelijk, gehandhaafd. Door het wijkgericht informatie gestuurd handhaven (inzet na analyses 87

2021/9502

beschikbare data) konden de boa’s efficiënt en effectief ingezet worden. Het aantal betaald parkerende bezoekers in Zaanstad liep in de afgelopen corona periode sterk terug. Daarentegen nam de overlast door (hang)jeugd fors toe. Samen met de ketenpartners is fors op deze overlast ingezet.

Eenvoudig kunnen doen van meldingen en adequaat afhandelen Via de website kan men eenvoudig een digitale melding doen. Deze meldingen worden dagelijks opgepakt en er wordt snel contact opgenomen met de melder. We merken dat deze werkwijze door veel inwoners wordt gewaardeerd. In 2020 is samen met enkele raadsleden een film gemaakt over het doen van meldingen die te maken hebben met toezicht in de openbare ruimte en de wijze van afhandelen daarvan. Deze film is, net als diverse andere films die gemaakt zijn over het uitvoeren van toezicht op straat, op de website zaanstad.nl geplaatst.

De coronamaatregelen hebben ook gevolgen gehad op de uitvoering van de toezichts- en handhavingstaken op het gebied van kinderopvang, horeca, milieu, ruimtelijke ordening, (bestaande) bouw, monumenten, brandveiligheid, openbare ruimte en openbaar water. Voorbeelden hiervan zijn: • Tijdelijk minder ingezet op fietsenhandhaving en wielklemmen en meer inzet op de 1,5m en groepsvorming. • De horeca worstelde met het toezicht op het navolgen van de coronamaatregelen en had hiervoor de hulp ingeroepen van de gemeente. • Het was veel rustiger met evenementen. • Als gevolg van corona hebben er ook minder woningcontroles plaatsgevonden. • De GGD heeft als gevolg van de inzet op de coronacrisis minder controles op kinderopvangcentra en gastouders uitgevoerd. Het toezicht op de kinderopvangcentra en gastouders is risicogericht uitgevoerd. Met name die locaties die in de afgelopen periode minder goed hebben gepresteerd zijn gecontroleerd. Hierdoor is de beperkte capaciteit gericht ingezet en lopen de kinderen geen extra risico. Deze werkwijze heeft geen gevolgen voor de gemeente met betrekking tot het behoud van de wettelijke verplichte A-status. • Voor het oplossen van overtredingen is snel en duidelijk optreden van belang. Hierbij wordt daar waar mogelijk in goed overleg naar een oplossing gezocht.

Daardoor kunnen veel overtredingen opgelost worden zonder dat een juridische procedure nodig is. Waar dat wel aan de orde is blijven we in nauw contact met de overtreder. De ervaring leert dat ook in deze dossiers er vaak overeenstemming wordt bereikt en de juridische procedure kan worden gestopt. • Havenbeambten houden dagelijks toezicht op doorgaande vaarwegen. Daarbij wordt onder andere gecontroleerd op nautische overtredingen, binnenhavengeld, ligplaatsen, snelheid en scheepsmilieudelicten. Afgelopen jaar lag de focus met betrekking tot snelheidsovertredingen grotendeels op de recreatievaart buiten de hoofdvaarwegen. Door beperkende coronamaatregelen en het sluiten van scholen nam de overlast significant toe, waaronder ook overlast van snelvaren. Samen met politie en Staatsbosbeheer is er gestuurd op een integrale aanpak op deze laatste vorm van overlast. • Door corona zijn alle campagnes om veiligheid op bruggen te vergroten niet door gegaan. Denk hierbij aan bewustwordingscampagnes voor roodlichtnegatie.

Bedienen bruggen en sluizen • De Wilhelminasluis is in 2020 totaal ruim acht weken gestremd geweest en is geruime tijd alleen op bloktijden bediend. Hierdoor heeft veel scheepvaart gekozen voor de alternatieve vaarroute via Purmerend. De Wilhelminasluis was voor recreatie vaart vanaf mei zeer beperkt toegankelijk. Daarnaast heeft een transitie plaatsgevonden van lokale brugbediening van het Wilminasluiscomplex naar centrale bediening. • In 2020 zijn er bijna 44.000 brugopeningen geweest. Dit betreffen bruggen welke op afstand worden bediend door Zaanstad. Zaanstad bedient ook bruggen van de Provincie Noord-Holland, Rijkswaterstaat en ProRail. Het aantal brugopeningen in 2020 is o.a. door de stremming bij de Wilhelminasluis aanzienlijk minder dan ten opzichte van 2019 (50.000) en 2018 (58.000). • De vroegtijdige sluiting van scholen en het gunstige weer in voorjaar en zomer leidde tot veel overlast van zogenaamde ‘brugspringers’. De veilige bediening en veilige doorvaart kwam hierdoor in het geding. Er hebben zich gelukkig geen incidenten voorgedaan. • Door corona zijn er bijna geen cruiseschepen in Zaanstad aangemeerd. Er zijn daardoor minder inkomsten van reserveringsgeld. Recreatievaart nam daarentegen toe. Het aantal zeeschepen die een van de twee zeehavens van Zaanstad als eindbestemming hadden is in 2020 nagenoeg gelijk gebleven ten opzichte van 2019.

Prestatie 6.2.2 Aanpak criminaliteit en overlast (Integraal Veiligheidsplan) Inwoners van Zaanstad moeten veilig kunnen wonen, werken, recreëren en leren in de gemeente. Elke vier jaar vindt een analyse plaats van de veiligheid. Op basis daarvan stelt de gemeente een beleidsplan en jaarlijks een uitvoeringsprogramma vast. Op basis van de Veiligheidsanalyse is in 2018 het Integraal Veiligheidsplan 2019-2022 (IVP) vastgesteld. De gemeente ziet als regisseur toe op een goede uitvoering van het IVP in samenwerking met partners.

88

2021/9502

Activiteiten en realisatie High Impact Crimes 2020 laat een daling zien in het aantal woninginbraken ten opzichte van het piekjaar 2017 (-47%). Het aantal inbraken is gedaald van 439 inbraken in 2017 naar 235 in 2020. Deze daling was in 2019 ingezet. De coronasituatie waarbij mensen meer thuis zijn draagt hier mogelijk aan bij. Er waren in 2020 minder overvallen dan eerdere jaren. Buurtpreventieteams zijn van meerwaarde voor de buurt. Naast de extra ogen voor de politie, geven zij buurtbewoners advies ter voorkomen van inbraken en dergelijke, en doen zij melding van bijvoorbeeld kapot straatmeubilair, lantaarnpalen en afvaloverlast. Onze buurtpreventieteams blijven we ondersteunen en faciliteren. Om nieuwe leden te werven is een gezamenlijk promotie filmpje gemaakt, https://www.youtube.com/watch?v=rO _ glmxTZsI

inzet van een mobiele detectiepoortje bij fouilleeracties. Met de scholen hebben we periodiek overleg over wat er op scholen gebeurt en wat we in gezamenlijkheid kunnen doen. Personen met verward gedrag Mensen met een psychische stoornis en/of verstandelijke beperking en/of verslaving, kunnen een veiligheidsrisico vormen voor zichzelf of hun omgeving. In 2020 hebben de gemeente Zaanstad, politie, de GGD-Zaanstreek Waterland, GGZ-partijen en andere gemeenten op regionaal niveau, samengewerkt om toeleiding naar beveiligde zorg voor personen met een hoog veiligheidsrisico te versnellen en de opnamecapaciteit in de beveiligde zorg te vergroten. Zo zijn er stappen gezet om het aantal beschikbare bedden te vergroten, gespecialiseerd GGZ vervoer van en naar deze bedden te realiseren en de capaciteit van het meldpunt voor personen met onbegrepen gedrag te vergroten.

Overlast door jongeren (075 aanpak) Om overlast tegen te gaan, zet Zaanstad samen met jongerenwerk, straathoekwerk, politie en jeugdboa’s dagelijks preventief in op alle overlastlocaties. Als dit onvoldoende blijkt, brengt Zaanstad de stelselmatige veroorzakers in beeld en wordt een groepsaanpak gestart. Hierbij zet Zaanstad doelgericht preventief en repressief in op overlast in groepsverband als op de individuen. Dit samen met de hierboven genoemde partijen, het Openbaar Ministerie en (jeugd)hulpverlening. In 2020 hebben we actief ingezet op twee jeugdgroepen die met elkaar in heftig (online) conflict waren. Daarnaast is in het vierde kwartaal de evaluatie van de ketenaanpak jeugdoverlast gestart.

Cybercrime Om bewustwording te creëren rond cybercriminaliteit en de risico’s die online op de loer liggen hebben Zaanstad, de politie en Noord-Holland Samen Veilig kinderen aangespoord om de beste Junior Cyber Agent te worden. Kinderen konden dit worden via het spel Hackshield. Uit een groep van ruim tweehonderd Zaanse kinderen zijn de vijf beste ‘Junior Cyber Agents’ digitaal gehuldigd.

Doelstelling 6.3 Terugdringen invloed onderwereld op bovenwereld

Risicogerichte aanpak jongeren Zaanstad wil voorkomen dat de herrieschoppers afglijden naar criminelen die ernstiger vormen van overlast en criminaliteit veroorzaken. Daarom is voor individuele jongeren van 12 tot en met 23 jaar naast de Aanpak 075 in 2020, de Aanpak Risicojongeren gestart. Jongeren krijgen van de gemeente een regisseur toegewezen, die er intensief op toeziet dat een jongere niet verder afglijdt. Ouders, broertjes en zusjes worden in deze aanpakken meegenomen.