Vorige versie Jaarstukken 2020 opgemaakt

IHP Primair onderwijs (PO) In 2020 zijn de voor de volgende basisscholen nieuwe gebouwen opgeleverd en in gebruik genomen: De Hoeksteen in Krommenie; De Herman Gorter, locatie Burgemeester Smitstraat in Zaandam en Zaanplein in Zaandam. In 2020 hebben we een start gemaakt met het nieuwe Integraal Huisvestingsprogramma (IHP) voor het primair onderwijs. We hebben een visie gevormd en een strategisch kader opgesteld. Hierin staan de beleidsuitgangspunten. Dit strategisch kader werken we in de komende maanden uit tot het nieuwe IHP. Dit IHP is erop gericht om deze uitgangspunten zo veel mogelijk te realiseren, binnen de randvoorwaarden van de gemeenten en schoolbesturen.

Verduurzaming van nieuwe scholen verloopt via de IHP’s voor het primair onderwijs en het voortgezet onderwijs. De wens is om bij nieuwbouw voor energieneutraliteit (ENG) te gaan. Dit sluit aan bij het coalitieakkoord en de door de gemeenteraad uitgesproken ambitie om tussen 2030 en 2040 klimaatneutraal te zijn. De financiële impact wordt in beeld gebracht en betrokken bij de voorjaarsnota 2021.

Financiën Maatschappelijke ontwikkeling (Bedragen x € 1.000) Begroting na wijziging

Realisatie

Verschil

Lasten

47.450

48.158

707

Baten

-2.923

-2.997

-74

Toevoegingen reserves Onttrekkingen reserves

443 -1.081

591 -831

148 250

Saldo

43.889

44.920

1.031

Toelichting op afwijkingen per programma Het programma sluit met een nadelig resultaat van € 1,0 mln. Dit wordt voor € 0,7 mln. verklaard door de hogere lasten, € 0,15 mln. door de toevoegingen aan reserves en € 0,25 mln. door de onttrekkingen uit reserves.

hinder ondervonden van corona. Invulling geven aan activiteiten om bewoners te stimuleren mee te doen aan taalbijeenkomsten en verantwoordelijkheid te nemen voor afval in de wijk, werd door corona bemoeilijkt (-€ 0,08 mln.). En door de impact van corona op de arbeidsmarkt is het opstellen van uitvoeringsplan participatie en armoede, dat tot stand komt in samenwerking met partners, uitgesteld (-€ 0,10 mln.). Door de lagere kosten is onttrekking aan de reserve actieplan Poelenburg niet nodig (€ 0,22 mln.).

De corona is van grote invloed geweest op het resultaat bij programma 3. Er is sprake van stagnatie op het programma; bij wijkbudgetten is er een onderbesteding van € 0,12 mln. en bij budgetten voor vrijwilligers € 0,05 mln. Daarnaast zijn er extra rijksbijdragen voor coronamaatregelen voor de vrijwilligers, buurthuizen en cultuuraanbod beschikbaar gesteld. Voor deze regelingen worden de (subsidie)kosten pas in 2021 verwacht (- € 1,1 mln.). Daarom worden deze middelen toegevoegd aan de corona reserve.

Bij Onderwijshuisvesting heeft een aanvullende inhaalafschrijving plaatsgevonden: Bij het opstellen van het integraal huisvestingsplan voor het voortgezet onderwijs is in het najaar 2020 geconstateerd dat er voor een schoolgebouw een verkeerde afschrijvingstermijn werd gehanteerd. Hiervoor is bij de narap een melding gedaan ( € 0,93 mln.) en naar aanleiding van het aangekondigde vervolgonderzoek (waarbij alle onderwijs activa (panden en gronden) zorgvuldig zijn doorgenomen) is een aanvullende inhaalafschrijving verwerkt (€ 2.36 mln.).

De programma-organisatie van Pact Poelenburg is opgezet. Dit heeft meer tijd gekost onder andere door het invullen van de vacatures (€ -€ 0,06 mln.). Partners in het pact onderkennen het belang van de programma-organisatie en dragen daarom bij (€ -0,09 mln.). Het pact heeft ook

55

2021/9502

Voorts is er een extra rijksbijdrage voor nieuwkomers beschikbaar gesteld (- € 0.18 mln.). Deze middelen zijn grotendeels gedoteerd aan de reserve Nieuwkomers om de integrale aanpak te kunnen voortzetten in overbrugging naar de veranderopgave inburgering in 2021 ( € 0,14 mln.).

Kerncijfers Zaanpeiling 2017 35%

2018 37%

2019 34%

2020 30%

Bron Zaanpeiling

% Inwoners dat zegt afgelopen jaar actief te zijn geweest om zijn buurt te verbeteren

23%

27%

26%

29%

Zaanpeiling

% Inwoners dat zegt regelmatig gebruik te maken van een buurthuis

21%

23%

21%

22%

Zaanpeiling

2017

2018

2019

2020

Bron

% Inwoners dat zegt actief te zijn als vrijwilliger

Kerncijfers Aantal bezoekers Zaans Museum

142.700

191.500

200.022

75.460

Zaanstadin cijfers.nl

Kaartverkoop Zaantheater

89.400

95.200

93.720

31.714

Zaanstadin cijfers.nl

Aantal bezoekers De Fabriek, filmtheater

27.000

31.800

32.367

16.120

Zaanstadin cijfers.nl

Aantal bezoekers bibliotheek

482.996

491.266

377.066

191.423

Zaanstadin cijfers.nl

12.801

13.200

12.117

9.279*

Fluxus.nl

47

47

47

47

Zaanstadin cijfers.nl

13.086

12.643

12.745

12.785

DUO

Aantal bezoekers De FluX Aantal basisscholen Aantal leerlingen basisonderwijs Aantal scholen voortgezet onderwijs Aantal leerlingen voortgezet onderwijs Aantal leerlingen speciaal onderwijs (basis en voortgezet)

8

8

8

8

Zaanstadin cijfers.nl

9.788

9.486

9.302

9.162

DUO

510

546

668

541

DUO

2017

2018

2019

2020

Bron

nb*

nb*

nb*

52%*

CBS, RIVM

* Daarvan zijn 7.629 digitale bezoekers van streaming van concerten.

BBV indicatoren % Inwoners dat niet sport ten opzichte van het totaal aantal inwoners

* Dit percentage wordt elke vier jaar gemeten door de gezondheidsmonitor van de GGD’en in samenwerking met het CBS en het RIVM.

56

2021/9502

Beleidsnota’s • Uitvoeringsprogramma Vluchtelingen

• Subsidieregeling buurthuizen

https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/3976057/5

https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/2815731/5

• Eindrapportage uitvoeringsprogramma Vluchtelingen

• Evaluatie visie en ondersteuning buurthuizen

https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/7351260/1/

https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/5560246/1

• Locatiekeuze zwembad de Slag, Zaandam Zuid

Bijlage _ Eindrapportage _ programma _ vluchtelingen

• Voortzetting vluchtelingenaanpak 2020

https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/6371564/1

• Verplaatsing hockeyvereniging de Kraaien naar Zaandijk

https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/8043391/1/ Voortzetting%20vluchtelingenaanpak%202020

https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/869854/3

• Koersdocument Veranderopgave Inburgering (in • Zaanse Visie op Sport 2020-2040 september in raad) https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/8527708/1/ https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/8965510/1/

Sportvisie

Bijlage _ Koersdocument _ Veranderopgave _ Inburgering

• Regenboogstembusakkoord https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/6188105/1

• Actualisatie integraal huisvestingsplan primair onderwijs (IHP) https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/6679080/1

• Actieplan Poelenburg Peldersveld

• VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap

https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/5019515/1

• Voortgangsrapportage Actieplan Poelenburg Peldersveld

https://wetten.overheid.nl/BWBV0004045/2016-0714#Verdrag _ 2p

• Derde Voortgangsrapportage strategische agenda ouder worden in Zaanstad

https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/6540371/1

• PACT Poelenburg-Peldersveld 2020-2040 https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/8001622/1/

https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/9566572/1#se

Pact _ Poelenburg _ Peldersveld _ 2020-2040

arch=%22Derde%20Voortgangsrapportage%20strategi-

• Strategische agenda Ouder worden

sche%20agenda%20ouder%20worden%20in%20

https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/4881214/1

Zaanstad%20%22

• Zaanse Visie op Gezondheid

• Zaanstad bruist! Cultuurvisie 2019-2030 (samenvatting)

https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/7707281/1/

https://www.zaanstad.nl/mozard/document/docnr/7190986/

Zaanse _ Visie _ op _ Gezondheid

bijlage%20-%20cultuurvisie:%20de%20korte%20

• Zaankanters voor elkaar: visie op vrijwillige inzet

samenvatting%20in%20beeld

• Zaanstad bruist! Cultuurvisie 2019-2030

https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/2882867/5

• Uitwerkingsplan Zaankanters voor elkaar: visie op vrijwillige inzet

https://www.zaanstad.nl/mozard/document/docnr/7190966/ bijlage%20-%20cultuurvisie:%20de%20totale%20visie

• Zaanstad bruist! Uitvoeringsagenda 2019-2030

https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/2882868/5

• Stand van zaken inzake de voortgang van de visie op vrijwillige inzet https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/6221878/1

• Visie op gebruik en ondersteuning buurthuizen https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/1112947/1

57

https://zaanstad.notubiz.nl/document/8288887/1/Bijlage _ Uitvoeringsagenda _ cultuur _ 2020

2021/9502

2.4 Programma Ruimtelijke en gebiedsontwikkeling Portefeuillehouders: Breunesse, Groothuismink, Krieger, Mutluer

Programmadoelstelling en de rol van de gemeente Zaanstad staat voor grote ruimtelijke uitdagingen. We willen prettig kunnen samenleven in een welvarende, ondernemende, duurzame, bereikbare en veilige stad. Maar hoe realiseren we onze forse woningbouwopgave en houden we een leefbare stad met passende maatschappelijke voorzieningen als de ruimte steeds schaarser wordt? We willen investeren in duurzaamheid en milieumaatregelen om de leefomgeving beter te beschermen, maar hoe houden we de stad schoon en tegelijk goed bereikbaar?

We willen het eigen karakter van Zaanstad beschermen en versterken, maar kunnen we onze kansen nog effectiever benutten? Ruimtelijke ontwikkeling gaat om het leggen van een duurzame verbinding tussen de verbetering van de fysieke omgeving en een integrale aanpak van maatschappelijke en economische opgaven. Voor het realiseren van bovenstaande opgaven is het samenwerken met vele verschillende partners in de stad noodzakelijk.

58

2021/9502

Het programma is als volgt opgebouwd:

Prestatie 4.1.1 Creëren van randvoorwaarden voor aantrekkelijke woon-, werk- en leefmilieus waarin de kwaliteit van het gebied en de participatie van gebruikers centraal staan

Prestatie 4.1.2 Schoon en gezond leefklimaat

Doelstelling 4.1 Groei en verstedelijking met duurzame kwaliteit

Prestatie 4.1.3 Stimuleren en faciliteren van gebiedsontwikkeling

Prestatie 4.1.4 Strategieontwikkeling Maak.Zaanstad

Programma 4 Ruimtelijke en gebiedsontwikkeling

Prestatie 4.1.5 Behouden en versterken van de cultureel-historische en landschappelijke waarden als drager en aanjager van ontwikkeling

Prestatie 4.2.1 Stimuleren nieuwbouw met meer diversiteit en voldoende passende huisvesting voor specifieke doelgroepen

Doelstelling 4.2 Aantrekkelijke en passende woningvoorraad Prestatie 4.2.2 Versterken van de kwaliteit en verduurzamen van de bestaande woningvoorraad

Terugblik en realisatie 2020 Om de woningbouw- en verstedelijkingsdoelen te realiseren, hebben we in 2020 weer nieuwe stappen gezet. Vanuit de woningbouwimpuls van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft Zaanstad een financiële bijdrage gekregen. We hebben drie aanvragen voor de eerste twee tranches van de rijksregeling woningbouwimpuls ingediend. Daarvan zijn er twee toegekend, in Zaandam Centrum en in de Kogerveldwijk. Daarnaast zijn de bestemmingsplannen van de Zaanse Helden, Bannehoven, Houthavenkade, Noordeinde en Oostzijderpark vastgesteld. Na onherroepelijke vergunning kunnen hier uiteindelijk 2124 woningen worden gebouwd. Ook wordt er gebouwd op onder meer Gouwpark,

Oostzijderpark, Brokking, Kreekrijk, Burano, de Industrieel en de Pauw. De inwerkingtreding van de Omgevingswet is uitgesteld tot 1 januari 2022. Desondanks zijn we gestart met de voorbereidingen voor het Zaans omgevingsplan. In 2020 zijn ruimtelijke en cultuurhistorische kwaliteits­ kaders vastgesteld. Denk hierbij aan de visie voor dijken, linten en paden en ruimtelijke programma’s van eisen van gebiedsontwikkelingsprojecten. De transformatie van het Meneba-terrein, de voormalige meelfabriek in Wormerveer, is een voorbeeld waar ruimtelijke- en 59

2021/9502

cultuurhistorische kwaliteiten hand in hand gaan. We hebben hier een cultuurhistorische verkenning uitgevoerd en deze is ter inspiratie en als richtlijn gebruikt voor de ruimtelijke uitwerking in het programma van eisen en in de Anterieure Overeenkomst met de ontwikkelaar.

De gemeente stimuleert om de kansen te koppelen van de verschillende opgaven door middel van voorlichting en subsidies. Directe gevolgen corona Sinds maart 2020 proberen we de reguliere processen zo veel mogelijk ongewijzigd door te laten lopen. Door de coronamaatregelen zoals thuiswerken en opvangen van kinderen moet het afstemmen op andere manieren en kan daardoor soms moeizamer verlopen. Dit leidde tot vertragingen in de werkzaamheden waardoor de mijlpalen in de planning zoals het afsluiten van overeenkomsten met ontwikkelaars of het laten vaststellen van een bestemmingsplan niet werd gehaald.

Net als voorgaande jaren is de luchtkwaliteit in Zaanstad ook in 2020 weer verbeterd. Dit komt vooral omdat het verkeer steeds schoner wordt. De Zaanse aanpak van diffuus lood vervult een voortrekkersrol in Nederland. De afgelopen jaren is deze aanpak door andere overheden overgenomen of als inspiratiebron gebruikt. Inmiddels hebben 11.000 inwoners de gelegenheid gehad om hun tuinen te laten onderzoeken op de aanwezigheid van lood. De aanpak om de kwaliteit van de bestaande woningvoorraad te verbeteren, is gericht op het combineren van verschillende opgaven van de woningvoorraad. Het gaat dan onder meer om funderingsherstel, verduurzaming en het levensloopbestendig maken van bestaande woningen.

Indicatoren Realisatie 2018

Realisatie 2019

Begroting 2020

Realisatie 2020

Streefwaarde

Bron

Aantal woningen start bouw (meting vanaf 2019)

n.b.

501

1.000

635

1.000

Gemeentelijke registratie

Aantal intentie en anterieure overeenkomsten om nieuwe ontwikkellocaties van de woningbouwopgave te faciliteren

7

6

5

8

3

Gemeentelijke registratie

Aantal door woningcorporaties jaarlijks op te leveren huurwoningen

50

26

180

10

300

Monitor prestatieafspraken

Aantal verbeterde funderingen van particuliere woningen per jaar

98

159

150

143

300

Gemeentelijke registratie

Doelstelling 4.1 Groei en verstedelijking met duurzame kwaliteit

Daarbij kijken we onder meer naar de waarde en betekenis van de openbare ruimte, van het landschap in en om de stad en naar de behoefte aan maatschappelijke voorzieningen. Ook de ambities die we hebben op het gebied van bijvoorbeeld klimaatadaptatie en energietransitie maken deel uit van de ontwikkeling van Zaanstad (zie programma 2). Deze opgaven spelen niet alleen lokaal, maar ook regionaal. Zaanstad werkt dan ook nauw samen met partners in de Metropoolregio Amsterdam (MRA), de gemeente Amsterdam en in Zaanstreek en Waterland.

Zaanstad wil de woningbouwproductie versnellen en 1.000 woningen per jaar gaan bouwen. Tegelijkertijd werkt de gemeente aan de verbetering van de fysieke en sociale kwaliteit in de gehele stad. Deze uitdaging vraagt om ingrijpende infrastructurele investeringen en maatregelen (zie programma 3 en programma 5). De keuze om de groei binnenstedelijk te laten plaatsvinden, dwingt ons tot zorgvuldigheid bij de invulling van de schaarser wordende ruimte.

Om deze doelstelling te bereiken leveren we de volgende prestaties

60

2021/9502

Prestatie 4.1.1 Creëren van randvoorwaarden voor aantrekkelijke woon-, werk- en leefmilieus waarin de kwaliteit van het gebied en de participatie van gebruikers centraal staan Zaanstad is in ontwikkeling. Projectontwikkelaars willen aan de slag. Ondernemers zoeken geschikte locaties of willen hun bedrijfsvoering veranderen. Ook maatschappelijke initiatieven hebben ruimte nodig. Er komen steeds meer bezoekers. Hoe gaan we slim om met de beschikbare ruimte en hoe blijven we bereikbaar? De gemeente stelt de integrale kaders gericht op omgevingskwaliteit en heeft daarmee een belangrijke rol in het bepalen van de randvoorwaarden bij ontwikkelingen. Met het oog op de toekomst sluiten we daarbij meer aan bij de kwaliteiten van het gebied en betrekken we huidige en toekomstige gebruikers al vroeg in het proces.

Tegen drie bestemmingsplannen is beroep ingesteld bij de Raad van State, te weten Zaanse Helden, Houthavenkade en Reparatieplan Omgeving Nauerna. De zittingen zullen plaatsvinden in 2021.

Activiteiten en realisatie Opstellen van de Omgevingsvisie met het oog op de integrale samenhang (fase 2) De tweede fase van de Omgevingsvisie de bestaat uit de ruimtelijke kernkwaliteiten, de afwegingsprincipes en de sturingsfilosofie. Begin 2020 is deze fase doormiddel van het raadsbesluit afgesloten en is gestart met de derde fase van de Omgevingsvisie. De derde fase is gericht op de visievorming vanuit de zes strategische opgaven en de verschillende Zaanse deelgebieden. Het proces is ondanks Corona in aangepaste vorm doorgezet maar loopt wel vertraging op. De raad is regelmatig over de voortgang geïnformeerd.

Gebiedsgericht beleid en de Zaanse verordening als basis voor omgevingsplannen Eind 2020 is de tweede tranche van de verordening voor de fysieke leefomgeving conform planning vastgesteld en is per 2021 in werking getreden. De voorbereidingen voor het Zaanse Omgevingsplan zijn in 2020 geconcretiseerd en geïntensiveerd.

In voorbereiding op de Omgevingswet is er gewerkt aan het Zaans Omgevingsplan (ZOP). Voor het ZOP zijn de volgende uitgangspunten belangrijk: gebied en gebruiker centraal, heldere regels, participatie aan de voorkant. Het ZOP bevat de verdere uitwerking van de opgaven uit de Omgevingsvisie. Ook zijn voor de nieuwe elementen als milieu, gezondheid en de APV regels, de (interne en externe o.a. OD) samenwerking geïntensiveerd en verder uitgewerkt. Er is gestart met het handboek ZOP en standaardregels voor het ZOP. Besluitvorming hierover zal in 2021 gebeuren bij college en raad.

Invulling en advisering rond leefomgevingskwaliteit In het kader van de Zaanse Omgevingsvisie is in 2020 de basis gelegd voor een 0meting in het kader van de MilieuEffectrapportage (MER). De leefomgevingskwaliteit bevat naast de ruimtelijke kwaliteit ook indicatoren gebaseerd op de strategische opgaven.

Bestemmingsplannen opstellen in de geest van de Omgevingswet Bestemmingsplannen worden in de geest van de Omgevingswet opgesteld. De uitspraak van de RvS met betrekking tot de PAS (stikstof) leidt op een aantal projecten nog tot vertraging. Er is in 2020 een plan van aanpak vastgesteld die tot resultaat heeft dat er toch bestemmingsplannen worden vastgesteld. Afgelopen jaar zijn er vijf bestemmingsplannen vastgesteld. Dit zijn onder andere belangrijke woningbouwprojecten zoals ‘Oostzijderveld’, ‘Houthavenkade’, ‘Bannehoven’ en ‘Zaanse Helden’. Na onherroepelijke vergunning kunnen hier uiteindelijk 2124 woningen worden gebouwd. Het vijfde bestemmingsplan is ‘Reparatieplan Omgeving Nauerna’.

Regionale samenwerking rond de fysieke leefomgeving Voor de implementatie van de Omgevingswet is er een structureel ketenoverleg ingesteld om de vorderingen bij alle partijen af te stemming. Met de omliggende gemeenten wordt in regionale werkgroepen onder begeleiding van de VNG samengewerkt. Voor gebiedsontwikkeling vindt structureel overleg plaats voor o.a. het Noordzeekanaalgebied. In de metropoolregio Amsterdam is in samenwerking met het rijk het afgelopen jaar vooral gewerkt aan een Verstedelijkingsstrategie voor de regio. Onderzoek en instrumentarium voor integrale afweging en monitoring In 2020 is de ketensamenwerking ten behoeve van de integrale afweging als cruciale randvoorwaarde onderkent. Ter voorbereiding op de wetgeving en verbetering van samenwerking en de integrale afweging is er een bestuursopdracht geformuleerd, dat in 2021 ter besluitvorming wordt voorgelegd. Ten behoeve van de monitoring is de basis gelegd in de 0meting in de MilieuEffectrapportage (MER) van de Omgevingsvisie.

Voor het Mercurius gebied zijn planologische voorbereidingen getroffen. Waardoor het woon en werkkwaliteit van dit gebied kan toenemen. De eerste stappen zijn gezet voor het realiseren van de Hemmes, tiny houses en een molen. Hiervoor heeft de raad zijn middelen beschikbaar gesteld. Als de initiatiefnemers de plannen mogelijk weten te maken dan kunnen de planologische procedures worden gestart.

61

2021/9502

Prestatie 4.1.2 Schoon en gezond leefklimaat Door de milieubelasting terug te dringen verbetert de kwaliteit van de leefomgeving en worden belemmeringen voor woningbouw weggenomen. Door de toename van het aantal woningen (MAAK.Zaanstad) komen wonen en werken dichter bij elkaar en neemt de intensiteit van het verkeer toe. De kans bestaat dat omwonenden meer hinder ervaren. De gemeente spant zich in om de hinder terug te dringen. Daarbij gaat het vooral om geur- en geluidshinder in de woonwijken van bijvoorbeeld grote bedrijven en vrachtverkeer.

kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Enkele van deze indicatoren zoals veiligheid en gezondheid kunnen worden gebruikt als input voor een kwaliteitskader gezonde en veilige leefomgeving t.b.v. de Omgevingsvisie en omgevingsplannen. Opstarten van een bestemmingsplanwijziging Voor de woningen die vallen onder de ‘Uitkoopregeling aankoop woningen onder een hoogspanningsverbinding’ is voor de locatie Westzaan een bestemmingsplanwijziging opgestart.

Activiteiten en realisatie Uitvoering van het bodemprogramma, waaronder de aanpak van diffuus lood De Zaanse aanpak van diffuus lood vervult een voortrekkersrol in Nederland en is de afgelopen jaren door andere overheden overgenomen of als inspiratiebron gebruikt. Inmiddels hebben circa 11.000 inwoners de mogelijkheid gekregen hun tuin op lood te laten onderzoeken. Bijna honderd tuinen zijn gesaneerd. Het project ligt op schema en in 2021 en 2022 wordt volgens planning verdergegaan met onderzoek en sanering van met lood verontreinigde tuinen. Het RIVM heeft een onderzoek uitgevoerd naar de effectiviteit van communicatie over lood in de bodem. Er is een start gemaakt met het opschalen van de sanering van de gasfabriek Krommenie. De overige onderzoeken en saneringen verlopen volgens planning. Het opstellen van een nieuw bodemprogramma is uitgesteld naar eind 2021 zodat de start van de nieuwe programmaperiode gelijk opgaat met de start van de Omgevingswet.

Prestatie 4.1.3 Stimuleren en faciliteren van gebiedsontwikeling Zaanstad brengt in de komende jaren een groot aantal locaties tot ontwikkeling door samen met inwoners en investeerders geleidelijk (kleinschalige) ontwikkelingen over een langere periode tot stand te laten komen. Deze aanpak wordt ook wel ‘organische gebiedsontwikkeling’ genoemd. Het rijk en de provincie Noord-Holland staan positief tegenover deze Zaanse werkwijze om gebiedsontwikkelingen op gang te brengen. Activiteiten en realisatie Het opstellen van een ontwikkelstrategie voor de MAAK. gebieden Centrum-Oost en Kogerveld Het perspectief Kogerveldwijk (2020/11501) is in mei 2020 door het College van B&W vastgesteld en in juni 2020 bekrachtigd met een positieve zienswijze door de gemeenteraad.

Uitvoeren van het Actieplan Omgevingslawaai, Schone Luchtakkoord en evaluatie Zaans Geurbeleid De uitvoering van het Actieplan Omgevingslawaai hangt nauw samen met de implementatie van het Zaans Mobiliteitsplan en de maatregelen die daarin zijn opgenomen. Uit de rapportage luchtkwaliteit 2019 bleek dat de luchtkwaliteit in Zaanstad ook in 2019 weer is verbeterd t.o.v. voorgaande jaren. Het Actieplan Luchtkwaliteit is enigszins vertraagd en zal in 2021 plaatvinden, evenals de evaluatie van het geurbeleid,

Prestatie 4.1.4 Strategieontwikkeling Maak.Zaanstad Zaanstad brengt via MAAK.Zaanstad in de komende jaren een aantal locaties en gebieden tot ontwikkeling om de ambitieuze woningbouw- en verstedelijkingsdoelen te realiseren. Een gebiedsstrategie komt tot stand in samenspraak met alle stakeholders, zoals bewoners, maatschappelijke partijen, ketenpartners, ondernemers en investeerders. Daarmee sluiten we aan op de brede en integrale uitgangspunten van de Omgevingswet. Op basis van een grondige en brede analyse van het gebied met stakeholders en bewoners worden gebiedsgerichte perspectieven samengesteld.

Na het vervallen van de Programmatische Aanpak Stikstof kijkt Zaanstad op projectniveau of en hoe de toestemming verkregen kan worden op het gebied van stikstof. Dat vertraagt de projecten en vraagt om een grote inzet vanuit Zaanstad. Naast de extra interne capaciteit die dit vergt zijn er ook veel externe onderzoeken en berekeningen uitgevoerd om de stikstofproblemen op projectniveau te kunnen duiden. Nodig is ook dat voor de werkzaamheden op project- en bestemmingsplanniveau er overleggen plaats vinden met Provincie, Rijk en VNG over de stikstofproblematiek en oplossingsrichtingen.

Activiteiten en realisatie Opstellen van het Perspectief voor MAAK.gebied Noord In 2020 is gewerkt aan het concept perspectief voor MAAK. gebied Noord. Het concept Perspectief Noord is op 12 januari 2021 door het college van B&W vrijgegeven voor maatschappelijk overleg. In februari en maart zal overleg plaatvinden met de bewoners, bedrijven en organisaties in Noord over de ambities voor Noord, waarna het Perspectief Noord ter besluitvorming zal worden aangeboden.

Integreren van milieuaspecten in de Omgevingsvisie en Omgevingsplannen Er is in beeld gebracht welke indicatoren bijdragen aan de 62

2021/9502

Opstellen van Ontwikkelstrategie MAAK.gebied Zuid De transformatie van de Achtersluispolder is een belangrijke ontwikkeling die in de aanloop naar het besluit om over te gaan naar uitvoering vraagt om gedegen voorbereiding. Er is in 2020 gewerkt aan het afronden van de analyse –perspectief-strategie (APS). Met een APS wordt toegewerkt naar een principebesluit waarin alle drie de onderdelen samenkomen. Die APS werkwijze vormt het startpunt voor de fase waarin de haalbaarheid (planning en kosten) en de ontwikkelstrategie wordt uitgewerkt. Beoogde datum voor het aanleveren van het document is Q1 2021.

door het college ter visie gelegd. Voor de ontwikkeling van Meneba is een cultuurhistorische verkenning uitgevoerd. Dit onderzoek is gebruikt ter inspiratie en als richtlijn voor het bestemmingsplan.

Samenwerkingsovereenkomst en voorbereiding uitvoering AVANT (Thorbeckeweg) In 2020 is de planuitwerkingsfase AVANT afgerond. In de planuitwerking is het definitieve voorkeursalternatief AVANT uitgewerkt. Ook is er een concept uitvoeringsovereenkomst AVANT opgesteld voor de Realisatiefase. De uitvoeringsovereenkomst zal naar verwachting eind maart 2021 door alle partners worden ondertekend. Het ontwerpbestemmingsplan voor de Thorbeckeweg e.o. zal worden opgesteld en in 2021 aan de raad worden aangeboden.

Het opstellen van de Strategie voor MAAK.gebied Midden en Centrum Oost Besluitvorming over de gebiedsstrategie Centrum oost zal in het 1e kwartaal van 2021 plaatsvinden. De besluitvorming is uitgesteld door de gevolgen van de noodzakelijke versnelde vervanging van de kadeconstructie Prins Hendrikkade in relatie tot het in beeld brengen van de placemaking op de Burcht. Tevens zijn de uitkomsten van de gesprekken over de Zuiddijk van november 2020 nu verwerkt in de gebiedsstrategie.

Uitwerking en toetsing van de plannen van Tony’s Chocolonely voor De Vrede In de eerste helft van 2020 zijn de plannen van Tony Chocolonely (TC) door de gemeente en de omgevingsdienst getoetst. De conclusie van deze toetsing was dat de plannen vergunbaar zijn. Het college heeft hier een besluit over genomen en de raad heeft dit besluit bekrachtigd met een positieve zienswijze. Voor TC is -naast de vergunbaarheid- de financierbaarheid van het project een belangrijk issue. Het is TC nog niet gelukt de financiering rond te krijgen. Er is dan ook nog niet overgegaan tot uitvoering. Partijen (beleggers, TC en de huidige eigenaar van Pakhuis de Vrede) zijn nog steeds met elkaar in gesprek en de uitkomst daarvan is onzeker.

Voorstel voorkeursalternatief Guisweg In 2020 is de eerste fase van de planstudie Guisweg afgerond. Hieruit zijn 2 kansrijke basisalternatieven naar voren gekomen die in de tweede fase van de planstudie in 2021 verder worden uitgewerkt. Die uitwerking leidt tot een voorlopig voorkeursalternatief, waarna bestuurlijke besluitvorming zal volgen.

Afronding bestuursopdracht pilot terrassen en parkeeronderzoek Over terrasregels voor de Dam en omgeving is geen overeenstemming met de ondernemers bereikt. Het proces om tot vaststelling van de regels te komen is mede door corona stil komen te liggen. In het eerste kwartaal van 2021 wordt dit opnieuw opgepakt. In de tweede helft van 2020 is het college akkoord gegaan met de uitbreiding van betaald parkeren in drie deelgebieden in Westerspoor en Westerwatering. Per december 2020 is dit van kracht gegaan. In de loop van 2021 wordt in de Muziekbuurt een enquête gehouden over parkeerdruk en eventuele uitbreiding van betaald parkeren.

Sportpark Hoornseveld Het ontwerp bestemmingsplan Hoornseveld is door het College van B&W eind november 2020 ter visie gelegd en wordt in het eerste kwartaal 2021 ter vaststelling aangeboden aan de gemeenteraad. De architect voor het zwembad is geselecteerd en volop bezig met de uitwerking van het Definitief Ontwerp. De werkzaamheden starten in 2021.

HIRB-subsidies De Provincie Noord Holland heeft op 16 september 2020 een beschikking afgegeven voor een bijdrage van € 500.000 voor het bedrijventerrein Noorderveld-Molletjesveer. De subsidie heeft betrekking op herinrichting van de openbare ruimte en duurzaamheidsmaatregelen en sluit aan op eerder verleende subsidies in 2018.

Start bouw Oostzijderveld De start van de bouw van Oostzijderveld is vertraagd door de stikstofproblematiek. Daardoor was het niet mogelijk het bestemmingsplan vast te stellen. Uiteindelijk is het bestemmingsplan vastgesteld nadat de Provincie Noord Holland een natuurvergunning had afgegeven.

Planstudie stationsgebied Kogerveld In samenspraak met vervoerspartijen, bedrijven, bewoners en ontwikkelaars is de gebiedsvisie voor het stationsgebied Kogerveld uitgewerkt door stedenbouwkundig bureau De Zwarte Hond. De Provincie Noord Holland heeft de kosten hiervan gedragen. In januari 2021 vindt de terugkoppeling plaats naar stakeholders en andere betrokkenen. Hierna zal de gebiedsvisie ter vaststelling worden aangeboden aan de gemeenteraad.

Bestemmingsplan Meneba Er wordt gewerkt aan de ruimtelijke onderbouwing van het bestemmingsplan Meneba. Naar verwachting wordt het ontwerpbestemmingsplan in het tweede kwartaal van 2021 63

2021/9502

Prestatie 4.1.5 Behouden en versterken van de cultureel-historische en landschappelijke waarden als drager en aanjager van ontwikkeling De gemeente vindt het belangrijk om het cultuurhistorisch erfgoed te koesteren. Met het bewaken van dit erfgoed wil Zaanstad de kwaliteit van de woon- en leefomgeving en de Zaanse identiteit versterken, nu en in de toekomst. Het ophalen en vastleggen van de verhalen van de Zaankanters zijn hierin waardevol.

herbestemmen van monumenten, verduurzamen van monumenten, subsidieverlening en het aanwijzen van nieuwe monumenten. Verder krijgen de eigenaren de benodigde informatie over hun monument. Informatie over het verduurzamen van hun monument heeft hierbij speciale aandacht. Met de nieuwe nieuwsbrief en website is de slag gemaakt naar het actief communiceren met de eigenaren van monumenten. Archeologisch onderzoek De samenwerkingsovereenkomsten op het gebied van archeologie met de gemeenten Wormerland en Oostzaan waren verlopen en zijn in 2020 aangepast en gemoderniseerd.

Activiteiten en realisatie Het maken van cultuurhistorische verkenningen naar wijken, buurten en gebieden Er is onderzoek gedaan naar wijken, buurten en gebieden, het structureren ten behoeve van de Omgevingsvisie, gebiedsvisies, MAAK.Zaanstad, bestemmingsplannen, het omgevingsplan, ruimtelijke plannen en de transformatie van het landschap. De waarden van de vooroorlogse sociale woningbouwwijken zijn geïnventariseerd en gewaardeerd. In 2021 zullen de waarden en bijbehorende richtlijnen en criteria worden geborgd via ruimtelijke instrumenten.. De historische linten, dijken en paden zijn kernkwaliteiten van de gemeente Zaanstad en van het landschap van Laag Holland. Dit is een van de redenen waarom de cultuurhistorische basis van de linten uitgebreid in kaart is gebracht. Verder zijn er stedenbouwkundige ‘prototypes’ gemaakt van twee heel verschillende deelgebieden; Westzaan en de Stadse Zaan. In 2020 is de visie vastgesteld door de raad.

Alle bouwaanvragen binnen de gebieden van archeologische waarde op de bestemmingsplankaart zijn beoordeeld op hun gevolgen voor archeologie. Waar nodig is archeologisch vooronderzoek gevraagd wat in een aantal gevallen leidde tot opgravingen. Belangrijke onderzoeken waren die naar de resten van molen De Ram in Wormerveer en de 18e -eeuwse bewoning aan de Westzijde 340 in Zaandam. Daarnaast is het uitbaggeren van de Wilhelminasluis archeologisch begeleid wat een enorme hoeveelheid vondsten opleverde, naar schatting tussen de 200.000 en 300.000 vondsten. De komende jaren worden deze verder bekeken. Met het Zaans Museum en het Huis van Hilde is gesproken over tentoonstellingen met deze vondsten. Waarschijnlijk zal een kleine selectie in de tweede helft van 2021 te zien zijn in de vitrines in de hal van het gemeentehuis.

Monumenten met een sleutelpositie in de wijk actief inzetten als aanjager voor gebiedsontwikkeling Binnen de stad gaan we op zoek naar monumenten die een sleutelpositie hebben in een wijk of een gebied. Waar mogelijk zetten we deze in, eventueel in samenwerking met de provincie, als aanjager voor de herontwikkeling van de wijk.

Publicaties over archeologische vondsten zijn verschenen in de Windbrief van de Zaanse Molen en het blad Zaans Erfgoed, een uitgave van de Zaanse Erfgoedverenigingen. In het Noord-Hollands Dagblad verschenen artikelen over de opgraving van molen De Ram en de vondsten uit de Wilhelminasluis.

Het uitvoeren van de Kerkenvisie Zaanstad is een pilotgemeente voor de landelijke kerkenvisie van de Rijksdienst voor het cultureel erfgoed. Een belangrijk doel van de kerkenvisie is dat partijen met elkaar in gesprek gaan en inzicht krijgen in de verschillende belangen en waarden: fysiek (gebouw met interieur en omgeving), economisch (eigenaar, functie, financieel) en sociaal-maatschappelijk (buurt, burgers, functie). De inventarisatie- en analysefases zijn afgerond. Het projectteam heeft gesproken met diverse stakeholders in de stad over de vorm en inhoud voor de kerkenvisie voor Zaanstad. Binnen de kerkenvisie onderzoeken we ook de oplossing voor het onderhouden en bespelen van klinkend erfgoed; de orgels. Inmiddels is het orgelbestand in kaart gebracht en weten we de huidige staat van deze orgels.

Doelstelling 4.2 Aantrekkelijke en passende woningvoorraad De lokale en regionale woningmarkt is gespannen. De vraag naar woonruimte groeit en de beschikbaarheid van woningen voor lage en middeninkomens is onvoldoende. Dat zien we aan de wachtlijsten. Zaanstad streeft naar een goede match tussen vraag en aanbod op de woningmarkt. Zaanstad wil een versnelling van de woningbouwproductie en meer gedifferentieerde woonmilieus mogelijk maken. Zo wordt Zaanstad een veelzijdige en aantrekkelijke stad in de regio. We bouwen niet alleen betaalbare nieuwe woningen, maar verbeteren op een duurzame manier ook de kwaliteit van de bestaande woningvoorraad.

De basis op orde van het Zaanse Erfgoed De gemeente heeft de wettelijke taken uitgevoerd zoals de vergunningverlening, de restauratiebegeleiding,

64

2021/9502

In navolging van het Nationaal en Zaans Klimaatakkoord zetten we in op energiebesparing en duurzame energieopwekking (zie programma 2). Vanwege de lage energetische kwaliteit van de woningvoorraad is dit een grote uitdaging. We kijken ook naar energiebesparing bij de brede aanpak van funderingsherstel. Duurzaam betekent ook dat ouderen langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. De toenemende vergrijzing maakt levensloopbestendig wonen urgent.

huurschulden en huisuitzettingen te voorkomen en zijn huishoudens actief benaderd om hen te ontzien bij de jaarlijkse huuraanpassing. Naast het sturen op nieuwbouwplannen passen woningcorporaties bij de verkoop van woningen de zelfbewoningsplicht toe en krijgen Zaanse huurders voorrang. De doorstroomregeling stimuleert een betere benutting van de woningvoorraad. Om de bestaande woningvoorraad te verduurzamen werken woningcorporaties continu aan het onderhoud van de woningen, herstellen zij funderingen en is de Pilot Verplicht funderingsherstel bij complexgewijze verkoop gestart. Ook werken partijen samen aan de Transitievisie Warmte en zet Zaanstad de stappensubsidie en energiecoaches in. Partijen werken samen aan de aanpak van woonfraude, het uitvoeren en monitoren van het Pact Poelenburg/ Peldersveld en is het Convenant woonoverlast en zorg getekend. De Strategische agenda ouder worden is in uitvoering en de levensloopbestendige woningvoorraad is vergroot door het uitvoeren van collectieve en individuele aanpassingen bij woningen en wooncomplexen. Partijen werken volgens de Zaanse werkafspraken ‘Thuis in de wijk’ en de Pilot Uitstroomurgenties is gestart zodat mensen zelfstandig kunnen wonen na uitstroming uit een instelling.

Om deze doelstelling te bereiken leveren we de volgende prestaties Prestatie 4.2.1 Stimuleren nieuwbouw met meer diversiteit en voldoende passende huisvesting voor specifieke doelgroepen Zaanstad zorgt bij nieuwbouw voor de juiste randvoorwaarden en inzet op gedifferentieerde woonmilieus. Die maken Zaanstad tot een aantrekkelijke stad met een sterke positie in de regio. Het streven is om tot 2040 tussen de 15.000 - 20.000 woningen toe te voegen en de bouwproductie te verhogen naar gemiddeld 1.000 woningen per jaar. Hiermee wordt invulling gegeven aan de woningbehoefte in Zaanstad. In alle woningsegmenten moeten nieuwe woningen worden gebouwd. Ook het aantal sociale en middeldure huurwoningen moet toenemen: voor iedereen is er plek nodig. Daarbij blijft het uitgangspunt dat we niet gaan bouwen in het groen.

Matchen van vraag en aanbod op de woningmarkt Via gebiedsvisies, planadvisering en afspraken met woningcorporaties en ontwikkelaars wordt doorlopend gestuurd op het matchen van vraag en aanbod. Dit heeft geleid tot een groeiend aandeel sociale huurwoningen, middeldure huurwoningen in betaalbare koopwoningen in de planvoorraad. De opgave voor wonen met zorg is bestendigd en onderdeel van de opgave per MAAK-gebied.

Activiteiten en realisatie Uitvoering geven aan de uitvoeringsagenda wonen 2020-2024 Voor sturing op kwaliteit worden in nieuwbouwplannen kaders meegegeven op het gebied van programmering, doelgroepen, duurzaamheid en levensloopbestendig wonen. Via het verschaffen van informatie, collectieve inkoop en aanscherping van financiële instrumenten, zoals de stappensubsidie, wordt de woningvoorraad veilig, duurzaam en levensloopbestendig gemaakt. Met andere gemeenten in Zaanstreek-Waterland en de corporaties is een regeling gemaakt om de doorstroming van senioren te stimuleren. Er is een voorstel gemaakt om de Huisvestingsverordening te wijzigen om woningsplitsing, kamergewijze verhuur en toeristische verhuur te reguleren. De opgave van huisvesting van ouderen, jongeren en kwetsbare groepen is geborgd in de gebiedsopgave.

Nieuwe regels woonruimteverdeling, Airbnb en woningsplitsing opnemen in de nieuwe verordening fysieke leefomgeving De Huisvestingsverordening is geactualiseerd en op 1 januari 2021 van kracht gegaan. Om woningsplitsing, kamergewijze verhuur en toeristische verhuur te reguleren wordt de huisvestingsverordening voorts uitgebreid met een hoofdstuk ‘voorraadontwikkeling’. De raad beslist hierover in januari 2021. In regionaal verband is een beleidsvoorstel ontwikkeld om de systematiek van de woonruimteverdeling te wijzigen. Regionale samenwerking wonen Zaanstad participeert in de regionale samenwerking en is voortrekker in de samenwerking binnen Zaanstreek-Waterland. Met corporaties in de regio is een voorstel voorbereid om meer senioren binnen Zaanstreek-Waterland te verleiden te verhuizen, zodat ze passend wonen en er meer doorstroming op gang komt. Daarnaast is gestart met het opstellen van een woonakkoord met de provincie Noord-Holland. In MRA-verband wordt integraal en in samenhang met andere beleidsterreinen het gesprek gevoerd over locaties in de MRA waar gebouwd kan worden.

Uitvoering geven aan de raamovereenkomst 2020-2024 Zaanstad geeft samen met de woningcorporaties en de huurdersorganisaties uitvoering aan de Zaanse samenwerkingsovereenkomst 2020-2024, waarin afspraken staan over de betaalbaarheid en voorraadontwikkeling van sociale huurwoningen, verduurzaming en verbetering van de bestaande woningvoorraad en het verbeteren van de leefbaarheid en opgaven op het gebied van wonen en zorg. Zo werken partijen samen aan preventieve maatregelen om 65

2021/9502

Sturen op planning woningbouw en in bijzonder top 16 prioritaire projecten Er is afgelopen jaar volop gewerkt aan versnelling van de woningbouwproductie met als resultaat dat de planvoorraad inmiddels is gegroeid naar 13.700 woningen. Het aantal woningen waarvoor een bestemmingsplan is vastgesteld, is verdubbeld naar bijna 4.200 woningen en voor 2.800 woningen zijn harde afspraken gemaakt. Dit komt voor een belangrijk deel op conto van de projecten uit de top 16. Zo zijn bijvoorbeeld de bestemmingsplannen van de Zaanse Helden, Bannehoven vastgesteld. Het bestemmingsplan Noordeinde is onherroepelijk geworden en wordt er gebouwd op Gouwpark, Oostzijderpark, Brokking, Kreekrijk,Burano, de Industrieel en de Pauw(Westzijde 114).

uitgebreid tot zo’n 7.941. Daarnaast zijn in 2020 steekproefsgewijs een aantal herhalingsonderzoeken gedaan van woningen die zo’n 10 jaar geleden in onderzoeksgebieden ook zijn onderzocht. Hiermee wordt inzicht verkregen in het verloop van de verslechtering van funderingen en de accuraatheid van de destijds gegeven analyses. Op basis van de eerste resultaten kan worden gezegd dat de analyses van toen in de regel kloppen met de huidige situatie en tempo van afname in draagkracht van de fundering. Doorontwikkelen en uitbreiding financieel instrumentarium funderingsherstel Het (landelijk) Fonds Duurzaam Funderingsherstel (FDF) is doorontwikkeld naar FDF 2.0. Bij FDF 1.0 bleef het aantal leningen ver achter bij de verwachting. De reden hiervoor is dat eigenaren alsnog niet binnen de verruimde leencriteria vielen. De eisen van het FDF zijn hierop aangepast per maart 2020. Vanaf periode 2.0 (maart 2020) zijn er 10 aanvragen uit Zaanstad bij het FDF binnengekomen. Dit is direct een flinke toename. Hierdoor kunnen 42 woningen die deel uitmaken van verschillende bouwblokken worden hersteld.

Lobby en acquisitie Er zijn in 2020 drie aanvragen voor de eerste twee tranches van de rijksregeling woningbouwimpuls ingediend, waarvan er in 2020 twee zijn toegekend (Kogerveldwijk en Zaandam Centrum). In februari van 2021 verwachten we een oordeel over de derde aanvraag (Zaanstad Noord). Ook voor de realisatie van tijdelijke huisvesting op drie locaties zijn in 2020 rijksmiddelen verworven. In het periodieke overleg tussen Rijk en MRA zijn afspraken gemaakt om na ta gaan hoe de Achtersluispolder, deel kan gaan uitmaken van de landelijke lijst voor het nieuwe kabinet voor aanwijzing van grootschalige transformaties.

Samen met Betaalbare Koopwoningen Zaanstad BV (BKZ) ontwikkelde de gemeente het model Duurzaam Funderingsherstel Zaanstad (DFZ). Dit model is aanvullend op de financiering via banken en het landelijke FDF waarbij behalve funderingsherstel ook het casco energetisch wordt verbeterd. De voorbereiding voor het aanbestedingstraject met een poel van Zaanse aannemers is in 2020 afgerond. Begin 2021 wordt de aanbesteding voor de uitvoering voor deze pilot opnieuw gedaan.

Prestatie 4.2.2 Versterken van de kwaliteit en verduurzamen van de bestaande woningvoorraad Voor een aantrekkelijke en passende woningvoorraad zetten we in op een brede en herkenbare aanpak van particuliere woningverbetering. Bij het verduurzamen van woningen kijken we meteen naar de mogelijkheden voor funderingsherstel en woningaanpassingen die helpen om langer zelfstandig thuis te wonen (zie ook programma 1).

De pilot Vervangende sloop-nieuwbouw bij funderingsproblemen heeft in samenwerking met partijen geresulteerd in een concrete uitwerking en een vergunningsaanvraag. Het betreft een woonblok met zowel slechte fundering als een slecht casco (duurzaamheid) in Assendelft.

Activiteiten en realisatie Informatie en advies aan huiseigenaren In 2020 is in het begin van het jaar één bewonersavond rondom funderingsherstel georganiseerd. Door de coronamaatregelen zijn deze niet verder doorgegaan. Zo zijn ook de fysieke bewonersbijeenkomsten rondom collectieve inkoop van duurzaamheidsmaatregelen niet doorgegaan. Hiervoor zijn wel brieven verstuurd en extra informatie via internet verstrekt. Het verstrekken van informatie en advies rondom funderingsproblemen is veelal telefonisch gebeurd. In voorkomende gevallen zijn technisch adviseurs met inachtneming van geldende voorschriften bij eigenaren thuis langs geweest. In 2020 zijn voorbereidingen gedaan om digitale bewonersavonden te organiseren.

Samenwerking en afspraken met corporaties Er is een vaststellingsovereenkomst gesloten met woningcorporatie Parteon voor de Zeeheldenbuurt. De vaststellingsovereenkomst is gesloten in het kader van het maatschappelijk belang, waaronder de veiligheid, het voorkomen van een achteruitgang van de leefbaarheid in de Zeeheldenbuurt, het op peil houden van de kwaliteit van de woningvoorraad in de wijk, ter voorkoming van langdurige juridische procedures en de afkoop van eventuele aansprakelijkheid, in deze uitzonderlijke situatie in staat geweest om een bijdrage te leveren aan het oplossen van de problematiek. In september 2020 is er een start gemaakt met funderingsherstel van een blok waarvan al zeker was dat er voor funderingsherstel was gekozen. Gemeente Zaanstad monitort de voortgang van het traject tot vernieuwing.

Objectief in beeld brengen van funderingsproblematiek De monitoring van het zakkingsgedrag van woningen via het meetboutensysteem is in 2020 met circa 400 woningen 66

2021/9502

Stimuleren verduurzaming eigen woning Er was veel belangstelling voor de Stappensubsidie. Het subsidieplafond voor verduurzamingsmaatregelen, los van funderingsherstel, is in april bereikt na 270 toegekende subsidieaanvragen. De maatregelen dragen gezamenlijk bij aan een jaarlijkse CO2 -reductie van 238.560 kg CO2* per jaar (uitgaande van de kengetallen van het Duurzaam Bouwloket en/of Milieucentraal met als uitgangspunt een referentieverbruik van een gemiddeld huishouden en woning in Nederland). De regeling is voortgezet voor verduurzamingsmaatregelen die samenhangen met funderingsherstel.

Het Rijk heeft in 2020 de aangevraagde RRE-subsidie (Regeling Reductie Energiegebruik) toegekend om huiseigenaren te stimuleren tot kleine energiebesparende maatregelen in huis. De voorbereidingen voor de uitvoering zijn gestart eind 2020, de uitvoering zelf start in 2021. Eind 2020 is een aanvraag bij het Rijk gedaan voor de RREW-subsidieregeling voor verduurzamingsmaatregelen voor huurders en particuliere woningeigenaren. Begin 2021 zal door het Rijk bekend worden gemaakt of deze wordt verkregen. * Voor de berekening van de CO2 reductie is uitgegaan van kengetallen van Duurzaam Bouwloket en/of Milieucentraal met als uitgangspunt een referentieverbruik van een gemiddeld huishouden en woning in Nederland.

Door de collectieve inkoopacties voor het plaatsen van zonnepanelen en isoleren van de woning wordt de CO2 -uitstoot in Zaanstad jaarlijks met respectievelijk ca. 80.556kg en 270.480kg gereduceerd.

Financiën Ruimtelijke en gebiedsontwikkeling (Bedragen x € 1.000) Begroting na wijziging

Realisatie

Verschil

Lasten

66.871

53.187

-13.684

Baten

-44.838

-31.305

13.532

Toevoegingen reserves Onttrekkingen reserves

5.127 -7.788

5.651 -8.970

524 -1.182

Saldo

19.372

18.562

-810

Toelichting op afwijkingen per programma Bij gebiedsontwikkeling zijn zowel de baten als de lasten zijn ca. € 15 mln. lager dan begroot. De verschillen worden verklaard in het MPG 21.1.

Daarnaast heeft de gemeente extra opbrengsten gerealiseerd (€ 0,15 mln.) vanuit de markt (Zaans Portaal) vanuit overeenkomsten met ontwikkelaars van woningbouwprojecten.

De lasten zijn exclusief product gebiedsontwikkeling € 1,2 mln. hoger dan geraamd.

Een meevaller op de apparaatslasten van -€ 0,1 mln. wordt toegelicht in een algemene tekst bij de paragraaf bedrijfsvoering.

Deze overschrijding wordt grotendeels (€ 1,1 mln.) veroorzaakt door het project diffuus lood. Er zijn gedurende het jaar saneringen bijgekomen van aangrenzende tuinen, daarbij zijn vanuit de effectiviteitsafwegingen saneringen uitgevoerd die gepland waren voor 2021. Deze overschrijding wordt gedekt door een onttrekking uit de reserve bodembeheer. Daarnaast zijn extra kosten gemaakt voor uitvoering van verschillende programma’s die worden gedekt uit extra ontvangen subsidies van MRA en provincie.

Voor de projecten Tijdelijke Huisvesting en Woonschepenverordening is in 2020 budget beschikbaar gesteld voor 2 jaar. De overschotten van deze projecten (€ 0,17 mln. voor Tijdelijke Huisvesting en € 0,34 miljoen voor Woonschepen) worden gedoteerd aan de reserve MAAK Zaanstad voor de uitvoering in 2021. De hogere onttrekking uit de aan de reserve bodembeheer van € 1,2 mln. dekt de bij de lasten toegelichte hogere kosten voor het project diffuus lood.

De baten zijn exclusief product gebiedsontwikkeling € 1,05 mln. hoger dan geraamd. Deze meevaller wordt veroorzaakt door ontvangen baten van Rijk (hoogspanning) de provincie en de MRA voor een totaalbedrag van € 0,8 mln. dat niet was geraamd. 67

2021/9502

Verbonden partijen Zie voor een verdere toelichting de Paragraaf Verbonden Partijen.

De volgende verbonden partijen hebben een relatie tot dit programma: • Regionale ontwikkelingsmaatschappij Noordzee­kanaalgebied • Masterplan Noordzeekanaalgebied • Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied • Vereniging Bedrijvenpark Westzanerpolder/ Bedrijvenpark Hoogtij • Schadeschap Schiphol • Betaalbare koopwoningen Zaanstad

Kerncijfers Zaanpeiling en andere enquêtes 2017

2018

2019

2020

Bron

% Inwoners dat ernstige hinder ondervindt van lawaai van auto’s

10%

11%

10%

12%

Zaanpeiling

% Inwoners dat ernstige hinder ondervindt van lawaai van treinen

1%

2%

2%

1%

Zaanpeiling

% Inwoners dat ernstige hinder ondervindt van lawaai van fabrieken

4%

4%

6%

4,8%

Zaanpeiling

% Inwoners dat ernstige hinder ondervindt van lawaai van vliegtuigen

16%

17%

17%

16%

Zaanpeiling

Waardering woonomgeving (schaal 0-10)

7,2

7,1

7,1

7,1

Zaanpeiling

Aantal opgeleverde woningen

2017 675

2018 450

2019 695

2020 334

Bron BAG/CBS

Aantal eengezinswoningen

42.897

43.130

43.317

43.618

CBS

Aantal meergezinswoningen

24.579

24.895

25.085

25.329

CBS

Woningvoorraad: aantal woningen koop

35.902

36.848

37.412

37.692

CBS

Woningvoorraad: aantal woningen sociale huur

25.827

25.818

25.871

25.784*

CBS

Woningvoorraad: aantal woningen overige huur

5.747

5.135

5.033

5.353

CBS

Kerncijfers

Woz waarde koop (x € 1.000)

220

239

267

299

Gemeentelijke registratie

Woz waarde huur (x € 1.000)

144

156

173

194

Gemeentelijke registratie

Woz waarde gemiddeld (x € 1.000)

184

201

228

255

Gemeentelijke registratie

* De verklaring voor het saldo huurwoningen ligt in het aantal gesloopte huurwoningen en de nieuwbouw van de sociale huurwoningen.

BBV indicatoren Aantal nieuwbouwwoningen, per 1.000 woningen

2017

2018

2019

2020

Bron

5,9

4,1

7,6

3,9

CBS

68

2021/9502

Beleidsnota’s • Bodemprogramma 2016-2020 https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/4068487/2

• Zaans Geurbeleid 2016 https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/3727889/1

• MAAK.ambitiedocument 2016 https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/3592534/5

• MAAK.uitvoerings- en investeringsagenda 2016 https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/4235452/1

• MAAK.Monitor 2018 https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/6459556/1/

• Analyse Kogerveldwijk 2017 https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/5929686/1

• Analyse Centrum Oost 2017 https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/5959490/1

• Aanpak participatie MAAK.gebieden perspectieffase https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/5897688/1/

• Stedelijke kavelruil https://www.infomil.nl/onderwerpen/ruimte/gebiedsontwikkeling/stedelijke-kavelruil/

• Archeologienota 2009 https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/4042344/1

• Uitvoeringsprogramma Erfgoed https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/4068403/2

• Erfgoedvisie 2011-2018 https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/782714/3

• Samen verder met Zaans Mozaïek: actualisatie woonvisie Zaans Mozaïek 2015 https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/2460598/5

• Strategische agenda rondom ouder worden in Zaanstad https://www.zaanstad.nl/mozard/document/docnr/2871212

69

2021/9502

2.5 Programma Buitenruimte, vastgoed en bereikbaarheid Portefeuillehouders: Baerveldt, Breunesse, Groothuismink, Krieger, Slegers

Programmadoelstelling en de rol van de gemeente Zaanstad groeit de komende jaren van een stad van 155.000 naar 200.000 inwoners. Als gevolg van de stedelijke verdichting neemt de druk op de buitenruimte toe. Meer mensen zullen gebruik maken van schaarser wordende buitenruimte. Zij willen zich kunnen verplaatsen in de stad en in de regio, hun auto of fiets parkeren en goede plekken vinden om te recreëren. Daarbij bewaken wij het open landschap als belangrijke kernkwaliteit voor de stad en regio. Naast de toenemende druk stellen ontwikkelingen als

de klimaatverandering, de energietransitie, de circulaire economie en de vergrijzing eisen aan de inrichting en het beheer en onderhoud van de buitenruimte. De gemeentelijke grond- en vastgoedportefeuille is compact en wordt duurzaam onderhouden.

70

2021/9502

Het programma is als volgt opgebouwd:

Doelstelling 5.1 De buitenruimte is aantrekkelijk ingericht en er zijn goede recreatieve voorzieningen

Doelstelling 5.2 Zaanstad is goed verbonden met de regio en heeft een goede verkeersdoorstroming

Prestatie 5.1.1 Het versterken van de inrichting van de openbare ruimte en het landschap

Prestatie 5.1.2 Bevorderen klimaatadaptatie

Prestatie 5.2.1 Het verbeteren van de bereikbaarheid, parkeren en verkeersveiligheid

Prestatie 5.3.1 Beheer en onderhoud openbare ruimte en recreatiegebieden

Programma 5 Buitenruimte, vastgoed en bereikbaarheid

Prestatie 5.3.2 Functionerende regen- en afwatersystemen

Prestatie 5.3.3 Beheren en onderhouden van gemeentelijke grond- en vastgoedportefeuille

Doelstelling 5.3 Een goed onderhouden en duurzame openbare ruimte

Prestatie 5.3.4 Duurzame inzameling van huishoudelijk afval

Prestatie 5.3.5 De openbare ruimte gaat duurzaam om met het milieu

Prestatie 5.3.6 Het bevorderen van biodiversiteit en de zorg voor dieren

71

2021/9502

Terugblik en realisatie 2020

investeringsplannen en bij het onderhoud van de openbare ruimte (o.a. groenadoptie en bij zwerfvuilacties). Binnen het werkpakket van de openbare ruimte wordt een belangrijke inzet gedaan om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te begeleiden naar vast werk.

We hebben in 2020 belangrijke stappen gezet op het gebied van beleidsontwikkeling en de realisatie van grote infrastructurele werken. Zo is het visiedocument Zaans Mobiliteitsplan gereed, is het Gemeentelijke Rioleringsplan geactualiseerd en hebben we een nieuw bomenbeleidsplan en een nota over de begraafplaatsen opgesteld. Daarnaast zijn een nieuw maaibeleid en een parkenvisie in ontwikkeling. Ook is er gewerkt aan diverse infrastructurele projecten zoals de AVANT-Thobeckeweg en de ongelijkvloerse kruising Guisweg. Ook zijn de Slinger en een nieuwe fietsenstalling gerealiseerd, is het voorkeursalternatief rondweg Westerkoog vastgesteld, is de Wilhelminasluis gerenoveerd en is besloten om de Zaanbrug te vervangen.

Directe gevolgen corona Corona heeft op diverse manieren invloed op de openbare ruimte en de wijze waarop de mensen zich verplaatsen. Zo werken mensen meer thuis, waardoor er minder vervoersbewegingen zijn. Dit heeft onder meer invloed op de inkomsten parkeerbelasting. Een ander effect van corona is dat meer mensen hun woning opknappen. Dat leidt tot meer spullen die voor hergebruik worden aangeboden en ook tot meer afval. Ook worden de vastgoedobjecten van de gemeente minder vaak verhuurd. Als gevolg stijgen dus de kosten en dalen de inkomsten. Voor een deel wordt dit gecompenseerd door het Rijk.

In toenemende mate wordt invulling gegeven aan de duurzaamheidopgaven van de gemeente. Dit door de mobiliteitstransitie in het Zaans Mobiliteitsplan, het opstellen van een Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie, vermindering van het energieverbruik door het gebruik van LED-lampen, de inzet op elektrisch vervoer, de aanleg van laadpalen en sedumdaken en het maken van stappen om te komen tot duurzaam inkopen in de grond-, weg- en waterbouwsector. Ook het Grondstoffenplan is het afgelopen jaar ingevoerd en de eerste resultaten daarvan laten een afname zien van de restafvalstoffen.

Wat betreft het onderhoud van de openbare ruimte heeft corona geleid tot meer inzet op het verwijderen van zwerfvuil, het legen van afvalbakken en het aantal te verwijderen dumpingen. Ook is er een sterke toename van het aantal meldingen over de openbare ruimte. Voor de gemeentelijke dienstverlening heeft de corona-pandemie weinig gevolgen gehad. Door snel in te spelen op de beperkingen die het Rijk de samenleving oplegt, zijn we in staat gebleven om een gelijk niveau van dienstverlening te realiseren ten aanzien van het onderhoudsniveau van de openbare ruimte. Ondanks een toename van het aantal meldingen zijn deze veelal tijdig afgehandeld. Ook vervangingsprojecten zijn doorgegaan, ondanks dat er een oplossing moest worden gevonden voor de inbreng van inwoners.

Uiteraard blijft er ook veel aandacht voor de reguliere taken van de gemeente. Binnen de beschikbare middelen is de openbare ruimte op het vastgestelde niveau onderhouden en op verschillende plekken in de stad vervangen. Bewoners worden betrokken bij gemeentelijk

Indicatoren Realisatie 2018

Realisatie 2019

Begroting 2020

Realisatie 2020

Streefwaarde

Bron

% Inwoners dat tevreden is over de verkeersveiligheid in de eigen buurt

45%

49%

52%

43%

70%

Zaanpeiling

% Inwoners dat tevreden is over bereikbaarheid van de buurt per fiets

92%

91%

90%

92%

90%

Zaanpeiling

% Inwoners dat tevreden is over bereikbaarheid van de buurt per auto

79%

79%

80%

79%

80%

Zaanpeiling

% Inwoners dat parkeren als grootste probleem in de buurt ziet

20%

21%

15%

19%

10%

Zaanpeiling

% Areaal openbare ruimte met een onderhoudsachterstand

18%

19%

18%

18%

19%

Gemeentelijke registratie

% Hoeveelheid gescheiden afval als aandeel van de totale hoeveelheid ingezameld afval

44%

46%

50%

54%

60%

HVC

72

2021/9502

Doelstelling 5.1 De buitenruimte is aantrekkelijk ingericht en er zijn goede recreatieve voorzieningen

Kwaliteit voor verblijfsruimte Zie activiteit ‘Inspelen op gebiedsontwikkeling’ Realiseren uitvoeringsagenda Groen- & Waterplan Er is veel aandacht besteed aan de stikstofopgave. Als gevolg daarvan is het opstellen van de aanpak groenarme buurten is uitgesteld naar 2021-2022. De organisatie van de Uitvoeringsagenda Groen- en Waterplan is opgetuigd en er is in 2020 gewerkt aan een herijking van deze uitvoeringsagenda.

De buitenruimte is goed ingericht en nodigt uit om in te verblijven en te recreëren. Binnenstedelijke woningbouw gaat concurreren met de verschillende andere functies die in de buitenruimte een plek hebben. De kwaliteit van de buitenruimte wordt steeds meer bepaald door de beschikbaarheid van ruimte. Daarom gaat Zaanstad de schaarse ruimte hoogwaardig inrichten. Met deze hoogwaardige inrichting wordt de gebruikswaarde van de openbare ruimte vergroot. Ook het buitengebied, gezien als een belangrijke kernkwaliteit van de stad, wordt beter ontsloten voor recreatief medegebruik.

Voor de parken in Zaanstad is een visie ontwikkeling waarin recreatieve- en natuurwaarden centraal staan. Deze parkenvisie geeft een kader voor alle ontwikkelingen binnen de parken. Dit plan wordt in 2021 ter vaststelling voorgelegd. Een aantal projecten uit het Uitvoeringsprogramma Groenen Waterplan zijn gerealiseerd. Voor het fietspad Haansloot wordt gezocht naar alternatieven om de Krommenieër Woudpolder ongeschonden te houden. Het plan om te komen tot het uitzichtpunt, is ontwikkeld in samenwerking met buurtbewoners.

Ook de effecten van de klimaatverandering vragen om een andere inrichting van de openbare ruimte. Verstedelijking van de openbare ruimte zal ertoe leiden dat er toenemende mate behoefte is aan voldoende bergingscapaciteit bij droogte en extreme regenval. Daarnaast zal er ruimte moeten zijn om in periodes van hitte voldoende schaduwplekken te hebben waar met name kwetsbare groepen in de samenleving verkoeling kunnen vinden.

De gemeente heeft zich ingezet op versnelling van de aanpak van provincie en rijk op de dossiers stikstof en bodemdaling. Zaanstad heeft met de provincie een concept plan van aanpak voor het Integraal Gebiedsproces Westzaan opgesteld. In dit plan van aanpak wordt de stikstofaanpak gecombineerd met het tegengaan van bodemdaling, klimaatadaptatie, behoud en ontwikkeling van de natuurwaarden, waaronder ook de verbrakking en versterking van het recreatief medegebruik.