Bijlage Zaans Mobiliteitsplan ZMP

Pagina 63 van 136

Zaans Mobiliteitsplan

winkelcentra) en de rol in ketenmobiliteit (OVstations).

5.2

Fiets

Beleidsprincipes fiets 9) Realiseren van een hardloopnetwerk Om ommetjes in de wijk of tijdens werk mogelijk te maken moet een hardloop/recreatienetwerk worden vastgesteld. Dit netwerk moet dan herkenbaar en aantrekkelijk worden ingericht. Resumé nieuwe maatregelen voetganger  Deeluitwerking Handboek Openbare Ruimte:  Kwaliteitseisen van voetgangersnetwerk  Deeluitwerking Centrumontwikkeling Zaandam:  Gebiedsproject centrum Inverdan  Herinrichting centrum verbetering beleving en aantrekkelijkheid voor de voetganger  Programma toegankelijkheid en bereikbaarheid voetgangers:  Schoolzones  Routes Ov-Haltes/stations  Wijk- en buurtcentra  Kanten en bedrijventerreinen  Hardloopnetwerk

Pagina 64 van 136

Ruim baan voor de fiets Zaanstad kiest voor ruim baan voor fietsers en zet hier vol op in. Een aantrekkelijk en hoogwaardig fietsnetwerk voor de gehele regio. Met als doel het gebruik van de fiets te stimuleren en een verschuiving naar fietsgebruik te bewerkstelligen (modal shift). Fietsen is een goed alternatief voor het autoverkeer op kortere afstanden, voor zowel woon/werk als recreatief. Wat een ‘korte’ afstand is, wordt steeds ruimer omdat, door elektrisch fietsen en goede (door)fietsroutes, steeds langere afstanden reëel worden, met een reikwijdte van circa 20/25 km. Ook nemen de snelheden van de verschillende type fietsers steeds verder toe. Een grote kwaliteitssprong met oog voor aansluiting op de regio en toekomstige gebiedsontwikkelingen is daarmee een vereiste. Aan een aantal grote verbeteringen werken we al, zoals de Slinger en de Buiging bij station Zaandam, een fietssnelweg naar Purmerend (Corridorstudie Amsterdam-Hoorn), het fietspad van Saendelft via de sportvelden van SVA naar de Communicatieweg en verbetering van de fietsroute richting Alkmaarder- en Uitgeestermeer. Maar er is duidelijk meer nodig dan dat.

Versie 27 januari 2021

In de enquête hebben de respondenten aan kunnen geven waardoor ze vaker en meer gaan fietsen: beter onderhouden en comfortabele fietsroutes, meer vrijliggende fietspaden en kortere wachttijden bij verkeerslichten zijn de meest aangedragen oplossingen.

3 typen van fietsroutes Om het Zaanse fietsnetwerk voor 2040 een forse impuls te geven en duidelijk en logisch te structureren wordt in het netwerk onderscheid gemaakt naar 3 type fietsroutes. Dit is nodig aangezien routes van elkaar verschillen in functie van verbinden en ontsluiten.

Het onderscheid is gemaakt in; 1. Doorfietsroute met zo min mogelijke stops; 2. Hoofdfietsroute veilige (oost-west) routes naar belangrijke bestemmingen; 3. Regulier netwerk aanvullende veilige routes om korte afstanden goed met de fiets te kunnen afleggen. Het fietsnetwerk sluit optimaal aan op OVknooppunten. De fiets is zeer belangrijk in het voor- en natransport van het openbaar vervoer en vormt daarmee een belangrijke bijdrage aan de ketenverplaatsing. Het netwerk moet aantrekkelijk, veilig en comfortabel zijn en Zaanstad verbinden met andere belangrijke verbindingen in regio. Zo ontstaan tegelijkertijd verbindingen van/naar recreatiegebieden en vormen de routes de basis voor recreatieve rondjes. Op die wijze

Tabel 1: Kwaliteitseisen per fietsroute

Pagina 65 van 136

Zaans Mobiliteitsplan

heeft de Zaankanter snel en comfortabel toegang tot het buitengebied, die de mogelijkheden om te bewegen bevorderen. De positie van de verschillende type fietsers zoals bromfietsers en speed-pedelec op het fietspad wordt nader onderzocht. Verder is het belangrijk dat het netwerk optimaal aansluit op OV-knooppunten, zodat de combinatie fiets-OV een nog belangrijker rol kan spelen in de mobiliteit van Zaanstad.

Pagina 66 van 136

Versie 27 januari 2021

Figuur 27: Fietsnetwerk 2040

Pagina 67 van 136

Zaans Mobiliteitsplan

Speerpunten aanpak fiets 1) Nieuwe oostelijke verbinding als onderdeel van de Zaanse ladder De Zaanse ladder bestaat uit de combinatie van doorfietsroutes en hoofdfietsroutes en vormt daarmee de ruggengraat van het fietsnetwerk. De oostelijke staander is een doorfietsroute gesitueerd in een aantrekkelijke groene omgeving om het fietsnetwerk compleet te maken. De nieuwe oostelijke doorfietsroute zorgt ervoor dat het fietsverkeer ontvlochten wordt van het overige verkeer wat daarmee de aantrekkelijkheid en fietsveiligheid van de fietser vergroot. Belangrijk is dat de route goede aanhechting vindt met de wijken en buurten. Bij de uitwerking van de route zijn een aantal tracés te onderscheiden: 1. Wormerveer – Wormer - Zaanse Schans: tracékeuze en landschappelijke inpassing van de route. Het wegnemen van barrières met een nieuwe (fiets)brug over de Zaan in de buurt van Ned. Benedictweg. En ook een fietsverbinding bij de Bartelsluis. 2. Zaanse Schans – ’t Kalf – Kogerveld: verloop en inpassing van de route vanaf Zaanse Schans naar en door 't Kalf richting Kogerveld. 3. Poelenburg – Achtersluispolder: inpassing van de route over de Zuidervaart en over de Thorbeckeweg voor een goede aanhechting van de twee stadsdelen. Een scenariostudie moet de haalbaarheid en inpasbaarheid aantonen van

Pagina 68 van 136

ondertunneling/overkluizing van de Thorbeckeweg. 4. Achtersluispolder – Amsterdam: toekomstvaste fietsrelatie (zie punt 2) Ook bestaande verbindingen van de route moeten worden verbeterd en worden opgewaardeerd. Daarnaast het versterken van de vindbaarheid en routering van de route van groot belang. 2) Fietsverbinding van Zaandam naar Zaanstad via Achtersluispolder Achtersluispolder is volop in ontwikkeling. Daarnaast wordt aan de andere kant van de A10 én aan de andere kant van het IJ HavenStad ontwikkeld door Amsterdam. Voor een goede, snelle en toekomstvaste fietsrelatie tussen Amsterdam en Zaanstad is het noodzakelijk dat er goede en aantrekkelijke verbinding komen tussen Achtersluispolder en Zaandam, een goede verbinding tussen Achtersluispolder en Amsterdam-Noord (koppeling met OV-verbinding) én op termijn een verbinding tussen Achtersluispolder en Havenstad (over het IJ). 3) Bestaande westelijke ladder via Provinciale weg optimaliseren Naast de opgave om de Oostelijke doorfietsroute te realiseren zijn er ook projecten die noodzakelijk zijn voor de Westelijke doorfietsroute en hoofdfietsroutes. Deze maatregelen worden opgenomen in het

Versie 27 januari 2021

actieplan fiets. De maatregelen die noodzakelijk zijn: 1. Realiseren van verbeterde of nieuwe fietstunnel in Koog aan de Zaan om zo de barrièrewerking van het spoor te verminderen en voor het vergroten van de verkeersveiligheid. 2. Realiseren historische verbinding Guisweg. Deze heeft een relatie met de spoorovergang (OV-netwerk) en met het autonetwerk (barrière A8), om zo de barrièrewerking van het spoor te verminderen en het vergroten van de verkeersveiligheid. 3. Verbeteren van fietskwaliteit langs de Wandelweg (N203) om zo het comfort en veiligheid op de doorfietsroute te vergroten. 4. Oost-west doorfietsroute centrum: Brede verkenning hoe vanuit de westzijde van het spoor de oostelijke doorfietsroute bereikt kan worden. Dit heeft een sterke relatie met de centrumvisie en de visie op het Stationsgebied. Hierbij hebben we oog voor het dilemma dat één van de wenselijke routes (Rozengracht) twee dagen in de week niet gebruikt kan worden vanwege de markt. 5. Julianabrug – Wandelweg/Wormerveer door Zaandijk: Het verkennen van de verbetermogelijkheden voor de fietsers tussen Julianadijk en de doorfietsroute langs de Wandelweg. 6. Versterken verbinding Vlietsend Krommenie – Dorpstraat Assendelft.

4) Fietsroute Beverwijk-Heemskerk als onderdeel van A8/A9 Het verbeteren van de (hoofd)fietsroute tussen Beverwijk – Assendelft – Westzaan en Zaandam heeft prioriteit. De exacte routering moet nader onderzocht worden, dit gaan we doen samen met de regio en buurgemeenten. Hierbij zijn koppelkansen met ook het doortrekken van de A8/A9. 5) Extra (fiets)brug Krommenie Een nieuwe brug in de buurt van de Ned Benedictweg (Noorderveld) biedt oplossing voor het versterken van de route van Wormer naar Krommenie en verder. Daarbij slecht het ook de barrière van de Nauernasche Vaart.

6) Extra fiets- en voetgangersbrug over de Zaan Om het fiets- en voetgangersnetwerk uit te breiden en de barrière van de Zaan te slechten wordt gekeken naar een extra fiets- en voetgangersbrug over de Zaan in de buurt van de Verkade fabriek. Hierdoor wordt het netwerk rondom het centrum van Zaandam fijnmaziger. 7) Structureel aanpakken van fietsknelpunten Naast de grote infrastructurele opgaves zijn er ook vele kleinere knelpunten die opgepakt kunnen worden om niet alleen de door- en hoofdfietsroutes in kwaliteit en aantrekkelijkheid te verhogen maar ook het reguliere fietsnetwerk. Deze knelpunten worden geformuleerd in het uitwerkingsplan

Pagina 69 van 136

Zaans Mobiliteitsplan

fietsknelpunten. Dit plan wordt jaarlijks geactualiseerd. Hierbij wordt werk met werk gemaakt. In dit uitwerkingsplan fietsknelpunten worden maatregelen opgepakt zoals:  Het realiseren van extra verlichting;  Het aanpassen van het verhardingsmateriaal (vervanging van klinkers door asfalt);  Het plaatsen/verwijderen van bebording/markeringen/bewegwijzering;  Het verbreden van fietspaden;  Langer groen verkeerslicht voor de fietser, meer opstelruimte bij oversteken, betere detectie bij verkeerslichten, evt. in combinatie met innovatieve apps (bijv. SCHWUNG);  Overige maatregelen om de verkeersveiligheid te vergroten. Benodigde maatregelen en fasering De aanpassingen om ruim baan te geven aan de fiets en echt een impuls te geven aan het fietsen in Zaanstad-, vragen dus een flinke investering en directe actie. Door jaarlijks budgetten op te nemen voor fietsprojecten is het niet alleen mogelijk om als gemeente zelf meer op fietsen te focussen, maar ook om cofinanciering te krijgen bij landelijke initiatieven. Denk daarbij aan het MRAfietsnetwerk, MIRT A8/A9 en de Spoorse doorsnijdingen. Om het gewenste fietsnetwerk te behalen/te optimaliseren zijn de noodzakelijke maatregelen/verbeteringen hierna samengevat.

Pagina 70 van 136

Resumé nieuwe maatregelen fiets Oostelijke doorfietsroute (inzet 5 miljoen per jaar):  Verkenningen naar routering en aansluiting van de wijken:  Wormerveer – Wormer - Zaanse Schans inclusief fietsbrug over de Zaan;  Zaanse Schans – ’t Kalf – Kogerveld;  Poelenburg - Achtersluispolder met Thorbeckeweg en Zuidervaart;  Achtersluispolder richting Amsterdam.  Verbeteren en opwaarderen bestaande verbindingen.  Versterken vindbaarheid en routering. Fietsverbinding van Zaandam naar Zaanstad via Achtersluispolder:  Verbinding ASP en Zaandam;  Verbinding ASP met Amsterdam Noord (samen met OV, met brug door Noorder IJplas en over Coentunnel-mond);  Verbinding met Haven-Stad (lange termijn: Amsterdamse ontwikkeling ten westen van Coentunnel).

Versie 27 januari 2021

Resumé nieuwe maatregelen fiets (vervolg) Doorfietsroute Provinciale weg via actieplan fiets (inzet: 5 miljoen, inclusief bijdragen derden):  Fietstunnel Koog aan de Zaan;  Herstellen historische verbinding Guisweg;  Verbeteren fietskwaliteit Wandelweg N203;  Oost-West doorfietsroute centrum Zaandam;  Julianabrug – Wandelweg/Wormerveer door Zaandijk;  Versterken verbinding Vlietsend Krommenie – Dorpstraat Assendelft. Fietsroute Beverwijk-Heemskerk als onderdeel van A8/A9. Extra fietsbrug Krommenie in de buurt van Ned Benedictweg. Extra fiets- en voetgangersbrug over de Zaan in de buurt van de Verkade fabriek. Uitwerkingsplan fietsknelpunten (circa 2 miljoen per jaar):  Het realiseren van extra verlichting;  Het aanpassen van het verhardingsmateriaal (vervanging van klinkers door asfalt);  Het plaatsen/verwijderen van bebording/markeringen;  Het verbreden van fietspaden;  Overige maatregelen om de verkeersveiligheid te vergroten; Pagina 71 van 136

Zaans Mobiliteitsplan

5.3

Openbaar Vervoer

Beleidsprincipes openbaar vervoer De gemeente Zaanstad streeft naar een kwalitatief hoogwaardig ov-netwerk. De ontwikkeling van Zaanstad en de daarmee verwachte toenemende vraag naar OV vraagt om een andere blik op het OV-netwerk. Het openbaar vervoer van 2040 is meer dan nu ingericht op logisch onderscheid tussen lijnen die verbinden en ontsluiten, waardoor er een sterk en duidelijk netwerk is. Dat betekent dat de verbindende, hoogfrequente lijnen rijden op doorgaande assen die zorgen voor directe en snelle verbindingen naar Zaanse Schans en Amsterdam Noord. Ontsluitende lijnen takken hierop aan en zorgen juist voor een kort vooren na transport. Daarnaast is vervoer over water een mogelijkheid. Dit is met name een kans als aanvulling op het fietsnetwerk en voor toerisme. 1) Spoor: landelijke en regionale ontsluiting met de trein verder verbeteren Zaanstad is met zes stations uitzonderlijk goed ontsloten met de trein. We willen hier ook optimaal van profiteren door enerzijds het aanbod aan sprinter- en intercitytreinen verder te ontwikkelen en anderzijds de bereikbaarheid van de stations te verbeteren. De gemeente werkt hierbij samen met de vervoerregio Amsterdam, de provincie Noord-Holland, NS en ProRail in het Toekomstbeeld OV. Inzet is dat op elke spoorlijn minimaal 4 (en op de zaanlijn

Pagina 72 van 136

wellicht 6) Sprinters per uur rijden en voor de landelijke ontsluiting minimaal 4, maar liefst 6 IC’s per uur van en naar Zaandam. Vooral de verbindingen Zaandam-Purmerend-Hoorn en Zaandam-Schiphol-Leiden-Den Haag worden verbeterd. Op de verbindingen naar Alkmaar en naar Amsterdam Centraal, verder willen we de huidige hoge kwaliteit behouden of zelfs verbeteren. Specifiek aandachtspunt is de barrièrewerking van het spoor. Daarom werken we, of denken we op een aantal plekken aan tunnels onder het spoor door. In een ideale situatie zou het spoor verdiept komen te liggen, zodat stadsdelen en dorpen aan weerszijden van het spoor nog beter aan elkaar verbonden kunnen worden. Maar: dit is een zeer grote investering, waarvoor geen zicht op financiering is. Wij zien dit hooguit als vergezicht voor de zeer lange termijn. 2) Wibautas is belangrijke HOV-as (Zaan IJcorridor) Uit de Probleemanalyse OV ZaanIJ en Purmerend-Amsterdam (VRA, Provincie NoordHolland, gemeenten Zaanstad, Purmerend en Amsterdam, 2020) blijkt dat het huidige OVsysteem met bussen tussen 2026 en 2028 de verwachte vervoersvraag niet meer aan kan. Dit komt door de grote ruimtelijke ontwikkelingen in Zaandam-Oost inclusief Achtersluispolder en Amsterdam-Noord en Zaandam. Daarom is een andere OV-oplossing nodig. Dit vraagt ook een

Versie 27 januari 2021

andere blik op het Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV) binnen Zaandam. Zaanstad ziet voor de toekomst de middelste as van dit HOV-netwerk, de Wibautas, als de gewenste hoofdas voor de ZaanIJ-Corridor. Deze biedt een regionale verbinding en continue bezetting in heen- en terugspits. Deze as ontsluit de grote gebiedsontwikkelingen in Kogerveldwijk en Achtersluispolder. Het verbindt Zaandam Oost beter met de rest van de stad én met Amsterdam (-Noord) en vergroot daarmee de kansen voor de inwoners van Poelenburg en Peldersveld. De HOV-as dient door het hart van de Achtersluispolder te gaan, om het HOV optimaal te laten profiteren van deze ontwikkeling én om optimaal bij te dragen aan de benodigde duurzame mobiliteit in Achtersluispolder. Deze HOV-verbinding vereist een hoge kwaliteit, minimaal R-net Plus. Of dit met metro, tram, of (tram)bus wordt vormgegeven en wat het tracé exact wordt, wordt in regionaal verband bepaald in de vervolgstudie naar de gewenste oplossingen voor het OV op de ZaanIJ-corridor. Deze as raakt aan meerdere opgaven voor knooppunten, zowel voetganger, fiets als auto. 3) Snelle verbinding naar Zaanse Schans De ZaanIJ Corridor wordt bij voorkeur doorgetrokken naar Zaanse Schans middels een -westelijke route om zodoende reizigers een aantrekkelijke, snelle route te bieden naar Station Zaanse Schans voor verdere verbinding en Zaanse schans als trekpleister en

eindbestemming. Zo ontstaan ook 2 spoorse verknopingen. Op deze punten komen de modaliteiten spoor, OV, fiets samen en kan de overstap gemaakt worden. Voordeel van doortrekken naar Zaanse Schans is ook dat er een “tegenspits” wordt gecreëerd ten opzichte van de woonwerkstroom van en naar Amsterdam. Inpassing van het HOV op dit tracé vergt echter nog wel bijzondere aandacht. 4) Verbindende OV-lijnen opwaarderen naar Rnet-kwaliteit. Daarnaast ontsluitende stadsbuslijnen Naast deze assen geldt ook dat voor andere verbindende OV-lijnen R-net kwaliteit wordt nagestreefd, zoals bijvoorbeeld op de lijn Watering – Poelenburg: hoge snelheid, hoge betrouwbaarheid, hoge frequenties. Ook de inrichting van haltes en de halteafstand voldoen aan de kwaliteitseisen van R-net. In het centrum worden de HOV-lijnen vervangen door ontsluitende stadslijnen, die inwoners van Zaanstad en Oostzaan blijvend directe toegang met het OV geven tot het centrum. Wij zetten om meerdere redenen in op stadslijnen in Zaandam. Momenteel vervullen R-netlijnen in Zaandam ook een ontsluitende functie. Gezien de ontwikkelingen in Zaandam en de steeds sterkere relatie met Amsterdam, willen wij dat de verbindende lijnen een grotere rol gaan vervullen. De vermenging met een ontsluitende functie staat dat soms in de weg.

Pagina 73 van 136

Zaans Mobiliteitsplan

Pagina 74 van 136

Versie 27 januari 2021

Specifiek voor het centrum is er de behoefte de druk van het openbaar vervoer binnen de perken te houden. Vanuit de centrumvisie is er de behoefte om het gebied bereikbaar te houden, maar ook de verblijfskwaliteit te vergroten. De vele bussen door het centrum zorgen voor bereikbaarheid, maar leggen ook druk op de ruimte. Uit de eerder aangehaalde regionale Probleemanalyse OV ZaanIJ en PurmerendAmsterdam blijkt verder dat de route door het centrum slechts een beperkte groei van het busverkeer aan te kunnen. Daarom willen we in de toekomst niet alle R-netlijnen meer door het centrum te leiden. In plaats daarvan willen we de OV-bereikbaarheid verzorgen met stadsbuslijnen én via HOV-knopen aan de randen, zoals ook de nieuwe knoop op het oostelijke einde van de Peperstraat. Dit komt ten goede aan de ruimtelijke kwaliteit van de omgeving en het past beter bij de vervoersbehoefte op deze route. Voor de landelijke gebieden zoals de lintdorpen is er een basisvoorziening aanwezig door buslijnen en/of buurtbussen, zodat elke kern in Zaanstad ontsloten wordt. 5) Aantrekkelijke Hubs en knooppunten ontsluiten met OV Door aantrekkelijke stations en haltes en een goede ontsluiting met fiets te faciliteren wordt het aantrekkelijker om met het OV te reizen.

Dit houdt in:  Het koppelen aan P+R-locaties om zo de reizigers te verleiden om de auto/fiets te parkeren op deze locatie en de reis verder voort te zetten via het OV. Bij de keuze tussen verschillende modaliteiten neemt ketenmobiliteit een steeds belangrijkere rol in.  OV-knoop Prins Bernhardplein/ZMC: Het Prins Bernhardplein is een belangrijke verbinding in het gebied, waar verschillende stromen elkaar kruisen. Met de toenemende verkeerintensiteit en de realisatie van de Hoofdas voor de HOVverbinding kan deze locatie goed functioneren als een overstap locatie op andere lijnen in combinatie met de belangrijke bestemming van Zaans Medisch Centrum.  Bij de ontwikkeling van Achtersluispolder wordt de HOV-knoop de Vlinder verschoven en wordt deze centraal in de ontwikkeling gefaciliteerd. Op deze manier kan de HOV-knoop verbonden worden met de ZaanIJ corridor. Het is van belang ook Oostzaan aan te blijven sluiten op deze knoop, omdat Oostzaan geen eigen R-netlijn meer heeft.  Om het verblijfsklimaat in het centrum te vergroten en de HOV-as in het midden te versterken is het realiseren van een nieuwe OV-knoop ter hoogte van de Peperstraat – Wibautstraat noodzakelijk, die rekening houdt met een mogelijk gefaseerde doorgroei van bijv. bus naar tram. Op deze manier kan het centrum aan de randen via

Pagina 75 van 136

Zaans Mobiliteitsplan



HOV bereikt worden en het centrum zelf met ontsluitende lijnen. Deze ontwikkeling heeft een sterke relatie met de centrumvisie. Voor alle trein en busstations geldt dat ook de toegankelijkheid te voet een belangrijk aandachtspunt is, hier is bij de modaliteit ‘voetganger’ nader op ingegaan. De looproutes moeten aantrekkelijk, direct en obstakelvrij zijn.

Onderdeel bij herinrichtingsopgaven Bij herinrichtingsopgaves wordt meteen meegenomen hoe de kwaliteitseisen voor het openbaar vervoer kunnen worden ingepast. Op deze manier wordt gezorgd dat werk met werk gemaakt wordt. De investeringen die wij hier doen, kunnen wij dan als onze cofinanciering inbrengen in het grotere OV-project waar de herinrichting onderdeel van is. Resumé nieuwe maatregelen openbaar vervoer

Maatregelen en fasering Actieve opstelling in de regio Zaanstad pakt de ontwikkelingen van het OVnetwerk op samen met de buurgemeenten, Vervoerregio Amsterdam, de Provincie NoordHolland en het Rijk. De gemeente brengt in regionale overleggen over openbaar vervoer actief de eigen wensen en belangen in. Openbaar vervoer tijdig aanwezig bij ruimtelijke ontwikkeling Met de ontwikkeling van bedrijventerreinen en woongebieden is het noodzakelijk dat in een vroegtijdig stadium ontsluitende lijnen gerealiseerd worden. Dit geldt onder andere voor de ontwikkeling van Meneba die op korte termijn gerealiseerd wordt. Door de koppeling van RO-ontwikkelingen gericht op de Zaan en het realiseren van hubs langs het water kan aanvullend vervoer over water ingepast worden. Deze past dan goed in het OV-netwerk.



   

 Pagina 76 van 136

Landelijk en regionaal programma Toekomstbeeld OV:  Elk spoorlijn minimaal 4 Sprinters per uur rijden (op zaanlijn wellicht 6 sprinters);  Landelijke ontsluiting met minimaal 4 IC’s per uur van en naar Zaandam, maar voorkeur voor 6 IC’s per uur;  Verbeteren verbindingen ZaandamPurmerend-Hoorn en Zaandam-SchipholLeiden-Den Haag;  Behouden van kwaliteit op de verbindingen naar Alkmaar en naar Amsterdam. Wibautas als belangrijke HOV-AS (Zaan IJcorridor). Doortrekken Zaan IJ Corridor naar Zaanse Schans. Verbindende OV-lijnen opwaarderen naar Rnet Kwaliteit. Programma: ontwikkelen en verbeteren hubs en knooppunten:  P+R locaties;  OV-knoop Prins Bernhardplein;  HOV-knoop De Vlinder;  HOV-knoop Peperstraat. Programma toegankelijkheid en bereikbaarheid voetganger:  Routes Ov-Haltes/stations.

Versie 27 januari 2021

5.4

Auto

Beleidsprincipes auto Zo snel mogelijk naar het hoofdwegennet Autoverkeer legt op veel plekken druk op de stad. Door de wegen vanaf de snelweg meer als inprikkers te beschouwen, waarvandaan de bestemming via een zo kort mogelijke rit door de stad wordt bereikt, kunnen wegen in de kernen meer worden ontlast. We sturen het verkeer naar de regio daarom zo snel mogelijk via het hoofdwegennet. We willen het doorgaande verkeer in de centra verminderen, maar centra blijven bereikbaar voor bestemmingsverkeer. De verkeersveiligheid en leefbaarheid vergroten we door duidelijk onderscheid in wegcategorieën en een heldere inrichting van de wegprofielen. Aandachtspunt hierbij is het voorkomen van ongewenst sluipverkeer. Realisatie van de A8-A9 kan de verschuiving van autoverkeer van de kernen meer naar de randen (“van binnen naar buiten”) versterken. Met dynamisch verkeersmanagement wordt optimaal gebruik van het netwerk bevorderd. Het netwerk terug in balans brengen Bovenstaande uitgangspunten, die al in de Koersnota zijn gepresenteerd, willen we bereiken door het in balans brengen van functie, gebruik en karakteristieken van de verschillende wegen. Dit doen we door de implementatie van een nieuwe categorisering van de wegen. Daarbij willen we de naamgeving verhelderen, zoals hierna

voorgesteld, maar inhoudelijk blijven we aansluiten bij landelijke normering. Zodra die bekend is, gaan we ook aansluiten op een nieuwe landelijke wegcategorisering, waarbij onder meer wordt nagedacht over 30 km/u als norm binnen de bebouwde kom, een “Gebiedsontsluitingsweg 30” en “Het Nieuwe 30”. Dit heeft vooral invloed op de categorieën Buurtontsluiting en Wijkontsluiting.  Woonstraat: verblijfsgebied waar spelen op straat van belang is. Alleen bestemmingsverkeer maakt gebruik van deze categorie.  Buurtontsluiting: verblijfsgebied met (als dat binnen de nieuwe landelijke normen kan) 30 km/u. Schakel tussen de woonstraten en verbinding tussen buurten en kleine dorpen. Fietsers en auto’s gemengd op de rijbaan.  Wijkontsluiting: wegen met eenzelfde functie als de buurtontsluitingen, maar een groter invloedgebied en daarmee meer een hogere verkeersintensiteit. Momenteel grotendeels 50 km/u wegen die we op termijn waar mogelijk willen omvormen naar 30 km/u wegen, te beginnen bij de wegen met de lagere intensiteiten. Experiment om te kijken naar lagere intensiteiten en herinrichting. Bijvoorbeeld brede fietsstroken met een smalle rijloper. Veiligheid en leefbaarheid zijn belangrijke uitgangspunten.  Verzamelweg: verbinden het lokale en bestemmingsverkeer met de hoofdwegenstructuur. Gescheiden rijstroken en gescheiden fietsvoorzieningen met 50 km/u.

Pagina 77 van 136

Zaans Mobiliteitsplan

Figuur 28: Autonetwerk 2040

Pagina 78 van 136

Versie 27 januari 2021









Stedelijke stroomweg: hoofdwegennet voor lokaal en regionaal verkeer met 50 km/u. Bij voorkeur maximaal één rijstrook per richting om oversteekbaarheid van de weg te kunnen garanderen. Invalsweg: brengt het regionale verkeer naar het nationaal hoofdwegennet. Belangrijke verkeersfunctie met prioriteit op doorstroming. Maximumsnelheid van 50/70 km/u. Kruispunten ongelijkvloers of met verkeerslichten en duidelijke afscheiding met fietsinfrastructuur. Toegangsweg buitengebied: verbindingen tussen de kernen buiten het stedelijke gebied met een lage verkeersintensiteit. Maximumsnelheid op 60 km/u. Wanneer de verbinding onderdeel is van het fietsnetwerk met vrijliggende fietspaden. Ontsluitingsweg buitengebied: verbinding tussen de stedelijke kernen in het buitengebied met vrijliggende fietspaden en een maximumsnelheid tot 80 km/u.

Speerpunten versterken autostructuur Om de hoofdautostructuur te versterken wordt ingezet op de volgende projecten. 1) Doortrekken A8/A9 Samen met onze partners werken aan goede en robuuste bereikbaarheid van Zaandam, regio Zaanstreek en regio IJmond. Een nieuwe weg tussen de A8 en A9 draagt hieraan bij. Als gemeente zetten we volop in op het realiseren van deze verbinding. Het heeft grote invloed op het autoverkeer in Zaanstad. En het biedt kansen voor het vergroten van de leefbaarheid vooral voor Krommenie en Assendelft. Op korte termijn zijn samen met de provincie Noord-Holland kansrijke maatregelen benoemd om de leefbaarheid op dit deel van de N203 te vergroten, zoals het verlagen van de snelheid en het beïnvloeden van de doorstroming, zodat de wachtrij buiten de kernen komt te staan. Een deel van deze maatregelen zal op korte termijn worden gerealiseerd. Wanneer het realiseren van de A8-A9 verbinding niet mogelijk blijkt, zullen de geïnventariseerde maatregelen die voor de korte termijn zijn afgevallen nogmaals tegen het licht gehouden worden. Het daadwerkelijk terugbrengen van het aantal rijstroken op dit traject is echter alleen mogelijk na realisatie van de A8/A9.

Pagina 79 van 136

Zaans Mobiliteitsplan

2) Vergroten leefbaarheid bij de Provinciale weg N203 De Provinciale weg (N203) gebruiken we voor de verbinding tussen de kernen van Zaanstad en krijgt daarmee een minder regionaal karakter. Hiermee verkleinen we de impact van deze verbinding en vergroten we de leefbaarheid en oversteekbaarheid. De snelheid brengen we uiteindelijk overal op de N203 terug naar 50 km/u om verkeer te stimuleren van andere routes gebruik te maken: A8, N246 of Thorbeckeweg. Specifiek zien wij de volgende mogelijkheden voor aanpassing per onderdeel van de N203 (mede gebaseerd op de verkenning met het verkeersmodel, par. 9.3):  Krommenie: Op korte termijn worden hier maatregelen getroffen om de leefbaarheid te vergroten, zoals het onderzoeken van het effect van intelligente verkeerslichten op de verkeersdoorstroming, onderzoeken effect van vereersplateaus, realiseren van een geluidswerende vangrail, aanleggen van de rondweg bij Assendelft. Bij realisatie van de A8/A9 kan de Provinciale weg teruggebracht worden naar 2x1 rijstrook. Op het deel binnen Krommenie verkleint dat de impact op het woongebied. Ook kunnen we de oversteekbaarheid richting station en richting Assendelft vergroten. Ten westen van Krommenie kan de weg met 2x1 ook minder dominant worden in het landschap.  Wormerveer – Zaandijk: Op dit traject verwachten we dat het aantal rijstroken

Pagina 80 van 136



terug kan naar 2x1 (waar dit niet al het geval is). Wij verwachten dat dit kan gezien de verwachte intensiteiten, ongeacht de realisatie A8/A9. Zaandijk – Koog aan de Zaan: Op dit traject vinden ten noorden van de A8 komende jaren grote ingrepen plaats, binnen het project Guisweg. Ten zuiden van de A8 voorzien we dat vooralsnog 2x2 rijstroken nodig blijven. Wel streven we ernaar de uitstraling en oversteekbaarheid van de Provinciale weg hier te verbeteren, zodat bijvoorbeeld de stationsknopen meer onderdeel worden van de omgeving.

Figuur 29: Snelheid en rijstroken Provincialeweg N203

Versie 27 januari 2021



Zaandam: Qua capaciteit zal hier voorlopig nog 2x2 nodig zijn. Minimaal willen we hier de stap zetten naar een meer leefbare inpassing met groen en betere oversteekbaarheid. Aan de zuidkant moet zo ook een prettigere verbinding voor langzaam verkeer tussen het Hembrugterrein en het centrum van Zaandam ontstaan.

In het centrum van Zaandam is het wenselijk de economische en ruimtelijke potentie rond de N203 beter te benutten. Daarom gaan we kijken hoe we hier het verkeersaanbod op termijn kunnen beperken, onder meer met een werkgeversaanpak en verkeersmanagement en zo op deze plek de mogelijkheden voor herinrichting van (de omgeving van) de N203 te vergroten. Voor elk deel van de N203/S152 geldt dat eerst verdiepende analyses en ontwerpende onderzoeken zullen worden uitgevoerd, voordat de stap naar daadwerkelijke aanpassing van het profiel kan worden gezet. 3) Prins Bernhardplein als schakel in het multimodale netwerk Het Prins Bernhardplein is samen met de Prins Bernhardweg een belangrijke verbinding waar veel verschillende stromen bij elkaar komen elkaar kruisen. Doel is dat het Prins Bernhardplein niet meer een barrière vormt maar een schakel in het gebied. Met de toenemende verkeerintensiteit en de realisatie

van de HOV-verbinding en hoofdfietsroute. Een integrale studie naar het kruispunt en de omgeving is noodzakelijk. Ook de oversteekbaarheid en ontmoedigen van route via gebruik van de route via Paltrokstraat en Willem Alexanderbrug voor doorgaand verkeer van de A7 naar Koog en Zaandijk, is hierbij een opgave. Daaraan gekoppeld dient gekeken te worden naar de inrichting en de aansluitingen op de Vincent van Goghweg, als belangrijke verbinding tussen het Prins Bernhardplein en de N203. 4) Guisweg Er komt een nieuwe (ongelijkvloerse) verbinding tussen de Guisweg en Provinciale weg. Hierdoor vervalt de kruising met het spoor en ontstaat er ruimte om station ZaandijkZaanse Schans en de toeristische trekpleister Zaanse Schans beter aan elkaar te hechten. In combinatie met het herstellen van de fietsroute langs de oude Guisweg, wordt gekeken of ook de autoroute (N515) herstelt kan worden. 5) Afslag 3 volledig en afslag 2 afgesloten? In het project Guisweg wordt besloten over de afslagen 2 (Zaanstad-Koog) en 3 (ZaanstadWesterkoog) van de A8. Wij hebben nu voorkeur voor afsluiting van afslag 2 en volledig maken van afslag 3. Dit beïnvloedt de routering van het verkeer gunstig en laat het meer van hoofdwegennet gebruik maken. Ook biedt het kansen om de ruimtelijke kwaliteit rondom het viaduct van de A8 te verbeteren.

Pagina 81 van 136

Zaans Mobiliteitsplan

Mocht in project Guisweg echter besloten worden afslag 2 niet af te sluiten, dan vervallen de genoemde voordelen, maar het is inpasbaar in het totale netwerkbeeld. De uiteindelijke keuzes in het project Guisweg zullen overigens mede worden bepaald door de grote opgave voorbeperking van de uitstoot van stikstof, die dit project oplevert. 6) Thorbeckeweg De Thorbeckeweg wordt zwaar belast, met het project AVANT wordt gewerkt aan een verbetering van deze route. Met alle ruimtelijke ontwikkelingen zoals Achtersluispolder, intensivering Poelenburg en Noordzeekanaal moet gekeken worden naar de robuustheid van de weg op de lange termijn. Onderzoek moet uitwijzen hoe de Thorbeckeweg verder geoptimaliseerd kan worden. Ook moet gekeken worden hoe de stadsdelen Achtersluispolder en Poelenburg aan elkaar worden gehecht. Hierbij wordt gedacht aan (gedeeltelijke) ondertunneling, overkluizing of overbouwing. 7) Aansluiting Peldersveld – Poelenburg Om Poelenburg en Peldersveld beter te ontsluiten en gelijktijdig de verkeersimpact op de Wibautas te verminderen, stellen we een alternatieve ontsluiting voor via de oostrand van Poelenburg met een directe aansluiting op Thorbeckeweg en/of Prins Bernhardweg / A7. Dit vergt nader onderzoek.

Pagina 82 van 136

8) Busbrug en rondweg Westerkoog De busbrug wordt ook als lange termijnoplossing 24 uur opengesteld als tweede ontsluiting van Westerwatering. De recente ontwerpen moeten ervoor zorgen dat de rondweg Westerkoog het extra verkeer kan verwerken, maar tegelijkertijd veilig oversteekbaar blijft én niet te aantrekkelijk voor doorgaand verkeer wordt. We verwachten dat dit ook op lange termijn voldoende oplossend vermogen kan hebben, zowel qua ontsluiting als qua veiligheid. We onderzoeken echter ook de mogelijkheid van een nieuwe (tunnel)verbinding via een doorgetrokken Vincent van Goghweg op de Houtveldweg. Deze oplossing is in te passen binnen de hier voorgestelde hoofdstructuur, maar de capaciteit van de Vincent van Goghweg, Bernhardbrug en Prins Bernhardplein zijn beperkt. Nader onderzoek moet nut en noodzaak alsmede de technische en financiële haalbaarheid nader vaststellen.

Versie 27 januari 2021

9) Derde brug over de Zaan in verlengde van Pr. Irene-brigadeweg Om de Stationsweg en het centrum van Wormerveer meer te ontlasten van het doorgaande verkeer, realiseren we een derde brug over de Zaan in het verlengde van de Prinses Irene-Brigadeweg. 10) Nieuwe brug over Nauernasche vaart in (verlengde) Ned Benedictweg Een nieuwe brug in de buurt van de Ned Benedictweg (Noorderveld) draagt bij aan minder doorgaand verkeer door het hart van Krommenie. Ook is het een toevoeging in de hoofdfietsstructuur van Wormer naar Krommenie. Mogelijke inpassing van de brug wordt nader verkend.

Voor de situatie na realisatie van de A8-A9 willen wij samen met de Provincie een mogelijke snelheidsverlaging op de N246 tussen de A8 en Krommenie/Wormerveer verkennen. Op korte termijn is dit niet aan de orde gezien de verkeershoeveelheden op dit wegvak en de huidige functie in het netwerk. Na realisatie van de A8-A9 verandert dit. Van belang is dat de snelheidsverlaging niet leidt tot een grote verschuiving van verkeer naar de N203 in Zaandijk en Wormerveer.

11) Snelheidsverlaging voor minder stikstof De stikstofproblematiek in de Natura2000 gebieden vraagt urgente actie. Op een aantal plekken kan snelheidsverlaging aanzienlijk effect opleveren. Wij willen daarom met de provincie Noord-Holland verkennen of het mogelijk is de snelheid op de N515 binnen de bebouwde kom verlagen van 70 naar 50 km/u. De snelheid op de N246 tussen Westzaan en de A8 willen we verlagen van 100 naar 80 km/u. Beide verlagingen leiden naar verwachting nauwelijks tot verschuiving van verkeer en passen bij de status van deze wegen binnen de wegencategorisering. Voor deze snelheidsverlagingen gaan wij pleiten bij de Provincie Noord-Holland.

Pagina 83 van 136

Zaans Mobiliteitsplan

Maatregelen op het juiste moment Het is niet mogelijk om alle maatregelen direct door te voeren. Dit gaat gefaseerd en op het juiste moment. Slim gecombineerd met ander onderhoud om de kosten te besparen. Aanpassen van de Provinciale weg bij Krommenie en Assendelft kunnen we bijvoorbeeld pas realiseren wanneer de bestaande functie is overgenomen door de doorgetrokken A8-A9. In de prioritering van de fasering maken we gebruik van de Network Safety Index. Dit is een indicator die op basis van het gebruik en de inrichting de verkeersveiligheid beoordeelt. De wegen met de laagste scores komen het eerst in aanmerking om zodoende verkeersveiligheid in Zaanstad met de snelste stappen te verbeteren. Hierbij sluiten we aan bij het landelijke strategisch plan verkeersveiligheid 2030 (SPV). Het SPV streeft naar nul verkeersslachtoffers.

Pagina 84 van 136

Resumé nieuwe maatregelen auto            

Doortrekken A8/A9. Vergroten leefbaarheid bij de Provinciale weg N203. Inpassing Prins Bernhardplein. Guisweg. Voorkeur: afslag 3 volledig en afslag 2 afgesloten. Thorbeckeweg. Aansluiting Peldersveld – Poelenburg via oostzijde. Busbrug en Rondweg Westerkoog. Derde brug over de Zaan in verlengde van Pr. Irene-brigadeweg. Nieuwe brug in de buurt van Ned. Benedictweg. Snelheidsverlaging delen van N515 en N246. Doortrekken Zaan IJ Corridor naar Zaanse Schans.

Versie 27 januari 2021

5.5

Goederenvervoer over de weg

Goederenvervoer is cruciaal voor het functioneren van Zaanstad, maar het veroorzaakt ook overlast. Om dit in goede banen te leiden, is een sterk, helder netwerk nodig, een “kwaliteitsnet goederenvervoer” voor Zaanstad.

Hoofddoel van deze hoofdstructuur is het bieden van optimale mogelijkheden voor de logistiek en het tegelijk waar mogelijk vermijden van logistiek in centrale gebieden van Zaanstad en woonwijken. In de belangrijke centra zetten we bovendien in op verhoging van de verblijfskwaliteit en zero emissie logistiek.

Figuur 30: Netwerk goederenvervoer Pagina 85 van 136

Zaans Mobiliteitsplan

Behalve fysieke voorzieningen zijn vaak ook organisatorische aanpassingen, zoals samenwerking tussen bedrijven, nodig om bundeling of vervoer over water mogelijk en rendabel te maken. Zie hiervoor hoofdstuk 7, het bevorderen van efficiënt goederenvervoer.) Kwaliteitsnet: concentreren op sterke routes Omdat het goederenvervoer van en naar Zaanstad voornamelijk plaatsvindt over de weg en het water, bestaat het Kwaliteitsnet Goederenvervoer uit een combinatie van wegen en waterwegen. Het vrachtverkeer kan gebruiken van het autowegennet. Alle wegen die in 5.4 zijn opgenomen in het wegennet zijn geschikt voor vrachtverkeer. Dit is ook noodzakelijk, want overal in de stad moet vuil worden opgehaald, wordt verhuisd, worden meubels bezorgd of moet een brand worden geblust. Maar voor de grote stromen streven we een verdere concentratie van vrachtverkeer na op een beperkt aantal routes. Deze routes zijn opgenomen in het kwaliteitsnet. Deze routes sluiten de grote bedrijventerreinen en de grote winkelgebieden via een zo kort mogelijke route aan op het hoofdwegennet. Alleen op deze routes nemen wij specifieke maatregelen om de doorstroming van vrachtverkeer te bevorderen. Een voorbeeld hiervan is de inzet van slimme verkeerslichten en groene golven specifiek voor vrachtverkeer.

Pagina 86 van 136

De andere poot van het kwaliteitsnet vormt het waternetwerk. Voor de beschrijving van het waternet wordt verwezen naar paragraaf 5.6 Vervoer over water. Verbeteren verblijfsklimaat en optimaliseren logistiek Een prettig verblijfs- en winkelklimaat ontstaat wanneer de overlast van logistiek verkeer minimaal is. Daarbij geldt ook: bevoorrading moet altijd mogelijk blijven, want zonder volle schappen geen winkelend publiek. Om die reden worden er een aantal maatregelen genomen om in de winkelgebieden (en de routes daarnaartoe) het logistieke verkeer op een slimme manier te faciliteren. We richten ons daarbij op de volgende zaken: 1. Het stapsgewijze uitbreiden van het venstertijdengebied, in ieder geval in Zaandam-Centrum, maar mogelijk ook in Krommenie-Centrum. Daarmee ontstaat een prettiger en veiliger winkelgebied, en blijft de toegang van bevoorradend verkeer geborgd binnen venstertijden. 2. Voldoende laad en losplaatsen. Aan de randen van het venstertijdgebied, maar bijvoorbeeld ook in de Zaanbocht, zodat fiets- en autoverkeer op de rijbaan minder wordt gehinderd. 3. Heldere routering van bevoorradend verkeer: routes naar de kernwinkelgebieden worden helder aangegeven en gecommuniceerd, en lopen over logische routes die optimaal zijn ingericht voor vrachtvoertuigen. In Krommenie gaan we

Versie 27 januari 2021

dit ondersteunen met beperkende regels voor vrachtwagens en eventueel ook bestelauto's, zodat deze de meest geschikte routes kiezen én doorgaand vrachtverkeer wordt voorkomen. Stadslogistiek: faciliteren van overslag naar kleine en schone voertuigen via hubs Transportstromen de stad in moeten schoner en kunnen vaak ook efficiënter. Daarbij spelen hubs een belangrijke rol. Kleine deelladingen worden dan afgegeven bij een hub waar goederen worden gebundeld en met (kleine) en schone bestelauto's, cargobikes of de fiets efficiënt de stad in worden gereden. Dat scheelt veel voertuigbewegingen, juist in de A+ gebieden. Deze hubs zijn feitelijk logistieke bedrijven die gespecialiseerd zijn in stadslogistiek, vaak gevestigd op een bedrijventerrein. Wij stimuleren dit soort bedrijven hun activiteiten in Zaanstad uit te breiden, door ze via regelgeving privileges te geven (zie hoofdstuk 7), maar ook door ze te helpen bij hun ruimtevraag. Er kan bijvoorbeeld behoefte ontstaan aan een kleinschalig overslagpunt, depot, of stalling voor cargobikes dicht bij een centrum. Wij willen deze bedrijven dan helpen bij het vinden van zo'n locatie. En ook kunnen wij bij hubs voor personenvervoer (bijvoorbeeld centrumhubs) of in fietsenstallingen rekening houden met de ruimtevraag van de stadslogistiek.

Overigens is de financiering (wie betaalt de overslag) altijd een belangrijk punt bij de haalbaarheid van hubs, evenals de mate

waarin een hub erin slaagt logistieke partijen, vaak concurrenten, te laten samenwerken. Een specifieke stroom binnen de stadslogistiek betreft de e-commerce. Steeds meer mensen bestellen online. Door de Coronacrisis krijgt dit nog eens een extra impuls. Dit leidt tot een toename van bezorgdiensten in woonbuurten, wat tot toenemende (gevoelens van) onveiligheid leidt, maar ook niet per definitie de meest efficiënte vervoersoplossing is voor bedrijven. Afgiftepunten, bijvoorbeeld in de vorm van kluizenwanden, op goed bereikbare plekken. kunnen verkeer in woonwijken verminderen en vervoer efficiënter maken. Net als bij de hubs kijken we hoe we de transportsector ruimte kunnen geven voor dit soort oplossingen. Als extra stimulans richting schone en efficiënte vervoersoplossingen zoals een hub, stellen we in de centra van Zaandam, Krommenie en Wormerveer zero emissie zones in (zie hoofdstuk 7). Bouwhubs Specifiek voor de bouw is er in diverse steden ervaring opgedaan met bouwhubs. Zaanstad kent een grote binnenstedelijke bouwopgave. Als we niets doen zal deze toekomstige stroom van bouwmaterialen tot overlast gaan leiden. Dat betekent dat er bijtijds goed worden nagedacht over het stellen van de juiste eisen én het faciliteren van bundeling van bouwstromen. Dat kan via één of meer bouwhubs; een hub speciaal ingericht voor bouwstromen.

Pagina 87 van 136

Zaans Mobiliteitsplan

Voorwaarde is echter wel dat hiervoor ruimte wordt geboden. Deels kan dit via bouwbedrijven zelf, die al gevestigd zijn in Zaanstad of in omliggende gemeente. Maar soms zal het nodig zijn tijdelijk ruimte te reserveren voor een bouwhub. De gemeente dient hier tijdig over na te denken, anders is alle ruimte vergeven. Daarbij is aansluiting op het water een pré. Flexibiliteit is hierbij ook van belang: als een bouwproject is afgerond, moet voor een ander bouwproject mogelijk een bouwhub elders worden aangeboden. Bedrijventerreinen en industrie De grootste constante stroom van goederen Zaanstad in en uit betreft goederen voor onze industrie en voor bedrijven gevestigd op onze bedrijventerreinen. Het Kwaliteitsnet Goederenvervoer faciliteert deze stromen, zowel over de weg als het water. Speciale aandacht vraagt daarbij de overslag van logistieke stromen van weg naar water. In Amsterdam is hier al ruimschoots ervaring mee opgedaan. De focus leggen we hierbij op bouwlogistiek en afval; twee stromen die (gecombineerd met aan-/afvoer over de weg) over het algemeen goed over water vervoerd kunnen worden. Om dat mogelijk te maken zijn wel goed bereikbare overslagpunten noodzakelijk. Vervoer gevaarlijke stoffen en LZV’s In Zaanstad zijn voor vervoer gevaarlijke stoffen en LZV’s (Lange Zware Vrachtvoertuigen) specifieke wegen aangewezen. Dit zijn de

Pagina 88 van 136

gehele A8 en N246, de N203 tussen A9 en N246, de Ned Benedictweg en de S150 (Thorbeckeweg e.v. tot in Hoogtij). Specifiek voor LZV’s zijn ook de Hoofdtocht, de Albert Heijnweg, De N203 tussen Albert Heijnweg en S150 en de meeste onderliggende wegen op de grote bedrijventerreinen vrijgegeven. Vervoer van gevaarlijke stoffen en LZV’s buiten deze wegen staan wij alleen op individuele ontheffingsbasis toe. Voor de toekomst voorzien wij dat, als de A8A9 wordt aangelegd, de N203 tussen A9 en N246 uit beide netwerken kan worden gehaald. Ook zal bij transformatie van bedrijventerreinen naar woon-werkgebied steeds moeten worden overwogen of LZV-gebruik nog wenselijk is. Resumé nieuwe maatregelen goederenvervoer over de weg Programma integraal verkeersmanagement:  Bevorderen doorstroming vrachtverkeer op onderdelen kwaliteitsnet (vb Thorbeckeweg). Programma Slimme en schone logistiek:  Uitbreiden venstertijdengebied ZaandamCentrum en evt instellen venstertijden Krommenie Centrum;  Extra laad- en losplaatsen centra Zaandam, Krommenie en Wormerveer;  Heldere routering centra Zaandam, Krommenie en Wormerveer;  Faciliteren ruimte voor stadslogistieke hubs;  Samen met bouwers faciliteren bouwhubs;  Overslagmogelijkheden weg-water faciliteren voor bouw en afval.

Versie 27 januari 2021

5.6

Vervoer over water

Zaanstad heeft zijn bestaan voor een belangrijk deel te danken aan het sterke waternetwerk. Dit netwerk, bestaande uit de Zaan (CEMT-klasse Va), het Noordzeekanaal (klasse VI) de Nauernasche Vaart (klasse II), bestaat nog steeds.

Maar het is niet meer zo bepalend in de mobiliteit van Zaanstad als het ooit was. En dat is jammer, want nog steeds bevinden veel bestemmingen in Zaanstad zich dicht bij het water. Wij willen het vervoer over water daarom een nieuwe impuls geven.

Figuur 31: waternetwerk Pagina 89 van 136

Zaans Mobiliteitsplan

Goederenvervoer over water optimaal benutten Goederenvervoer over water kan een belangrijke bijdrage leveren aan vermindering van de druk van het wegverkeer in Zaanstad. Zo kan één klasse Va-schip dat op de Zaan kan varen, honderdtwintig vrachtwagens vervangen. Dit heeft niet alleen effect op de hoofdwegen, maar ook op het vrachtverkeer in woonwijken, daar waar industrie zich nog in woonwijken bevindt. En maakt het vervoer duurzamer. Met het programma Vaart in de Zaan, de nieuwe Zeesluis IJmuiden en de nieuwe zeehavenkade op HoogTij, is en wordt stevig geïnvesteerd in verbeteringen voor de zee- en binnenvaart. Het is de komende jaren vooral zaak deze investeringen te verzilveren. Daarbij richten wij ons op de volgende zaken:  Goede en veilige bediening van bruggen en sluizen. Om te kunnen concurreren met het wegverkeer is goede doorstroming voor de binnenvaart belangrijk. De bediening van bruggen en sluizen, met name in de Zaan, is hierbij bepalend. Omdat de belangen van binnenvaart en wegverkeer elkaar bij bruggen letterlijk kruisen, zijn goede afspraken nodig (vast te leggen in een nota verkeersmanagement). Hierbij biedt nieuwe technologie kansen, zoals in het provinciale project Blauwe Golf1.

Hierin wordt de voorspelbaarheid van brugopeningen voor zowel wegverkeer als binnenvaart verbeterd en krijgt de brugbediener een tool in handen om de brug of sluis optimaal te bedienen. Om de druk op het openen en sluiten van

Pagina 90 van 136







de bruggen over de Zaan te verminderen, zullen wij recreatievaart stimuleren vaker de Nauernasche Vaart te benutten. Belangrijk aandachtspunt is de spoorbrug over de Zaan. Als zowel scheepvaart op de Zaan als treinaantallen op de Hoornse lijn groeien, wordt het op termijn wellicht nodig te investeren in een nieuwe brug of tunnel. Verder worden elders in dit plan voorstellen voor nieuwe bruggen gedaan, zoals over de Zaan bij Wormerveer-Zuid en over de Nauernasche Vaat ten noorden van de Vaartbrug. Toevoeging van enkele nieuwe bruggen is geen probleem voor de scheepvaart, zo lang de bediening goed wordt geregeld. Faciliteren van laden en lossen aan het water. Waar mogelijk zullen wij, vooral langs de Zaan, laden en lossen van goederen faciliteren. De industrie langs de Zaan is daarbij een belangrijke doelgroep, maar denk ook aan (al dan niet tijdelijke) losmogelijkheden voor grote bouwprojecten. Het juiste bedrijf op de juiste plaats. Alhoewel er veel water is in Zaanstad, hebben lang niet alle bedrijfskavels directe toegang tot het water. Daarom gaan wij zorgvuldig om met de nog uitgeefbare (semi-)watergebonden kavels, zodat deze worden uitgegeven aan bedrijven die het water naar verwachting ook echt zullen gebruiken. Stimuleren innovatie en bevorderen samenwerking: zie hiervoor hoofdstuk 7.

Versie 27 januari 2021

Kansen voor personenvervoer over water Voor personenvervoer wordt het water nog maar beperkt ingezet. De relatief lage snelheid is hierbij een belangrijke factor. Personenvervoer over water is in trek en zien wij een aantal duidelijke kansen.

De grootste kansen zien wij voor het toerisme. De Zaanse Schans is één van de grootste publiekstrekkers van het land. Waar bezoekers nu – veelal vanuit Amsterdam – met de touringcar of auto naar de Schans gaan, willen wij de focus verleggen naar het water, waarbij de vaartocht en de wandeling in Zaandam Centrum onderdeel wordt van de ervaring, in één ticketarrangement. Of denk aan andere combinaties: met de trein naar Wormerveer; in de Zaanbocht op de boot stappen naar de Zaanse Schans en dan door naar Amsterdam. Wij gaan in gesprek met toeristische bedrijven uit Amsterdam (er is al voorzichtige interesse), met de Zaanse Schans en onze regionale overheidspartners hoe dit te bereiken. Als het

toeristische vervoer over water stáát en massa heeft, dan zien wij ook kansen om inwoners van Zaanstad hierop mee te laten liften, bijvoorbeeld voor het woon-werkverkeer. Ten zuiden van de Wilhelminasluis zien wij kansen voor vervoer over water als versterking van het netwerk voor alle motieven. Zeker bij de stapsgewijze ontwikkeling van Hembrugterrein en Achtersluispolder kan vervoer over water een belangrijke bijdrage leveren voor woonwerkverkeer, vooral ook in de periode dat andere vervoervormen nog niet voldoende kwaliteit kunnen bieden. Een waterbusachtig concept verbindt bijvoorbeeld Zaandam, Hembrugterrein, Achtersluispolder, NDSM, Houthavens en Amsterdam Centraal met elkaar. De fiets mag bij voorkeur mee aan boord. Hierbij is het wenselijk dat er op het Noordzeekanaal met hogere snelheid dan tot nu toe mag worden gevaren, om het echt te laten concurreren met OV en fiets. Dan wordt het namelijk ook voor woon-werkverkeer eerder een aantrekkelijke optie. Veren: onmisbare schakels in het fietsnet De Hempont en de Pont Buitenhuizen zijn onmisbare schakels in het hoofdfietsnet van Zaanstad. Door de sterke ontwikkeling van het Noordzeekanaalgebied neemt de druk op deze verbindingen naar verwachting verder toe.

Alhoewel een vaste oeververbinding voor de fietser wellicht een wenselijke ontwikkeling is, ligt het niet in de lijn der verwachting dat er op afzienbare termijn een brug of tunnel komt op

Pagina 91 van 136

Zaans Mobiliteitsplan

deze locaties. Daarom zetten wij ons allereerst in op verhoging van de frequentie, op beide veerdiensten, maar zeker op de Hempont. Hier groeien Zaanstad en Amsterdam naar elkaar toe. De frequentie op de Hempont moet uiteindelijk zo hoog zijn, dat de wachttijd geen belemmering meer vormt om de fiets te pakken.

Resumé nieuwe maatregelen water 



   

Programma integraal verkeersmanagement:  Blauwe Golf. Programma slimme en schone logistiek:  Faciliteren laden en lossen langs Zaan. Mogelijk op termijn aanpassen Zaanspoorbrug. Ontwikkelen toeristisch concept vervoer over water. Verkennen waterbus. Hogere frequentie Hempont en Pont Buitenhuizen.

5.7

Netwerkmanagement

Voor alle vervoerwijzen is beschreven hoe wij voor ons zien dat het netwerk het beste kan functioneren. Dat gebeurt echter niet vanzelf. Soms is het nodig om binnen afzonderlijke netwerken verkeersstromen bij te sturen, om te zorgen dat het systeem niet vastloopt. Daarnaast kruisen de verschillende netwerken elkaar. Dan moeten keuzes worden gemaakt: wie krijgt wanneer voorrang? Dynamisch en integraal netwerkmanagement Met verkeersmanagement regelen we de verkeersstromen in de stad. Dit is een onmisbaar onderdeel van het mobiliteitsbeleid. Met verkeersmanagement geleiden we verkeer bijvoorbeeld langs bepaalde routes of geven we voorrang aan bepaalde vervoermiddelen of verkeersstromen, op bepaalde tijden van de dag. Het is kortom een belangrijk middel om het juiste verkeer op de juiste plaats te krijgen en bij te dragen aan acceptabele reistijden voor alle vervoerwijzen. Verkeersmanagement gebeurt bijvoorbeeld met verkeerslichten, verwijzingsborden en reisinformatie. Waar deze sturing vroeger voor een belangrijk deel statisch was, dus vooraf vastgelegd wat wanneer gebeurt, wordt het verkeersmanagement steeds dynamischer. De actuele verkeerssituatie bepaalt hoe het verkeer geregeld wordt. Het wordt zo nog beter mogelijk om op actuele knelpunten in te spelen.

Pagina 92 van 136

Versie 27 januari 2021

Ook maken we de stap van regelen per kruispunt naar netwerkmanagement. Met nieuwe technieken kunnen bijvoorbeeld intelligente verkeerslichten (I-VRI’s) op een hele route of zelfs in een heel netwerk continu op elkaar worden afgestemd; moet verkeer worden omgeleid, moet bepaald verkeer even worden tegengehouden. De informatie kan bovendien direct, bijvoorbeeld via smartphone of boordcomputer, worden overgebracht naar de weggebruiker. En dan hebben we het niet alleen over de auto, we managen het netwerk integraal. Ook de fietser (bijvoorbeeld via de SCHWUNG app) en voetganger, buschauffeur, vrachtwagenchauffeur, nood- en hulpdiensten, binnenvaartschipper én brugwachter kunnen beter geïnformeerd worden dan voorheen. Daarbij zal ook automatische beïnvloeding van de reissnelheid in de toekomst vaker kunnen voorkomen. Het netwerkmanagement zal verder worden uitgewerkt in een Beleidsnota verkeersmanagement. De principes die hiervoor en hierna worden genoemd, worden daarin vertaald in praktisch toepasbare regels voor het instellen van verkeerslichten, routeverwijzingssystemen etc. Routetype en zonering bepalend bij prioritering Als verkeer elkaar treft op een kruispunt, moeten keuzes worden gemaakt. Deze verkeersregelfilosofie is een specifiek onderdeel van de Beleidsnota Verkeersmanagement.

Allereerst is de vraag of het nodig is een verkeerslicht te plaatsen. Als het verkeer veilig en met voldoende doorstroming kan worden opgelost met gewone voorrangskruispunten, rotondes en voorrangspleinen, dan heeft dat meestal de voorkeur. Als toch verkeerslichten worden geplaatst, moet worden vastgelegd wat de maximale wachttijd is die we willen toestaan aan verschillende verkeersdeelnemers. Doorstroming, veiligheid en geloofwaardigheid van de regeling spelen daarin een rol. De maximale wachttijden laten we verschillen per zone en per routetype. Het mobiliteitsprofiel dat bij een bepaalde zone hoort, bepaalt voor welke vervoerwijze de wachttijden korter zijn en voor welke langer. Zo geven we meer prioriteit aan de gewenste modaliteit. Daarnaast maakt het uit hoe belangrijk de route is waarop de weggebruiker zich bevindt. Zo is bij de fiets de maximale wachttijd op een doorfietsroute korter dan op een fietsroute in het reguliere net. Daarnaast is het ruimtebeslag een aandachtspunt. Met meer opstelstroken voor gemotoriseerd verkeer kan het totale verkeer op het kruispunt sneller worden afgewikkeld, maar het ruimtebeslag wordt dan wel groter. Er moet ook voldoende opstelruimte voor fietsers en voetgangers overblijven. En ook de aantrekkelijkheid van de openbare ruimte speelt een rol in de afweging.

Daarom hebben wij in ieder geval in A-plus, A en B-plus zones de wens waar het kan het aantal opstelstroken te beperken. In die zones streven we ernaar dat er maximaal 1 extra (afslag)strook bijkomt op een kruising ten opzichte van het voorafgaande

Pagina 93 van 136

Zaans Mobiliteitsplan

wegvak. Oftewel: komt een weg met 2 rijstroken per richting uit op een kruispunt, dan is de wens dat er maximaal 3 opstelstroken bij het verkeerslicht komen. Soms is het lastig om op een kruispunt te voldoen aan alle wensen. Lange wachtrijen en wachttijden hebben bijv. impact op de leefbaarheid en veiligheid. Dan moet middels een zorgvuldige afweging worden geprioriteerd. Voor welke vervoerwijze, op welke richting accepteren we (al dan niet tijdelijk) een langere wachttijd. Ook dit laten we afhangen van zone en routetype. Maar daarnaast moeten we kijken naar effecten in het grotere netwerk. Leidt het langer wachten op de ene kruispunt tot problemen elders. Rijdt het openbaar vervoer voor of achter op schema. Kunnen schepen in één keer doorvaren bij meerdere bruggen. Is op een bepaalde route een groene golf voor auto, vrachtauto of fiets gewenst. Parkeerverwijzing Om het verkeer op een goede manier naar de parkeergarages te leiden en zoekverkeer te verminderen, is er enige tijd geleden een parkeerring voor Zaandam Centrum ingesteld. Deze ring is voorzien van dynamische bewegwijzering (PRIS): routes naar garages kunnen wijzigen afhankelijk van beschikbaarheid van routes en beschikbaarheid van parkeerplekken. Met deze dynamische bewegwijzering willen we in de toekomst automobilisten blijvend gestimuleerd worden te parkeren aan de kant van het centrum waar ze

Pagina 94 van 136

ook vandaan komen. Dus kom je uit het oosten, dan parkeer je aan de oostkant. Dit om verkeer door en om het centrum beperkt te houden. Daarbij willen we ook de verwijzing naar P&Rhubs verbeteren en zo bezoekers van Zaandam-Centrum stimuleren ook door te parkeren en het laatste stuk met OV te gaan. Weliswaar gaat persoonlijke navigatie een steeds grotere rol spelen in verkeersmanagement, waardoor wegwijzers op straat mogelijk op een bepaald moment geen toegevoegde waarde meer hebben. Maar de komende jaren zien wij echt nog meerwaarde in het aanbieden van deze dynamische bewegwijzering. Regionale samenwerking Verkeer houdt niet op bij de gemeentegrens. Bovendien zijn niet alle wegen, spoorwegen en waterwegen op Zaans grondgebied van de gemeente. Regionale samenwerking is dus nodig, als we het verkeer effectief en efficiënt van, naar en door Zaanstad willen leiden. Sinds 2017 werken wij operationeel samen met de provincie Noord-Holland op het gebied van verkeersmanagement. Alle verkeerslichten van de gemeente zijn aangesloten op de verkeerscentrale in Hoofddorp. De verkeerslichten worden aangestuurd vanuit de verkeerscentrale, volgens met elkaar afgesproken verkeersregelscenario’s. Zo kunnen weggebruikers beter worden geïnformeerd en het netwerk beter benut. Daarnaast kunnen via de verkeercentrale

Versie 27 januari 2021

verkeersstromen worden gemonitord en defecten in de verkeerslichten geautomatiseerd worden doorgegeven. Onze ambitie is dat het Zaanse netwerk vanuit de verkeerscentrale uiteindelijk echt integraal wordt gemanaged. Daarvoor is het nodig eigen regelscenario's op te stellen die rekening houden met de belangen van alle netwerkgebruikers, dus ook bijvoorbeeld fiets en binnenvaart.

zodat ook Zaanstad ook optimaal kan profiteren van nieuwe diensten die bijdragen aan onze doelen (zie 7.1). Resumé nieuwe maatregelen netwerkmanagement  

Programma integraal verkeersmanagement. Beschikbaar stellen reisinformatie en verkeersdata (data top 15).

Reisinformatie en wegdata zo veel mogelijk realtime ter beschikking Actuele reisinformatie en actuele informatie over wegomstandigheden zijn belangrijk voor netwerkmanagement. Het geeft namelijk inzicht welke routes overbelast zijn, welke niet en waar welk verkeer is toegestaan. Via onze aansluiting op de verkeerscentrale stellen wij al gegevens beschikbaar aan derden en hebben wij ook toegang tot informatie van de andere partners in de centrale. Daarmee hebben wij echter nog niet alle mobiliteitsdata op orde. Wij voldoen nog niet aan de landelijke afspraken over de Data Top 15. Deze 15 datasoorten op het gebied van mobiliteit zijn voor aanbieders van nieuwe mobiliteitsdiensten van belang om hun technieken op het gebied van verkeers- en mobiliteitsmanagement, zoals intelligente verkeerslichten (iVRI’s) en MaaS (Mobility as a Service, zie 7.1) optimaal te laten functioneren. Het gaat onder meer om info over snelheden, wegwerkzaamheden en parkeerdata. Wij willen deze Data Top 15 blijvend op orde brengen,