Bijlage Zaans Mobiliteitsplan ZMP

Figuur 11: Fasering en verkleuring van de zonering; weinig verandering in de tijd, alleen verandering Meneba en Brokking van bedrijventerrein naar woongebied Pagina 33 van 136

Zaans Mobiliteitsplan

Fysieke en natuurlijke scheidingen zijn een belangrijk element van de structuur van het gebied. De provinciale wegen, het spoor en het water en groen zorgen voor de verkaveling in het gebied. Voor verplaatsen tussen de gebieden is men aangewezen op de bruggen, tunnels of geregelde oversteken.

centra blijft mogelijk, maar we willen ook aantrekkelijke parkeeropties aan de randen van de centra bieden. Deze insteek op meer verblijfskwaliteit in de twee dorpscentra sluit aan bij de uitwerking voor Noord in de omgevingsvisie, die samen oploopt met de ZMP-gebiedsuitwerking voor Noord, waarin is gestart met de verdere verkeerskundige uitwerking van het gebied.

Betere verblijfskwaliteit in de winkelgebieden De centrumgebieden van Assendelft, Krommenie en Wormerveer worden in het ZMP aangemerkt als A-zones, waarmee de prioriteit dus bij de ruimtelijke kwaliteit, de belevingswaarde, bij het langzaam verkeer en bij bestemmingsverkeer komt te liggen. De huidige structuur lokt doorgaand autoverkeer door het centrum van Krommenie en Wormerveer en door stationsomgeving Wormerveer uit. Ruimtelijke ontwikkelingen in Zaanstad-Noord leiden ook tot extra mobiliteit. Dit maakt de situatie voor fietsers en voetgangers op verschillende plekken onoverzichtelijk en onaantrekkelijk en zet leefbaarheid voor bewoners onder druk.

Groene loper tussen station en winkelgebied Ook willen we bezoekers verleiden meer met het openbaar vervoer en de fiets te gaan en deze modaliteitskeuzen stimuleren. Voor beide centra spelen de stations (KrommenieAssendelft en Wormerveer) hierin een belangrijke rol. Vanaf deze plekken stellen we een (Zaans)groene loper voor die voor een goede verbinding met het centrum moet zorgen. De focus moet hier liggen op de voetganger en (deel)fietser. Betere oversteekbaarheid van de N203 en een aantrekkelijker knooppuntomgeving zijn hierbij cruciaal.

Door het doorgaande verkeer te beperken/weren kan hier juist meer ruimte ontstaan voor het langzame verkeer en een betere verblijfskwaliteit in het winkelgebied. Ook is hiermee de verbinding met het centrum van de kernen beter te realiseren voor het langzame verkeer. Specifiek in Krommenie is de verkeerscirculatie wel een lastige puzzel. In het kader van de ZMP-uitwerking voor Noord kijken we hoe dit anders kan. Parkeren in beide

Voor Krommenie biedt de doorgetrokken A8 hier voordelen: doorgaand verkeer kan een route via de A8 – A9 gaan volgen, waardoor de Provinciale weg kan worden heringericht en de barrièrewerking van de Provinciale weg kan worden verkleind. In Wormerveer dient de Stationsstraat aantrekkelijker te worden gemaakt voor voetgangers en fietsers. Door de knooppuntomgeving aantrekkelijker te maken als ontmoetingsplek, ontstaan bovendien betere

Pagina 34 van 136

Versie 27 januari 2021

voorwaarden voor verdichting en economische ontwikkeling op de knooppunten.

Figuur 12: Sfeerimpressie Provinciale weg met verbeterde oversteekbaarheid.

Derde brug over de Zaan Om de Stationsstraat en het centrum van Wormerveer meer te ontlasten van het doorgaande verkeer, zien we voor de lange termijn, mede afhankelijk van toekomstige ontwikkelingen in zowel Wormerveer als Wormer, kansen voor een derde brug over de Zaan in het verlengde van de Prinses IreneBrigadeweg. Door deze aan te sluiten op de Papiermakerstraat in Wormer ontstaat een soort ringstructuur om Wormerveer heen. De Zaanbrug, Zaanweg en Stationsstraat kunnen dan een meer lokale functie krijgen. De Stationsstraat kan meer ingericht worden voor het langzame verkeer, zodat het nog meer een verbinding wordt tussen het centrum van Wormerveer en het station.

Fietsroute langs de Zaan Naast een doorfietsroute langs de N203 zetten we in op het realiseren van een betere fietsverbinding langs de Zaan. Zowel als verbinding tussen de kernen als recreatieve fietsverbinding. Met name in Wormerveer wordt deze route nog te veel gebruikt voor doorgaand autoverkeer. Dit maakt ook het fietsen langs de Zaan op de Zaanweg minder aantrekkelijk. Bovendien zit er veel druk op de Stationsstraat en de omgeving van station Wormerveer, dat daardoor geen aantrekkelijke plek is. Hier zijn ook lokale maatregelen gewenst om doorgaand verkeer via andere, meer geschikte routes aantrekkelijker te maken. Een knip op het Noordeinde kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat de Zaanweg geen aantrekkelijke doorgaande route meer is. De meest wenselijke oplossing wordt bepaald in de ZMP-gebiedsuitwerking Noord.

Figuur 13: Sfeerimpressie verbeterde fietsroute langs de Zaan

Pagina 35 van 136

Zaans Mobiliteitsplan

Regionaal verkeer verleiden langs de kernen Het doortrekken van de A8/A9 is een belangrijke verbinding die grote invloed heeft op de verkeersstromen en structuur in ZaanstadNoord. De realisatie neemt de regionale verkeersfunctie van de N203 door Krommenie over en ontlast ook de N203 bij Wormerveer enigszins. Dit zorgt ervoor dat de verkeerskundige impact van deze verbinding kan worden teruggedrongen, de leefbaarheid rondom de weg kan worden vergroot en deze verbinding in de toekomst een boulevard kan worden. Dit geldt met name voor het deel van de Provinciale weg tussen Krommenie en Assendelft. Door het aantal rijstroken op dit deel van de Provinciale weg terug te brengen en de snelheid over de hele N203 tussen Krommenie en Koog aan de Zaan terug te brengen naar 50 km/u krijgt deze weg minder een doorgaand karakter. De Provinciale weg wordt daarmee een lokale verbinding tussen de dorpen. En de weg wordt meer onderdeel van de dorpen, doordat hij beter oversteekbaar wordt en de omgeving, met name bij knooppunten aantrekkelijker wordt. Deze aanpassingen zorgen gelijktijdig voor een lagere verkeersintensiteit op de weg, wat samen met de lagere snelheid voor een betere oversteekbaarheid en leefbaarheid langs de weg zorgt.

Pagina 36 van 136

Verminderen van de barrièrewerking Het terugdringen van het regionale verkeer op N203 heeft een positief effect op het verminderen van de barrière tussen noord en zuid en betere toegankelijkheid naar het buitengebied. Daarnaast is behoefte aan het verminderen van de barrièrewerking van (water)wegen voor fietsers op de oost – west relatie. Zodat fietsen in dit gebied, zeker aan de noordzijde, nog makkelijker en toegankelijker wordt. Voor het fietsverkeer is er nu aan de noordkant, op de relatie Wormer – Wormerveer – Krommenie – Alkmaarder- en Uitgeestermeer, een grote omrijfactor omdat alleen op twee plekken aan de zuidkant het water overgestoken kan worden. Hierdoor wordt nu sneller de auto gekozen om verplaatsingen te maken. Nieuwe brug over de Nauernasche Vaart Een nieuwe brug in de buurt van de Ned Benedictweg (Noorderveld) biedt als oplossing niet alleen een toevoeging in de hoofdfietsstructuur van Wormer naar Krommenie en verder, maar kan mogelijk ook helpen om autoverkeer door het hart van Krommenie te voorkomen. De Vaartbrug wordt bovendien ontlast, waardoor het daar ook veiliger wordt voor de fiets. De mogelijkheid voor de inpassing van deze nieuwe brug zal verder worden verkend, waarbij tegelijk wordt gekeken wat er dan eventueel nog aan de Vaartbrug moet veranderen.

Versie 27 januari 2021

P&R en parkeren op afstand bij stations De P&R-terreinen bij de stations faciliteren het maken van een ketenverplaatsing. Bij Krommenie is de P&R ook bedoeld voor de regio, komend vanuit het (noord)westen. Voor Wormerveer gaat het om de lokale behoefte voor het maken van een ketenverplaatsing. Deze parkeerterreinen kunnen worden vergroot om zo ook een alternatief te bieden voor de parkeerbehoefte van de centra. Parkeren in het centrum blijft gewoon mogelijk, maar zal gereguleerd zijn. Parkeren bij het station moet een aantrekkelijk alternatief op beperkte loopafstand bieden. Overlast van logistiek verkeer tegengaan De omvang van het logistieke verkeer in Krommenie sluit niet aan bij het karakter van het gebied. Om (overlast van) het logistieke verkeer terug te dringen verkennen wij de mogelijkheid groot logistiek verkeer te weren of venstertijden in te voeren. Voor Wormerveer is de problematiek voor het logistieke verkeer anders, daar gaat het meer om het organiseren en structureren van het laden en lossen. In beide centra willen we schone, efficiënte logistiek een impuls geven door het instellen van een zero emissie zone voor bestel- en vrachtauto's. Om die beweging te faciliteren, werken we met ondernemers aan een logistieke verzamelhub op het bedrijventerrein Noorderveld-Molletjesveer, dat op korte afstand, midden tussen beide centra ligt.

Resumé van nieuwe maatregelen in Noord (zie kaartbeeld figuur 14) 1. Groene loper Wormerveer:  Herinrichting centrumgebied;  Aanhechten station knoop met verbinding stationsstraat;  Beoordeling verkeerscirculatie;  Uitwerking parkeeroplossing;  Extra laad- en losplaatsen en heldere routering voor logistiek. 2. Groene loper Krommenie:  Herinrichting centrumgebied;  Verbeteren oversteekbaarheid N203;  Herinrichting voormalig busstation;  Beoordeling verkeerscirculatie;  Uitwerking parkeeroplossing;  Extra laad- en losplaatsen en heldere routering voor logistiek;  Evt. instellen venstertijden Krommenie Centrum. 3. Derde brug over de Zaan in het verlengde van de Prinses IreneBrigadeweg. 4. Verbeteren fietsroute langs de Zaan. 5. Versterken doorfietsroute Provinciale weg N203. 6. Vergroten leefbaarheid en barrière vermindering Provinciale weg N203. 7. Nieuwe brug in de buurt van de Ned Benedictweg. 8. Vergroten P&R terreinen bij de stations.

Pagina 37 van 136

Zaans Mobiliteitsplan

Figuur 14: Ontwikkel- en maatregelenkaart Noord

Pagina 38 van 136

Versie 27 januari 2021

4.2

Zaandam Oost

In Zaandam Oost zetten we in op het anders organiseren van het autoverkeer, de omliggende autostructuur willen we versterken om daarmee autostromen dieper in het gebied te matigen. Met name via de Thorbeckeweg en A8 in het kader van Corridoraanpak Amsterdam-Hoorn. Op die manier komt er ruimte voor een nieuwe oostelijke HOV-as, die zorgt voor een betere bereikbaarheid en samen met een andere inrichting op de Wibautas voor een betere relatie met de westkant van Zaandam. Ook creëren we een nieuwe doorfietsroute noord-zuid door het gebied. En we versterken de knoop rondom Kogerveld ten behoeve van de gebiedsontwikkeling. Karakterisering gebied Zaandam Oost Zaandam Oost bestaat uit een verscheidenheid van gebieden en functies. Een belangrijk ontwikkelgebied is rondom het station

Kogerveld. De Prins Bernhardweg is een van de belangrijkste invalswegen voor het autoverkeer van en naar Zaanstad. Het Zaans Medisch Centrum bij het Prins Bernhardplein is een belangrijke werkgever en bestemming voor de Zaankanters. Het ZMC vormt ook de drager voor de ontwikkeling van een medisch cluster rond station Kogerveld. Poelenburg en Peldersveld kennen een meervoudige problematiek. Er ligt een pact voor 20 jaar om de wijken te versterken. De Wibautas is de noord-zuid verbinding tussen het Prins Bernhardplein en de Thorbeckeweg. Deze as vormt een barrière tussen de wijken. Langs de Zaan bevinden zich voornamelijk historische woonbuurten met nieuwe ontwikkelingen op oudere industrielocaties langs de oevers van de Zaan. Aan de zuidkant de andere belangrijke auto-ontsluiting van Zaanstad: de Thorbeckeweg.

Figuur 15: Fasering en verkleuring zonering in Zaandam Oost; Kogerveld

Pagina 39 van 136

Zaans Mobiliteitsplan

Ruimtelijke opgave met ontwikkelingen en structuur Rondom Kogerveld speelt een belangrijke ontwikkelopgave van ongeveer 2.500 woningen. Hier vindt een transformatie plaats van bedrijventerrein, sportvelden en braakliggende grond naar een woongebied rondom het station.

Begeleiden van de verkeersstromen naar de buitenkant In Zaandam Oost komen veel stromen bij elkaar: de nieuwe HOV-as, de doorfietsroute én regionaal en lokaal autoverkeer. De opgave is om autoverkeer van en naar de regio zo veel mogelijk gebruik te laten maken van het hoofdwegennet.

Aan de oostkant net buiten de gemeentegrens loopt de A8, de verbinding A7 richting Hoorn en meer naar het zuiden de A10 rondom Amsterdam. Als uitwerking van de MIRT studie Amsterdam-Hoorn zal de A8 op dit tracé worden uitgebreid. Voor de zuidelijk invalsweg vanaf de A8, de Thorbeckeweg, nadert uitvoering van het plan om de capaciteit en inpassing van beide te optimaliseren. Voor de noordelijke invalsweg, de Prins Bernhardweg / A7, is de ambitie uitgesproken deze in te richten als Stadsweg. Eerste voorzichtige stappen in die richting worden gezet, maar meer is nodig.

Dit realiseren we door in te zetten op de invalswegen vanaf de A8. Aan de noordkant gaat het om de Prins Bernhardweg en in het verlengde daarvan de Vincent van Goghweg. De Provinciale weg (N203) en Wibautas/Heijermansweg geleiden het verkeer vanuit de wijken naar deze verbindingen. Aan de zuidkant gaat het om de Thorbeckeweg, die vanuit Zaandam Oost wordt gevoed door de Wibautas. Alternatieve routes voor het autoverkeer die meer door de wijken heen lopen, ontmoedigen we door bijvoorbeeld sturing op de kruispunten of een andere inrichting van de wegprofielen waar andere modaliteiten een belangrijke rol hebben. Bijvoorbeeld op de Willem-Alexanderbrug

Aan de oostkant van het centrum van Zaandam speelt de transformatie van de Peperstraat en de herinrichting van de Burcht. Hiermee wordt een eerste stap gezet om de oostkant van Zaanstad meer aan te sluiten op het centrum. Gebiedsontwikkeling in de Kleurenbuurt kan hierin een volgende stap zijn.

Pagina 40 van 136

Alternatieve ontsluiting voor Poelenburg en Peldersveld Om Poelenburg en Peldersveld beter te ontsluiten en gelijktijdig de verkeersdruk op de Wibautas te verminderen (en zo ruimte voor HOV op de Wibautas te krijgen), stellen we een alternatieve ontsluiting voor. Een directe aansluiting op de A8 is niet haalbaar. Het veroorzaakt verstoring op de afwikkeling van

Versie 27 januari 2021

het verkeer op de A8. En zelf zien wij zo'n directe aansluiting ook als niet wenselijk. Een directe aansluiting op de snelweg veroorzaakt juist meer verkeer in het hart van het gebied, met name in de oost-westrichting waar we juist meer ruimte voor fietsverkeer willen. Het biedt dus onvoldoende soelaas voor het probleem dat wij willen oplossen. Daarom stellen we voor om de autoinfrastructuur te verbeteren aan de oostrand van Poelenburg / Peldersveld, inclusief een directe aansluiting op Thorbeckeweg en/of Prins Bernhardweg / A7. Dit vergt investeringen in verbeterde (ongelijkvloerse) aansluitingen op deze wegen. Hiervoor is op korte termijn een scenario-studie nodig naar haalbaarheid en inpasbaarheid (zowel verkeerstechnisch als stedenbouwkundig). Prins Bernhardplein als hart van het middengebied Het Prins Bernhardplein is samen met de Prins Bernhardweg een belangrijke verbinding in het gebied, waar verschillende stromen elkaar kruisen. Ruimtelijk vormen ze een barrière voor met name fietsers en voetganger van en naar Kogerveldwijk. Hier zal in de toekomst verdichting (met name woningbouw) en knooppuntontwikkeling plaatsvinden. Met de toenemende verkeersintensiteit en de realisatie van de HOV verbinding, zal de vormgeving van het kruispunt en de aanliggende wegen onderzocht moeten worden. Doel is dat het

Prins Bernhardplein niet meer een barrière vormt maar het hart van het gebied wordt. Dit zal één van de eerste uitwerkingsopgaves na vaststelling van het ZMP zijn. Nieuwe oostelijke doorfietsroute in een aantrekkelijke groene omgeving In de huidige situatie is de route langs het spoor ten westen van de Zaan beschikbaar als noordzuid doorfietsroute. Deze is snel, maar niet erg aantrekkelijk en voor Zaandam Oost op te grote afstand. Er is behoefte aan een oostelijke doorfietsroute in een aantrekkelijke groene omgeving om het netwerk compleet te maken. Deze route stellen wij voor ten oosten van de Wibautas, langs de Gouw, langs water en door groen. Dit als contrast met de doorfietsroute tussen de Provinciale weg en het spoor en de noord – zuid verbinding die nu langs de drukke Wibautas loopt. Belangrijke opgave hierbij is dat de oostelijke doorfietsroute goed doorloopt tot aan Wormer (wat eventueel aanpassingen bij de Zaanse Schans vraagt) en verknoopt wordt met hubs zoals Zaandam Kogerveld, Zaans Medisch Centrum en de Vlinder. Ook verknoopt de route belangrijke herkomst- en bestemmingslocaties zoals de Zaanse Schans, de nieuwbouwontwikkeling Achtersluispolder en Amsterdam Noord.

Pagina 41 van 136

Zaans Mobiliteitsplan

Verbeterde oost-west (fiets)verbinding Naast de noord–zuid doorfietsroute zijn oost – west verbindingen essentieel voor Zaandam Oost. Ten westen van de Zaan ligt bijvoorbeeld het centrumgebied van Zaandam en de stations op de spoorlijn tussen Amsterdam en Alkmaar. De doorkruising van de Wibautas en de Zaan maken een eenvoudige verbinding tussen delen lastig. Door de Wibautas goed her in te richten en in te zetten als HOV-verbinding en minder belangrijk te maken voor het autoverkeer kan deze barrière worden verminderd. De Wibautas als HOV-as De Wibautas is het meest wenselijke tracé voor de HOV-as in Zaandam Oost. Er is een grote, continue (potentiële) vervoersvraag, van zowel het centrum als Poelenburg (mits voor- en natransportroutes goed worden vormgegeven). De as ligt centraal en komt langs de belangrijke functies en bestemmingen in Zaandam en sluit logisch aan op de ontwikkelingen van centrumoost, Kogerveldwijk en in het zuiden Achtersluispolder. De HOV-as wordt sneller en biedt door het naar gunstiger plekken verschuiven van bestaande haltes een betere verbinding naar Poelenburg en Peldersveld. Het tracé via de Wibautas is ook toekomstvast, dat wil zeggen dat de keuze van de modaliteit (metro, tram of bus) in het lopende regionale onderzoek naar de ZaanIJ-corridor geen invloed heeft op het voorkeurstracé.

Op gefaseerde ontwikkeling kan bovendien worden ingespeeld door de onderbouw (fundering) vast geschikt te maken voor toekomstige andere

Pagina 42 van 136

modaliteiten. De modaliteitskeuze heeft wél invloed op het aantal haltes en op de halteomgeving. Een metro heeft een beperkt aantal haltes en vraagt grootschalige verdichting rond deze haltes. Bij tram of (tram-)bus zijn meer haltes mogelijk, met minder grootschalige verdichting. Alternatieve tracés meer naar het oosten kennen een beduidend lagere vervoerspotentie: de bebouwingsdichtheid en daarmee vervoerwaarde is er lager. Mogelijk kan dit verbeteren als op lange termijn verdichting in dit gebied plaatsvindt. Maar ook dan nog zal de Wibautas meer vervoerwaarde hebben, een directere en daarmee aantrekkelijke verbinding van Kogerveld via Achtersluispolder naar Amsterdam-Noord kunnen bieden, meer kansen bieden voor ontlasten van het centrum en een logischer verdeling van HOV-lijnen in Zaanstad mogelijk maken. Voor een oostelijke (H)OV-lijn, aanvullend op de HOV-verbinding van de Wibautas, zien wij bovendien ook kansen. Wij zien verder kansen de route ten noorden van station Kogerveld af te buigen naar station Koog aan de Zaan om vervolgens via Station Zaanse Schans naar de Zaanse Schans te rijden (en eventueel door naar de P+R-locatie aan de A7). Dit is een kortere route naar de Zaanse Schans dan oostelijk om, met bovendien extra verknopingskansen bij twee stations. Wel moet twee keer de Zaan worden gekruist en is inpassing van de route een belangrijk punt om uit te werken.

Het oostelijke

Versie 27 januari 2021

tracé is langer en qua vervoerwaarde minder aantrekkelijk, maar ontsluit wel de P+R-locatie aan de A7 via een kortere route. Beide opties houden we vooralsnog open. De keuze maken we in regionaal verband.

maatregelen voor een nieuwe ontsluiting van Poelenburg en Peldersveld zijn hiervoor nodig. Resumé van nieuwe maatregelen in Oost (zie kaartbeeld figuur 17) 1. Wibautas (incl deel in Kogerveldwijk) herinrichten als HOV-as en versterken ruimtelijke kwaliteit. 2. Inpassing Prins Bernhardplein als hart van het gebied. 3. Realisatie oostelijke doorfietsroute. 4. Verbeterde oost-west (fiets)verbinding. 5. Alternatieve ontsluiting Peldersveld – Poelenburg. 6. Stadsweg A7.

Figuur 16: Sfeerimpressie inrichting Wibautas als HOV-as

Meer ruimtelijke kwaliteit voor de Wibautas Om ruimte te maken voor de HOV-as, loop- en fietsroutes naar het OV te optimaliseren en gelijktijdig de barrièrewerking van de Wibautas te slechten pleiten we voor een andere inrichting met meer ruimtelijke kwaliteit. Door de barrière te verminderen, verbinden we de wijken Poelenburg en Peldersveld beter met het HOV en het centrum en worden deze wijken meer onderdeel van de stad en raken ze aangehaakt op de regio. Om dit mogelijk te maken is het nodig de auto intensiteit op de Wibautas te verminderen. De

Pagina 43 van 136

Zaans Mobiliteitsplan

Figuur 17: Ontwikkel- en maatregelenkaart Zaandam Oost Pagina 44 van 136

Versie 27 januari 2021

4.3

Centrum en Stad langs de Zaan

Voor het centrum van Zaandam zetten we in op het verder vergroten van de ruimtelijke kwaliteit en belevingswaarde in een groter centrumgebied, vergelijkbaar met bijv. de Gedempte Gracht. Het centrum is het aantrekkelijke, multifunctionele hart van Zaanstad waar ook horeca en voorzieningen zich concentreren en is daarmee een impuls voor het economische en woonklimaat van Zaanstad. De voetganger en fietser zijn de hoofdgebruikers van de ruimte. Hetzelfde geldt bij de toeristische trekpleister Zaanse Schans voor de voetganger. In Zaandam West is de opgave om de relaties met de stations te versterken en de barrièrewerking van de wegen en het spoor te verminderen.

Karakterisering gebied centrum en Stad langs de Zaan Het hart van het gebied bestaat uit het centrum van Zaandam. Met daaromheen historische woonwijken als Russische Buurt en Oud-West, maar ook het nieuwere Eiland. Aan de noordkant zijn de kernen Oud Koog en Oud Zaandijk aan Zaandam vastgegroeid. Hier ligt, aan de overzijde van de Zaan, ook de Zaanse Schans en Het Kalf. Ten westen van het spoor ligt Westerwatering, Westerkoog en Rooswijk, woonbuurten die sinds halverwege de jaren tachtig zijn gebouwd. Aan de zuidkant sluit Zaandam West aan op bedrijventerreinen langs het Noordzeekanaal. Ruimtelijke opgave met ontwikkelingen en structuur Met de realisatie van Inverdan heeft het stadshart een boost gekregen en is een verbinding van het centrum gelegd tot over de spoorlijn.

Figuur 18: Fasering en verkleuring van zonering in centrum en Stad langs de Zaan

Pagina 45 van 136

Zaans Mobiliteitsplan

Aan deze kant van het spoor ligt de grootste ontwikkelopgave van het gebied met ongeveer 2.000 woningen en het toevoegen van werkgelegenheid. Door de ontwikkelplannen rondom Burcht en Peperstraat groeit het centrum ook over de Zaan heen en wordt het gebied rond de Zaan echt een centrale plek. Daarbij benutten we de kracht van de horeca bij de Dam om er een levendig gebied van te maken. Deze keuze vertaalt zich automatisch in nadruk op voetganger en fiets. Dit is niet alleen voor dit gebied zelf van waarde: lopen en fietsen naar het centrum zal hierdoor ook normaler worden. Op termijn kan de focus weer op de westkant komen te liggen, op de strook langs het spoor bij station Zaandam, tot aan Zuiderhout-Noord. Hier is veel onbenutte ruimte. Door ook de Provinciale Weg een boost te geven aan verblijven en ontmoeten, neemt de potentie voor onder meer economische dienstverlening van dit OVknooppunt dicht bij Amsterdam alleen maar toe. Voor het autoverkeer in het grotere gebied heeft het doortrekken van de A8 naar de A9 heeft in combinatie met het mogelijk volledig maken van A8afrit 3 en het realiseren van de nieuwe ongelijkvloerse kruising van de Guisweg de grootste invloed. Deze wijzigingen bieden

Pagina 46 van 136

kansen om verkeersstromen anders te leiden en de stationsomgevingen beter geschikt te maken voor toekomstige verdichting en knooppuntontwikkeling. Meer ruimte voor verblijfskwaliteit in centrum Zaandam Slimme routering (exacte invulling van de routes volgt in een gebiedsuitwerking voor Zaandam Centrum) moeten ertoe leiden dat in het centrum als geheel, en in het bijzonder rondom de Zaan de druk van gemotoriseerd verkeer afneemt. Zo ontstaat de ruimte om verblijfskwaliteit en de kwaliteit voor voetgangers en fietsers te verbeteren. Met name rond de bruggen over de Zaan, zodat de ruimtelijke verbinding tussen west- en oostoever, bijvoorbeeld tussen Dam en Burcht ontstaat.

Figuur 19: Sfeerimpressie winkelhart Zaandam

Versie 27 januari 2021

Wat betreft inrichting gaan we voor minder asfalt en vaker voor bijvoorbeeld klinkers om de beleving te vergroten. En door het verbeterde verblijfsklimaat rond de Zaan wordt het ook logischer de fiets al ten oosten van de Zaan te willen stallen en te voet verder te gaan het kernwinkelgebied in. Daarom is het wenselijk om ook aan de oostkant van het centrum een goede fietsvoorziening te maken bij de Peperstraat, maar niet te ver van de sluis.

Ander gebruik bruggen over de Zaan; en een nieuwe brug? Voor de verbindingen over de Zaan maken we duidelijkere keuzes voor het verkeer. De Wilhelminabrug en Beatrixbrug in het centrum van Zaandam worden vooral ingericht voor het langzame verkeer. Bestemmingsverkeer blijft mogelijk, maar doorgaand verkeer wordt geweerd. Ook het regionale busverkeer maakt geen gebruik meer van deze route, alleen de stadsbus blijft in het centrum (zie par. 5.3).

Heldere routes en minder zoeken voor het autoverkeer van en naar het centrum Voor het autoverkeer stellen we heldere keuzes voor in de routering, zodat het beeld van de slechte autobereikbaarheid verandert. We behouden het parkeerverwijzingssysteem (PRIS) met heldere routes, om zoekverkeer en minder conflicten met ander verkeer te beperken. Concreet betekent dit dat we de parkeergarages in twee clusters opdelen, waarbij het ene cluster alleen vanuit het westen bereikbaar is en het andere vanuit het oosten. Zo houden we oost-westverkeer door het centrum blijvend beperkt. Net als nu zijn de parkeergarages aan de westkant van het centrum dan bereikbaar via de Provinciale weg. Bij de Zaan gelegen garages zoals Rozenhof, Zaantheater, Peperstraat/De Burcht zijn bereikbaar via de Peperstraat en Wilhelminabrug. Ook voor de omliggende woonbuurten bieden we een duidelijke ontsluiting, waarbij oost-westverkeer door het centrum zo veel mogelijk wordt ontmoedigd.

Buiten het centrum wordt de Prins Willem Alexanderbrug heringericht als doorfietsroute en daarmee een verbinding tussen de doorfietsroute langs de N203 en oostelijke doorfietsroute. Op termijn zien we deze brug ook als mogelijk onderdeel van de HOV-route naar Zaanse Schans. Het huidige doorgaande autoverkeer op deze route (bijv. van A7 naar Koog) stimuleren we de route via de Vincent van Goghweg en de Provinciale weg te gebruiken. De maaswijdte in Zaandam tussen de bruggen is vrij groot voor een stedelijk gebied van deze omvang. Om het fiets en voetgangersnetwerk uit te breiden en de barrière van de Zaan te slechten gaan we daarom ook kijken naar een extra fiets- en voetgangersbrug over de Zaan in de buurt van de Verkade fabriek.

Pagina 47 van 136

Zaans Mobiliteitsplan

Afwaarderen Provinciale weg N203/S152 In het kader van het verbeteren van de oostwest verbindingen en de leefbaarheid in de stad zetten wij ook in op het afwaarderen van de doorgaande functie van de Provinciale weg. De snelheid gaat op termijn overal naar 50 km/u en we passen het profiel aan van 2 x 2 rijstroken naar 2 x 1 waar dat kan. Hierbij kijken we scherp naar wat er mogelijk is qua gebruik en intensiteit op de N203. We verwachten dat het deel ten noorden van de huidige Guisweg relatief snel aangepast kan worden. Wel zijn de ruimtelijke aanpassingen voor betere oversteekbaarheid en dergelijke beperkt. Voor het deel ten zuiden van de Guisweg tot aan het kruispunt met de Albert Heijnweg zal dit voorlopig niet het geval zijn. Met name het deel tussen de A8 en de Vincent van Goghweg lijkt ruimer boven de capaciteit van een 2x1 profiel uit te komen. Bij het centrum van Zaandam zien we ook hoge intensiteiten. Maar gezien de ligging, het centrum en de potentie die hier ligt om knooppunt Zaandam economisch verder te ontwikkelen, is een impuls in de openbare ruimte hier cruciaal. We gaan daarom verkennen hoe we specifiek hier het verkeer nog kunnen verminderen, zodat er meer ruimte voor andere functies en andere vervoerwijzen vrijkomt.

Voor elk deel van de N203/S152 geldt dat eerst verdiepende analyses en ontwerpende onderzoeken zullen worden uitgevoerd, voordat de stap naar daadwerkelijke aanpassing van het profiel kan worden gezet.

Pagina 48 van 136

Figuur 20: Sfeerimpressie herinrichting Provinciale weg centrum Zaandam

Regionale bussen en stadsbussen vullen elkaar aan De HOV-bussen met een regionaal karakter (Rnet) laten we op termijn niet meer door, maar om het centrum rijden. Deze bussen leggen nu grote druk op het centrum en op lange termijn, met toenemende vervoersbehoefte, gaat dit ook niet meer passen. We laten deze regionale lijnen daarom alleen aan de randen van het centrum halteren, bij het station of bij de nieuwe OV-knoop op de Wibautas. In het centrum blijven via de route over de Beatrixbrug wel stadsbussen rijden en halteren, zodat de winkelstraat, de markt en de Dam bereikbaar zijn met OV voor iedereen die dat wil, en in het bijzonder ook voor mensen die van het OV afhankelijk zijn en geen grote afstanden te voet af kunnen leggen.

Versie 27 januari 2021

Verbeteren leefbaarheid door duurzame stadslogistiek Voor de logistiek zullen de routes ook verduidelijkt en geclusterd worden, zodat de overlast in de bestaande wijken rondom het centrum geminimaliseerd wordt. Bij voorkeur sluiten we zo veel mogelijk aan bij de routes van het busverkeer en het autoverkeer. Dit vergt nadere uitwerking, omdat de markt op de Rozengracht de routering ook beïnvloedt. Behalve heldere routering stellen wij voor in een groter gebied dan nu venstertijden in te stellen, zoals die nu op de Dam en bij de pollers gelden. Dit heeft twee doelen: een rustiger verkeersbeeld creëren op de momenten dat er veel bezoekers zijn, maar ook kan het een stimulans zijn voor schone en efficiënte logistiek. Aan venstertijden kunnen namelijk ontheffingsmogelijkheden worden gekoppeld voor schoon en efficiënt vervoer. Daarmee is het een opstap naar invoering van een zero emissie zone voor bestel- en vrachtauto's in het centrum.

Dit willen we doen door het inkomende verkeer te concentreren op enerzijds de Vincent van Goghweg richting A7 en anderzijds op de nieuwe invalsweg vanaf A8-afslag 3, die als onderdeel van project Guisweg wordt gerealiseerd. Deze wegen zijn of worden het beste toegerust om als invalsweg te fungeren. Andere invalswegen en doorgangswegen in het gebied willen we ontmoedigen of juist aantrekkelijker maken voor het OV (en toekomstig HOV op de ZaanIJ-corridor) en voor de fiets/ e-bike (als potentiële vervanger van veel korte ritten van Zaanstad-Noord naar Zaanstad-Zuid).

Meer ruimte creëren in Zaandam Noord en Koog aan de Zaan Aan de noordkant van dit gebied komen veel stromen bij elkaar, mede doordat de A8 hier de bebouwde kom doorsnijdt en je hier op verschillende plekken de stad kunt verlaten: afslag 2 en 3 op de A8, of via de Vincent van Goghweg en de Prins Bernhardweg de stad uit. Het gevaar is dat hierdoor de complete structuur van het gebied zwaar wordt belast door autoverkeer. Wenselijk is om autoverkeer

In dit ontsluitingsmodel heeft het onze voorkeur afslag 2 laten vervallen. Met de nieuwe invalsweg kan afslag 3 deze functie overnemen. Bovendien voorkomen we hiermee dat verkeer richting Wormerveer vroegtijdig (bij afslag 2) de A8 verlaat, in plaats van door te rijden via A8 en N246; dit scheelt enkele duizenden voertuigen per dag op de N203 in Zaandijk en Wormerveer. Daarnaast ontstaat door het wegnemen van afslag 2 heel veel ruimte om visuele barrière van de A8 drastisch te verminderen én om een aantal lokale

uit de regio zo veel mogelijk gebruik te laten maken van het hoofdwegennet en het doorgaande verkeer door Zaandam te beperken. We stellen daarom voor om het autoverkeer te concentreren op een beperkt aantal invalswegen en op andere plekken doorgaand verkeer te voorkomen en ruimte voor HOV, fiets en lopen te creëren.

Pagina 49 van 136

Zaans Mobiliteitsplan

verkeersstructuren te herstellen en te verbeteren (bijv. voor langzaam verkeer, maar ook voor een betere ontsluiting van de industrie). Wegnemen van afslag 2 leidt lokaal tot enige omrijdbewegingen, maar die zijn beperkt: het meeste gaat in plaats van via afslag 2, nu via de nieuwe invalsweg naar afslag 3. In ieder geval moet zo veel mogelijk voorkomen worden dat (vracht)verkeer zijn weg gaat zoeken door woonwijken en langs scholen. Mocht uiteindelijk toch gekozen worden voor behoud van afslag 2, dan vervallen de genoemde voordelen. Maar het behoud van afslag 2 is wel in te passen in de hier en in hoofdstuk 5 voorgestelde verkeersstructuren.

Ontsluiting Westerwatering en Westerkoog Recent zijn ontwerpen gemaakt, die ervoor moeten zorgen dat de rondweg Westerkoog extra verkeer kan verwerken, maar tegelijkertijd veilig oversteekbaar blijft én niet te aantrekkelijk voor doorgaand verkeer wordt. Hierdoor kan de busbrug Westerkoog 24 uur per dag kan worden opengesteld voor personenauto's, als oplossing voor de ontsluiting van Westerwatering. Wij verwachten dat de busbrug ook op lange termijn kan dienen als tweede ontsluiting van Westerwatering, zowel qua ontsluiting als qua veiligheid. Ten eerste doordat de mobiliteitstransitie die we met het ZMP beogen een dempend effect op het autoverkeer zal hebben. Maar ten tweede, en vooral, omdat

Pagina 50 van 136

nieuwbouw in Westerwatering zich vooral in het zuiden concentreert. Daar zijn zowel de OVmogelijkheden beter (Zaandam NS) als de mogelijkheden om automobilisten te verleiden juist via het zuiden af te rijden. Een alternatieve oplossing voor de lange termijn is een nieuwe (tunnel) verbinding via een doorgetrokken Vincent van Goghweg naar de Houtveldweg. Deze oplossing is in te passen in de voorgestelde hoofdstructuur, maar leidt tot veel extra druk op de Vincent van Goghweg, de Bernhardbrug en het Prins Bernhardplein. De vraag is zeer of deze wegen dat aankunnen. En waarschijnlijk is het een zeer dure oplossing. Wij gaan deze optie echter wel verkennen, bij voorkeur binnen de kaders van een ZMPgebiedsuitwerking voor Westerwatering en Westerkoog. Dit onderzoek moet nut en noodzaak alsmede de technische haalbaarheid nader vaststellen.

Verbeterde oost-west fietsverbindingen Investeringen zijn nodig in het verder verbeteren van oost-westfietsverbindingen, die de mobiliteitstransitie in Westerwatering, Westerkoog en Oud-Koog ondersteunen. Denk aan verbetering van de fietstunnel bij station Koog aan de Zaan. Verbeter daaraan gekoppeld de doorfietsroute langs de Provinciale weg en de fietsroute over de Lagendijk en verknoop die met hubs en stations Koog aan de Zaan en Zaanse Schans. En herstel de historische oost-weststructuur van de Guisweg voor fietsers, in het verlengde van een

Versie 27 januari 2021

nieuwe fietstunnel in de Guisweg bij station Zaandijk Zaanse Schans, door een tunnel onder de A8. Oude lint Guisweg naar Westzaan herstellen voor fiets- én autoverkeer? In combinatie met het rechttrekken van de doorfietsroute langs de Guisweg (Guispad), stellen we voor om een verkenning te starten of deze route ook voor autoverkeer hersteld kan worden. Hiermee herstellen we het complete historische lint. Daarnaast kunnen we de huidige verlegde Guisweg tussen Westerkoog en Westzaan dan laten vervallen, wat mogelijk een gunstig effect heeft op het natura2000 gebied. Door het afsluiten van de spoorwegovergang bij de Guisweg voor autoverkeer, voorkomen we bovendien dat deze route als sluiproute door het autoverkeer gebruikt gaat worden. Meer kwaliteit Zaanse Schans met ander mobiliteitsconcept De Zaanse Schans is aan de ene kant een centrumgebied als alle andere in Zaanstad, waar wordt gewoond en gewerkt en waar mobiliteitsprincipes van toepassing zijn als in de andere centra. Aan de andere kant maken de grote aantallen toeristen dit gebied ook bijzonder, wat vraagt om een specifiek mobiliteitsconcept.

We stellen verblijfskwaliteit voorop, op de Zaanse Schans zelf, maar ook op de N515 bij de Schans. Het wordt een aantrekkelijk centrumgebied, met minder gemotoriseerd verkeer. We bieden de bezoekers meer keuzevrijheid door de verbinding met het station Zaandijk Zaanse Schans op te waarderen. En zo het reizen met het openbaar vervoer aantrekkelijker te maken. Het gaat daarbij vooral om het deel van de route tussen het station en de Julianabrug. Maar vooral ook zetten we in op meer vervoer over water. De boottocht en het bezoek aan de Schans kunnen bijvoorbeeld als één Zaanse totaalervaring worden verkocht. Bezoek met de auto blijft welkom, maar parkeren op afstand moet steeds meer de norm worden. Dat geldt ook voor touringcars. Dit kan zijn bij de P+R langs de A7, maar mogelijk ook bij station Zaandijk Zaanse Schans. Tussen het station de Schans en de P+R A7 rijdt een (elektrische) shuttlebus. Ook deelfietsen en aantrekkelijke looproutes horen hierbij. Ten slotte speelt op drukke momenten op de Zaanse Schans het conflict tussen de toeristenstromen en fietsverkeer. Om die reden denken wij aan een fietsroute om de Schans heen. Het mobiliteitsconcept wordt geconcretiseerd in een ZMP-gebiedsuitwerking voor de Zaanse Schans.

Pagina 51 van 136

Zaans Mobiliteitsplan

Resumé van nieuwe maatregelen in Centrum en Stad langs de Zaan 1.

Wibautas als HOV as met OV-knoop bij de Peperstraat. 2. Ombouw van Prins Bernhardplein van barrière naar schakel in het gebied. 3. Centrum ontwikkeling Zaandam: Gebiedsproject centrum Inverdan; Herinrichting centrum verbetering beleving en aantrekkelijkheid voor de voetganger incl. de bruggen; Visie Peperstraat; Verbeteren Oost-west fietsroutes; Routering en toegangen autoparkeergarages; Realisatie fietsenstalling oostzijde centrum; Toeristische Waterhub t.h.v. Dam; Uitbreiden venstertijdengebied Zaandam-Centrum in relatie tot Zero Emissie zone; Extra laad- en losplaatsen en heldere routering voor logistiek. Vergroten leefbaarheid bij de Provinciale weg N203. 4. 5. 6. 7.

Volledig maken Afslag 3. Busbrug en rondweg Westerkoog. Guisweg herstellen als fietsroute en evt. ook voor autoverkeer. Verbeteren verbinding station Zaandijk Zaanse Schans naar toeristische trekpleister Zaanse Schans. Figuur 21: Ontwikkel- en maatregelenkaart centrum en Stad langs de Zaan Pagina 52 van 136

Versie 27 januari 2021

4.4

Noordzeekanaalgebied

In het zuiden van Zaanstad vindt een grote transformatie plaats in de Achtersluispolder en op het Hembrugterrein. We zetten in op het duurzaam verbinden van dit gebied met Amsterdam Noord door middel van een HOVas. Vanuit de Achtersluispolder realiseren we oversteeklocaties voor langzaam verkeer over de Thorbeckeweg om de nieuwe ontwikkeling aan Zaanstad te hechten. Belangrijk is verder dat we inzetten op het vergroten en optimaliseren van de capaciteit van de Thorbeckeweg. Dit is nodig voor een goede doorstroming en ontsluiting van de bedrijvigheid in het Noordzeekanaalgebied en de woongebieden aan de zuidkant van Zaanstad. We zetten in op een verbeterde aansluiting op de Thorbeckeweg voor de ontwikkeling in de Achtersluispolder en mogelijk ook een betere aansluiting van Poelenburg op de Thorbeckeweg. Karakterisering Noordzeekanaalgebied Het Noordzeekanaalgebied kenmerkt zich vooral door bedrijvigheid. Aan de westkant liggen Hoogtij en Westerspoor als belangrijke motoren voor de Zaanse economie. Centraal ligt Zuiderhout, met onder meer de woonboulevard, en in het verlengde het Hembrugterrein met de voormalige Kogelfabriek. Aan de oostkant ligt het industrieterrein Achtersluispolder met ten

noorden daarvan sportvelden en de busknoop De Vlinder. Ruimtelijke opgave met ontwikkelingen en structuur In het Noordzeekanaalgebied vinden de grootste ontwikkelingsplannen plaats de komende jaren voor Zaanstad. Allereerst staat de ontwikkeling van het Hembrug met ongeveer 1.000 woningen gepland. Op deze historische grond vindt herontwikkeling plaats van gemengde woon-werkgebieden met behoud

Figuur 22: Fasering en verkleuring Noordzeekanaalgebied; Hembrug en Achtersluispolder naar woon-werkgebieden

Pagina 53 van 136

Zaans Mobiliteitsplan

van de oorspronkelijke waarden. Iets verder weg in de tijd is de grootschalige transformatie van de Achtersluispolder naar een hoog stedelijk woon-werk gebied met ongeveer 10.000 woningen gepland. Bedrijventerrein Hoogtij is nog in ontwikkeling. Met zijn grote kavels voor hoge milieucategorieën en de waterontsluiting heeft het een uniek profiel, dat van groot strategisch belang is als locatie om naartoe te verhuizen voor bedrijven elders uit Zaanstad. Deze doorontwikkeling zal ook nog veel extra (vracht)verkeer genereren. De Thorbeckeweg is essentieel voor de autoontsluiting van het gebied. Met de lopende studie AVANT wordt de capaciteit op het traject momenteel vergroot. De Hempont en Pont Buitenhuizen zijn cruciale schakels in het fietsnetwerk. HOV naar Amsterdam Noord De HOV-as loopt wat Zaanstad betreft over de Wibautas en vervolgens via het hart van de Achtersluispolder richting Amsterdam Noord. Dit is van groot belang, want de Achtersluispolder is als grote ontwikkellocatie een onmisbare stepping stone voor HOV verder Zaanstad in. Zonder deze grootschalige ontwikkeling wordt de kans op een goede HOVas Zaanstad in veel kleiner. Voor dit HOV zijn bruggen over de Isaac Baarhaven en Zijkanaal H, in de vorm van een combinatie van HOV en fiets cruciaal. De bestaande HOV-knoop De Vlinder wordt daarmee op termijn verschoven en centraal in de Achtersluispolder gelegd.

Pagina 54 van 136

Vanuit deze locatie blijft ook de relatie met Amsterdam Sloterdijk van belang. Aan de andere zijde is ook voor Oostzaan blijvende aanhaking op dit knooppunt cruciaal. Snelle fiets- en vaarverbindingen naar Amsterdam Voor een goede, snelle en toekomstvaste fietsrelatie tussen Amsterdam en Zaanstad is het noodzakelijk dat er een goede en aantrekkelijke verbinding komt tussen Achtersluispolder en Zaandam en een goede verbinding tussen Achtersluispolder en Amsterdam-Noord. Dit gebeurt via de eerdergenoemde brugverbindingen. Als er in Amsterdam ook bruggen over het IJ komen, ontstaan zo uitstekende fietsverbindingen naar grote delen van Amsterdam. Op langere termijn zien wij ook de noodzaak groeien van een verbinding tussen Achtersluispolder en Haven-Stad ten zuiden van het Noordzeekanaal. Bij voorkeur met een vaste oeververbinding, maar anders een frequent pontveer. Zodat Achtersluispolder en Haven-Stad daadwerkelijk als één geheel kunnen functioneren. Verder moet, zeker op korte termijn, zolang het HOV er nog niet is, de potentie van water beter worden benut. De verbinding tussen Hembrug en Amsterdam moet versterken, door een substantieel hogere frequentie van de Hempont. Wachttijd moet geen reden meer zijn om niet naar Amsterdam te fietsen. De

Versie 27 januari 2021

ontwikkelingen langs het Noordzeekanaal en het IJ in Zaanstad en Amsterdam zouden verder wat Zaanstad betreft aanleiding moeten geven voor het verkennen van waterbusachtige oplossingen. Vanzelfsprekend lopend of met de fiets verplaatsen in Achtersluispolder en Hembrugterrein De verbeterde aanhechting is cruciaal voor het succes van lopen en fietsen in de Achtersluispolder en Hembrugterrein: het moet vanzelfsprekend zijn om zo veel mogelijk lopend of met de fiets te doen, of het (H)OV te gebruiken. En dat is weer noodzakelijk, om de impact van de groei van de stad op de Thorbeckeweg te beperken. Een scherpe parkeernorm en stevige inzet op deelmobiliteit moet hier ook aan bijdragen. Voor de aanhechting van de stadsdelen op de lange termijn zijn ingrijpende inpassingsmaatregelen nodig. We denken onder andere aan (gedeeltelijke) ondertunneling, overkluizing of overbouwing van de Thorbeckeweg. De scenario’s naar inpasbaarheid en haalbaarheid moeten op korte/afzienbare termijn worden onderzocht. Thorbeckeweg versterken De Thorbeckeweg wordt zwaar belast. Daarom wordt met het project AVANT gewerkt aan verbetering van deze route. Dat legt een goede basis voor de toekomst. Door alle ontwikkelingen in de omgeving

(Achtersluispolder, intensivering Poelenburg, Noordzeekanaalgebied) is verdere groei onvermijdelijk. Dit ondanks het feit dat bij de woningbouwontwikkelingen in dit gebied vol wordt ingezet op lopen, fiets, OV en deelmobiliteit. De eventuele nieuwe aansluiting van Poelenburg op de Thorbeckeweg vraagt ook extra ruimte en heeft impact op de Thorbeckeweg. De toenemende drukte betekent ook een grotere leefbaarheidsopgave, bijvoorbeeld qua geluid. Deze ontwikkelingen tezamen vragen om een volgende stap op langere termijn. Hierbij moeten we kijken hoe we de functie van de Thorbeckeweg verder kunnen optimaliseren, als invalsweg voor het zuidelijk deel van Zaandam en het Noordzeekanaalgebied. Dit kan echter niet zonder tegelijkertijd te werken aan verbeterde inpassing en verminderen van hinder, maar ook verbeterde aanhechting van Achtersluispolder aan het bestaande stedelijke gebied. Mogelijk zelfs door overkluizing van de Thorbeckeweg. Als alternatief hebben wij ook gekeken naar een autotunnel onder het Noordzeekanaal door, bij de Hempont of bij HoogTij. Het verwachte gebruik en de verkeersreductie op andere routes zijn echter te beperkt om een dergelijke, dure investering te rechtvaardigen. Wij zetten daarom hier verder niet op in.

Pagina 55 van 136

Zaans Mobiliteitsplan

De ontwikkeling van HoogTij maakt overigens het belang van de N246 naar Beverwijk ook steeds groter. Goede doorstroming moet daar dus ook worden gewaarborgd. Vooralsnog zien we daar echter geen problemen. Noordzeekanaalgebied als werklocatie en logistieke hub De grote bedrijventerreinen van het Noordzeekanaalgebied zijn cruciale werkgelegenheidsmotors voor Zaanstad. Bereikbaarheid van bedrijventerreinen is echter altijd erg op de auto georiënteerd. Op de terreinen zelf is dit wel af te wikkelen, maar uiteindelijk komt veel van dit verkeer op de Thorbeckeweg terecht. Daarom vinden we dat het OV in dit gebied, en ook door naar Beverwijk, in dit gebied een impuls zou moeten krijgen. Dat gebeurt echter alleen als ook meer mensen het OV willen gaan gebruiken. Ook zien we graag meer mensen naar hun werk fietsen in dit gebied. De fietsinfrastructuur is van vrij goede kwaliteit. Werkgevers spelen een belangrijke rol in het stimuleren van duurzaam woon-werkverkeer. Samen met de werkgevers in dit gebied moeten we dus kijken hoe dit een impuls te geven. Daarnaast zijn Hoogtij, Westerspoor en Zuiderhout belangrijke logistieke bestemmingen. Maar dat niet alleen: bedrijven hier kunnen ook de motor zijn achter duurzame, efficiënte stadslogistiek in het centrum van Zaandam of bouwlogistiek voor de ontwikkelingen in het Noordzeekanaalgebied.

Pagina 56 van 136

Het gebied kan met andere woorden dienen als logistieke hub voor de stad.

Figuur 23: Sfeerimpressie gebiedsontwikkeling Achtersluispolder

Versie 27 januari 2021

Resumé van nieuwe maatregelen Noordzeekanaal gebied 1. Versterken Wibautas als HOV. 2. HOV achtersluispolder – Amsterdam Noord en Sloterdijk. 3. Inpassing HOV-knoop De Vlinder. 4. Doorfietsroutes naar Zaandam - Amsterdam  Verbinding ASP en Zaandam;  Verbinding ASP met Amsterdam Noord (samen met OV, met brug door Noorder IJplas en over Coentunnel-mond);  Verbinding met Haven-Stad (Amsterdamse ontwikkeling ten westen van Coentunnel duurt nog heel veel jaren). 5. Thorbeckeweg  Optimalisatie doorstroming.  Langzaam verkeersverbinding over de Thorbeckeweg tussen Poelenburg en Achtersluispolder. 6. Hoogtij, Westerspoor, Zuiderhout  Werkgeversaanpak duurzaam woonwerkverkeer;  Bedrijventerreinen als logistieke hub voor Zaanstad.

Figuur 24: Ontwikkel- en maatregelenkaart Noordzeekanaalgebied Pagina 57 van 136

Zaans Mobiliteitsplan

4.5

Landelijk west

In het landelijk gebied zetten we in op behouden van het bestaande dorpse karakter en ontsluiten van het landschap. Dit betekent: fietsgebruik stimuleren en inzetten op het behouden van de bestaande auto-ontsluitingen. Karakterisering gebied west Het westelijke deel van Zaanstad wordt getypeerd door een landschap bestaand uit agrarische gronden en Natura 2000 gebied. Daarbinnen liggen verschillende kleine kernen, zoals Westzaan en het oude Assendelft, met historische dijken met lintbebouwing. De Zaanse linten, dijken en paden worden beschouwd als ‘de historische binnenstad’ van Zaanstad die gekoesterd moet worden. In dit gebied komen die ook tot uitdrukking. Ruimtelijke opgave met ontwikkelingen en structuur Binnen het westelijke gebied van Zaanstad liggen geen grootschalige ruimtelijke ontwikkelingsplannen. Het behoudt dus zijn landelijke karakter. Het gebied valt volledig binnen de C-zonering, wat betekent dat auto en fiets de voornaamste vorm van mobiliteit zijn. Zeker voor de middellange en korte afstand kan de fiets een alternatief zijn. Qua structuur bestaat het voornamelijk uit noord-zuid verbindingen van de oude linten, met centraal de N246/N8 langs de Nauernasche Vaart. Voor de oost-west verplaatsingen ligt aan de zuidkant de N246 als verbinding met het

Pagina 58 van 136

Noordzeekanaalgebied en Beverwijk. Centraler gelegen de N515 met in het verlengde de Communicatieweg richting Heemskerk. In de toekomst zal de A8-A9 een belangrijke oostwestverbinding door het gebied zijn. Inzetten op versterken fietsnetwerk Naast de auto is de fiets een belangrijke modaliteit voor het westelijke gebied. De fiets is (met de voetganger) zelfs de belangrijkste vervoerwijze voor de ontsluiting van het landschap voor recreatie. We willen het fietsnetwerk daarom versterken. We onderzoeken welke routes daarvoor van belang zijn en welke mogelijkheden er zijn voor het verbeteren van de fietsroutes. Daarbij combineren we recreatief en verbindend fietsverkeer, om nadelen voor bijvoorbeeld natuur en biodiversiteit te beperken. Denk bijvoorbeeld aan een route van Zaandam Centrum via Westzaan en Assendelft richting Beverwijk/Heemskerk. Hiermee krijgen de bewoners een beter alternatief voor de afstand van 5 tot 7,5 kilometer. Gelijktijdig wordt het buitengebied beter bereikbaar voor de bewoners van de rest van Zaanstad. Verkenning moet uitwijzen welke maatregelen wenselijk zijn om het fietsnetwerk te versterken. Herstel historische structuur Guisweg Met het herstel van de oude Guisweg voor fietsers ontstaat er een aantrekkelijke fietsroute door de polder tussen Westzaan – Zaandijk en uiteindelijk naar station Zaandijk Zaanse Schans. Daarbij verkennen we ook de

Versie 27 januari 2021

mogelijkheden deze route ook voor autoverkeer te herstellen en de verlegde Guisweg (N515) deels af te breken. Behouden openbaar vervoer Voor de bewoners van het westelijke gebied die afhankelijk zijn van het openbaar vervoer zetten wij in op het minimaal vasthouden van het huidige voorzieningenniveau.

Resumé van nieuwe maatregelen landelijk west 1. Versterken fietsnetwerk naar wijken en buurten. 2. Herstellen Oude Guisweg als aantrekkelijke fietsroute. 3. Openbaar Vervoer behouden op huidige voorzieningenniveau.

Figuur 25: Ontwikkeling- en maatregelenkaart landelijk west

Pagina 59 van 136

Zaans Mobiliteitsplan

5

Netwerken

De hoofdkeuzes voor Zaanstad zijn integraal vertaald naar netwerken voor de verschillende modaliteiten: voetganger, fiets, openbaar vervoer en auto. Op die manier ontstaat een compleet netwerk waarin keuzevrijheid is voor de Zaankanters en de gewenste modaliteiten per locatie gestimuleerd worden. Dit draagt bij aan de duurzame en schonere ontwikkeling van Zaanstad en vergroot de verkeersveiligheid van alle weggebruikers. In dit hoofdstuk zijn voor de overzichtelijkheid de hoofdelementen van de netwerken per modaliteit behandeld en daarmee de essentie van de gewenste ontwikkeling. Afgerond wordt met een paragraaf over integraal netwerkmanagement.

5.1

voetganger logisch en veilig zijn. In de basis worden de volgende kwaliteitseisen gesteld:  Directe verbindingen en barrières verminderen: de samenhangende directheid van routes is een belangrijke inrichtingsopgave voor het aantrekkelijk maken van looproutes.  Toegankelijk inrichten: voorzieningen moeten voor iedereen toegankelijk en bereikbaar zijn. Zowel voor mensen zonder als met beperking.  Aantrekkelijke verbindingen versterken de beleving en ruimtelijke kwaliteit van een route.  Sociaal veilige verbindingen: op alle momenten moet de openbare ruimte sociaal veilig zijn.

Voetganger

Principes voor beleid Gerichte aandacht voor de voetganger Het doel van een goed voetgangersnetwerk is niet alleen om mensen in staat te stellen te lopen, maar ook mensen te stimuleren om vaker of verder te gaan lopen. Dit draagt bij aan de gezondheid van de Zaankanter en levert op die manier een bijdrage aan de gezonde stad. Als voetganger kun je bijna overal lopen. Toch zijn er plekken waar de voetganger meer aandacht en prioriteit verdient. Met name in verblijfsgebieden moet de inrichting voor de

A-PLUS A B-PLUS B C

Figuur 26: Zonering per gebied

Pagina 60 van 136

Versie 27 januari 2021

De kwaliteitseisen worden nader uitgewerkt in Handboek Openbare Ruimte en programma ‘toegankelijkheid’. In Zaanstad staat de voetganger centraal in de eerdergenoemde A-Plus en A-zones. Hier worden hoge eisen gesteld aan de ruimtelijke kwaliteit van de openbare ruimte. De belevingswaarde ligt hoog en dat bevordert het wandelen of fietsen. Uiteraard is ook in de B en C-zones aandacht voor voetgangers, maar dan op specifieke locaties zoals bijvoorbeeld schoolomgevingen of bij winkelgebieden. Hiervoor moeten de nodige zaken aangepast worden in de bestaande omgeving en is het voetgangersnetwerk een essentiële bouwsteen in gebiedsontwikkelingen. In de enquête hebben de respondenten verbeterpunten aangegeven als: veilige routes, kortere wachttijden bij verkeerslichten en kortere afstanden tot de bestemming. Veelvuldige maatregelen die genoemd zijn: bruggen over de Zaan, de Guisweg en het spoor in Zaandijk.

Aanpak in 9 speerpunten voor de voetganger Specifiek zal worden gewerkt aan de verbetering van de kwaliteit van de voetgangersvoorzieningen met de volgende zeven speerpunten: 1) Ingezette koers doorzetten in centrum Zaandam met masterplan Inverdan De opgave in het centrum van Zaandam is het vergroten van de verblijfskwaliteit. Met name rond de bruggen over de Zaan, zodat de ruimtelijke verbinding tussen west- en oostoever, bijvoorbeeld tussen Dam en Burcht ontstaat. Wat betreft inrichting gaan we voor minder asfalt en meer alternatieve bestrating (bijvoorbeeld klinkers) om de beleving te vergroten. Het is hier belangrijk dat de routes naar het centrum toe aantrekkelijk, direct, toegankelijk en veilig zijn. Als aanlooproute wordt 600 meter aangehouden. Binnen het hoofdwinkelcentrum heeft de voetganger de hoogste prioriteit: het gebied is autoluw, een ruim voetgangersgebied is aanwezig en de oversteekvoorzieningen zijn veilig. Daarbij is het belangrijk dat een goede voetgangers bewegwijzering aanwezig is van/naar parkeergarages, station en verwijzingen naar objecten zoals musea en toeristische attracties op orde zijn. Bij de routering van parkeergarages is ook de last-mile als voetganger naar de bestemming van belang.

Pagina 61 van 136

Zaans Mobiliteitsplan

2) Inrichting, toegankelijkheid en bereikbaarheid van schoolzones. Schoolroutes moeten aantrekkelijk en veilig zijn, een eenduidige en herkenbare schoolomgeving attendeert de overige weggebruikers op de aanwezigheid van kinderen. Met behulp van de inrichting van de omgeving wordt de verkeersveiligheid vergroot. Logische loop- en fietsroutes voor de kinderen staan voorop. Idealiter is er een autovrije schoolomgeving tijdens in- en uitgaan van de school. Het autoverkeer (ophalen en afzetten en parkeren) vindt op gepaste afstand plaats. Dit wordt voor Zaanstad als eis opgenomen bij nieuwe ontwikkelingen. Voor bestaande scholen wordt gekeken welke redelijkerwijs aangepast kunnen worden. Gestart wordt met een werkwijze en inrichtingsprincipes om vervolgens jaarlijks diverse schoolzone-inrichtingen te realiseren. Het blijft maatwerk in bestaande omgeving. 3) Versterken van toeristische routes Zaanse Schans Toeristische routes worden bij voorkeur via autoluwe straten met een zelfstandig voetpad aangelegd, zodat zij een eigen plaats op de weg hebben. Om de route gemakkelijk te kunnen vinden is objectbewegwijzering noodzakelijk. Hier is Zaanse Schans de eerste locatie die aangepakt moet worden.

Pagina 62 van 136

4) De toegankelijkheid en bereikbaarheid van treinstations en busstations De first- and last mile van openbaar vervoer vindt vaak te voet plaats. Om het ov aantrekkelijker te maken geven we prioriteit aan de looproutes bij treinstations en busstations. De looproutes moeten aantrekkelijk, direct en obstakelvrij zijn. Als aanlooproute wordt 800 meter aangehouden. Ook hier geldt dat objectbewegwijzering van belang is, niet alleen naar de stations maar ook naar de fietsenstallingen en knooppunten. Bij de treinen busstations liggen kansen om de barrièrewerking van spoor en wegen te verminderen door deze locaties vanuit alle richtingen bereikbaar te maken. In Wormerveer en Krommenie worden groene aantrekkelijke routes gerealiseerd tussen de knooppunten en het centra. Alle bushaltes moeten toegankelijk zijn, het is sterk afhankelijk van de locatie en type bushalte hoe deze toegankelijk ingericht wordt. Dit is verweven met het Openbaar Vervoersplan van de vervoerregio. 5) Verminderen van doorgaand autoverkeer bij Wijk- en buurtwinkelcentra Wijk- en buurtwinkelcentra hebben net als het hoofdwinkelcentrum van Zaandam als belang dat de looproutes aantrekkelijk, direct en veilig zijn. Alleen wordt als aanlooproute in plaats van 600 meter 400 meter aangehouden. Daarnaast wordt ernaar gestreefd om doorgaand autoverkeer in deze winkelgebieden te

Versie 27 januari 2021

beperken (waar dat nog van toepassing is). In de gemeente Zaanstad gaat het om circa 20 winkelgebieden. 6) First and last-mile naar kantoorparken Bij kantorenparken is het wenselijk dat voetgangers veilig kunnen lopen tussen treinstations en bushaltes en hun bedrijf. Hiervoor moet er aandacht zijn voor veilige oversteekvoorzieningen. Waar kantoren dichtbij centrumfuncties liggen is het wenselijk om ook te zorgen voor veilige routes tussen de bedrijven en deze gebieden, zodat er synergie ontstaat tussen de kantoren en de winkelgebieden. Een andere wens is om te zorgen voor aantrekkelijke lunchrondjes. Bij bedrijventerreinen en industriegebieden is de opgave om meer voetpaden te realiseren. Veelal zijn er geen voetpaden aanwezig en maken zij gebruik van de rijbaan of fietspad. 7) (Her)inrichting, werk met werk De voetganger krijgt bij gebiedsontwikkelingen een belangrijke positie. Ook bij (her)inrichtingen kijken we hoe we de voetganger beter kunnen faciliteren. Kwaliteitseisen voor de voetganger worden toegevoegd aan het Handboek Openbare Ruimte (WIORZ). Op deze manier wordt de aandacht voor de voetganger geborgd binnen de organisatie en wordt het toetsingskader geïmplementeerd bij herinrichtingsopgaves (werk-met-werk). Zo kunnen de looproutes naar de belangrijkste functies opgewaardeerd worden als de straten heringericht worden.

8) Actie- en uitwerkingsplan toegankelijkheid en bereikbaarheid Naast de herinrichtingsopgaven worden een aantal thematische uitwerkingsplannen opgesteld. Deze uitwerkingsplannen worden jaarlijks geactualiseerd. De thema’s die opgepakt worden zijn: Toeristische locaties, OV-haltes/stations, wijk- en buurtwinkelcentra, kantoren en bedrijvenparken. De uitvoeringsprojecten in deze uitwerkingsplannen worden dan actief opgepakt in plaats van dat deze wijzigingen pas bij een herinrichting worden meegenomen. Per thematisch uitwerkingsplan wordt eerst inzichtelijk gemaakt welke knelpunten er precies zijn en welke de hoogste prioriteit hebben. Dit kan gaan om ongunstig afgestelde verkeerslichten, oversteekplaatsen, spoorwegovergangen (zoals bij Zaandijk en Guisweg) en bruggen worden vaak genoemd (zoals de Alexander, Beatrix en Bernhardbrug). De knelpunten lijst wordt gevoed door de uitkomsten van de inwoners enquête hierover. Jaarlijks worden voor deze projecten budgetten aangevraagd. Voor de afweging tussen de verschillende knelpunten wordt rekening gehouden met de volgende afwegingscriteria: Aantal voetgangers (hoger aantal heeft meer prioriteit), verkeersveiligheid (routes die door kwetsbare verkeersdeelnemers, zoals kinderen en ouderen, worden gebruikt krijgen meer prioriteit), omliggende functies en bestemmingen (scholen, verzorgingstehuizen,