Document · PDF

1.b Rapport 'Kinderen in nood' (Geredigeerd)

Raadscommissie 13 oktober 2026, gemeente WoudenbergBij agendapunt: 5: Ingekomen stukken73.540 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 10

Kinderen | in nood | , september | 2026 | | H2 Noodopvang | als onderdeel | van | het | asielopvangsysteem | 38 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 2 2 2 2 2 2 - - - - - 2 2 m e i 2 2 a p r i l m a a r t o k t o b e - r 2 1 j a n u a r i f e b r u a r i o v e m b e - r 2 1 e c e m b e - r 2 1 s e p t e m b e - r 2 1 2 2 2 3 2 3 2 3 - - - - - - - 2 3 j u l i m e i 2 3 j u n i 2 2 a p r i l m a a r t j a n u a r i bb o k t o e - r 2 2 f e b r u a r i a u g u s t u s - 2 2 n o v e m b e - r 2 2 d e c e m b e - r 2 2 s e p t e m e - r 2 2 2 3 2 4 2 4 2 4 - - - - - - - 2 4 e - r 2 3 e - r 2 3 j u l i m e i 2 4 bb j u n i 2 3 a p r i l m a a r t j a n u a r i o k t o b e - r 2 3 f e b r u a r i a u g u s t u s - 2 3 n o v e mm s e p t e m b e - r 2 3 2 4 2 5 2 5 2 5 - - - - - - - 2 5 j u l i m e i 2 5 j u n i 2 4 a p r i l m a a r t j n u a r i bb o k t o e - r 2 4 a u g u s t u s - 2 4 n o v e m b e - r 2 4 ab f e r u a r i d e c e m b e - r 2 4 s e p t e m e - r 2 4 - j u l i j u n i 2 5 2 5 - d e c e nd - Aantal reguliere opvanglocaties - Aantal COA-noodopvanglocaties - Aantal crisisnoodopvanglocaties / TGO Figuur 5: Aantal opvanglocaties in de afgelopen periode (bron: COA). Noodopvanglocaties zijn bedoeld als tijdelijke opvang voorzieningen.

Uitgestroomd | in | jaar | Aantal | kinderen | X | tijd | in | noodopvang < | 1 maand | 1-3 | maanden | 3-6 | maanden | 6-12 | maanden | 1-2 | jaar | > 2 | jaar 2021 | 226 | 156 | 62 | 63 | 12 | 2 2022 | 616 | 768 | 661 | 549 | 167 | 17 2023 | 1655 | 1086 | 988 | 696 | 270 | 29 kind | in | gezin 2024 | 945 | 1152 | 963 | 604 | 125 | 6 2025 | (tot | juli) | 201 | 490 | 299 | 58 | 16 | 3 Totaal | 3643 | 3652 | 2973 | 1970 | 590 | 57 2021 | 26 | 16 | 0 | 1 | 0 | 0 2022 | 169 | 195 | 96 | 88 | 112 | 13 2023 | 118 | 102 | 92 | 111 | 220 | 7 amv 2024 | 43 | 67 | 74 | 77 | 125 | 2 2025 | (tot | juli) | 5 | 8 | 12 | 13 | 20 | 0 Totaal | 361 | 388 | 274 | 290 | 477 | 22 kind | in | gezin | Niet | uitgestroomd | op | 1 juli | 2025 | 1604 | 1268 | 1230 | 2308 | 1890 | 1701 amv | Niet | uitgestroomd | op | 1 juli | 2025 | 654 | 819 | 616 | 546 | 849 | 751 70 | Als | een | kind | in | meerdere | noodopvanglocaties | verbleef | , is | de | duur | in | de | verschillende | noodopvanglocaties | bij | elkaar | opgeteld. Kinderen | in | nood | , september | 2026 | | | H2 | Noodopvang | als | onderdeel | van | het | asielopvangsysteem | 41 3 De veiligheidsrisico’s kinderen voor in de noodopvang In het vorige hoofdstuk is uiteengezet hoe de noodopvang functioneert als onderdeel van het asielopvangsysteem.

In dit hoofdstuk gaan we in op de veiligheidsrisico’s waaraan kinderen in de noodopvang worden blootgesteld. Daarbij gaat het , zoals in paragraaf 1. 2 vermeld , om de aanwezigheid van risico’s op fysieke en mentale schade die erkend wordt door betrokken partijen en 71 deskundigen. expliciet aan bod in de vorm van verhalen , citaten en foto’s die 75 kinderen zelf hebben gemaakt tijdens het photovoiceproject. In paragraaf 3. 3 wordt de specifieke situatie van alleenstaande minderjarigen in de noodopvang toegelicht. Voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv) (hierna ‘alleenstaande kinderen’ genoemd) gelden enkele specifieke veiligheidsrisico’s die voortkomen uit hun kwetsbare sociale en juridische positie. Omdat een ouder of wettelijk vertegenwoordiger ontbreekt , hebben deze kinderen recht op passende voogdij , juridische bescherming en pedagogische begeleiding. In paragraaf 3. 1 introduceert de Onderzoeksraad voor Veiligheid 72 zes relevante risicogebieden. Paragraaf 3. 2 beschrijft welke risico’s – of mogelijke veiligheidstekorten – we op deze zes risicogebieden zijn tegengekomen tijdens onze bezoeken aan verschillende noodopvanglocaties in Nederland.

Deze kwalitatieve data , opgehaald uit gesprekken met kinderen , ouders , voogden en locatiemedewerkers , combineren we waar mogelijk met kwantitatieve gegevens afkomstig van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) en het Wetenschappelijk 73 Onderzoek en datacentrum (WODC) , en met inzichten uit eerder In paragraaf 3. 4 worden de geconstateerde veiligheidstekorten nader geduid. Dan zal duidelijk worden dat in de geselecteerde casussen , die illustratief zijn voor de bredere veiligheidsproblematiek in de asielnoodopvang , sprake is van een ‘opeenstapeling van veiligheidstekorten’. Juist deze opeenstapeling , in combinatie met het langdurige verblijf van kinderen in de noodopvang , maakt de situatie structureel onveilig. 74 gepubliceerde onderzoeken. Het perspectief van het kind komt 71 Zie bijlage C met de lijst van rapportages die zijn meegenomen in de review door de Onderzoeksraad. 72 Voor een uitgebreid toelichting wordt op de zes risicogebieden wordt verwezen naar de uitwerking in het referentiekader in bijlage D. 1. 73 Zie bijlage F voor de methodologische verantwoording van de gebruikte kwantitatieve data. 74 Zie bijlage C met de lijst van rapportages die zijn meegenomen in de review door de Onderzoeksraad. 75 Zie paragraaf 1. 4 en bijlage A met de onderzoeksverantwoording , waarin het photovoiceproject wordt uitgelegd.

Kinderen | in nood | , september | 2026 | | H3 | De | veiligheidsrisico's | voor | kinderen | in de | noodopvang | 44 minimum worden beperkt ten behoeve van continuïteit in 91 de zorg , de opvoeding en het onderwijs. Besluiten over In elk van de risicogebieden bestaat de mogelijkheid dat risico’s niet worden beheerst. Elk onvoldoende beheerst risico kan een veiligheidstekort veroorzaken. Bijvoorbeeld: in het risicogebied persoonlijke ontwikkeling bestaat het risico dat kinderen langer dan drie maanden niet naar school kunnen gaan. Als dit risico niet wordt beheerst , en kinderen daadwerkelijk niet naar school gaan , is er sprake van een veiligheidstekort. overplaatsingen of wijziging van opvanglocatie moeten daarom altijd zorgvuldig worden afgewogen , waarbij het belang van het kind centraal staat en moet worden 92 meegenomen in het besluitvormingsproces. In figuur 7 zijn deze risicogebieden visueel weergegeven. Het model laat tegelijkertijd zien hoe zes risicogebieden elkaar kunnen beïnvloeden. Bijvoorbeeld: in het risicogebied ‘stabiliteit’ bestaat het risico op veel verhuizingen , wat in het risico gebied ‘persoonlijke ontwikkeling’ het risico verhoogt dat kinderen langer dan drie manden niet naar school gaan. Elk risico kan op zich al een veiligheidstekort opleveren , maar het is vooral de opeenstapeling van deze tekorten waardoor kinderen in een onveilige situatie leven.

In het dagelijks leven van kinderen stapelen deze tekorten zich op en versterken ze elkaar. Deze ‘opeenstapeling’ is meer dan de som der delen ; de veiligheidsrisico’s worden erdoor geïntensiveerd. risicogebieden huisvesting sociale omgeving medische zorg Daar komt bij dat de impact van deze veiligheidsrisico’s moeten worden gezien door de bril van langdurig verblijf. Zoals tabel 1 in paragraaf 2. 3 toont , worden noodopvanglocaties niet slechts ingezet voor kortdurend verblijf ; kinderen verblijven er structureel voor langdurige periodes. De impact van blootstelling aan veiligheidsrisico’s neemt toe naarmate kinderen er langer aan worden blootgesteld. In paragraaf 3. 4 illustreren we hoe deze opeenstapeling en het langdurige verblijf doorwerken in het dagelijks leven van kinderen in de noodopvang. stabiliteit autonomie en privacy noodopvanglocatie persoonlijke ontwikkeling Figuur 7: Model van veiligheid met zes risicogebieden (bron: Onderzoeksraad voor Veiligheid). 91 Het Kinderrechtenverdrag waarborgt het recht van minderjarige vluchtelingen op continuïteit in zorg en opvoeding (artikel 22). In het verdrag is tevens vastgelegd dat de overheid de verantwoordelijkheid heeft om de rechten van kinderen te waarborgen als ouders niet in staat zijn dat te doen (artikel 5).

92 Het Kinderrechtenverdrag (artikel 3) bepaalt dat bij alle maatregelen die kinderen betreffen de belangen van het kind de eerste overweging dienen te vormen , ongeacht de vraag welke partij die maatregelen neemt. Ook in de Opvangrichtlijn (artikel 23 , lid 1) is vastgelegd dat de lidstaten zich bij de uitvoering van de bepalingen van deze richtlijn die betrekking hebben op minderjarigen primair laten leiden door het belang van het kind. Kinderen in nood , september 2026 | H3 De veiligheidsrisico's voor kinderen in de noodopvang 45 3. 2 Risico’s in de noodopvang Aan de hand van casuïstiek beschrijft deze paragraaf hoe de risico’s binnen de zes risicogebieden zich manifesteren in de dagelijkse werkelijkheid van kinderen in de noodopvang. Wij gaan zowel in op de situatie van kinderen die in gezinsverband in de opvang verblijven als op de situatie van alleenstaande kinderen die op COAnoodopvanglocaties verblijven (alleenstaande kinderen tussen de 15 en 18 jaar oud). Toelichting bij de casuïstiek De casussen , foto’s en citaten in dit hoofdstuk komen uit het photov oiceproject dat de Onderzoeksraad op zeven noodo pvangl ocaties heeft uitgevoerd. Photovoice is een participatieve onderzoeksmethode waarbij kinderen foto’s maken van hun leefwereld , en hier vervolgens in groepsv erband over in gesprek gaan met de onderzoekers.

De kinderen die aan het woord komen , spraken tijdens de gesprekken in de meeste gevallen hun moedertaal. De casussen geven hun persoonlijke ervaringen weer. Ter bescherming van de privacy van deze kinderen is gebruik gemaakt van pseudoniemen. Omwille van de leesbaarheid zijn de verhalen waar nodig taalkundig gecorrigeerd en/of geparafraseerd. Voor een toelichting op de casusselectie: zie de onderzoeks verantwoording in bijlage A . Figuur 8: Foto: deelnemers aan een photovoice-sessie (bron: Onderzoeksraad voor Veiligheid). Kinderen in nood , september 2026 | H3 De veiligheidsrisico's voor kinderen in de noodopvang 46 3.2.1 Huisvesting Wonen op een schip nn (geanonimiseerd) mm (12 jaar) en ml (13 jaar) wonen met hun twee jongere broertjes en hun beide ouders op een groot schip dat al jaren (geanonimiseerd)(geanonimiseerd) wordt ingezet als noodopvanglocatie. Er verblijven ongeveer vijftienhonderd mensen. De hutten zijn erg smal en slechts geschikt voor twee personen. Er kunnen alleen bedden staan. Er is een uitklaptafel, maar geen ruimte om een stoel te plaatsen. Het gezin waar ÏN en Bee: von uitmaken verblijft noodgedwongen verspreid over drie verschillende kamers, allemaal op dezelfde gang.

(geanonimiseerd)(geanonimiseerd) ‘De kamer van onze moeder heeft wel een raam, maar dat kan niet open, dus er is nooit frisse lucht.’ | vertelt: ‘mijn moeder slaapt met mijn jongste broertje, die is drie jaar oud. Mijn vader slaapt met ons andere broertje van zeven jaar oud. Ik enim slapen alleen op een kamer. Soms proberen wij toch bij onze moeder te slapen, allemaal op één kamer: B vult aan: ‘de meeste kamers hier hebben geen raam, geen daglicht. De kamer van onze moeder heeft wel een raam maar dat kan niet open, dus er is nooit frisse lucht’. (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) Kinderen in nood, september 2026 | H3 De veiligheidsrisico's voor kinderen in de noodopvang == ne pl Figuur 9 (linksboven): Kamer op een schip met een raam dat niet open kan (bron: Onderzoeksraad voor Veiligheid). Figuur 10 (rechtsboven): Kamer op een schip zonder raam (bron: Onderzoeksraad voor Veiligheid). Figuur Il (rechtsonder): Kamer op een schip zonder raam (bron: foto genomen door een kind in het photovoice- project van de Onderzoeksraad voor Veiligheid). 47 Bn Win twee von de vele kinderen die de Onderzoeksraad heeft gesproken die langdurig werden opgevangen op groot- schalige passagiersschepen. Het COA en gemeenten zetten naast schepen ook gebouwen in als noodopvanglocatie, zoals leegstaande kantoorpanden, sport- of evenementenhallen en hotels.

Daarnaast kunnen tenten en tijdelijke mobiele units worden ingezet voor noodopvang. In een poging om ruimtes (geanonimiseerd)(geanonimiseerd) (4 jaar), alleenstaand kind: (geanonimiseerd) ‘Er zitten tralies voor de ramen. Het raam kan ook niet open. Elke dag als ik de tralies zie, denk ik: waar ben voor langere tijd bewoonbaar te maken voor grotere groepen ik? De tralies alleen al, wat heb ik mensen, worden vaak aanpassingen gedaan. Zo bezocht de Onderzoekraad noodopvanglocaties waar in grote hallen kamers gedaan om dat te verdienen?’ waren gecreëerd door middel van dunne schotten. Ondanks \ dergelijke aanpassingen constateert de Onderzoeksraad dat de fysieke omstandigheden op de bezochte locaties niet geschikt zijn om kinderen langdurig te laten wonen en opgroeien. Gevaren in de fysieke omgeving De locatie van de noodopvang en de fysieke eigenschappen van de omgeving kunnen voor kinderen risico's met zich meebrengen. De Onderzoeksraad bezocht onder andere noodopvang op schepen, waar open water een risico vormde voor kinderen vanwege verdrinkingsgevaar. Andere locaties hadden geen veilige mogelijkheden om buiten te spelen en lagen vlak naast een drukke autoweg. In sommige gebouwen vormden gevaarlijke trappen en slecht afsluitbare buitenruimtes een risico.

| 104 | Analyse | Onderzoeksraad | van | opgevraagde | COA-data | naar | aanleiding van | een | door | het COA | uitgevoerd | enquête. | Zie bijlage | F voor | de methodologische | verantwoording. Kinderen | in nood, | september | 2026 | | H3 De | veiligheidsrisico's | voor | kinderen | in de noodopvang | 51 Hygiëne en sanitaire voorzieningen voldoen niet De hygiëne in noodopvanglocaties met gedeelde sanitaire voor- Gebrekkige hygiëne mn (geanonimiseerd) zieningen schiet naar het oordeel van de Onderzoeksraad structureel tekort. Net als de meeste voorzieningen in de noodopvang is het sanitair niet geschikt voor intensief gebruik gedurende een langere periode. In gesprekken op meerdere locaties geven Net als veel andere voorzieningen in de noodopvang is het ouders en kinderen aan dat er sprake is van gebrekkig onderhoud sanitair niet ontworpen voor langdurig en intensief gebruik. en onhygiënische voorzieningen. Zo vertellen zij dat toiletten en Tijdens gesprekken op verschillende locaties geven zowel douches vaak ‘vies’ of defect zijn, ondanks het feit dat bewoners ouders als kinderen aan dat het onderhoud tekortschiet en dat vertellen zelf ook hun handen uit de mouwen te steken om hun de sanitaire voorzieningen vaak onhygiënisch zijn. Ouders geven _ Figuur 17: Afval in de gemeen- leefomgeving schoon te houden.

Waar bewoners eigen sanitaire aan dat zij telkens het toilet moeten schoonmaken voordat hun schappelijke keuken (bron: foto voorzieningen hebben, zijn hygiënestandaarden vaak hoger. Die kind er gebruik van kan maken. Voor jonge kinderen kan het genomen door een kind in het voorzieningen worden als ‘schoon’, toegankelijk en comfortabel lastig zijn om te wachten totdat het toilet schoon is. photovoice-project van de ervaren, zowel door kinderen als door ouders die wij spraken. Onderzoeksraad voor Veiligheid). "Zoveel mensen laten het toilet vies In noodopvang die gevestigd is in kantoorpanden en hallen zijn vaak extra toiletten geïnstalleerd. Soms ook buiten, waardoor ze achter. Mijn broertje weigert zijn tanden met name voor jonge kinderen en moeders met baby's minder te poetsen, hij moet ervan walgen’ goed toegankelijk zijn. Zowel kinderen als ouders die wonen in dergelijke locaties vertellen dat zij de sanitaire voorzieningen ervaren als onveilig, omdat ze onvoldoende privacy bieden. Kinderen Meerdere kinderen hebben foto's gemaakt om de maken duidelijk dat zij vooral ‘s nachts niet alleen naar het toilet onhygiënische omstandigheden in de opvang vast te leggen. | (15 jaar) vertelt bij de foto: ‘Zoveel mensen laten het (geanonimiseerd) toilet vies achter.

Er verblijven meer dan driehonderd mensen, van wie er veel leven in gezinsverband. BM verte: tijdens de photovoice (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) workshop: ‘De kamer is klein. Als ik ruzie heb gehad met mijn zus is er gewoon geen zuurstof in de kamer. Mijn vader, mijn Figuur 20: Foto: een schommel moeder en mijn zus, allemaal tussen vier muren. Dan ga ik naast een noodopvanglocatie in soms naar deze schommel om alleen te zijn.” een hotel (bron: foto genomen door een kind in het photovoice- project van de Onderzoeksraad ‘Soms ga ik naar deze schommel om voor Veiligheid). alleen te zijn.’ Het Kinderrechtenverdrag noemt voldoende privacy en autonomie noodzakelijke voorwaarden voor het waarborgen van een (mentaal) veilige omgeving voor kinderen. In veel noodopvanglocaties wordt aan deze voorwaarden niet voldaan. Net als veel andere kinderen en jongeren die de Onderzoeksraad sprak, schetste BN hoe haar leven in de noodopvang gekenmerkt werd door een gebrek aan privacy. Kinderen hebben geen mogelijkheid zich terug te trekken. Hun leven, en dat van hun (geanonimiseerd) Kinderen in nood, september 2026 | H3 De veiligheidsrisico's voor kinderen in de noodopvang gezinsleden, speelt zich noodgedwongen af tussen vier muren. Hierdoor nemen spanningen toe. Daarnaast ervaren kinderen een groot verlies van controle, autonomie en zelfbeschikking.

Voor vrijwel elk onderdeel van het dagelijks leven bestaan strikte regels en vaste routines waarop zij geen invloed hebben. De combinatie van continue nabijheid van anderen, gebrek aan persoonlijke ruimte en beperkte autonomie leidt bij kinderen structureel tot gevoelens van stress, machteloosheid en voortdurende alertheid. Gebrek aan privacy: nooit alleen kunnen zijn Uit de bezoeken aan noodopvanglocaties blijkt dat kinderen, zoals BO weinig tot geen persoonlijke ruimte hebben. Zij wonen, spelen, slapen en leren in één kamer die zij delen met het hele gezin. Ook buiten de eigen kamer zijn er altijd volwassen medebewoners met wie rekening moet worden gehouden. Hierdoor nemen spanningen toe. De Onderzoeksraad zag bijvoorbeeld hoe in grote evenementhallen honderden personen, onder wie veel jonge kinderen, dicht op elkaar tussen schotten woonden. Ruimtegebrek, en de daarbij horende ervaring van voortdurende stress en geluidsoverlast zoals beschreven in paragraaf 3.2.1, raakten hier aan het gebrek aan privacy. Deze situatie staat haaks op internationale kinderrechten, die expliciet aangeven dat privacy een basisvoorwaarde is voor veiligheid, waardigheid en gezonde ontwikkeling.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://gemeentebestuur.woudenberg.nl/api/v1/meetings/4293/documents/79254