04. Jaarstukken 2023 Woudenberg 27 juni 2024.pdf
Tekst van het document
De kennis en kracht in de Woudenbergse samenleving is groot en als gemeente staan wij naast onze inwoners om samen te kijken wat goed is voor het dorp. Met nieuwe methoden en meer (digitale) communicatiemogelijkheden kunnen we grote slagen maken in de effectiviteit van onze participatie. Samen bouwen wij aan een inclusieve en veerkrachtige gemeenschap waarin elke inwoner zich gehoord, betrokken en gewaardeerd voelt. Tenslotte blijft de gemeente zorgen voor goed toegankelijke gemeentelijke apps en websites met begrijpelijke taal (B1) die voldoen aan het Tijdelijke Besluit Digitale Toegankelijkheid. In 2022 is een klanttevredenheidsonderzoek uitgevoerd. Dit heeft veel inzichten gegeven in hoe tevreden de inwoners zijn over de dienstverlening van de gemeente. Met de uitkomsten van het klanttevredenheidsonderzoek zijn verbeteringen ingezet in de gemeentelijke organisatie.
De verbeteringen die we in 2023 hebben gerealiseerd zijn als volgt: • Invoering spreekuren wethouders • Telefonische bereikbaarheid 5 dagen per week • Diverse taken van burgerzaken zijn naar het KCC gebracht waardoor een grotere inzetbaarheid gecreëerd is en we daarmee voorbereid zijn op de paspoortpiek • Het gemeentenieuws wordt weer gepubliceerd in De Woudenberger (Woudenberger.nl ) Er is een project gestart voor een speciale gedenkplek en een foetushof op de begraafplaats ter nagedachtenis van stilgeboren kinderen. Inwoners zijn ook actief betrokken geweest bij het ontwikkelen van een nieuwe woonvisie. Door middel van verschillende participatiemethoden, zoals deelname aan een bijeenkomst en/of digitaal via maptionnaire. een participatietool waarmee ideeën en belevingen letterlijk op de kaart worden gezet. Op deze manier kregen inwoners de
- 67 mogelijkheid om hun ideeën en zorgen over wonen in Woudenberg te delen. Dit heeft geholpen om een breed beeld te krijgen en beter in te spelen op de behoeften van de gemeenschap bij het opstellen van de nieuwe woonvisie De gemeenteraad is in het najaar van 2023 gestart met een pilot Open Microfoon. Hier is één keer gebruik van gemaakt.
Maatschappelijk effect 3 – Meer digitale dienstverlening en alleen persoonlijke dienstverlening waar nodig Wat wilden we bereiken? Inwoners, bedrijven en organisaties verwachten (24/7) een beroep te kunnen doen op gemeentelijke dienstverlening via meerdere kanalen. Dit vraagt om een organisatie die klaar staat om beschikbare informatie en technische mogelijkheden aan te bieden. Met een voldoende informatiehuishouding kan de gemeente Woudenberg haar ambities (blijven) waarmaken. We zijn aangesloten op de gemeenschappelijke visie en ambitie op dienstverlening van gemeenten, provincies, waterschappen, uitvoeringsorganisatie en het Rijk: ‘één digitale overheid: betere service, méér gemak’. Hierin staat de vraag van inwoners, organisaties en ondernemers centraal. We richten onze dienstverlening zo efficiënt mogelijk in. Waar mogelijk heeft digitaal contact met inwoners, organisaties en bedrijven de voorkeur. Hierbij voldoen we zoveel mogelijk aan het tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid voor onze websites en mobiele applicaties. We houden rekening met onze lezers, kiezen een persoonlijke benadering en zorgen dat de taal begrijpelijk is. Dit volgens de ‘direct duidelijk-deal’ van 2020. Waar persoonlijk contact nodig is, maken we dit mogelijk.
Wat hebben we daarvoor gedaan? De gemeente streeft naar een persoonlijke dienstverlening waarin inwoners, ondernemers en organisaties centraal staan, ook in onze digitale dienstverlening. Dat betekent dat we ons verplaatsen in onze inwoners. Wij werken klantgericht. Door ook zaakgericht te werken en de juiste vragen te stellen, achterhalen we wat de werkelijke wens of behoefte is. Inwoners, ondernemers en organisaties kunnen kiezen hoe zij ons benaderen. Dat mag op een manier die bij hen past, digitaal of persoonlijk. De gemeente biedt via al haar kanalen klantgerichte dienstverlening aan. Door meer digitaal mogelijk te maken en de digitale dienstverlening te verbeteren en uit te breiden, is er meer ruimte voor persoonlijke aandacht. We hebben kritisch gekeken naar wat we willen, moeten en kunnen. Digitale dienstverlening is een ruim begrip en de financiële middelen zijn niet onbeperkt. Samenwerken om zelfstandig te blijven vraagt om sturing die de continuïteit van onze bedrijfsprocessen waarborgt. Doorontwikkelen in een compacte gemeente betekent soms ook kiezen voor een praktisch oplossing, in sommige gevallen past dan een persoonlijke benadering beter dan een systeem waar maatwerk op geleverd moet worden. In 2023 is een actieplan dienstverlening opgesteld. Hierin staat beschreven welke acties we uitvoeren (en reeds uitgevoerd hebben) met daarbij een planning van uitvoering.
Een deel van de uitgevoerde acties in 2023 staan beschreven onder maatschappelijk effect 2. Aanvullend hierop zijn in 2023 de volgende acties uitgevoerd:
- 68 • • • •
Een verlenging van een rijbewijs kan nu digitaal aangevraagd worden De invoering van de omgevingswet is per 1 januari 2024 ingegaan. De systemen en werkprocessen zijn hier in 2023 voor ingericht en worden de aankomende jaren verder doorontwikkeld. Newsroom: Team Communicatie en het KCC bespreken wekelijks welke onderwerpen er op de agenda staan, waar vragen over verwacht worden en welke onderwerpen verduidelijking vragen op bijvoorbeeld de website. We werken in samenwerkingsverbanden tussen de vakspecialisten, team communicatie en het KCC. Samen stellen we een FAQ op en dragen deze gezamenlijk uit ongeacht het kanaal waarin de vraag binnenkomt. In 2023 is er een uitgebreide FAQ opgesteld voor verkeer & vervoer.
Maatschappelijk effect 4 – Beter beheer en zorgvuldig gebruik van gegevens van inwoners, ondernemers en organisaties
Wat wilden we bereiken? Toenemende digitalisering vereist dat we zorgvuldig en veilig omgaan met de informatie en gegevens van inwoners, ondernemers en organisaties. Een betrouwbare, beschikbare en correcte informatiehuishouding is essentieel. Inwoners willen zaken digitaal kunnen regelen bij de gemeente, ongeacht plaats en tijd. Denk bijvoorbeeld aan het maken van een afspraak of het aanvragen van producten of diensten. Dit vraagt om een organisatie die informatieveiligheid op orde heeft en gebruik kan maken van beschikbare data en technische mogelijkheden. De gemeente volgt de richtlijnen die in de BIO (Baseline Informatiebeveiliging Overheid) worden weergegeven waarin wordt gestreefd naar één basisniveau voor informatiebeveiliging binnen de gehele overheid. Een onderdeel van de BIO zijn de jaarlijks terugkomende zelfevaluaties. Hierbij wordt gekeken op welke onderdelen we als gemeente extra aandacht willen vestigen. De focus voor 2023 lag vooral op het veilig houden van gegevens zowel binnen als buiten de deuren van het gemeentehuis, bewustwording binnen de organisatie en vernieuwde afspraken met leveranciers.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Eenduidige Normatiek Single Information Audit (ENSIA) is een gezamenlijk project van het ministerie van Binnenlandse Zaken, de VNG, gemeenten, het ministerie van Sociale Zaken & Werkgelegenheid en het ministerie van Infrastructuur & Milieu en is bedoeld om het verantwoordingsproces over informatieveiligheid bij gemeenten verder te professionaliseren. Door het toezicht te bundelen en aan te sluiten op de gemeentelijke planning & control-cyclus heeft het gemeentebestuur meer overzicht over de stand van zaken van de informatieveiligheid en kan het hier ook beter op sturen. De ENSIA-selfassessments worden jaarlijks, periodiek afgenomen voor de basisregistraties BAG, BGT, BRO, BRP en PUN. Voor DIGID en Suwinet is de gemeente succesvol getoetst door een externe auditor.
- 69 Doordat er meer tijd- en plaats onafhankelijk gewerkt wordt, is alle apparatuur van de gemeente beveiligd. Alle data is versleuteld opgeslagen en de apparaten zijn op afstand te wissen. Bij Cloudapplicaties wordt standaard gebruik gemaakt van Multi factor authenticatie. Toegang tot gemeentelijke applicaties wordt gemonitord. Medewerkers die toegang krijgen tot apparatuur en data van de gemeente volgen een training, krijgen wekelijks extra mogelijkheden kennis op te doen, worden 2 keer per jaar via een phising mail getest en 2 keer per jaar wordt er een training aangeboden op een thema binnen informatieveiligheid. Beheren en het veilig houden van applicaties en data vergt tijd, kennis en capaciteit. De gemeente Woudenberg kan dit niet zelfstandig leveren voor alle aanwezige applicaties. Daarom worden zoveel mogelijk applicaties naar de Cloud gemigreerd. De gemeente Woudenberg treedt op als regisseur, waarbij duidelijk afspraken met leveranciers gemaakt worden. Hiernaast worden functionaliteiten van bestaande applicaties optimaler gebruikt, waardoor er ook applicaties uitgefaseerd worden. Een kleiner applicatielandschap levert een duidelijker overzicht. Voor de meeste kleinere applicaties is dit in 2023 gerealiseerd, de grotere applicaties volgen later aangezien dit een grotere inspanning vereist.
Maatschappelijk effect 5 - Effectievere en efficiëntere bedrijfsvoering
Wat wilden we bereiken? Met een nieuw organisatieplan streven naar de doorontwikkeling van de organisatie en haar bedrijfsvoering. Begin 2020 is gestart met zelforganisatie. Dit laten we nu deels los. We zijn en blijven een platte organisatie. Binnen de gemeente zijn de lijnen kort. Veel van de verantwoordelijkheid is laag in de organisatie belegd. We leveren daarbij maatwerk. We vergroten de zelfstandigheid van de professionals en faciliteren in de behoefte aan sturing en prioritering voor de medewerkers die daar behoefte aan hebben. Dat betekent dat we een hybride organisatie hebben. Waardoor voor inwoners, organisatie en ondernemingen merkbaar is dat we een efficiënte bedrijfsvoering voeren.
- 70 Wat hebben daarvoor gedaan? In 2023 is opnieuw een Management Team aangesteld binnen de gemeente Woudenberg, conform het plan voor de organisatie dat in 2022 is vastgesteld. Het nieuwe MT heeft zich, net als de waarnemende directie daarvoor, ingezet om medewerkers te binden en te boeien. Daarbij is er veel aandacht uitgegaan naar de individuele medewerker. Veel vacatures zijn in 2023 vervuld, het verzuim is stevig gereduceerd, van een piek van 14% in 2022 tot een percentage structureel onder de 5% in de laatste maanden van 2023. In de periode vanaf het vaststellen van de begroting 2023 tot aan het einde van het jaar 2023 zijn meer dan 50 mensen aangenomen op vaste plekken. De gemeente heeft een eigen in-house training opgezet en de eigen in-house coaching voortgezet. We hebben collega’s aangenomen, gericht op competenties, houding en gedrag. Daarbij zijn ook veel medewerkers aangenomen zonder gemeentelijke ervaring. De wetenschap dat 20% van de gemeentelijke ambtenaren in de gehele sector in de komende vijf jaar met pensioen gaat, zorgt er voor dat wij ook innovatiever om moeten gaan met de vervulling van vacatures. In 2023 hebben we vacature teksten verbeterd, we hebben meer gebruik gemaakt van social media om nieuwe collega’s te werven.
Het betekent dat in 2023 er een stevige reductie is van inhuurkosten ten opzichte van voorgaande jaren, een trend die in 2024 zal worden voortgezet. Behoud van medewerkers is misschien nog wel belangrijker als het aantrekken van nieuwe collega’s. Door persoonlijke gesprekken te voeren, focus te leggen op ontwikkeling van collega’s en een veilige en prettige werksfeer te behouden, willen we het verloop laten dalen. Er zijn ook meerdere collega’s opleidingen gestart om door te groeien naar een nieuwe werkplek binnen de gemeente. Deze mogelijkheden brengt het MT ook actief aan de man. Met zoveel nieuwe collega’s is er ook blijvende aandacht nodig voor verbinding onderling. In 2023 is gestart aan de nieuwe organisatievisie, welke in 2024 wordt afgerond. Dit is een intern organisatiedocument, waarbij onder andere de kernwaarden van onze organisatie centraal komen te staan: straks aandacht, professionaliteit, integriteit en verbinding. In 2024 wordt een uitvoeringsprogramma aan de organisatievisie verbonden. Vanaf het boekjaar 2023 (dit is landelijk met een jaar uitgesteld, waardoor er extra tijd om goed voor te bereiden) geven colleges van burgemeester en wethouders zelf een rechtmatigheidsverantwoording af in de jaarstukken. Tot die tijd verstrekt de accountant bij de jaarrekening een controleverklaring met een oordeel over de getrouwheid en rechtmatigheid.
Geven de jaarstukken een goed financieel beeld? En zijn de financiële transacties die eraan ten grondslag liggen rechtmatig tot stand gekomen? Dat tweede oordeel, over de rechtmatigheid, verdwijnt. Het wordt de taak van het college zelf om zich daarover te verantwoorden. De invloed van de veranderingen in de maatschappij op het werk, de uitdagingen op de arbeidsmarkt en het aantrekken en behouden van kwalitatief goed personeel zijn de komende jaren de belangrijkste uitgangspunten voor de organisatie om alert op te zijn en beleid op te voeren. Hieronder een korte samenvatting van de meest opvallende en impactvolle punten: • •
Door de snelle ontwikkeling van technische mogelijkheden verdwijnen veel eenvoudige taken en werkzaamheden in rap tempo; Door deze veranderingen wordt een ander en breder kennisniveau van medewerkers gevraagd waarop we nu op dienen te anticiperen door oa. gerichte opleiding;
- 71 • • • • • • • •
Medewerkers hebben vaker met ongewenst gedrag, agressie en geweld te maken in dagelijkse dienstverlening aan inwoners (aandacht voor en training in); De concurrentie op de arbeidsmarkt om talent en de toenemende vergrijzing blijven uitdagingen; Het aantal vacatures op de arbeidsmarkt is groter dan het aantal werkzoekenden, tegelijk hebben wij voor veel vacatures passende medewerkers weten aan te trekken; Behoefte (en noodzaak) om het aantrekken en behouden van medewerkers met breed vakmanschap en talent door middel van maximale inschalingsvergoedingen aan te bieden (landelijke trend) en hoe gaan wij hier tegen concurreren; Goed in- en overzicht door HR blijvend nodig om ontwikkelingen te volgen op het gebied van werk, vaardigheden en het personeel en daarop te anticiperen bv d.m.v. strategische personeelsplanning; Thema’s zoals vitaliteit, werkdruk en herstelbehoefte blijvende aandacht geven, samen met onze partners zoals de arbodienstverlening; Met een nieuw Werving & Selectie strategie in combinatie met een herziene aanpak qua arbeidsmarktcommunicatie zetten we in op de uitdagingen; Het onboardingsprogramma dat eind 2022 is afgerond wordt in 2023 uitgerold.
We benadrukken dat er aandacht blijft voor een gezonde verhouding tussen uit te voeren taken en voldoende capaciteit samen met tijdsinvestering om te kunnen ontwikkelen. Met een accent op een vitaal personeelsbestand volgen we oa.de ontwikkeling van verzuimcijfers op de voet. Verzuimcijfers gelden als een indicator over hoe het is gesteld met de vitaliteit binnen de organisatie. We gaan hierbij uit van een gemiddeld (jaar) percentage, waarbij ons streven is om onder het landelijk gemiddelde te blijven. In het afgelopen jaar lag dit cijfer ver boven het landelijk gemiddelde. We werken hard vanuit werkgeverschap om het verzuimcijfer positief te beïnvloeden om in een voorstadium bv signalen van werkdruk tijdig met medewerkers in gesprek te gaan.
- 72 -
Wet Open Overheid (Woo)
Wat wilden we bereiken? Op 26 januari 2021 heeft de Tweede Kamer het initiatiefwetsvoorstel open overheid aangenomen. De Wet open overheid (Woo) is de opvolger van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) en heeft als doel om overheden transparanter te maken. Op 1 mei 2022 is de WOO gedeeltelijk in werking getreden. De Woo verplicht overheden om binnen 5 jaar hun informatiehuishouding zodanig op orde te hebben dat aan alle eisen van de wet voldaan wordt. Dat gebeurt stapsgewijs. Er is een ambtelijke werkgroep Woo ingesteld die vanuit de invalshoek Informatisering (ICT/Zaaksystemen) en Juridische Zaken onderzoek doen naar de gevolgen van de Woo voor Woudenberg. Voor overheden zijn middelen beschikbaar gesteld om invulling te geven aan de implementatie en uitvoering van de Woo.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Ontwikkelingen in 2023 • De Woo verplicht een bestuursorgaan tot het aanstellen van een Woo-contactfunctionaris. Deze is met ingang van 8 mei 2023 in dienst getreden. • Voor het publiek is op de gemeentewebsite een aparte pagina gecreëerd met informatie over het indienen van een Woo-verzoek en de bereikbaarheid van de Woo-contactfunctionaris. Verzoekers kunnen per post of per e-mail een Woo-verzoek indienen. • PLOOI, het landelijke Platform Open Overheidsinformatie, waar overheden hun systemen aan zouden moeten aansluiten, is vervangen door de Woo-index. Dit is een centrale plek voor verwijzingen naar alle informatie die in het kader van de Woo door overheidsorganen openbaar is gemaakt. Voor de aansluiting bij de Wooindex heeft Woudenberg al de eerste stappen gezet. De Woo-index is nog volop in ontwikkeling. • Er is een start gemaakt met het standaardiseren van het afhandelen van een Woo-verzoek. Zo is een brievenboek samengesteld en is begonnen met het opstellen van een procesbeschrijving. • In 2023 zijn er 14 Woo-verzoeken ingediend: 13 Woo-verzoeken zijn binnen de wettelijke termijn afgehandeld en 1 Woo-verzoek is buiten behandeling gesteld omdat de verzoeker niet reageerde op het verzoek om nadere precisering van het verzoek.
- 73 Indicatoren
Indicatoren
Definitie
Norm
Percentage burgerparticipatie monitor ‘Waar staat je gemeente’.
Burgerparticipatie-imago: de waarde die inwoners (willekeurige steekproef) de gemeente toekent op het stimuleren van de Woudenbergse samenleving om nieuwe initiatieven te ontwikkelen en betrekt bij zowel het opstellen als het uitvoeren van beleid.
Voldoende = 36%
Bevragen deelnemers in kwalitatief klantevredenheidsonderzoek. Rapportcijfer dienstverlening.
Uitkomst ENSIAselfassessment m.b.t. DIGID, Suwinet, BAG, BGT, BRP, PUN. Uitkomst medewerkers onderzoek (MO).
Kort cyclische meetingen
Meetlijst teamontwikkeling
2023
2022
2021
54%
Streefwaarde 50%
-
7,5
-
+
+
+
+
-
-
8
-
54%
Volgt uit participatiebeleid 2021.
Het overall rapportcijfer dat inwoners, ondernemers en organisaties (willekeurige steekproef) de gemeente geven op het aspect dienstverlening. In 2023 heeft geen dienstverleningsonderzoek plaatsgevonden. De mate waarin de gemeente voldoet aan informatieveiligheid, privacy, beheer en ontsluiting van gegevens van inwoners, ondernemers en organisaties.
Het 2-jaarlijks MO bevat een vraag naar de algehele tevredenheid van de medewerker. De streefwaarde is het gemiddelde van alle respondenten op die vraag. In 2023 heeft een MO plaatsgevonden. Hier is geen gemiddeld cijfer uit te halen.. Meetingen die in een kort tijdsbestek worden uitgezet in de vorm van een poll, een korte questionnaire oid om snel en gericht zicht te krijgen op behoefte, ervaringen of meningen. Aanvullen obv meetlijst
Eerste telling in juni 2016: 7,7 (kanalen balie, telefoon, digitaal)
De gemeente voldoet aan de normen zoals gesteld binnen het ENSIA model m.b.t. DIGID, Suwinet, BAG, BGT, BRO, WOZ BRP, PUN. Voldoet = + Uitkomst MO 2023
Frequentie nader te bepalen.
-
-
In 2022 is Woudenberg zichtbaar in beweging en ontwikkeling op het terrein van verschillende dimensies zoals kwaliteit van werk, verdeling
-
-
- 74 -
Verzuimcijfer Accountantsverklaring.
Norm conform personeelsmonitor A&O fonds 2020 voor gemeentes < 20.000 is 4,2%. In 2020 en 2021 boven de norm. Jaarlijkse verklaring van de externe accountant over de mate waarin de gemeentelijke financiële administratie getrouw en rechtmatig is.
van werkzaamheden, regel taken, besluitvorming , talentgebruik etc Binnen de landelijke norm blijven Een positieve (+) verklaring van de accountant. Uitkomst over 2019: positieve verklaring.
6,88
9,22
4,2
6,78
+
+
+
Verbonden partijen / Relevante samenwerkingspartners / Deelnemingen / Aandeelhouder Relevante samenwerkingspartners: Gemeente Veenendaal, Gemeenten Barneveld en Amersfoort (sociaal domein), het Veiligheidshuis Utrecht, bestuurlijke samenwerking regio Amersfoort. Gemeenschappelijke regelingen • Regionale Uitvoeringsdienst Utrecht (RUD) • GGD regio Utrecht (GGDrU) • Veiligheidsregio Utrecht (VRU) • Afvalverwijdering Utrecht (AVU) • Sociaal Werkvoorzieningsschap Amersfoort e.o. (RWA)
Deelnemingen • N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) • Vitens N.V. • Inkoop Bureau Midden Nederland (IBMN) • N.V. ROVA
Stichtingen/Coöperaties • Stichting Openbaar Primair Onderwijs Eem-Vallei Educatief • Coöperatie de Kleine Schans
Bestuursconvenant • Bureau Regio Amersfoort
- 75 Wat heeft het gekost?
In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma verbonden zijn. VERSCHILLEN REALISATIE 2023 TEN OPZICHTE VAN BEGROTING 2023 in € 1.000
Prg
Omschrijving afwijking
Lasten
Nadelig
Baten
Voordelig
Nadelig
Voordelig
Saldo
REALISATIE PROGRAMMA 5
8.326
1.026
7.300
BEGROTING PROGRAMMA 5
8.271
848 178
7.423 -123
TOTAAL VERSCHILLEN
55
TOTAAL VERSCHILLEN
407
352
74
252
-123
Algemene verschillen
29
65
0
2
-38
Alg
Salarissen
32
-32
Alg
Inhuur
11
-11
Alg
Kapitaallasten, doorberekening rentekosten
22
-22
Alg
Kleine verschillen < € 10.000
29
Basisregistraties
98
5
WOZ/belastingen uitvoeringskosten
98
5
Belastingen invordering
5
Vrijval voorziening OZB
67
0
2
27
77
-46 98
16
7
-23
70
-70
- 76 -
5
BAG/GEO samenwerking
51
Bestuur
32
5
Kosten verkiezingen
10
10
5
Toevoeging aan voorziening wethouders
22
22
5
Onttrekking voorziening wethouders Griffie
4
5
kosten accountant
4
5
Uitvoering beleid
0
-51
18
0
0
29
3
29
-29
0
-14 4
18 3
-18
Vastgoed
34
7
17
21
5
Overige gronden en gebouwen
12
7
5
5
Brandweerkazerne diverse kosten
3
3
5
Kerktoren
4
4
5
Cultuurhuis diverse kosten en baten
12
5
Peuteropvang diverse kosten en baten
5
De Schans diverse kosten en baten
5
Gemeente Werf
5
Henschoterhof
7 3
19 6
-6
1
-4
3
Algemene baten en lasten
94
5
Vennootschapsbelasting
84
5
Onvoorziene uitgaven / inkomsten
5
Verkoop gronden
5
Stelpost
10
Bedrijfsvoering
20
3
8
59
3
-3
21
124 84
8
73
59
0
51 21
-21
0
10
7
-60
5
Communicatie kosten advertenties en publicaties
8
-8
5
Beleid bedrijfsvoering /
65
-65
5
Juridische kosten
4
4
- 77 -
5
Bestuurlijke samenwerking
16
HRM
35
8
8
7
9
89
-54
5
Opleidingskosten
8
-8
5
Overige personeelskosten
6
6
5
Voorziening verlofsaldo
9
9
5
Ondersteuning CDKS
5
Doorberekende kosten Oekraïne transitiekosten
61
-61
5
UWV uitkeringen
28
-28
5
WKR
20
Overheadskosten
61
8
8
20 110
0
10
-59
5
Kosten KCC
10
-10
5
Archiefbewaarplaats
20
-20
5
Huisvesting gemeentehuis groot onderhoud
19
-19
5
Huisvesting gemeentehuis
18
5
Politiesteunpunt
18
5
Kantoorbehoefte (kopieren etc)
23
-23
5
Representatiekosten derden
6
-6
5
Businesscase cultuurhuis
32
-32
5
Facilitair
15
15
5
ICT kosten
10
10
18 10
8
- 78 Toelichting op de grotere verschillen tussen gerealiseerde cijfers en de definitieve begroting over 2023 Salarissen en inhuur: Verschillen op salarissen en inhuur worden kort toegelicht in paragraaf E bedrijfsvoering.
Basisregistraties: De uitvoeringskosten voor WOZ/belastingen zijn 98K hoger dan begroot. Dit is met name het gevolg van directe kosten voor afhandeling van bezwaar en beroepszaken (38K) en de afhandeling door gemeente Veenendaal van deze zaken.(47k) De kosten voor uitvoering van de BAG/BGT/GEO is 51K lager dan begroot. Dit komt doordat wij voor de BAG weer zelf een medewerker in dienst hebben. In 2022 is een voorziening gevormd van € 70.000 om de te hoge tariefstelling OZB 2022 in 2023 te compenseren. Deze voorziening valt vrij in 2023 omdat ook daadwerkelijk de hoge tariefstelling is gecompenseerd. Bestuur: Aan de voorziening pensioenen (oud-)wethouders wordt t.o.v. de najaarsnota 22K meer toegevoegd aan de voorziening pensioenen wethouders. Deze toename is gebaseerd op berekeningen van een extern bureau. De voorziening wachtgeld stond eind 2023 op € 28.929. Deze voorziening is leeg geboekt omdat alle betreffende wethouders elders aan het werk zijn en geen aanspraak meer maken op wachtgeld. Verkiezingen: Bij de najaarsnota is een inschatting gemaakt voor de extra kosten van de 2e kamer verkiezing. Mede door een extra stemlocatie is dit 10K hoger uitgevallen. Vastgoed: Op vastgoed is een nadeel van 21K. Dit heeft vooral te maken met hogere beheerskosten. In de paragraaf vindt u meer over de verschillen ontstaan bij vastgoed.
Algemene baten en lasten: Vennootschapsbelasting: Het voorschot van 2022 52K is terugontvangen en verrekend met de werkelijke aangifte 2022 van 15K. Per saldo geeft dit een voordeel van 37K. De aangifte VPB 2023 is ingediend en opgenomen in de jaarrekening 2023. Dit bedrag is 121K nadelig. Per saldo is het resultaat op de VPB in 2023 84K nadelig. Dit wordt gedekt uit de algemene reserve grondbedrijf.
- 79 Verkoop gronden: Er is voor 21K aan opbrengsten gronden ontvangen waarvan 11K snippergroen. Deze 11K wordt zoals gebruikelijk toegevoegd aan de reserve IBOR. Onvoorziene uitgaven en inkomsten: Begroot is de vrijval van 70K van de voorziening OZB maar dit is meegenomen bij basisregistraties en is hier een nadeel. Het verlagen van voorzieningen dubieuze debiteuren zorgt voor 56K positief voordeel. In de najaarsnota is onterecht 48K onttrokken aan de voorziening afvalstoffenheffing. Dit geeft hier een nadeel van 48K. Bovengenoemde plussen en minnen zorgen voor 125K extra kosten algemene baten en lasten t.o.v. de najaarsnota. Bedrijfsvoering: Diverse onderbestedingen op verschillende producten zorgen voor 31K aan lagere kosten. 15K voor de organisatieontwikkeling wordt gereserveerd via de reserve overlopende kredieten. HRM: Aan de CDKS is voor 8K minder aan uren doorberekend. Hiertegenover staat dat er voor 61K aan uren voor de transitie huisvesting Oekraïners meegenomen is in de vergoeding die aangevraagd is bij het rijk. De overige personeelskosten stijgen met 35K. Aan extra uitkeringen voor langdurig zieken is 28K ontvangen. Overheadkosten: Op diverse budgetten zoals archiefbeheer, kantoorbehoeften, KCC, Ontwikkeling Financieel Beleid en representatiekosten hoefden budgetten niet volledig benut te worden. Per saldo is er een voordeel op overhead van 59K.
32K hiervan is over op het beschikbaar gestelde krediet businesscase Cultuurhuis. Dit is toegevoegd aan de reserve overlopende kredieten. Op groot onderhoud gemeentehuis is 19K voordeel en dit is toegevoegd aan de reserve onderhoud gebouwen.
- 80 -
Algemene dekkingsmiddelen In de vijf voorgaande programma’s zijn de specifieke lasten en baten per programma opgenomen. Hiernaast zijn er ook lasten en baten die niet rechtstreeks aan deze programma’s zijn toe te rekenen. Het betreffen de algemene uitkering, de algemene belastingen, dividenduitkeringen en stelposten. Deze nemen we op bij de Algemene dekkingsmiddelen.
Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma verbonden zijn. Cijfermatige verschillen gerealiseerde en geraamde cijfers 2023 Omschrijving afwijking
Nadelig
Voordelig Nadelig
Voordelig Saldo
REALISATIE Algemene dekkingsmiddelen
90
26.298
-26.208
BEGROTING Algemene dekkingsmiddelen
70
26.075 223
-26.005 -203
TOTAAL VERSCHILLEN
-20
TOTAAL VERSCHILLEN TOEGELICHT
33
13
67
290
-203
Algemene verschillen
0
0
0
2
-2
2
-2
28
3
Kleine verschillen < € 10.000 Belastingen
0
0
OZB Eigenaar Woningen
31 12
OZB Eigenaar Niet Woningen
28
OZB Gebruiker Niet Woningen Algemene Uitkering
19 0
0
36
Algemene uitkering 2023 Algemene uitkering oude jaren Treasury
12 19 193
-157
193
-193
36
-47
Dividend inkomsten
2
-2
Rente kortlopende leningen
32
-32
33
0
Bankkosten
13
33 13
0
36 67
Rente Langlopende leningen Omnia/BNG
33
-28
-13
- 81 -
Toelichting op de grotere verschillen tussen de gerealiseerde cijfers over 2023 en de definitieve begroting Lokale heffingen: De onroerende zaakbelastingen van woningen en niet-woningen zijn per saldo € 3.000 lager dan geraamd. De voorziening die is getroffen om in 2023 het tarief voor de OZB aan te passen door de te hoge vaststelling in 2022 verloopt via programma 5 en niet via de algemene baten en lasten. Voor de toeristenbelasting is een opbrengst begroot op basis van de eerste aangiften die ontvangen zijn. In 2024 zijn de definitieve aanslagen opgelegd. De extra opbrengsten komen in de jaarrekening 2024. Treasury: Door de grondverkopen en extra middelen die wij ontvangen hebben voor de opvang ontheemden zijn onze liquide middelen gestegen en uitgezet bij onze schatkist rekening. De stijging van het rentepercentage naar bijna 4% zorgt voor extra rente inkomsten van 32K. De kosten voor het aanhouden van bankrekeningen zijn 13K lager. Gemeentefonds (algemene uitkering): De in de jaarrekening opgenomen algemene uitkering is gebaseerd op de decembercirculaire. Wel vinden op latere tijdstippen nog aanpassingen plaats op eerder berekende en uitgekeerde algemene uitkeringen. Deze worden echter in volgende jaren verantwoord. Voor de berekening van de cijfers voor 2023 zijn wij uitgegaan van verzamelstaat nummer 8, gedateerd 20 december 2023.
Naast de algemene uitkering worden ook integratie- en decentralisatie uitkeringen verstrekt. Een deel van deze uitkeringen is incidenteel voor één of enkele jaren, een deel wordt in een later stadium opgenomen onder de grondslagen voor de berekening van de algemene uitkering. De algemene uitkering is hoger dan geraamd in de najaarsrapportage 2023, namelijk € 193.000 Een deel van de extra middelen is gereserveerd via de reserve overlopende kredieten. De laatste bijstellingen over voorgaande jaren leverde een nadelig verschil (€ 36.000) op ten opzichte van eerder berekende en verwerkte bedragen in de bijgestelde begrotingen. Dit heeft met name betrekking op het jaar 2022 en betreft de aanpassing van de WOZ waarden woningen. Omdat wij voor 2023 een nog grotere aanpassing op de WOZ waarde verwachten hebben wij zoals aangekondigd in de najaarsrapportage een bedrag van € 94.000 gereserveerd voor de te verwachte afrekening 2023.
- 82 -
Algemene belastingen Onroerende zaakbelastingen: De OZB wordt opgelegd aan eigenaren van woningen en eigenaren en gebruikers van niet-woningen. De berekening van de OZB gebeurt op basis van de geraamde WOZ-waarde per 1 januari van het jaar voorafgaand. Onderstaande tabel geeft een overzicht van tarieven en de OZB opbrengsten over 2023 tot en met 2021 zoals verwerkt in de jaarcijfers. Percentage berekening OZB Jaar 2023 Begroot Jaar 2022 Jaar 2021 0,0840% 0,1094% 0,1068% Woningen – eigenaren 0,1112% 0,1496% 0,1496% 0,1461% Niet-woningen – gebruikers 0,1427% 0,1865% 0,1865% 0,1821% Niet-woningen – eigenaren 0,1778% Bedragen opbrengsten in € Woningen – eigenaren Niet-woningen – eigenaren Niet-woningen - gebruikers Totaal opbrengsten
Jaar 2023 2.133.000 564.000 331.000 3.028.000
Begroot 2.145.000 535.000 350.000 3.030.000
Jaar 2022 2.253.000 445.000 261.000 2.959.000
Jaar 2021 2.084.000 479.000 309.000 2.872.000
De onroerende zaakbelastingen van woningen en niet-woningen zijn per saldo € 3.000 lager dan geraamd. De voorziening die we treffen om in 2023 het tarief voor de OZB aan te passen door de te hoge vaststelling in 2022 verloopt via programma 5 en niet via de algemene baten en lasten Voor de toeristenbelasting is een opbrengst begroot op basis van de eerste aangiften die ontvangen zijn. In 2024 zijn de definitieve aanslagen opgelegd. De extra opbrengsten komen in de jaarrekening 2024. De resultaten vindt u in hierna opgenomen tabel. Een uitgebreidere toelichting op de bedragen vindt u in paragraaf A – Lokale heffingen. Tarieven Toeristenbelasting, per overnachting Hondenbelasting, per hond Hondenbelasting, kennel
Jaar 2023 € 1,60 € 77,26 € 386,30
Begroot € 1,60 € 77,26 € 386,30
Jaar 2022 € 1,56 € 75,45 € 377,25
Jaar 2021 € 1,53 € 73,97 € 369,85
Bedragen opbrengsten in € Toeristenbelasting - Waarvan afrekening voorgaande jaren Hondenbelasting
Jaar 2023 325.000 6.000 81.000
Begroot 331.000 -80.000
Jaar 2022 321.000 1.000 82.000
Jaar 2021 347.000 6.000 60.000
- 83 -
Dividenden: De gemeente Woudenberg heeft aandelen in de BNG, Vitens en ROVA. Uit hoofde van deze deelnemingen ontvangt de gemeente jaarlijks dividend. Vanaf 2024 zullen ook de in 2024 aangeschafte aandelen Stedin Holding NV verantwoord worden. Een specificatie van de aandelen is als volgt: Aantal Boekwaarde Dividend Stuks 2023 BNG 3.510 € 5.712 € 8.775 Vitens 9.683 € 131.873 € -Rova 125 € 188.069 € 34.374
Dividend 2022 € 8.003 € -€ 47.771
Dividend 2021 € 10.811 € -€ 48.920
Saldo financiering: Ter financiering van zowel publieke activiteiten als ten behoeve van grondexploitaties worden door de gemeente Woudenberg periodiek gelden aangetrokken, deels kortlopend en deels langlopend gefinancierd. Zowel met het bedrag aan korte en langlopende financieringen als met de verhouding tussen korte en langlopende financiering heeft de gemeente te maken met verhouding renterisiconorm en de gemiddelde kasgeldlimiet. Deze worden nader toegelicht in paragraaf D – Financiering. In 2023 zijn geen nieuwe leningen aangegaan. Wel zijn de normale aflossingen op uitstaande leningen gedaan tot een totaal bedrag van € 3,3. mln. De geldlening die wij hadden t.b.v. de Woningbouwvereniging is in 2023 voortijdig volledig afgelost. Dit was mogelijk omdat er iedere 10 jaar een renteherziening plaats vond waarbij er bij geen overeenstemming over de nieuwe tarieven afgelost mocht worden. Dit is in overleg met Omnia wonen gegaan en gedaan. Deze aflossing bedroeg € 1.376.156. Zoals onderstaande tabel toont, bedroeg het saldo van de opgenomen langlopende leningen ten behoeve van de gemeente per 31 december 2023 € 4,2 miljoen. De over 2023 berekende rente bedroeg -/- € 13.955. Het gemiddeld rentepercentage over de gemiddeld uitstaande leningen bedroeg -0,22 %. In 2022 was de berekende rente nog -/- € 13.955 en het gemiddeld rentepercentage -/- 0,19 %.
T.b.v woningbouwvereniging T.b.v. de gemeente Totaal
Saldo 2023 0 4.200.000 4.200.000
Rente 2023 34.266 -16.526 17.740
Gemidd.% -0,22%
Saldo 2022 1.376.000 7.450.000 8.826.000
Rente 2022 35.498 -13.955 21.542
Gemidd.% -0,19%
Saldo 2021 1.426.000 11.200.000 12.626.000
Rente 2021 37.000 30.000 67.000
Gemidd.% 0,531%
Het rente-omslagpercentage is voor 2023 voor de exploitatie vastgesteld op 0%. De betaalde rente op langlopende leningen wordt gecompenseerd door de rentebetaling van Omnia woning voor de geldlening die t.b.v. de woningbouwvereniging is afgesloten. Ook zijn er nog diverse rente opbrengsten uit kortlopende geldleningen (met negatieve rente) en het aanhouden van geld in de staatskas. Per saldo is het voordeel op treasury in 2023 € 47.000.
- 84 -
Kengetallen Volgens de regeling van het Ministerie van BZK, 2015-0000387198, dienen ingaande het verantwoordingsjaar 2015 diverse financiële kengetallen in begroting en jaarrekening vermeld te gaan worden. Een beknopte tabel is opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen. Ter verduidelijking van deze tabellen hebben we in dit programma een toelichting op de tabellen opgenomen. Het betreffen de volgende kengetallen: Netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen: Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de medeoverheid ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Een hoge netto schuldquote hoeft op zichzelf geen probleem te zijn. Of dat het geval is valt niet direct af te leiden uit de netto schuldquote zelf, maar hangt af van meerdere factoren. Zo kan een hoge schuld worden veroorzaakt doordat er leningen zijn afgesloten en die gelden vervolgens worden doorgeleend aan bijvoorbeeld woningbouwcorporaties die op hun beurt weer jaarlijks aflossen. In dat geval hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn.
Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). Solvabiliteitsratio: Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Indien sprake is van een forse schuld én veel eigen vermogen (het totaal van de algemene en de bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. Daar is bijvoorbeeld sprake van indien een lening is aangegaan, omdat het eigen vermogen niet liquide is (omdat het vast zit in bijvoorbeeld een gemeentehuis of dat er andere investeringen mee zijn gefinancierd). Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. De mate van weerbaarheid geeft in combinatie met de andere kengetallen een indicatie over de financiële positie van de gemeente. De solvabiliteitsratio drukt immers het eigen vermogen uit als percentage van het totale vermogen en geeft daarmee inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Grondexploitatie: Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten.
Wanneer de grond tegen de prijs van landbouwgrond is aangekocht, loopt een gemeente relatief gering risico. Het is dus belangrijk om te kunnen beoordelen of er een reële verwachting is of de grondexploitatie kan bijdragen aan de verlaging van de schuld. Staat de grond tegen een te hoge waarde op de balans en moet die worden afgewaardeerd dan leidt dit tot een lager eigen vermogen en dus een lagere solvabiliteitsratio. Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is het van belang te kijken naar de structurele baten en structurele lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het Gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerende zaakbelasting (OZB). Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van een lening) te dekken. Belastingcapaciteit De OZB is voor gemeenten de belangrijkste eigen belastinginkomst. De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin een financiële tegenvaller in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen of dat er ruimte is voor nieuw beleid. De belastingcapaciteit wordt gerelateerd aan landelijk gemiddelde tarieven.
Voor de gemeenten wordt de belastingcapaciteit gerelateerd aan de hoogte van de gemiddelde woonlasten (OZB, rioolheffing en reinigingsheffing). Naast de OZB kan ook gekeken
- 85 -
worden naar de riool- en afvalstoffenheffing, indien deze heffingen niet kostendekkend zijn, maar lager zijn vastgesteld. Hiervan is bij de gemeente Woudenberg echter geen sprake. Kengetallen 2023 in cijfers 1. Netto schuldquote Bedragen * € 1.000 A: Totaal van de vaste schulden B: Totaal netto vlottende schulden C: Totaal overlopende passiva D: Uitzettingen met rentetypische looptijd > één jaar E: Uitzettingen met rentetypische looptijd < één jaar F: Totaal liquide middelen G: Overlopende activa H: Totaal saldo baten, exclusief mutaties reserves (A+B+C-D-E-F-G)/H x 100% = (14650-22.480)/-7.829 * 100% (A+B+C-D-E-F-G)/H x 100% = (15.690-15526)/47.112 * 100% (A+B+C-D-E-F-G)/H x 100% = (18.907-9.621)/41.438 * 100%
2023 4.205 3.308 7.137 2.027 16.993 970 2.490 48.532 -16,13%
2022 8.924 5.735 1.256 2.297 12.590 400 366 47.112
2021 12.712 5.374 821 2.350 6.740 446 85 41.438
0,56% 23,20%
2. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen, sluit onder punt D alle kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen, gemeenschappelijke regelingen en overige verbonden partijen uit. In de uitzettingen door de gemeente Woudenberg zitten kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen, gemeenschappelijke regelingen en overige verbonden partijen voor een bedrag van € 327.000. Het ratio is 1,04 %. 3. Solvabiliteitsratio Bedragen * € 1.000 A: Totaal van het eigen vermogen B: Totaal van de passiva (A/B) * 100% 4. Kengetal grondexploitatie Bedragen * € 1.000 A: Totaal “Niet in exploitatie genomen gronden” B: Totaal “Bouwgronden in exploitatie”
2023 20.778 44.132 47,08%
2022 14.698 39.070 37,62%
2021 9.509 35.993 26,42%
2023
2022
2021
-1.204
-1.726
3.566
- 86 -
C: Totaal saldo baten, exclusief mutaties reserves (A+B)/C * 100% 5. Kengetal structurele exploitatieruimte Bedragen * € 1.000 A: Totaal Structurele lasten B: Totaal Structurele baten C. Structurele toevoeging aan de reserves D. Structurele onttrekkingen aan de reserves E: Totaal saldo baten, exclusief mutaties reserves (((B-A)+(D-C))/E) * 100% = (-2.348+-90) /54660 * 100% (((B-A)+(D-C))/E) * 100% = (1.418+325) / 4711 * 100% (((B-A)+(D-C))/E) * 100% = (1.225+187) / 4144 * 100%
48.532 -2,48%
47.112 -3,66%
41.438 8,61%
2023 44.960 47.308 373 283 54.660 4,13%
2022 42.382 43.800 118 443 47.112
2021 39.340 40.565 109 296 41.438
0,37% 0,34%
6. Kengetal belastingcapaciteit 2023
2022
2021
A. OZB-lasten voor gezin bij gemiddelde WOZ-lasten
397
471
404
B. Rioolheffing voor gezin bij gemiddelde WOZ-lasten
248
248
233
C. Afvalstoffenheffing voor een gezin
284
306
295
-
-
-
929
1025
932
944
905
811
98,41%
113,26%
114,92%
D. Eventuele heffingskorting voor een gezin E. Totale woonlasten voor gezin (A+B+C+D) (cijfers gemeente en niet COELO) F. Woonlasten gemiddeld gezin voorgaand begrotingsjaar Kengetal Belastingcapaciteit
- 87 -
PARAGRAFEN
- 88 -
Paragrafen algemeen Dwarsdoorsnede begroting De voor de programmabegroting verplicht voorgeschreven paragrafen beogen een “dwarsdoorsnede” te geven van de begroting, telkens bezien vanuit een bepaald perspectief. Het gaat daarbij om onderdelen van de financiële functie die betrekking hebben op de kaderstelling voor het beheer. Deze onderdelen hebben betrekking op financiële belangen en raken de hele begroting. Daarnaast zijn ze van belang voor het realiseren van de programma’s. Het doel van de paragrafen is tweeledig. Ten eerste wordt de informatie die in de programma’s en overige financiële stukken versnipperd is weergegeven, gebundeld waardoor de raad een beter inzicht vanuit de verschillende, financieel gezien relevante, invalshoeken wordt verschaft. Daarnaast wordt door middel van de paragrafen aan de raad een instrument aangereikt dat kan fungeren om de kaderstellende en controlerende taak uit te oefenen.
Wettelijk kader Er zijn zeven paragrafen wettelijk voorgeschreven in het BBV. Deze vindt u onderstaand: Lokale heffingen In deze paragraaf vindt u het beleid van Woudenberg met betrekking tot de lokale heffingen. Verder zijn hier opgenomen de belastingvoorstellen en de gevolgen hiervan voor de tarieven. We geven u een overzicht van de totale belastingopbrengsten en geven inzicht in de gevolgen voor de lokale lastendruk. Tenslotte melden wij u het gemeentelijk kwijtscheldingsbeleid voor belastingen. Weerstandsvermogen en risicobeheersing In deze paragraaf wordt ingegaan op het weerstandsvermogen van de gemeente. Het weerstandsvermogen is de mate waarin onze gemeente in staat is de middelen vrij te maken om incidentele financiële tegenvallers op te vangen, zonder dat dit ten koste gaat van het bestaande beleid inzake de gemeentelijke dienstverlening. In de paragraaf wordt aangegeven hoe hoog het weerstandsvermogen is en hoe wij de financiële risico’s schatten. Onderhoud kapitaalgoederen Dit onderdeel gaat in op het onderhoud van de infrastructuur. Wij geven een stand van zaken met betrekking tot het beleid van de gemeente inzake de kwaliteit en onderhoud van de kapitaalgoederen. Daarnaast wordt inzicht gegeven in de totale kosten voor onderhoud kapitaalgoederen zoals opgenomen in de programma’s. Financiering In deze paragraaf gaat het om de uitvoering van de treasuryfunctie.
Dit beantwoordt de vraag hoe het beleid wordt gefinancierd en hoe wordt omgegaan met het uitzetten van geldmiddelen die niet direct nodig zijn. Bedrijfsvoering De paragraaf bedrijfsvoering overlapt programma 5 Dienstverlening. Vanaf 2023 is hier ook de rechtmatigheidsverantwoording van het college voor het eerst opgenomen.
- 89 -
Verbonden partijen Deze paragraaf geeft inzicht in de partijen waar Woudenberg zich bestuurlijk en financieel aan heeft verbonden. Dat wil zeggen dat de gemeente een zetel of stemrecht heeft in het bestuur en dat de gemeente middelen beschikbaar stelt. In de paragraaf worden de financiële risico’s benoemd en de ontwikkelingen geschetst. Grondbeleid Het grondbeleid kan belangrijk zijn bij het uitvoering geven aan de doelstellingen zoals opgenomen in de programma’s. Daarom is hier een afzonderlijke paragraaf aan gewijd. In deze paragraaf is aangegeven wat de actuele stand van zaken is van de in uitvoering zijnde complexen. Ook wordt er een prognose gegeven van de exploitatieresultaten van de complexen. Openbaarheid Wet Open Overheid Met ingang van 1 mei 2022 is de Wet open overheid (Woo) in werking getreden. Op grond van artikel 3.5 van de Woo besteedt een gemeente in de jaarlijkse begroting en jaarrekening aandacht aan de beleidsvoornemens m.b.t. de uitvoering van de wet, en doet verslag van de uitvoering ervan.
- 90 -
A. Paragraaf lokale heffingen Wettelijk kader In de gemeentewet en in enkele bijzondere wetten is geregeld welke heffingen de gemeente aan haar inwoners en bedrijven mag opleggen. Voor alle gemeentelijke belastingen geldt dat het te betalen bedrag niet afhankelijk mag worden gesteld van het inkomen, de winst of het vermogen van een belastingplichtige. Welke heffingen daadwerkelijk worden geheven is de keuze van de raad. Gekozen is om verhoging van de belastingdruk zoveel mogelijk, i.c. tot maximaal het inflatiepercentage, te beperken.
Kaderstellende beleidsnota’s Het beleid in Woudenberg voor de lokale heffingen is opgenomen in: • Beleidsbegroting 2023-2026
Beleid Woudenberg De gemeente Woudenberg kent een aantal heffingen die worden gelegitimeerd op basis van belastingverordeningen die door de raad worden vastgesteld. Deze heffingen zijn te verdelen in belastingen en retributies. Belastingen Onder belastingen moet worden verstaan heffingen van overheidswegen op ingezetenen om te voorzien in de kosten van openbare voorzieningen en het bestuur en om in de algemene behoeften van de gemeenschap te voorzien. Dit betekent dus dat hier geen individuele prestatie van de overheid tegenover staat maar dat deze gebruikt worden voor collectieve voorzieningen. De opbrengst van deze heffingen is vrij besteedbaar. Verder mag de gemeente de hoogte van de tarieven en de jaarlijkse stijging bepalen. Tot deze gemeentelijke belastingen behoren onroerende zaakbelastingen (OZB), hondenbelasting en toeristenbelasting. Retributies Tot de retributies (ook wel rechten genoemd) behoren de afvalstoffenheffing, rioolheffing, leges, marktgeld en begrafenisrechten. Bij retributies mogen de geraamde inkomsten niet boven de geraamde uitgaven van een dienst uitkomen. Winst maken is niet toegestaan. Bij sommige diensten gelden wettelijk vastgelegde tarieven die landelijk gelijk zijn, bijvoorbeeld voor het opmaken van aktes van de burgerlijke stand of bij het behandelen van naturalisatieverzoeken.
In bepaalde gevallen zijn in hogere wetgeving maximumtarieven opgenomen. Voorbeelden hiervan zijn de afgifte van paspoorten en identiteitskaarten. Voor de hoogte van de tarieven en leges gelden de volgende beleidsuitgangspunten: 1. voortzetten van gemaakte keuzes vanuit het verleden; 2. streven naar 100% kostendekkendheid van tarieven en leges; 3. de lokale lastendruk stijgt in principe niet met meer dan de inflatiecorrectie.
- 91 -
In dit hoofdstuk wordt een eerste inzicht geboden in de ontwikkeling van de belastingen en retributies in het jaar 2023. De ontwikkelingen van de volgende belastingsoorten worden onder de loep genomen: • Onroerende zaakbelastingen • Hondenbelasting • Toeristenbelasting • Afvalstoffenheffing • Rioolheffing • Overige tarieven
BELASTINGEN Onderstaande tabel geeft een beknopt overzicht van werkelijke en begrote ontvangsten van belastingen over 2023 met vergelijkende cijfers over 2022 (in € 1.000): Belastingsoort OZB-eigenaren OZB-gebruikers Hondenbelasting Toeristenbelasting
Werkelijk 2022 2.618 342 82 321
Begroting 2023 2.681 350 80 331
Werkelijk 2023 2.697 331 81 332
ONROERENDE-ZAAKBELASTINGEN Onder de naam 'onroerendezaakbelastingen' worden ter zake van binnen een gemeente gelegen onroerende zaken twee directe belastingen geheven: a. een gebruikersbelasting van degene die bij het begin van het kalenderjaar een onroerende zaak die niet in hoofdzaak tot woning dient gebruikt, b. een eigenarenbelasting van degene die bij het begin van het kalenderjaar van een onroerende zaak het genot heeft krachtens eigendom, bezit of beperkt recht.
Waardevaststelling op grond van de Wet WOZ Als heffingsgrondslag geldt de WOZ-waarde. De WOZ-waarde is een grondslag voor belastingheffing door de gemeenten, de belastingdienst en de waterschappen. De waarde die moet worden bepaald is die welke aan een onroerende zaak dient te worden toegekend wanneer de volle en onbezwaarde eigendom aan de hoogstbiedende zou kunnen worden overgedragen. Voor niet-woningen (met uitzondering van Rijksmonumenten) geldt dat de gecorrigeerde vervangingswaarde de grondslag is indien deze hoger is dan de waarde in het economisch verkeer. Het tarief van de onroerendezaakbelastingen wordt berekend naar een percentage van de WOZ-waarde. Het percentage wordt jaarlijks door de gemeenteraad vastgesteld. Bij de vaststelling van de begroting 2023-2026 heeft de raad besloten de OZB-tarieven voor het jaar 2023 met 2,4% te verhogen. Dit volgens de huidige inflatie verwachting op basis van de raming van het Centraal Planbureau maart 2022. In 2022 was als gevolg van aangepaste gemiddelde WOZ waardestijgingen 2022 het OZB tarief voor woningen te hoog. Daarvoor is in 2022 een voorziening van € 72.000 getroffen. Door in 2023 het tarief eenmalig te verlagen wordt dit gecorrigeerd. De1% verhoging die elk jaar opnieuw zou worden ingezet wordt stopgezet omdat er ruimte is in de begroting.
- 92 -
Dit heeft geleid tot de volgende percentages: Tarieven OZB 2022 (percentage)
2023 (percentage)
0,1068%
0,0840%
0,1461% 0,1821%
0,1496% 0,1865%
Woningen Eigendom Niet-woningen Gebruiker Eigendom
De totale opbrengst van de onroerende zaakbelasting was voor 2023 geraamd op € 3.031.000. De totale opbrengst voor 2023 kwam uiteindelijk uit op € 3.028.000; de totale opbrengst voor 2022 bedroeg € 2.959.000.
HONDENBELASTING Onder de naam "hondenbelasting" wordt een directe belasting geheven voor het houden van een hond binnen de gemeente, mits de hond niet valt onder de uitsluitingsregels als genoemd in de Verordening hondenbelasting 2023. In de begroting 2023-2026 wordt uitgegaan van een jaarlijkse verhoging van 2,4% voor het tarief hondenbelasting aangezien de verwachting was dat de inflatie de komende jaren gemiddeld 2,4% zal bedragen. In 2023 heeft in april/mei een controle op de hondenbelasting plaatsgevonden. Er zijn 1850 adressen gecontroleerd. In juli zijn de mutaties doorgevoerd wat heeft geleid tot een extra opbrengst voor 33 honden. Tarieven hondenbelasting (per hond) 1e hond 2e en volgende hond Kennel
2022 € 75,45 Idem € 377,25
2023 € 77,26 Idem € 386,30
- 93 -
TOERISTENBELASTING Deze belasting wordt geheven als een bijdrage van toeristen in de kosten van de voorzieningen die de gemeente heeft getroffen. Men moet verblijven in de gemeente in een daartoe strekkende gelegenheid, (bijvoorbeeld een camping) zonder in het bevolkingsregister van die gemeente te zijn opgenomen. Bij de vaststelling van de begroting 2023-2026 heeft de raad besloten het tarief voor toeristenbelasting per overnachting voor 2023 met 2,4% te verhogen. De controle op de toeristenbelasting 2022 heeft in 2023 plaatsgevonden. Hieruit zijn geen bijzonderheden gekomen. De bedragen in de jaarrekening zijn gebaseerd op de definitieve aangiften van de belastingplichtigen. In de jaarrekening 2023 is een bedrag opgenomen als opbrengst toeristenbelasting van € 325.000. Begroot voor 2023 is € 331.000. belastingjaar
belastingjaar
belastingjaar
2020
2021
2022
jaarrekening 2020
-€ 220.785
jaarrekening 2021
-€ 5.733
Jaarrekening 2022
2023 -€ 260.731
-€ 341.000 --€ 1.210
Jaarrekening 2023 -€ 226.518
belastingjaar jaarrekening
-€ 342.210
-€ 346.733 -€320.000
-€ 321.210
-€ 6.516
-€ 325.000
-€ 326.516
-€ 325.000
-€ 331.516
Tarief toeristenbelasting 2021 1,53
Per overnachting
2022 € 1,56
2023 € 1,60
RETRIBUTIES: Onderstaande tabel geeft een beknopt overzicht van werkelijke en begrote ontvangsten van retributies over 2023 met vergelijkende cijfers over 2022 (in € 1.000): Soort retributie Afvalstoffenheffing Rioolrecht Begrafenisrechten (excl. aula) Wabo –en RO leges APV- vergunningen Secretarieleges Secretarieleges, af te dragen Overige legesbedragen
Werkelijk 2022 1.595 1.420 165 497 12 129 72 21
Begroting 2023 1.566 1.305 161 765 117 60 27
Werkelijk 2023 1.612 1.485 198 808 9 112 66 27
- 94 -
AFVALSTOFFENHEFFING Op grond van artikel 15.33 van de Wet milieubeheer wordt een directe belasting geheven onder de naam afvalstoffenheffing. De belasting wordt geheven van degene voor wie in de gemeente een verplichting tot het inzamelen van huishoudelijke afvalstoffen geldt. Vanaf 2017 is de gemeente Woudenberg aangesloten bij de ROVA, deze verzorgt de afvalinzameling van particulieren. Om tot grotere afvalscheiding over te gaan wordt gebruik gemaakt van verschillende soorten afvalcontainers, o.a. groen, pmd (plastic, metalen verpakkingen en drankkartons) en restafval. De gemeente rekent een vast bedrag voor afvalstoffenheffing voor 2023 van € 238,80 per jaar. Dit bedrag is ter dekking van de kosten van inzameling van pmd- en groenafval. Voor de inzameling van het restafval wordt de inwoner op basis van differentieel tarief (diftar) het variabel deel van de afvalstoffenheffing in rekening gebracht, waarvan de hoogte afhankelijk is van het aantal ledigingen wat in een jaar plaatsvindt én de grootte van de bij de bewoner in gebruik zijnde container. De afvalstoffenheffing dient ter dekking van de volgende kosten: alle kosten voor het inzamelen, transport, overslag en verwerken van alle afvalstromen, alle boven- en ondergrondse containers en de kosten van de milieustraat.
De tarieven moeten kostendekkend zijn, eventuele overschotten op de ontvangen afvalstoffenheffing zijn in het verleden toegevoegd aan een egalisatievoorziening afvalstoffenheffing. Tekorten of overschotten op de afvalstoffenheffing worden onttrokken of toegevoegd aan de voorziening afvalstoffenheffing. Het overschot in 2023 bedraagt € 56.206 en is aan egalisatie voorziening toegevoegd.
Berekening kostendekkendheid van de heffing Kosten taakveld, incl. rente inkomsten taakveld excl. Heffingen Netto kosten taakveld Toe te rekenen vanuit diverse producten *) overhead 60% van loonkosten BTW Dividend ROVA gebruiken als dekking Saldo extra lasten in tariefberekening Totale te dekken kosten uit heffingen Opbrengsten heffingen Saldo over dekkingspercentage Toevoegen aan voorziening kosten verwerken in tarief *) 50% vegen wegen 25% Kosten werf voertuigen en terrein 25% kosten gebouw werf 16,6 % van kosten belastingen
De voorziening bedraagt eind 2023 € 445.731. Onderstaande tabel geeft een overzicht van het tarieven over 2022 en 2023: Tarieven afvalstoffenheffing - vastrecht per aansluiting - aanbieden per keer van de 240 liter restafval container - aanbieden per keer van de 140 liter restafval container - aanbieden van een zak restafval (60liter) aan de ondergrondse container - aanbieden grof huishoudelijk en/of gemengd bouw/sloopafval aan de milieustraat per kg
2022 € 238,80 € 11,50 € 6,50 € 1,90 € 0,15
2023 € 238,80 € 11,50 € 6,50 € 1,90 € 0,15
Begroot 2023 1.332.344 218.444 1.113.900 135.849 67.350 276.716 -40.000 439.915 1.553.815 1.566.460 -12.645 100,8%
Realisatie 2023 1.331.580 226.311 1.105.269 121.253 92.559 271.304 -34.374 450.742 1.556.011 1.612.219 -56.208 103,6%
12.645
56.208
27.600 64.281 5.718 38.250 135.849
24.980 53.383 8.782 34.109 121.253
- 95 -
RIOOLHEFFING Onder de naam rioolheffing wordt een directe belasting geheven ter bestrijding van de kosten die voor de gemeente verbonden zijn aan: a. de inzameling en het transport van huishoudelijk afvalwater en bedrijfsafvalwater, alsmede de zuivering van Berekening kostendekkendheid van de heffing huishoudelijk afvalwater; en b. de inzameling van afvloeiend hemelwater en de verwerking van het ingezamelde hemelwater, alsmede het Kosten taakveld, incl. rente treffen van maatregelen teneinde structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond inkomsten taakveld excl. Heffingen gegeven bestemming zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken. Netto kosten taakveld Toe te rekenen vanuit diverse producten *) 1. De belasting wordt geheven: a. van degene die bij het begin van het belastingjaar het genot heeft krachtens eigendom, bezit of beperkt recht overhead 60% van loonkosten BTW van een perceel dat direct of indirect is aangesloten op de gemeentelijke riolering, dit is het eigenarendeel; en Saldo extra lasten in tariefberekening b. van de gebruiker van een perceel van waaruit water direct of indirect op de gemeentelijke riolering wordt Totale kosten afgevoerd, zijnde gebruikersdeel.
Opbrengsten heffingen Saldo tekort Op basis van het Gemeentelijk Rioleringsplan wordt het tarief bepaald om tot een 100% kostendekkende dekkingspercentage rioleringszorg te komen. In het vastgestelde Waterplan 2020-2024 is aangegeven dat kostendekkendheid wordt gerealiseerd bij een tarief voor rioolheffing van € 238,82 (excl. inflatie). In dit Waterplan is daarom voorgesteld Toevoeging aan voorziening om het tarief voor rioolheffing vanaf 2020 te laten stijgen met € 5 (+/-2,1%) per jaar zodat dit kostendekkend kosten verwerken in tarief *) tarief van € 238,82 (excl. inflatie) wordt gerealiseerd. In 2022 is het kostendekkend tarief reeds bereikt vandaar 50% vegen wegen 16,6 % van kosten belastingen dat voor 2023 het tarief alleen wordt bijgesteld met het inflatiepercentage van 2,4%. In onderstaande tabel staan de tarieven 2022 en 2023 vermeld. Tarieven rioolrecht (per aansluiting) Gebruik Eigendom
2022 € 80,60 € 161,20
2023 € 82,53 € 165,07
In 2023 is € 378.977 toegevoegd aan de voorziening egalisatie riolering. Hiermee komt de voorziening op € 6.340.606
Begroot 2023 802.841 0 802.841 65.850 94.035 132.954 292.839 1.095.680 1.305.000 -209.320 119,1%
Realisatie 2023 841.855 43.500 798.355 59.089 96.323 151.928 307.340 1.105.695 1.484.673 -378.978 134,3%
209.320
378.978
27.600 38.250 65.850
24.980 34.109 59.089
- 96 -
LEGES Via de legesverordening worden diverse rechten geheven van degenen die gebruik maken van diensten beschikbaar gesteld door het gemeentebestuur. Te denken valt hierbij aan het aanvragen van identiteitskaarten en/of reisdocumenten, (bijwerken) akten van burgerlijke stand, aanvragen omgevingswet-vergunningen, wijzigingen in bestemmingsplannen en toetsing aan welstandscriteria; verlening (of weigering) vergunningen volgens de Algemene Politieverordening. Bij het aanvragen van identiteitskaarten, reisdocumenten en nationalisatiepapieren zijn naast de gemeentelijke legesbijdragen ook bedragen verschuldigd voor rijksleges.
LIJKBEZORGINGSRECHTEN Op basis van de verordening op de heffing en invordering van lijkbezorgingsrechten 2023 worden rechten geheven voor het gebruik van de begraafplaats en voor het door of vanwege de gemeente verlenen van diensten in verband met de begraafplaats. De raad heeft besloten de grafrechten geleidelijk te verhogen met 5% in de jaren 20162023. Voor de overige lijkbezorgingsrechten is het tarief verhoogd met de verwachte inflatie van 2,4% voor 2023.
KWIJTSCHELDINGSBELEID Inwoners van Woudenberg met de laagste inkomens hebben de mogelijkheid te verzoeken om voor kwijtschelding van afvalstoffenheffing, rioolheffing en hondenbelasting in aanmerking te komen. Hiernaast kan aan inwoners die meerdere jaren een beroep op kwijtschelding hebben gedaan, automatisch kwijtschelding worden verleend. In 2023 zijn er 1XX verzoeken om kwijtschelding behandeld. Hiervan zijn xx verzoeken (deels) gehonoreerd en xx verzoeken afgewezen. De gehonoreerde kwijtscheldingen worden in mindering gebracht op de opbrengsten afvalstoffenheffing, rioolheffing en hondenbelasting. In de begroting van 2023 was een bedrag opgenomen voor de kwijtscheldingen van € 26.500 en het werkelijke bedrag bedroeg € 38.000.
ONTWIKKELING LOKALE LASTENDRUK In 2023 is de lastendruk voor de burgers conform begroting ten opzichte van 2022 licht gedaald. In vergelijking met andere gemeenten in Nederland is de woonlastendruk 2023 in Woudenberg bovengemiddeld. Gemiddelde woonlasten in Nederland zijn € 944 voor een meerpersoonshuishouden. Dit is 4,4% meer dan in 2022. Onderstaand een overzicht van de gemiddelde woonlasten van een meerpersoonshuishouden in de omliggende gemeenten. Gemeente Woonlasten 2021 Woonlasten 2022 Woonlasten 2023 Bunschoten € 705 € 776 € 835 Soest € 775 € 845 € 879 Baarn € 1.021 € 1.120 € 1.148 Leusden € 740 € 795 € 811 Scherpenzeel € 834 € 914 € 887 Nijkerk € 640 € 679 € 698 Renswoude € 872 € 911 € 927 Amersfoort € 872 € 994 € 1.049 Woudenberg € 932 € 1.025 € 999 Barneveld € 823 € 892 € 915