04. Jaarstukken 2023 Woudenberg 27 juni 2024.pdf
Tekst van het document
Ook op eigen terrein vergroot en bewaakt de gemeente de biodiversiteit door de aanleg van een bijenlint met wilde bloemen en door het bestrijden van invasieve exoten zoals de eikenprocessierups en Aziatische duizendknopen. Op de oude spoordijk is natuurontwikkeling gedaan door de aanplant van gebiedseigen struiken en het stimuleren van een diverse kruidenlaag.
Afval en grondstoffen Woudenberg wil een gemeente zijn die als rentmeester zorg heeft voor de aarde. We streven naar vermindering van de hoeveelheid grondstoffen die we gebruiken en naar hergebruik en recycling. Zo groeien we naar een steeds meer circulaire gemeente: een gemeente waarin afval zoveel mogelijk beperkt wordt en het afval dat toch ontstaat zoveel mogelijk wordt hergebruikt als grondstof voor nieuwe producten. Circulariteit vraagt om investeringen in een tijd dat veel andere zaken ook om aandacht, tijd en middelen vragen. Het college wil in het kader van circulaire economie dan ook inzetten op de samenwerking met Woudenbergse ondernemers en actieve participatie in de regio. Conform het Grondstoffenbeleidsplan 2021-2025 (GSP) blijft de focus in het Uitwerkingsplan Grondstoffenbeleid 2024-2025 met name op afvalpreventie en kwaliteit van grondstoffen. Ook worden maatregelen uitgevoerd, welke gericht zijn op bewustwording en gedragsverandering en verbetering van het serviceniveau. Ondanks externe factoren die prijsverhogend kunnen zijn, blijft ook goed gekeken worden naar mogelijkheden om de kosten beheersbaar te houden.
- 33 -
Waar staat de gemeente afgezet tegen de beleidsdoelstellingen? Jaarlijks rapporteert onze afvalinzamelaar ROVA de belangrijkste resultaten van het voorgaande jaar, in de grondstoffenmonitor. In 2023 is de grondstoffenmonitor 2022 opgesteld. De belangrijkste conclusies hieruit zijn: • Het restafvalaanbod is na de invoering van diftar in 2016 al enkele jaren stabiel rond 70 kilo per inwoner. In 2022 was het restafvalaanbod 71 kilo per inwoner. Hiermee voldoet de gemeente ruimschoots aan de landelijke VANG-doelstelling van 100 kilo per inwoner in 2020. In het herijkte uitvoeringsprogramma VANG (2021-2025) is geen streefgetal voor het aanbod huishoudelijk restafval in kilo per inwoner meer opgenomen. • Het scheidingspercentage is na de invoering van diftar in 2016 ook al enkele jaren stabiel rond 80%. In 2022 was het scheidingspercentage 81%. Hiermee voldoet de gemeente ruimschoots aan de landelijke VANG-doelstelling van 75% in 2020. In het herijkte uitvoeringsprogramma VANG (2021-2025) hanteert men voor 2025 de in de Europese Kaderrichtlijn Afvalstoffen gestelde doelstelling van 55% recycling en voor 2030 60% recycling.
In dit herijkte uitvoeringsprogramma VANG wordt aangegeven dat als de inzet van gemeenten hetzelfde is als de afgelopen jaren én de andere ketenspelers in de afzonderlijke ketens hun verantwoordelijkheden nemen de inzamelde stromen te recyclen, de in de Europese Kaderrichtlijn Afvalstoffen gestelde doelstellingen voor het aandeel huishoudelijk afval binnen bereik zijn. • De afvalstoffenheffing is in 2022 in vergelijking met het gemiddelde van de ROVA-gemeenten hoger door onder andere hogere AVU-verwerkingstarieven voor (grof) huishoudelijk restafval. Maar door de afvalstoffenheffing naar 2023 en 2024 wordt niet of nauwelijks verhoogt. AVU bereidt een nieuwe aanbesteding van de verwerking van (grof) huishoudelijk afval voor, waardoor per 1 januari 2027 (ingangsdatum nieuwe contract) mogelijk lagere verwerkingstarieven gaan gelden. • De indicatoren die een maat zijn voor de service geven geen aanleiding tot grote wijzigingen. In deze grondstoffenmonitor wordt verder aangegeven dat de afkeur van PMD in 2022 2,4% is. Mede vanwege landelijk aangescherpte acceptatieregels is de afkeur in 2023 behoorlijk toegenomen. De afkeur was in de eerste drie kwartalen van 2023 63,23 ton, ofwel 15%. Hiermee heeft de gemeente 63 ton x € 245 inzamelvergoeding = € 15.500 inzamelvergoeding als inkomsten misgelopen en 63 ton x € 142 verwerkingskosten = € 9.000 verwerkingskosten moeten betalen.
Over deze 3 kwartalen is dat een nadeel van € 24.500 en (na extrapolatie) op jaarbasis (bij dezelfde acceptatie-aanpak) € 32.750.
Wat hebben we gedaan? Per 1 januari 2023 is de door de raad op 24 november 2022 vastgestelde “Afvalstoffenverordening Gemeente Woudenberg 2023” van kracht geworden. De hierin aan het college gedelegeerde uitvoeringsregels zijn per die datum middels een nieuw Uitvoeringsbesluit van kracht geworden. Vanaf de tweede helft van 2023 zijn diverse afval-preventiecampagnes gevoerd: • • • •
De “Alles behalve PMD” campagne, gericht op een duurzamere keuze dan een wegwerkverpakking. De ''Stof tot nadenken” campagne, gericht op duurzamere aankoop van textiel. De “Pieken doe je zo” campagne, gericht op duurzaam inpakken van cadeaus voor de feestdagen. De “Lekker Broekie” campagne ter promotie van de wasbare (zwem)luier.
Per 1 oktober 2023 is de inzameling met achterladers van Wolfswinkel met vrijwilligers (als belader) beëindigd. Vanaf dat moment verzorgt ROVA met zijladers zonder vrijwilligers de inzameling. De gemeenteraad heeft eind november 2023 ingestemd met een door de verenigingen gedragen afbouwregeling.
- 34 -
In het laatste kwartaal van 2023 is voorbereid om in 2024 op de milieustraat voor matrassen een nul-tarief te hanteren. Ook is voorbereid om vanaf het zomerseizoen 2024 opblaasbaar plastic speelgoed op de milieustraat gescheiden in te kunnen zamelen. Vanaf medio 2023 zijn op de milieustraat weer lachgascilinders geaccepteerd om calamiteiten in inzamelvoertuigen en/of bij verwerkers te voorkomen.
Maatschappelijk effect 2 – Borgen verkeersveiligheid
Wat wilden we bereiken? Vrijwel iedereen komt dagelijks in aanraking met verkeer en daarmee automatisch met verkeersveiligheid. Het belang van een goede verkeersveiligheid wordt onderstreept door de landelijke statistieken van stijgende verkeersdoden onder fietsongevallen met 75 plussers. Binnen het (landelijk) kader van ‘duurzaam veilig’ zetten alle overheden zich in voor een verbetering van de verkeersveiligheid. De gemeente Woudenberg heeft aandacht voor alle weggebruikers, waaronder de meer kwetsbare verkeersdeelnemers zoals fietsers en voetgangers. In Woudenberg zien we sinds 2014 een lichte daling van het aantal verkeersslachtoffers. In totaal zijn er in 2022 16 verkeersongevallen geregistreerd. Van deze 16 ongevallen vonden er 2 ongevallen plaats op wegen in het beheer van de gemeente, 12 ongevallen op provinciale (N-)wegen en 2 ongevallen op de snelweg (A12). In 2014 zijn er binnen Woudenberg nog 28 verkeersslachtoffers geregistreerd, in 2022 waren dit 11 verkeersslachtoffers (1 dodelijk en 10 gewonden). Deze cijfers zijn gebaseerd op geregistreerde ongevallen door de politie.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Conform het wegbeheerplan en de landelijke normen van het CROW voert de gemeente Woudenberg onderhoud uit aan bestaande wegen en paden. Dit onderhoud komt ten goede aan de verkeersveiligheid. Afgelopen jaar is er een nieuw wegbeheerplan opgesteld voor de jaren 2023-2027. In hoofdlijnen is er groot onderhoud uitgevoerd op de Haarweg, De Steeg en de Voskuilerdijk in het buitengebied. In de kern van Woudenberg is er met name onderhoud uitgevoerd aan diverse voetpaden. Behalve door onderhoud aan bestaande wegen worden ook middelen ingezet voor de realisatie van nieuwe verkeersmaatregelen gericht op verkeersveiligheid. Zoals bijvoorbeeld verkeersdrempels, verkeersteller met display en fietsparkeervoorzieningen. Tevens zal in de komende jaren de aanpak van verkeersveiligheid en infrastructuur worden geïntensiveerd, dit resulteert in de volgende projecten/acties:
- 35 -
• • •
Rotonde N224/N226, gemeentelijke bijdrage voor voormalig project VERDER; SPV projecten; Herinrichting verkeer en afwatering van oostelijk deel oude wijk Laanzicht te combineren met uitvoering van de rioolvervangingen in het kader van de klimaatadaptatie. Per jaar wordt een gedeelte van de beschreven wijk aangepakt. • Verkeersveiligheidsonderzoek Woudenberg • Evaluatie rotonde Europaweg Deze projecten/acties zijn noodzakelijk om de verkeersveiligheid en de verkeersinrichting te borgen en het wegennet klaar te maken voor de toekomstige groei afkomstig van de nieuwe woonwijken. Daarnaast werken de gemeente Woudenberg en de Provincie Utrecht nauw samen om overlast van zowel de N224 alsmede N226 zoveel mogelijk te voorkomen. De aanpassing van de rotonde N224/N226 komt tot uitvoering (vanuit project VERDER). De provincie is trekker van het project en daarmee initiatiefnemer van de procedures. De onderzoeken rondom dit project van de provincie lopen nog. De verwachte uitvoering van de werkzaamheden is in de periode 20252026. Naast het onderhoud van bestaande wegen en renovaties, is binnen diverse projecten (Nijverheidsweg, Hoevelaar en diverse inbreidingslocaties) nadrukkelijk aandacht voor het ontwikkelen van een verkeersveilige leefomgeving.
In 2023 is de gemeente door middel van participatie in gesprek met inwoners gegaan om meer zicht te krijgen op verkeersonveilige knelpunten in het dorp. Dit is door middel van een Enquête gedaan die door meer dan 600 inwoners is ingevuld. De uitslag van deze Enquête wordt in de eerste helft van 2024 verwerkt in ons beleid. Ook krijgen de inwoners toelichting op de door hen aangewezen knelpunten, dit doormiddel van een rapport verkeersveiligheid wat openbaar gemaakt wordt. In 2023 heeft de gemeente de rotonde Europaweg vervroegd laten evalueren door een extern bureau, BonoTraffics. De eerste stap was het uitvoeren van een cameraonderzoek en het verzamelen van input van onze inwoners. Tijdens een inloopavond in juni 2023 hebben wij omwonenden en geïnteresseerden gevraagd hun ervaringen met de rotonde met ons te delen. Dit heeft geresulteerd in een conceptrapportage waarvan we de belangrijkste bevindingen tijdens een bijeenkomst op 30 oktober 2023 hebben gedeeld. Op basis van deze bevindingen zal de gemeente in 2024 verder gaan met het onderzoeken van oplossingen die de rotonde veiliger zullen maken. Handhaving valt onder programma 3 ‘veiligheid’. De politie en de gemeentelijke Boa besteden aandacht aan verkeersveiligheid door, waar nodig, verkeersdeelnemers op gedrag aan te spreken en eventueel te handhaven.
Hierbij wordt gehandeld vanuit het uitvoeringsprogramma integrale veiligheid. In samenwerking met de provincie Utrecht, Veilig Verkeer Nederland, Fietsersbond en andere gemeenten wordt ingezet op het aanbieden van permanente verkeerseducatie. Per jaar worden verkeer educatieve activiteiten georganiseerd die zich richten op verschillende leeftijdsgroepen.
- 36 -
Maatschappelijk effect 3 – Geen toename van wateroverlast door klimaatontwikkelingen
Wat wilden we bereiken? Als gevolg van klimaatontwikkelingen ontstaan de laatste jaren in Nederland steeds vaker, steeds hevigere regenbuien. Als gevolg hiervan kwam het vaker voor dat het rioolstelsel de neerslag niet kan verwerken, waardoor tijdelijk “water op straat” ontstaat. Het idee dat de neerslag altijd door het riool verwerkt kan worden, moet worden losgelaten. In de plaats hiervan wordt bij hevige regenbuien gekeken naar berging van de neerslag in de openbare ruimte (wegen, groenstroken, etc.) zonder schade aan gebouwen. Ook zetten we in op vergroening van de leefomgeving om de gevolgen van klimaatverandering niet toe te laten nemen.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Herinrichting van een deel van de wijk Laanzicht Oost (Breitnerlaan e.o.) is in 2023 uitgevoerd. De voorbereidingen voor de herinrichting van de Jan Steenlaan e.o. hebben in 2023 plaatsgevonden. De uitvoering van deze werkzaamheden zullen in 2024 plaatsvinden. De samenwerking binnen het Platform Water Vallei en Eem is verder voortgezet, met name om de kwetsbaarheid binnen de regio te verminderen en kennis te vergroten op het gebied van onder andere klimaatadaptatie. Baggeren van diverse watergangen is in 2023 uitgevoerd in samenwerking met de gemeente Scherpenzeel en het waterschap Vallei en Veluwe.
- 37 -
Indicatoren
Indicatoren Beeldkwaliteit
Beleving beeldkwaliteit
Verkeersveiligheid
Beleving verkeersveiligheid
Wateroverlast
Definitie
Wijze van meten
Kwaliteit van onderhoud, inrichting en gebruik openbare ruimte (A= goed, B= voldoende, C= matig, D=slecht). Beleving van fysieke leefbaarheid openbare ruimte uitgedrukt in een rapportcijfer.
CROW-monitor openbare ruimte (jaarlijks in de maand oktober).
Welk percentage van het gemeentelijk wegennet voldoet aan de inrichtingskenmerken van Duurzaam Veilig? Percentage bewoners dat te hard rijden als belangrijkste buurtprobleem aanduidt
Berekende oppervlak bebouwde kom dat voldoet aan het gestelde toetsingskader BWKP
2023
2022
B/C
B
Onderdeel van de gemeentemonitor Woudenberg, om de twee jaar. Inventarisatie
7,5
Onderdeel van de Gemeentemonitor Woudenberg, om de twee jaar. Periodiek aanpassingen verwerken in rioleringsmodel en berekenen conform BWKPmethode.
Norm
B
Streefwaarde B/C
B
-
-
-
-
Nulsituatie 2022 bepalen
-
-
41% (gemeten in 2019) 40% (gemeten in 2021) 75% (situatie 2018)
-
-
Zo hoog mogelijke percentage Zo laag mogelijk percentage
-
-
88% in 2030
2021
-
- 38 -
Verbonden partijen / Relevante samenwerkingspartners
Verbonden partijen: ROVA, AVU. Relevante samenwerkingspartners: Amfors, Waterschap, Platform Water Vallei en Veluwe, Provincie Utrecht.
- 39 -
Wat heeft het gekost?
In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma verbonden zijn.
VERSCHILLEN REALISATIE 2023 TEN OPZICHTE VAN BEGROTING 2023 in € 1.000 Prg
Omschrijving afwijking
Lasten Nadelig
Baten
Voordelig Nadelig
Voordelig Saldo
REALISATIE PROGRAMMA 2
5.426
3.621
BEGROTING PROGRAMMA 2
5.365
3.351
TOTAAL VERSCHILLEN
61
TOTAAL VERSCHILLEN
288
227
Algemene verschillen
28
89
Alg
Salarissen
8
Alg
Inhuur
20
Alg
Kapitaallasten, doorberekening rentekosten
76
Alg
Kleine verschillen < € 10.000
13
11
15
0
IBOR
36
1.805 2.014 270
-209
71
341
-209
11
9
-59 8
9
11 -76 -2
12
9
12
-12
2
Verkeersmaatregelen
2
Kunstwerken
11
11
2
Onvoorziene uitgaven wegen
15
15
2
onderhoud vervoermiddelen
10
10
- 40 -
2
Groenbeleid uitvoeringskosten Overig beheer leefomgeving
15 0
37
-15 0
3
-40
2
Openbare verlichting
23
-23
2
Sneeuwruimen
9
-9
2
Wegen Opbrengst Straatwerkbonnen
2
Onderhoud Wegen Afval, riool, begraven
3 5 224
86
-3 -5
60
317
6
-119
2
Dividend uitkering ROVA
6
2
Kwijtschelding afvalstoffenheffing
2
Opbrengsten afvalstoffenheffing
56
-56
2
Opbrengsten grondstoffen afval
8
-8
2
Afwikkeling oude jaren
2
Toevoegen aan voorziening afval / onttrekken uit
11
2
Kosten inzameling afval
75
2
Kosten verwerking afval
18
18
2
Overige kosten afval
10
10
2
Overig resultaat afval
2
Kosten riolering
2
Extra overige opbrengsten
36
-36
2
Extra opbrengsten rioolheffing
179
-179
2
Toevoeging aan voorziening rioleringen
2
Baten begrafenisleges
9
9
0 54
43 -75
0 14
14
173
173 38
-38
- 41 -
Toelichting op de grotere verschillen tussen gerealiseerde cijfers en de definitieve begroting over 2023 Salarissen en inhuur: Verschillen op salarissen en inhuur worden kort toegelicht in paragraaf E bedrijfsvoering. Kapitaallasten: Afschrijvingen. De afschrijvingen zijn met de raming geprognotiseerd op de volledige aanschaf van geplande investeringen in het boekjaar. Omdat de werkelijke investeringen meer gespreid gebeuren, wijken de werkelijke afschrijvingslasten af van de ramingen. De lagere kapitaallasten worden veroorzaakt door latere investeringen vervoermiddelen buitendienst, verkeersmaatregelen, speelvoorzieningen en uitbreiding begraafplaats. IBOR: De kosten IBOR vallen iets hoger uit dan begroot. Het onderdeel verkeersmaatregelen heeft een voordeel van € 12.500 dat te maken heeft met de SISA verantwoording verkeersmatregelen die in 2022 niet juist verwerkt was. Onderhoud op kunstwerken valt 11.000 hoger uit door schade aan de Vlieterbrug. Deze schade is door derden ontstaan en is in 2024 volledig vergoed. Overig beheer leefomgeving: De energiekosten op openbare verlichting valt € 23.000 lager uit. Onderhoud wegen kent een lichte overschrijding die we samen met de overschrijding op onvoorzien wegen bij IBOR dekken uit de reserve wegen.
Afval: Hogere opbrengst op de afvalstoffenheffing (+56K) en hogere opbrengsten op reststoffen (+8K) van met name oud papier zorgen voor een positief resultaat op afval. Ook de inzamelingskosten vallen gunstiger uit en dit komt o.a. door een nieuwe rekenmethode (boxenmodel) van ROVA die voor onze gemeente voordelig uitpakt. De kosten van het verwerken van het afval via de AVU stijgen daarentegen. In totaal vallen de kosten op afval 32K lager uit. Het voordeel van in totaal 96K gaat voor 43K ten gunste van de voorziening afvalstoffenheffing. Het restant komt volgens de vaste berekeningen t.g.v. het jaarresultaat. In totaal wordt er € 56.206 toegevoegd aan de voorziening egalisatie afvalstoffenheffing. De stand van de voorziening komt daarmee op € 445.731. Riolering: De opbrengsten op rioolheffing komen 179K hoger uit. De bijdrage van derden vallen 35K hoger uit. De kosten zijn 14K hoger en daarmee komt het voordeel op 200K. Hiervan wordt 173K van toegevoegd aan de voorziening egalisatie riolering. De totale toevoeging aan de voorziening komt hiermee op € 378.977 en brengt de stand van de voorziening op € 6.340.607
- 42 -
Veiligheid Programma 3 Visie van het programma Woudenberg is een gemeente waarin inwoners zich veilig voelen, weerbaar zijn, omzien naar elkaar en waar respect de basisnorm is. En waarin overlast en (ondermijnende) criminaliteit een uitzondering zijn en integraal worden aangepakt.
Wat houdt het programma in? Onder programma veiligheid valt de openbare orde en veiligheid van de gemeente, brandweerzorg (Veiligheidsregio Utrecht), voorbereidingen met betrekking tot rampen en crisisbeheersing, toezicht in het publieke domein en diverse samenwerkingsvormen, zoals Bureau Regionale Veiligheidsstrategie, het Veiligheidshuis en het RIEC. Kosten die verbonden zijn aan uiteenlopende initiatieven, maatregelen of projecten op het gebied van veiligheid worden gedekt uit het programma veiligheid.
- 43 -
Trends en ontwikkelingen
• • •
• • • •
Crime change: er is in Midden Nederland sprake van een verschuiving van de meer ‘traditionele’ criminaliteit naar de harde wereld van de drugscriminaliteit, cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit. De afhankelijkheid en risico’s van digitalisering nemen toe. Mede door corona is de digitalisering in een versnelling terecht gekomen. De beveiliging ervan is echter niet altijd meegegroeid. Digitale criminaliteit verandert razendsnel: van WhatsApp-fraude en fraude met online aankopen naar helpdeskfraude en diefstal van cryptomunten. Jeugd is kwetsbaar voor gewelddadige ondermijnende criminaliteit. Midden-Nederland is een kraamkamer voor jongeren die verstrikt raken in de (drugs)criminaliteit. Dit komt vooral door de aanwezigheid van een grote hoeveelheid drugsclusters die geen enkel middel schuwen om kwetsbare jongeren te dwingen of te lokken zich te mengen in de drugswereld. Ook het feit dat drugs makkelijk verkrijgbaar is, samen met de aantrekkingskracht van het grote geld, en het hoge aandeel jongeren en jongvolwassen op de totale bevolking in Midden-Nederland spelen een rol. Eenmaal een voet binnen maakt het heel moeilijk nog te ontsnappen aan de harde drugswereld. Kwetsbare inwoners met meervoudige problematiek krijgen vaak te maken met een overheid die ingewikkeld en veelal gefragmenteerd georganiseerd is. Maatschappelijk ongenoegen neemt toe.
Groepen in de samenleving lijken steeds meer tegenover elkaar te staan in plaats van naast elkaar. Wederzijds begrip en tolerantie nemen af en uitingen van ongenoegen gaan niet zelden gepaard met intimidatie, het plegen van strafbare feiten en bedreiging van mensen met een publieke taak, zoals hulpverleners, politiemensen, ambtenaren, politici en bestuurders. Mensenhandel is een groot maatschappelijk probleem. Mensenhandel vormt een grove inbreuk op de menselijke waardigheid en lichamelijke en geestelijke integriteit van slachtoffers. We onderscheiden drie vormen: arbeidsuitbuiting, criminele uitbuiting en seksuele uitbuiting. De capaciteit van de hele veiligheidsketen - politie, Openbaar Ministerie en rechtbank - staat sterk onder druk. Zeker in onze regio. Hierdoor moeten scherpe keuzes worden gemaakt aan welke zaken opvolging wordt gegeven. Keuzes die niet altijd op steun van de samenleving kunnen rekenen.
Regionale Veiligheidsstrategie 2023-2026 In de Veiligheidsstrategie worden de gezamenlijke prioriteiten, ambities en strategische keuzes voor de komende jaren vastgelegd. Met de Veiligheidsstrategie geven de 38 gemeenten, het Openbaar Ministerie en de politie van Midden-Nederland gevolg aan hun wens om de verantwoordelijkheid voor de integrale aanpak van de
- 44 -
veiligheidsthema's ook echt gezamenlijk invulling te geven. De Regionale Veiligheidsstrategie 2023 – 2026 is begin 2023 ter vaststelling aangeboden. Deze Veiligheidsstrategie sluit aan op het Integraal Veiligheidsplan (IVP) van basisteam ZBLW voor 2024-2027 met daarin de volgende speerpunten en acties: • maatschappelijke onrust; • verbindingen tussen zorg en veiligheid; • gezamenlijk aanpakken cybercrime; • bestrijding ondermijnende criminaliteit.
Integraal Veiligheidsplan basisteam ZBLW Binnen het basisteam Zeist, Bunnik, Leusden en Woudenberg (ZBLW) waarin de burgemeesters, het basisteam politie en het Openbaar Ministerie zijn vertegenwoordigd, werd in 2023 besloten om een gezamenlijke Integraal Veiligheidsplan voor de komende jaren te ontwikkelen. Door samen te werken, kunnen we strafrechtelijk én bestuurlijk een vuist maken naar criminelen. Het plan is inmiddels af en de raad heeft met dit plan ingestemd in de raadsvergadering van mei 2023. Het Integraal Veiligheidsplan ZBLW sluit aan op het Veiligheidsstrategie 2023-2026.
Uitgangspunten samenwerking: In verschillende sessies met de basisteam driehoek en de adviseurs openbare orde & veiligheid van de vier gemeenten zijn de uitgangspunten voor samenwerking geformuleerd: • Kwaliteiten en expertises van de gemeenten en ambtenaren worden optimaal benut. • Intensiveren van de samenwerking waarbij de prioriteiten uit het gezamenlijke veiligheidsplan verdeeld worden over de vier gemeenten waarbij iedere gemeente trekker van een van de prioriteiten is. Waar nodig of gewenst zal de samenwerking worden uitgebreid en waarbij onderzocht kan worden op welke onderwerpen. Vanuit het basisteam nemen wij als gemeente het thema 'bestrijden ondermijnende criminaliteit' op als gemeenschappelijke prioriteit. Per gemeente is er ook ruimte voor een lokale prioriteit. Specifiek voor Woudenberg is de lokale prioriteit ‘verhogen van de meldingsbereidheid’ toegevoegd aan het Integraal veiligheidsplan.
- 45 -
Maatschappelijk effect 1 – Een veiliger Woudenberg
Wat wilden we bereiken? Door gezamenlijk met onze partners op te trekken willen we ondermijnende criminaliteit en cybercrime bestrijden. We willen inwoners, ondernemers en ambtenaren weerbaarder te maken tegen ondermijnende krachten van buitenaf met thema's als digitale veiligheid en integriteit. Door het ontwikkelen van beter beleid op bestrijding en voorkoming van maatschappelijke onrust en de verbinding beter te leggen tussen zorg en veiligheid willen we en een stap zetten in het veiliger maken en houden van Woudenberg en de meldingsbereidheid verhogen.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Het veiligheidsgevoel wordt voor een belangrijk deel bepaald door de directe leefomgeving en door de privésituatie waarin je verkeert. De leefbaarheid in de wijken, het gevoel van saamhorigheid, het kennen van je buren en het doorbreken van anonimiteit is daarbij essentieel. Integriteit en het veilig kunnen uitvoeren van de publieke taak zijn van belang voor het waarborgen van de rechtstaat. Dit vraagt om een samenspel tussen samenleving, partners en gemeente. We hebben met onze partners in het basisteam geïnvesteerd in een totstandkoming van een gezamenlijk Integraal Veiligheidsplan met een viertal prioriteiten welke we in gezamenlijkheid met politie en openbaar ministerie willen gaan aanpakken. Dit Integraal Veiligheidsplan (IVP) was eind oktober 2023 af en aangenomen door de 4 gemeenten, politie en OM. In het laatste kwartaal van 2023 hebben we met onze partners uitvoeringsplannen (UVP) geschreven behorende bij de 4 speerpunten: • bestrijden ondermijnende criminaliteit; • zorg en veiligheid; • maatschappelijke onrust; • digitale veiligheid en cybercrime. In deze UVP's beschrijven we wat we per speerpunt gaan doen en in welk termijn dit getracht wordt te realiseren. Deze uitvoeringsplannen zijn reeds aangenomen en gaan op 1 januari 2024 worden gebruikt in het kader van hierboven beschreven speerpunten.
Daarnaast blijven we scherp op lokale ontwikkelingen en de aanpak of preventie ervan.
- 46 -
In juli 2023 hebben we samen met het basisteam van de politie de 'Hunt' georganiseerd. Bij dit spel tussen jongeren en de politie konden deelnemers ervaren hoe is is om als "boef" op de vlucht te zijn voor de politie. Door dit soort interacties te organiseren laat de gemeente samen met de politie zien er ook voor de jongeren er te zijn.
Sinds september 2023 is Woudenberg aangesloten bij Meld Misdaad Anoniem. Dit kan bijdragen aan het verhogen van de meldingsbereidheid bij onze inwoners. Bij Meld Misdaad Anoniem kunnen inwoners en ondernemers anoniem zaken melden waarbij zij vermoeden dat er criminaliteit in het spel is, zoals drugshandel, mensenhandel, geweld of woonfraude.
Maatschappelijk effect 2 - Betere verbinding tussen zorg en veiligheid
Wat wilden we bereiken? We willen de onderlinge verbinding tussen het zorg- en veiligheidsdomein versterken en verbeteren. We deden dat door het creëren van een integrale (beleids-)aanpak, het maken van afspraken met partners over onder meer op- en afschaling van casuïstiek en informatiedeling en het lokaal en bovenlokaal leggen van de benodigde verbindingen.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Woudenberg kent, net als andere gemeenten, ook een groep inwoners die in kwetsbare situaties verkeren. Om deze inwoners te helpen en om de veiligheid(gevoelens) en overlast voor de omgeving beheersbaar te maken, is intensieve samenwerking nodig tussen het sociale en veiligheidsdomein. Bij het dichter bij elkaar brengen van zorg en veiligheid, hanteren we de volgende uitgangspunten: • zorg- en veiligheidsprofessionals werken intensiever samen aan concrete veiligheidsvraagstukken; • meer ‘eropaf’; • investeren in kwetsbare groepen; • signalen herkennen en oppakken; • ruimte maken voor maatwerk: doen wat nodig is. Vanuit de basis richten we ons op verschillende doelgroepen. Hierbij moet gedacht worden aan jeugd, slachtoffers en daders bij huiselijk geweld, mensen met verward en gevaarlijk gedrag en multi-probleem gezinnen. In 2023 hebben we in afstemming met onze partners succesvol ingezet op een gezamenlijke aanpak rondom een
- 47 -
overlastgevend persoon. Dit heeft er toe geleid dat rondom betrokkene alle partijen met de neuzen dezelfde kant op stonden en de overlast enorm afnam en zorg beter werd afgestemd. In 2023 waren we om bezig om in kaarten te brengen wat er nog meer nodig is in de onderlinge afstemming tussen zorg en veiligheid, zodat er adequater kan worden opgeschaald. Hier gaan we in 2024 mee verder en eind mei verwachten we een concreet voorstel te hebben.
Maatschappelijk effect 3 – Minder ondermijnende criminaliteit
Wat wilden we bereiken? Samen met professionals willen we signaleren, voorkomen en bestrijden van de onzichtbare criminaliteit die het gezag ondermijnt en het vertrouwen van de samenleving in de autoriteiten aantast. En de gemeente Woudenberg en haar inwoners weerbaarder te maken tegen ondermijnende criminaliteit.
Wat hebben we daarvoor gedaan? We hebben ingezet op een strategie waarin preventieve maatregelen en tijdige signalering en onderkenning van ondermijningsproblematiek centraal staan. Met een positief handelingsperspectief weten we te voorkomen dat mensen verleid worden tot crimineel gedrag. Positieve en welwillende krachten in de samenleving worden gemobiliseerd. Denk hierbij aan ondernemers, ouders, scholen en organisaties zoals het jongerenwerk een actieve rol laten pakken bij het vergroten van de leefbaarheid in de buurt, of maatregelen om de aanwas van jongeren in de criminaliteit terug te dringen. Om dit te ondersteunen hebben we samen met de politie een mobiele escape room georganiseerd met als thema ondermijning.
Verstoren criminele ondernemersklimaat Daarnaast zetten wij in op repressieve aanpak van criminelen, het terugdringen en verstoren van georganiseerde criminaliteit en beperking van de effecten daarvan op de samenleving. We stellen duidelijke grenzen door de criminelen en hun netwerken krachtig integraal aan te pakken. Door het versterken van onze informatiepositie door bijvoorbeeld slimme signalering en integrale acties maken wij, samen met het RIEC, politie, Openbaar Ministerie en netwerkpartners, optimaal gebruik van onze handhavende bevoegdheden om criminele activiteiten tegen te gaan. Zo hebben we bijvoorbeeld naar aanleiding van een inval door de politie een pand gesloten zodat deze uit het criminele verkeer wordt gehaald.
- 48 -
Extra gelden Boa capaciteit Door de Ministerie van Justitie en Veiligheid worden structureel extra gelden beschikbaar gesteld voor extra toezicht- en handhavingscapaciteit. Voor de gemeente Woudenberg geldt dat er 0,5 fte kan worden aangesteld als Buitengewoon Opsporingsambtenaar Openbare ruimte. Het college kiest er voor om dit bedrag in de begroting te verdubbelen, om een hele FTE te creëren. Dat betekent dat de gemeente Woudenberg vanaf 2023 structureel over twee Boa’s kan beschikken.
Overige ontwikkelingen
Bestuursagenda VRU 2024 - 2027 In 2023 heeft het bestuur - alle 26 burgemeesters - van de Veiligheidsregio Utrecht (VRU) de Bestuursagenda 2024-2027 vastgesteld. Hierin staat de koers van de VRU voor deze jaren. De missie is hetzelfde; een veilige regio voor ons allemaal. De afgelopen jaren kreeg de veiligheidsregio te maken met complexe langdurige crises die niet van tevoren te voorspellen waren geweest zoals de corona- en asielcrisis. Vandaar een ontwikkelkoers, dit geeft richting en biedt ruimte om te handelen op nieuwe ontwikkelingen.
Regionaal Crisisplan VRU 2024 - 2027 Begin 2023 is de basis van de Bestuursagenda 2024-2027 vastgesteld: het Regionale Risicoprofiel. Daaruit blijkt dat naast de klassieke flitsramp er steeds vaker sprake zal zijn van langdurige crises met een langere aanloopperiode of een ‘creeping’ crisis (een sluimerende, langzaam opkomende, sluipende en vaak langdurige crisis). Natuurbranden en overstromingen vormen de grotere veiligheidsrisico’s. Daarnaast zijn de volgende ontwikkelingen de komende jaren belangrijker voor het risicobeeld: • •
Onder invloed van klimaatverandering worden weersomstandigheden extremer en minder voorspelbaar. De energietransitie leidt tot de introductie van nieuwe energiebronnen en -dragers. Deze brengen nieuwe risico’s met zich mee die van invloed kunnen zijn op de hulpverlening.
- 49 -
• •
Als gevolg van extramuralisatie en vergrijzing zijn steeds meer mensen aangewezen op bijzondere voorzieningen of zorg in hun eigen woning en krijgt de VRU tijdens een crisis vaker te maken met verminderd zelfredzame mensen. De verdergaande digitalisering leidt tot meer digitale verstoringen met mogelijke maatschappelijke ontwrichting als gevolg.
Organisatie crisisbeheersing De veiligheidsregio bereidt zich voor op langdurige, sluipende crises door de organisatie van de crisisbeheersing hier op aan te passen. In 2023 is hiervoor de planvorming afgerond en het is de bedoeling om in 2024 met het Operationeel Kernteam (OKT) van start te gaan. Dit is een regionale groep mensen die al vroeg een mogelijke crisis, zoals hoogwater, monitoren. Zij alarmeren vele partijen en kunnen vroegtijdig ingezet worden, en gelijktijdig langdurig. Meer dan vroeger wordt een crisis bestrijden de hoofdtaak, in plaats van een taak erbij.
Bevolkingszorg De gemeente en de veiligheidsregio organiseren samen bevolkingszorg. Bevolkingszorg is de zorg bij een crisis voor de inwoners en omgeving. Voorbeelden zijn opvang van inwoners wiens huis verwoest is, nazorg zoals een herdenking, omgevingszorg zoals hekken om een gevaarlijke situatie, en risicocommunicatie. In 2023 is planvorming tot stand gekomen om de bevolkingszorg compacter te maken en de kwaliteit te verhogen. Ook wordt het proces risicocommunicatie beter in de organisatie belegd. Hiernaast is er aandacht voor informatiemanagement. In 2024 zal hier besluitvorming over plaats vinden. In 2023 zijn alle ambtenaren die voor de gemeentelijke crisisbeheersing werken op cursus geweest.
Onbeheersbare natuurbrand In 2023 is een groot regionaal project van start gegaan waarbij de voorbereiding op een onbeheersbare natuurbrand verbeterd wordt. Door de klimaatverandering neemt de kans hierop toe. Woudenberg is een 'natuurbrandgemeente', hier kan een dergelijke natuurbrand grote gevolgen hebben. Het bestuur heeft een visie vastgesteld met 3 onderdelen: 1. veerkracht van de samenleving, b.v. het uitdragen van een handelingsperspectief; 2. risicobeheersing, b.v. het ontwikkelen van kaders voor natuurgebieden om natuurbranden beheersbaar te houden; 3. repressieve slagkracht op regionaal en bovenregionaal niveau. In 2024 wordt gestart met de onderdelen 1 en 2, zo zal er een publiekscampagne gestart worden om inwoners en toeristen beter voor te bereiden op een natuurbrand.
Evenementenbeleid Een nieuw evenementenbeleid is ontwikkeld in 2023 voor Woudenberg. Hier worden recente inzichten wat betreft springkussens, gehoorschade bij publiek en duurzaamheid meegenomen. Inwoners hebben kunnen participeren via een enquête, een inwonersavond en zijn veel gesprekken geweest met organisatoren van evenementen. Het is de planning het nieuwe evenementenbeleid voor de zomer 2024 ter besluitvorming aan de gemeenteraad voor te leggen.
- 50 -
Indicatoren
Indicatoren Totaal aantal misdrijven Rapportcijfer veiligheid
Definitie
Wijze van meten
Norm
2023
Aantal aangiften van het totaal van misdrijven Rapportcijfer over hoe de inwoner veiligheid ziet dan wel ervaart in de gemeente Woudenberg
Overzicht uit het politieregistratiesysteem Onderdeel van de gemeentemonitor Woudenberg, om de twee jaar
Misdrijven in 2018 - 323
385
Rapportcijfer in 2021 – 7,7
7,7 (2021)
2022 380
Streefwaarde <310
2021 356
7,7
8
7,7
Verbonden partijen / Relevante samenwerkingspartners
Verbonden partijen: Veiligheidsregio Utrecht. Relevante samenwerkingspartners: inwoners, ondernemers, politie, Openbaar Ministerie, Bureau Regionale Veiligheidsstrategie, Regionaal Informatie- en Expertisecentrum, Veiligheidshuis Amersfoort, Coöperatie De kleine Schans, Omnia Wonen, maatschappelijke instanties, Bureau Halt, Buurtbemiddeling, Jeugdpunt, etc.
- 51 -
Wat heeft het gekost?
In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma verbonden zijn. VERSCHILLEN REALISATIE 2023 TEN OPZICHTE VAN BEGROTING 2023 in Lasten € 1.000 Prg
Baten
Omschrijving afwijking
Nadelig
REALISATIE PROGRAMMA 3
1.338
5
1.333
BEGROTING PROGRAMMA 3
1.348
0 5
1.348 -15
TOTAAL VERSCHILLEN
Voordelig Nadelig
10
Voordelig Saldo
TOTAAL VERSCHILLEN
22
32
0
5
-15
Algemene verschillen
10
15
0
0
-5
Alg
Salarissen
10
Alg
Inhuur
Alg
Kapitaallasten, doorberekening rentekosten
Alg
Kleine verschillen < € 10.000
3 3
13
-13
0
0 2
Integrale veiligheid
12
Uitvoering beleid
12
Fysieke veiligheid
0
afrekening Corona maatregelen
10
0 17 17
-2 0 0
3
9
3
9
2
-19
2
-19
- 52 -
Toelichting op de grotere verschillen tussen gerealiseerde cijfers en de definitieve begroting over 2023 Salarissen en inhuur: Verschillen op salarissen en inhuur worden kort toegelicht in paragraaf E bedrijfsvoering. De overige verschillen zijn minimaal. De extra vergoeding van de laatste coronakosten, gemaakt in 2021, geven een voordeel van 19K.
- 53 -
Ruimte, wonen en ondernemen Programma 4 Visie van het programma Een vitaal Woudenberg met ruimte voor wonen, werken en samenleven.
Wat houdt het programma in? Het programma ruimte, wonen en ondernemen omvat een diversiteit aan beleidsterreinen in het fysieke domein. Het gaat zowel om lokaal beleid, waarover gerapporteerd wordt via de diverse beleidsnota’s, maar ook over de uitvoering van diverse wettelijke taken. De integraliteit van het beleid krijgt steeds meer vorm en een nieuw wettelijk kader via de toekomstige Omgevingswet. Het programma heeft ook diverse raakvlakken met onderdelen van andere programma’s.
- 54 -
Trends en ontwikkelingen
• • •
• •
De taken en ontwikkelingen die verband houden met het klimaatakkoord, zoals de Regionale Energiestrategie (hierna: RES), het verduurzamen van panden, "het opstellen van een Warmtevisie" en een uitvoeringsagenda daarbij, klimaatadaptatie, circulaire economie en de veranderingen in het fysiek domein die hiermee samenhangen. De druk op het buitengebied door nieuwe functies, wetgeving en de transitie van de landbouw, naast het belang van een gezond en vitaal platteland. Woudenberg is een aantrekkelijke woongemeente en merkt de druk op de woningmarkt. De samenstelling van de bevolking verandert, we vergrijzen net als andere gemeenten in Nederland, maar er is in Woudenberg geen sprake van ontgroening. Daarnaast is er ook in Woudenberg sprake van een huishoudensverkleining. Bij een goede woonomgeving past ook een sterke werkomgeving. Het versterken van de synergie tussen denkers en doeners in de beroepsbevolking, een goede bereikbaarheid, maar ook behoud en versterking van natuur en landschap, zijn daarbij belangrijk. De beleidskaders over de ruimtelijke kwaliteit moeten ervoor zorgen dat geen sprake is van ad-hoc-aanpassingen maar een ontwikkeling die ook op de lange termijn bijdraagt aan Woudenberg als aantrekkelijke woon-, werk- en verblijfsgemeente. Het wettelijke kader zal veranderen met de Omgevingswet.
Deze wetswijziging heeft effect maar versterkt ook de speerpunten van de dienstverlening in het bijzonder op het terrein van vergunningverlening, toezicht en handhaving.
Maatschappelijk effect 1: Ondersteunen van meer duurzaamheid voor mens, milieu en markt
- 55 -
Wat wilden we bereiken? Binnen Woudenberg streven we naar een zo goed mogelijk leefklimaat voor iedereen en zetten vol in op de energietransitie. Dat doen we samen met inwoners en organisaties zoals de Stichting Duurzaam Woudenberg (SDW), coöperatie ZonopWoudenberg, Omnia Wonen en projectontwikkelaars. We werken aan vier grote duurzaamheidsthema’s, te weten energietransitie, klimaatadaptatie, circulaire economie en biodiversiteit. We blijven inzetten op bewustwording en kennisdelen.
Wat hebben we ervoor gedaan? Voor het monitoren van de verduurzaming van gemeentelijke organisatie hebben we tot nu toe gebruik gemaakt van de lokale duurzaamheidsmeter. Het instrument is inmiddels gedateerd. Met het opstellen van een CO2-voetafdruk wordt inzicht verkregen in de uitstoot en reductiemogelijkheden van CO2 voor de gemeentelijke organisatie. In 2023 is gestart met de voorbereidingen. We nemen onze verantwoordelijkheid met de uitvoering van onder andere de RES, de transitievisie warmte, het groenbeleidsplan en het duurzaamheidsbeleid. Op deze manier wordt vormgegeven aan de 4 duurzaamheidsthema’s. Er werd gewerkt in het ontwikkelteam duurzaamheid aan het uitvoeringsprogramma aanpak duurzaamheid, waar medewerkers voor alle pijlers (energietransitie, klimaatadaptatie, circulaire economie en biodiversiteit) zitting in hebben. De regionale energiestrategie (RES) is in ontwikkeling. In 2023 is de herijking (RES 2.0) vastgesteld en hebben wij als regio geconstateerd dat de ontwikkeling van duurzame opwek stagneert. De netcongestie voor grootverbruik en levering beperkt de mogelijkheden. Samen met Rijkswaterstaat en de aanliggende gemeenten is een intentieverklaring getekend voor de verdere planvorming van een zonnelint langs de A12.
Vanuit de warmtetransitie, het belang van energie besparing en bestrijding energie armoede zetten wij blijvend in op zon-op-dak en stimuleren we verduurzaming van bestaande huizen door samen met de energiecoaches van SDW een versnelling te brengen in een wijkgerichte aanpak. Ondersteunend daaraan is de campagne “Energie in Woudenberg”, waarin huiseigenaren worden ondersteund in het verduurzamen van hun woning. Energiecoaches hebben in 2023 meer dan 50 huishoudens geadviseerd in het nemen van maatregelen. Dit kunnen kleine en grotere isolerende maatregelen in huizen van Woudenbergers zijn, en is niet alleen gericht op (sociale) huurwoningen, maar juist ook op huishoudens met een laag inkomen en die in het bezit zijn van koopwoningen die matig geïsoleerd zijn. Met subsidie vanuit de provincie zijn 20 huishoudens met een lage WOZ-waarde en laag inkomen kunnen voorzien van een gratis isolatiemaatregel (muur of vloer). De tijdelijke ontheffing en voorbereiding van het Soorten Management Plan (SMP) helpt om de isolatie werkzaamheden op een natuurvriendelijke manier gemakkelijker, sneller en goedkoper uit te voeren. . Vanuit de transitievisie warmte, zijn samen met lokale initiatieven verkenningen gestart naar alternatieve bronnen van warmte en energieopwekking.
Zo wordt bijvoorbeeld gekeken naar het potentieel van aquathermie en naar de mogelijkheid van een solarcarport met laadfaciliteiten voor elektrisch vervoer en de mogelijkheden van riothermie. Daarbij is blijvend aandacht besteed aan de bewustwording, bijvoorbeeld door WAUW!denberg, energiecafé, en andere activiteiten. Als gemeente zijn wij een samenwerking met 20 andere gemeenten in de provincie aangegaan om het Energie Diensten Centrum (EDC) voor particulieren op te zetten. Hiermee kunnen krachten, middelen en kennis van gemeenten gebundeld worden. Dit leidt tot betere resultaten van projecten in de hele regio. Een van deze projecten is een meerjarige collectieve ontzorging (MCO) voor isolatiemaatregelen voor eigenaar-bewoners.
- 56 -
In 2023 is er een kwartiermaker circulaire economie aangesteld, om te verkennen op welke wijze Woudenberg kan bijdragen aan de ambitie van het Rijk om in 2050 een volledige circulaire economie te hebben en het thema binnen en buiten de gemeentelijke organisatie onder de aandacht te brengen. Van september t/m eind januari 2024 zijn er campagnes geweest voor de inwoners van Woudenberg om verschillende thema's onder de aandacht te brengen. Denk aan: preventie van luiers, minder plastic, de kledingruil (i.s.m. ondernemers), de campagne rondom de feestdagen waarin duurzaam inpakken werd gestimuleerd en in januari de extra repaircafé editie om repareren van spullen te promoten. De gemeente Woudenberg geeft bij iedere pasgeboren baby een wasbare zwemluier als cadeau. Bij de DES is een presentatie gegeven over de campagne rondom de feestdagen en tijdens de kerstborrel van de BSW zijn de bedrijven geïnformeerd over de aankomende wetgeving rondom het CSRD. Binnen de gemeentelijke organisatie wordt hard gewerkt aan de bewustwording onder de medewerkers en het introduceren van de ambitiewebben waarin duurzaamheid het gespreksonderwerp is voordat er wordt gestart met een project. Daarnaast is in kaart gebracht welke grondstoffen er op het gemeentehuis worden gebruikt en is er inzichtelijk gemaakt hoeveel afval er het gemeentehuis verlaat.
Ook zijn we als gemeente verbonden aan de cirkelalliantie regio Utrecht. Hierin werken we met andere gemeenten samen, zodat we gezamenlijk onze kennis kunnen uitwisselen met elkaar. Al deze opgedane kennis en inzichten resulteren in 2024 een uitvoeringsprogramma en de vergezichten voor een circulair Woudenberg in 2050. De gemeente Woudenberg zet zich in voor de uitvoering van de afspraken die zijn opgenomen in het Schone Lucht Akkoord. De Gemeente Woudenberg wil meer bewustwording creëren bij inwoners en hen informeren over wat zij ook zelf kunnen doen om bij te dragen aan een betere luchtkwaliteit.
Maatschappelijk effect 2: Meer ruimte voor het ontwikkelen van passende woningen en bedrijfsaanbod
Wat wilden we bereiken? Goede en passende woonruimte bieden voor alle Woudenbergers is onze uitdaging. De woonwensen en woningbehoefte van al onze inwoners (starters, doorstromers en senioren) willen wij zoveel mogelijk binnen onze gemeentegrenzen mogelijk maken. Duurzaam en toekomstbestendig voor iedereen in Woudenberg. Daarnaast maken wij jaarlijks prestatieafspraken met Omnia Wonen en de SHOW (Stichting Huurders Omnia Wonen). Een sterke lokale economie en gezond ondernemersklimaat is van belang voor onze inwoners en dragen bij aan de vitaliteit van de gemeente. Hier willen wij ons voor inzetten, door regie te nemen en te ondersteunen en faciliteren. Doel is dat het prettig wonen en werken is en blijft in Woudenberg voor iedereen. De druk op het
- 57 -
buitengebied vanuit diverse belangen (wonen, werken, agrarisch gebruik, versterking natuurwaarden, energie transitie) maakt dat een goede afwijking nodig is tussen economische en natuur belangen.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Eind 2023 is de Woonvisie vastgesteld, gebaseerd op het woningbehoefte onderzoek 2022. In de woonvisie is vastgelegd hoe de bestaande woningen in ons dorp aan te vullen met nieuwe, op basis van de behoeften in ons dorp. En hoe we nieuwe instrumentaria inzetten om te zorgen dat woningen betaalbaar blijven en vaker terecht komen bij de beoogde doelgroepen. De woonvisie is in overleg met Omnia tot standgekomen. Daarnaast hebben diverse gesprekken met Omnia en SHOW plaats gevonden om gezamenlijk bij te dragen aan voldoende en passende woningen voor de doelgroep. In 2023 zijn er 136 huurwoningen opgeleverd. De druk op het buitengebied is groot, in 2023 heeft wethouder Boeve- de Kruif diverse agrarische bedrijven bezocht om te horen wat er leeft. Een deel van het buitengebied van Woudenberg valt onder de mogelijkheid om gebruik te maken van de zogenoemde piekbelastersregeling (LVB+) van het rijk. Ten behoeve van de regio Amersfoort heeft BVR een handelingsperspectief Buitengebied voorbereid met o.a. een atelier week in Woudenberg. De centrumregisseur heeft samen met de taskforce centrum ondersteuning gegeven aan ondernemers, pand eigenaren en de DES.
Uit de maatwerkgesprekken met de provincie, ten behoeve van ruimte voor wonen en werken op de lange termijn, is geconstateerd dat het wenselijk is om scenario's uit te laten werken, deze worden in 2024 opgeleverd.
Maatschappelijk effect 3: Verdere versterking en behoud van het ruimtelijke en maatschappelijk raamwerk van Woudenberg
Wat wilden we bereiken? Woudenberg wil het culturele erfgoed en het ruimtelijk raamwerk goed onderhouden en 'beleefbaar' maken. Dit is belangrijk voor de identiteit van Woudenberg. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de nota ruimtelijke kwaliteit, de Structuurvisie Woudenberg 2030 en de oplegger. Het wordt nader uitgewerkt in bestemmingsplannen en in de toekomst in omgevingsplannen. De rol van de gemeente kan veranderen en dat wordt juridisch verankerd door de komst van de Omgevingswet. Het bieden van maatwerk en meer aandacht voor gezondheid en leefbaarheid zijn het uitgangspunt voor het verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving. Daarbij is ruimte voor een proactieve
- 58 -
houding en inbreng van burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties. De participatiewijzer biedt een goede basis voor het ontwikkelen van lokaal maatwerk, waarvoor wij binnen de kaders van rechtszekerheid ruimte bieden in ons beleid en in onze dienstverlening.
Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2023 zijn diverse ontwerpbestemmingsplannen ingediend en voorbereid, de processen zijn aangepast en de laatste voorbereidende besluiten ten behoeve van de Omgevingswet zijn in december door de raad genomen. Het bouwrijp maken van Hoevelaar fase 2 is gestart en de laatste woningen in Hoevelaar fase 1 zijn vergund en gebouwd. Ten behoeve van de langer termijn ontwikkeling van een Vitaal Woudenberg worden locaties verkend en is gestart met een scenario studie.
Indicatoren
Indicatoren
Definitie
Wijze van meten
Norm
Spanning op de woningmarkt
Kijkend naar de woningbehoefte zien wij dat er vraag is naar 90 – 110 woningen per jaar.
De twee jaarlijkse behoefte meting.
90-110 woningen per jaar
Aantal verleende omgevingsvergunningen voor bouwen
Per jaar verleende omgevingsvergunningen voor bouwen
Per jaar verleende omgevingsvergunningen voor bouwen. Uit Key2.
Lokale werkgelegenheid
Ontwikkeling arbeidsplaatsen
Particuliere plan initiatieven
Aantal per jaar vastgestelde bestemmingsplannen / wijzigingsplannen naar aanleiding van particuliere initiatieven.
2023
2022
Streefwaarde
2021
Cijfers nog 162 niet bekend
90-100
141
2018: 140
Cijfers nog 112 niet bekend
100
118
Jaarlijks beschikbaar in Economische monitor Regio Amersfoort
2019: 5.463
5.400
Cijfers nog niet bekend
Tussen 1-1 en 31-12 vaststellingsbesluiten tevens rapportage aan provincie
Norm 2018: 6
Cijfers nog Cijfers niet nog bekend niet bekend Cijfers nog 15 niet bekend
6
9
- 59 -
Verbonden partijen/ relevante samenwerkingspartners Verbonden partijen: RUD Utrecht, Mooi sticht, Veiligheidsregio Utrecht. Samenwerkingspartners: Omnia Wonen (per 2020 in plaats van Vallei Wonen), Huurdersbelangenvereniging Woudenberg, regio Amersfoort, Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug, Koninklijk Horeca Nederland, DES (winkeliersvereniging Door Eendracht Sterk), BSW (bedrijvenkring Scherpenzeel Woudenberg), LTO-Noord, RBT (Regionaal Bureau voor Toerisme) Heuvelrug en Vallei, Projectontwikkelaars / initiatiefnemers ruimtelijke ontwikkelingen, Stichting Duurzaam Woudenberg, landbouwnetwerk Food Valley, Natuur- en Milieufederatie Utrecht, ZonopWoudenberg.
Wat heeft het gekost?
In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma verbonden zijn.
VERSCHILLEN REALISATIE 2023 TEN OPZICHTE VAN BEGROTING 2023 in € 1.000 Prg
Omschrijving afwijking
Lasten
Baten
Nadelig Voordelig Nadelig Voordelig
Saldo
REALISATIE PROGRAMMA 4
14.333
14.250
83
BEGROTING PROGRAMMA 4
4.935
3.273 10.977
1.662 -1.579
TOTAAL VERSCHILLEN
9.398
TOTAAL VERSCHILLEN
10.070
672
299
11.276
-1.579
Algemene verschillen
137
50
0
2
85
Alg
Salarissen
Alg
Inhuur
5 93
-5 93
- 60 -
Alg
Kapitaallasten, doorberekening rentekosten
Alg
Kleine verschillen < € 10.000
44
Ruimtelijke ordening
0
4
Contributies en lidmaatschappen
4
Leges bijzondere wetten Omgevingswet structurele kosten
4
17
-45 0
2
42
22
-39
17 0
uitvoering beleid / diensten van derden Omgevingswet incidentele kosten
4
45
15
-17 0
22
-22
0
-15
15 0
uitvoering beleid
111
-15 0
0
111
Projecten/ontwikkelingen
58
4
Voorbereiding Centrumplan fase III
42
4
Voorbereiding Zuid-Oost
6
4
Voorbereiding Oost (Parallelweg)
4
Visie Dorpsranden
4
Klein maar fijn wonen
95
-111 0
47
-84
41
1 6
95
-95
10
Volkshuisvesting
5
4
uitvoeringskosten
5
4
Lening Omnia aflossing Economie
21
4
BIS opbrengsten en doorbetaling
4
-111
10 51
51
51
51
0
0
6
-6
13
-8
13
-8 0
14
7
8
6
2
Overige kosten en opbrengsten
13
8
5
Duurzame samenleving
89
80
-83
333
4
kosten RUD
44
4
kosten duurzaamheid algemeen
9
4
kosten duurzaamheid Vouchers isolatiemaatregelen
4
kosten duurzaamheid SMP
89
241
-44 4
-5 80
43
9 43
- 61 -
4
kosten duurzaamheid CDOKE WABO vergunningen
13
4
Diensten van derden
13
4
Opbrengsten leges
237
237
0
0
0 31
-18 13
0
7
31
-31
11.067
-1.313
Grondbedrijf
9.747
4
lasten grondexploitaties
6.181
4
baten grondexploitaties
4
afname boekwaarde grondexploitaties
4
toename boekwaarden grondexploitaties
281
-281
4
Interne doorberekening uren naar grondexploitaties
29
-29
4
Verlies grondexploitaties
4
Afname voorzieningen o.a. N224
4
winst grondexploitaties
6.181 9.559
3.566
-9.559 3.566
0 1.198 7
-1.198 7
Toelichting op de grotere verschillen tussen gerealiseerde cijfers en de definitieve begroting over 2023 Salarissen en inhuur: Verschillen op salarissen en inhuur worden kort toegelicht in paragraaf E bedrijfsvoering. Ruimtelijke ordening: Er zijn extra inkomsten op leges bijzondere wetten van 22K. Verder is er minder gebruik gemaakt van diensten van derden -/- 10K en aan contributie en lidmaatschappen is 17K minder uitgegeven. Het voordeel op de structurele kosten +15K en de invoeringskosten +111K voor omgevingswet geeft een voordeel van 126K. Bij de Dit voordeel is ontstaan doordat bij de najaarsnota 161K uit de reserve omgevingswet is gehaald ter dekking van de uitvoeringskosten inclusief inhuur. Tegelijkertijd zijn in de najaarsnota ook de budgetten voor inhuur op de omgevingswet verhoogd met 140K. Dit is dus dubbelop gegaan. Projecten: De kosten voor ontwikkelingen in het centrum worden veelal gedekt uit subsidies of de reserve grondbedrijf. De overige ontwikkelingen lopen via de reserves grondbedrijf of via de reserve overlopende kredieten als er een krediet beschikbaar is gesteld. De voor- en nadelen komen dan ook terug bij de onttrekkingen en toevoegingen aan de reserves.
- 62 -
Duurzame samenleving/milieu: Lagere afname van producten van het RUD geeft een voordeel van 44K. De kosten voor duurzaamheidsprojecten worden vaak gedekt uit rijksbijdragen (SPUK gelden) of provinciale subsidies. Verschillen lopen veelal via de reserve duurzaamheid. Zo wordt het voordeel op het Soorten Management Plan (43K) ten gunste gebracht van de reserve duurzaamheid. Aan “eigen” kosten is er 5K minder uitgegeven. Wabo leges: Voor constructieberekeningen van bouwprojecten is 13K extra aan diensten derden uitgegeven. De opbrengsten van de leges zelf komen 31K hoger uit dan bij de najaarsnota is meegenomen. Bouwgrondexploitaties: De geraamde bedragen voor het jaar 2023 vinden hun oorsprong in de herzieningen die vastgesteld zijn 2022. Vervoegen en/of verlaten van werkzaamheden en verkopen zorgen voor de grootste verschillen in uitgaven en inkomsten. Aan de hand van de laatst opgestelde herzieningen in april 2024 van de grondexploitaties is gebleken dat de eerder geraamde resultaten van de grondexploitaties afwijken van de vastgestelde herzieningen uit 2022. Het grootste deel van het ontstane voordeel van 1.313K is het gevolg van het opnemen van het deel van de kosten van de N224 in de grondexploitatie Hoevelaar fase 2. Hierdoor kon de eerder gevormde voorziening van 1.235K vrijvallen.
Deze vrijval en de winstnemingen op de grondexploitaties zorgen voor een toevoeging van € 1.348.640 aan de reserve grondbedrijf waar € 118.884 begroot was. In het voordeel zit ook 29K aan extra opbrengsten vanuit de grondexploitaties voor extra gemaakte uren van medewerkers t.b.v. de grondexploitaties. Dit is een voordeel dat niet naar de reserves gaat. In de paragraaf grondbeleid worden de cijfers en verschillen toegelicht.
- 63 -
Dienstverlening Programma 5 Visie van het programma Inwoners, ondernemers en organisaties ervaren de gemeente Woudenberg als dienstverlener en partner.
Wat houdt het programma in?
Trends en ontwikkelingen •
Gemeenten richten steeds meer wendbare en flexibele organisaties in, om in te spelen op de maatschappelijke vragen en initiatieven van inwoners, ondernemers & organisaties en om te voldoen aan de aanvullende eisen van onze dienstverlening. Hierdoor staan zij steeds meer naast de inwoners en is de traditionele overheidsrol veranderd.
- 64 • • • • • • • • • • • •
Informatietechnologie krijgt een steeds grotere rol binnen onze samenleving. Door de voortschrijdende technologie komt steeds meer (big en open) data beschikbaar, zowel binnen de eigen gemeente als daarbuiten. Data vervullen een steeds belangrijkere rol in het functioneren van de overheid/gemeenten. De afhankelijkheid van ICT en internet groeit. ICT gaat steeds meer in de Cloud, dit zorgt voor een verschuiving en in eerste instantie een verhoging van kosten. Jaarlijkse kosten zullen de aankomende jaren stijgen, terwijl de investeringskosten in eerste instantie blijven om alle data naar de Cloud te migreren. Door migratie naar de Cloud en de steeds strengere eisen op het gebied van informatieveiligheid (bijv NIS2), krijgt leveranciersmanagement een steeds belangrijkere positie. Worden gemaakte afspraken gehaald? Voldoen leveranciers aan de gestelde eisen? En welke maatregelen worden getroffen wanneer dit niet het geval is? Door tijd- en plaats onafhankelijk werken wordt een veilige werkplek steeds belangrijker. Hiervoor zijn technische maatregelen nodig, maar ook een verhoogde bewustwording bij medewerkers. In 2023 hadden we te maken met een vervoegde Tweede Kamerverkiezing Op 1 januari is de Wet procedure vaststelling verkiezingsuitslagen in werking getreden. Vanuit die wet is gekozen om in 2023 centraal te tellen.
Werkzaamheden worden in toenemende mate complexer door de snelle digitale ontwikkelingen. Dit vraagt van medewerkers een continue inzet om zich te ontwikkelen om aan de nieuwe eisen te kunnen voldoen. Het versterken van de digitale vaardigheden van medewerkers vraagt om een goede samenwerking tussen de teams ICT en HR. In 2023 zijn we overgegaan naar een andere organisatievorm. Een hybride vorm waarin we onze zelfstandigheid, vrijheid en ruimte binnen het vakgebied behouden en tegelijkertijd, waar nodig, inzetten op sturing. De krapte op de arbeidsmarkt is er nog steeds, met name voor specialistische functies. Dit vraagt om extra inspanningen op het gebied van werving & selectie. Een gezonde levensstijl en beweging zijn voor een de duurzame inzetbaarheid steeds meer van belang. Het terugdringen van verzuim was een belangrijk thema in 2023. Er zal daarom worden overgegaan op een andere manier van verzuimbegeleiding met een andere arbodienst. Met het vastgestelde integriteitsbeleid zetten we in op het integriteitbewustzijn van medewerkers; versterking van het vertrouwen van werknemers in elkaar en het borgen van integriteit binnen de organisatie.
Maatschappelijk effect 1 – Gemakkelijker maken voor inwoners, ondernemers en organisaties om initiatieven te realiseren
- 65 Wat wilden we bereiken? Veel inwoners zetten zich graag in voor het verbeteren van de eigen buurt, anderen richten zich op thema’s als eenzaamheid, klimaat, wonen en duurzaamheid. Zij verwachten hierbij een overheid die meedoet en niet meer alleen vertelt hoe het moet. Dit vraagt om een overheid die samenwerkt, faciliteert en loslaat.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Bij het stimuleren van inwoners, ondernemers en organisaties om nieuwe initiatieven te ontwikkelen, speelt de gemeente Woudenberg een faciliterende rol. Dit betekent dat wij communiceren dat wij als gemeente ruimte bieden aan ideeën en initiatieven van inwoners en zelf ook actief de verbinding zoeken. Dit kan leiden tot een groter draagvlak voor beleid, innovatieve oplossingen en een versterkt gevoel van gemeenschapszin. Daarbij geven we ook aan hoe wij hier als gemeente in kunnen faciliteren binnen onze financiële mogelijkheden. Dit vraagt om een open en transparante houding van de gemeente. Er is in 2023 een burgerpanel toegankelijkheid opgestart waarin inwoners, met en zonder beperking, zitting hebben genomen. Met het belangrijkste doel om de deelname van inwoners aan de besluitvorming te vergroten en ervoor te zorgen dat hun standpunten en zorgen serieus worden genomen. Wij willen tenslotte dat iedereen kan meedenken, meedoen en invloed kan uitoefenen op wat de gemeente doet. Inwoners, ondernemers en organisaties staan centraal en bij alles wat wij doen zoeken wij de verbinding met de samenleving. Participatie gaat over de vraag: hoe maken wij met elkaar Woudenberg?
Maatschappelijk effect 2 – Tijdiger betrekken van inwoners, ondernemers en organisaties bij het opstellen en uitvoeren van beleid
Wat wilden we bereiken? Begrijpelijk en gedragen beleid en besluiten die aansluiten bij de wensen en behoeften van de Woudenbergse samenleving. De samenleving staat centraal. We zien dat beleid vaak beter wordt als inwoners betrokken worden bij de voorbereiding daarvan en dat het draagvlak onder inwoners de legitimiteit en acceptatie van beslissingen vergroot.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Wij hechten grote waarde aan participatie. Dat is ook terug te vinden in het coalitieakkoord ‘Bouwen met vertrouwen’. Hierin is opgenomen dat de gemeente actief ver-
- 66 binding zoekt met haar inwoners en ondernemers, dat de gemeente transparant opereert en benaderbaar is. En participatie uiteindelijk leidt tot betere resultaten. Daarom de wens om beter en innovatiever om te gaan met participatie. Om dit kracht bij te zetten is in 2022 in het collegewerkprogramma opgenomen om in het eerste kwartaal van 2023 met scenario’s te komen als start naar een nieuw participatiebeleid. Het was nog te vroeg om die scenario’s te schetsen en daarom is er in 2023 een startnotitie participatie geschreven. Deze notitie gaf de opdracht en het proces weer met het benodigde budget om te komen tot een nieuw participatiebeleidskader en – verordening voor de gemeente Woudenberg, inclusief instrumentarium. De gemeenteraad heeft in het tweede kwartaal van 2023 de startnotitie participatiebeleid en een krediet voor het ontwikkelen en implementeren van nieuw participatiebeleid vastgesteld. In de startnotitie zijn vier stappen opgenomen om te komen tot een nieuw participatiebeleid. De eerste stap in het proces is het gesprek met de gemeenteraad om een ambitiedocument samen te stellen, daarin wordt opgenomen wat de raadsfracties belangrijk vinden ten aanzien van participatie. In het najaar 2023 is in gesprek met raadsleden opgehaald wat hun wensen omtrent participatie zijn.