02b. bijlage 1b Rapport Woudenberg v eindconcept 29102021.pdf

Met name in het gedeelte van de Dorpsstraat tussen de N226 en Albert Heijn valt enige mate van verpaupering op: er is sprake van enkele leegstaande blokken met woon- en detailhandelsbestemming. Deze blokken doen ernstig afbreuk aan het totale aangezicht van de Dorpsstraat. De situatie valt deels te verklaren doordat geanticipeerd wordt op toekomstige ontwikkelingen in het gebied. Desalniettemin moeten we het aangezicht in het hier en nu als zeer mati beschouwen. Figuur 5.10/5.11: Verpaupering en leegstand westelijk deel Dorpsstraat

36 Voorstraat De Voorstraat loopt, feitelijk als oude provinciale weg, van de N226 tot de rotonde aan de N224. Het centrumgebied begint bij de solitaire fietsenmaker bij de kruising met de Vondellaan/Burgwal. Het meest westelijke deel, tot aan de kruising Kerkstraat, valt te zien als een gemengd gebied, met voornamelijk woningen, met hier en daar nog een winkel. In dit gedeelte is sprake van tweerichtingenverkeer voor autos’en fietsers. Er geen sprake van een duidelijke afbakening tussen winkel- en woongebied; de overgang is geleidelijk. Vanaf de Kerkstraat begint het feitelijke winkelgebied, met trekkers als Jola, DA Drogisterij, Living 24 en Van Lunteren Boek & Buro. Ook hier zijn inmiddels enkele winkelunits (tijdelijk) als woonhuis in gebruik. De auto is hier ‘te gast’. In dit gebied staan enkele leilindes waarvan te constateren valt deze, net als in de Dorpsstraat, het zicht op de signing van de bedrijven hier en daar ontnemen. Een belangrijke kruising is die van Voorstraat/Schoutstraat/’t Schilt, omdat hier de verbinding met de Jumbo-supermarkt gelegd wordt. Helaas is de afstand tot de ingang van de Jumbo dusdanig groot, dat de interactie tussen Voorstraat en Jumbo beperkt is: de ‘traffic’ die optreedt bij de Jumbo, vertaalt zich niet in een drukke Voorstraat.

In dit gedeelte van de Voorstraat geldt éénrichtingsverkeer voor de auto, feitelijk het derde verkeersregime in de Voorstraat. Figuur 5.12: aangezicht Voorstraat

37 ‘t Schilt en De Nieuwe Poort ‘t Schilt en De Nieuwe Poort liggen ten zuiden van respectievelijk de Voorstraat en de Dorpsstraat. De Jumbo, met daarbij een parkeerterrein voor ruim 80 auto’s, vormt aan ‘t Schilt het belangrijkste bronpunt aan de westzijde van het centrum. Vanaf de Jumbo/het parkeerterrein is een directe, smalle doorsteek naar de Voorstraat aanwezig. De entree van de Jumbo is gekeerd naar het parkeerterrein. Daarmee is er een significante afstand tussen entree en Voorstraat. Figuur 5.14: Entree Jumbo ‘t Schilt

38 Figuur 5.15: De Nieuwe Poort

De Nieuwe Poort is een relatief moderne ontwikkeling, met aan de ene zijde een commerciële plint en aan de andere zijde twee paviljoens. Deze ontwikkeling, gerealiseerd in 2000, had tot doel een ‘dorpshart’ te creëren. In de huidige situatie hebben de twee paviljoens een aantrekkelijke uitstraling en vormen in zekere zin het ‘horecahart’ van Woudenberg. De commerciële plint aan de oostzijde van het plein staat echter momenteel grotendeels leeg. De leegstand lijkt hier structureel: de units blijken moeilijk invulbaar. De redenen hiervoor kunnen liggen in de opbouw van de plint (enigszins teruggetrokken achter pilaren), in de omvang en in het feit dat er geen logische looproute is langs de units aan de Nieuwe Poort. Invulling met horeca is op dit moment geen optie, omdat er geen afvoerkanalen voor eventuele installaties aangebracht zijn. Het invullen van deze units zal de komende jaren niet eenvoudig worden. Wel zijn aan de uiteinden nog een opticien, een ijssalon en een makelaar aanwezig. Zaterdags wordt op De Nieuwe Poort de weekmarkt20 gehouden met een aantal kramen. Deze weekmarkt functioneert goed en trekt een flink aantal bezoekers. Ook op dinsdag zijn er enkele kramen op de Nieuwe Poort te vinden.

20 Officieel gaat het om een verzameling standplaatsen.

39 Perifeer winkelcluster Het perifere winkelcluster ligt precies tussen de twee dorpskernen van Woudenberg en Scherpenzeel. Winkels die hier gevestigd zijn, liggen of aan de Stationsweg Oost (N224) of aan de Parallelweg. Het winkelcluster ligt aan een doorgaande weg en is dus goed bereikbaar. De grootste trekkers binnen de detailhandel zijn supermarkt Hoogvliet, Hubo bouwmarkt en Welkoop. Overige winkels vallen voornamelijk in de groep ‘In/Om Huis’. Daarnaast is er een kringloopwinkel aanwezig die onder ‘Detailhandel Overig’ valt. Alle bedrijven hebben hun eigen parkeerterrein/parkeerplaatsen, al valt te constateren dat de parkeergelegenheid voor de huidige Welkoop niet optimaal is; in de nieuwbouwplannen zal dit sterk worden verbeterd. Hoogvliet heeft naast het gewone parkeerterrein ook nog een parkeerdek boven de winkel, waardoor er plek is voor circa 150 auto’s. Figuur 5.16: Hoogvliet Parallelweg

40 Horeca Horeca en dan met name daghoreca, is een belangrijk onderdeel van een goed functionerend winkelgebied. Horecazaken en zeker terrassen geven een gezellige uitstraling aan een centrum en bieden de consument een goede reden vaker naar een gebied te komen en daar langer te verblijven. In Woudenberg is een bepaalde hoeveelheid horeca in het centrum aanwezig. Met name de twee paviljoens aan de Nieuwe Poort vallen op, waarvan er één een daghoreca-functie heeft. Daarnaast is er nog enige avondhoreca aanwezig in het voorste deel van de Dorpsstraat. In de Voorstraat is een lunchroom gevestigd, een delicatessenzaak die ook koffie schenkt en een Chinees-Indisch restaurant. Al met al moet geconcludeerd worden dat het (dag)horeca-aanbod in Woudenberg relatief beperkt is, zowel in aantal als in omvang. Met uitzondering van de paviljoens en de lunchroom aan de Voorstaat zijn er weinig terrassen aanwezig; dit komt deels ook door het gebrek aan ruimte. Ook het restaurant-aanbod is zeer beperkt. Wanneer we uitzoomen, valt op dat er rondom het centrum en rondom de kern Woudenberg diverse grotere restaurants aanwezig zijn. Deze spreiding is niet positief voor het centrum.

Figuur 5.17: Horeca aanbod centrum Woudenberg

Bron: BRDG Advies

41 Parkeren Rondom het centrum van Woudenberg zijn diverse parkeerterreinen aanwezig. Aan de westzijde, op het Kerkplein, is een gratis parkeerterrein dat ruimte biedt aan zo’n 40 auto’s. Dit plein ligt relatief dicht bij de winkels, maar is zeker voor de bezoeker niet eenvoudig vindbaar. Bij de Jumbo aan ‘t Schilt is plek voor ruim 80 auto’s. De parkeerplaatsen die direct naast de Jumbo liggen, vallen in de blauwe zone, de parkeerplaatsen aan de overkant van de weg niet. Aan de Parklaan, nabij het gemeentehuis, is ruimte voor 40 auto’s, deels in de blauwe zone en deels niet. Dit parkeerterrein is helaas relatief ver weg gelegen van de winkels. De entree tot het parkeerterrein ligt ook niet in de buurt van de winkelgebied., Ten noorden van de Dorpsstraat, waar de meeste centrumfuncties gevestigd zijn, ligt een parkeerterrein direct grenzend aan de Aldi, Albert Heijn en HEMA. Hier kunnen zo’n 90 auto’s parkeren in de blauwe zone. Voor de Dorpsstraat is dit een cruciaal parkeerterrein dat dan ook zeer intensief gebruikt wordt en regelmatig vol is. De toegangsweg naar het terrein, vanaf de Dorpsstraat is vrij krap. Ook is er aan de Dorpsstraat en Voorstraat zelf een beperkte mogelijkheid om de auto te parkeren, grotendeels binnen de blauwe zone.

Aan de oostzijde van de Dorpsstraat is tot slot nog een parkeerterreinen aanwezig bij het Cultuurhuis, waar in totaal circa 70 parkeerplekken beschikbaar zijn. Figuur 5.18: Parkeermogelijkheden rondom het centrumgebied

Bron: BRDG Advies

42 5.3 SWOT-analyse centrumgebied Het centrumgebied van Woudenberg heeft, net als elk winkelgebied, zowel sterke als zwakke punten. Deze zijn deels besproken in de voorgaande paragrafen. Hieronder vatten wij de sterke en zwakke punten nog kort samen. De tabellen 5.1 en 5.2 geven voor zowel het winkelaanbod en de winkelstructuur als voor de sfeer en de uitstraling de sterktes en zwaktes weer. Ook eventuele kansen en bedreigingen zijn in de tabellen opgenomen. Woudenberg heeft een compleet dagelijks aanbod in het centrum, met drie supermarkten en meerdere bakkerijen, slagerijen en drogisterijen. Qua niet-dagelijks aanbod is het minder uitgebreid, maar wel functioneel. Zo zijn er onder andere meerdere woonwinkels, fietsenzaken en bloemisten aanwezig. Er mist echter een grote trekker in de niet-dagelijkse sector, zoals een aantrekkelijke modezaak voor volwassenen. De hoofdwinkelstructuur is duidelijk, waarbij de Dorpsstraat en het begin van de Voorstraat de kern vormen, maar deze is ‘opgeknipt’ door de doorkruisende N226. Het winkelaanbod is binnen het centrumgebied relatief geclusterd; er zijn weinig solitaire winkelvestigingen. Binnen de huidige structuur zijn de entrees van Albert Heijn, Aldi en HEMA niet zichtbaar vanaf de Dorpsstraat, wat de rest van de winkelstraat niet ten goede komt. Vanaf de winkelstraat is enkel de achterzijde van de panden te zien.

De Jumbo is overduidelijk de trekker aan de westzijde van he centrum, maar heeft helaas een beperkte interactie met de Voorstraat. De Nieuwe Poort heeft met de twee paviljoens een aantrekkelijke uitstraling, maar de winkelfunctie is zo goed als afwezig en de leegstand is aanzienlijk. Er zijn voornamelijk horecazaken en dienstverleners gevestigd. Naast het winkelaanbod is ook het parkeeraanbod van belang voor centra; rondom het centrum van Woudenberg is voldoende parkeergelegenheid voor auto’s. Qua sfeer en uitstraling is er een wisselend beeld. De beeldkwaliteit van het vastgoed en de presentatie van de bedrijven varieert sterk. Aantrekkelijke panden en etalages worden afgewisseld met locaties van een matige uitstraling. Er is geen sprake van een samenhangend beeld. Dit geldt met name voor de Voorstraat en de Dorpsstraat; de Nieuwe Poort heeft als integrale ontwikkeling wel een eenduidige uitstraling. De Dorpsstraat heeft een aparte stoep, aparte fietspaden (deels gemengd met de autobaan), eenrichtingsverkeer voor auto’s en langsparkeerplaatsen. Daarnaast zijn de parkeerverwijzingen duidelijk aanwezig. Voor de lokale consumenten, die met name vanaf de oostzijde het centrum inrijden, is deze situatie voldoende logisch. Echter, de routing vanaf de N226 naar de parkeerplaatsen is onvoldoende intuïtief.

Voor diegenen die weten hoe ze bij de parkeerplaatsen moeten komen, zijn deze goed vindbaar. Consumenten die niet bekend zijn met de structuur van Woudenberg (regiobezoekers, toeristen) zullen niet altijd beseffen dat de rotonde bij het gemeentehuis de belangrijkste schakel is om van de doorgaande weg naar de parkeerplaatsen te komen. Vanaf de rotonde is de routing naar de parkeerplaatsen, met name die dicht bij het winkelgebied liggen, ook niet altijd duidelijk. De autobereikbaarheid van de straten is aanwezig, hoewel er geen mogelijkheid is om vanuit de Voorstraat door te rijden naar de Dorpsstraat of andersom. De aanwezigheid van autobereikbaarheid is voor autogastvrijheid positief, maar het beperkt de aantrekkelijkheid van het winkelgebied. De Voorstraat is momenteel aangeduid als fietsstraat en nodigt daarmee niet uit richting de automobilist. Een ander punt zijn de leegstaande of verwaarloosde panden in de winkelstraten. Hoewel het leegstandspercentage niet erg hoog

43 ligt, geven de winkelstraten op sommige plekken een ander gevoel. Dit komt deels door verwaarloosde niet-winkelpanden, zoals te zien is in figuur 5.10. We constateren dat de aankleding met bomen en bloembakken, de (over het algemeen) ruimte voor voetgangers en de locatie met de twee paviljoens (zie figuur 5.15) bijdragen aan de sfeer en uitstraling van het centrum. Zoals eerder genoemd, beperken de in de Dorpsstraat en Voorstraat aanwezige leilindes het zicht op de achterliggende winkels. Zowel de Voorstraat als de Dorpsstraat beschikken onvoldoende over een aantrekkelijke entree. Tot slot constateren we dat het niveau op van beheer en onderhoud van de openbare ruimte op een aantal plekken verbeterd kan worden. Een schone openbare ruimte en een goede inrichtingskwaliteit dragen bij aan de uitstraling van het winkelgebied.

44 Tabel 5.1: SWOT-analyse winkelaanbod en winkelstructuur

Sterktes

Zwaktes

Ruim dagelijks aanbod

Beperkt aantal grote trekkers

Functioneel niet-dagelijks aanbod

Beperkt aantal kledingzaken

Heldere hoofdwinkelstructuur

Albert Heijn, Aldi en HEMA suboptimaal gepositioneerd Horeca-aanbod niet divers

Aanbod relatief geclusterd

Winkelfunctie De Nieuwe Poort weggevallen

Voldoende parkeergelegenheid

Knip tussen Voorstraat en Dorpsstraat Entrees Voorstraat en Dorpsstraat onvoldoende sterk Verbinding tussen Jumbo en Voorstraat niet optimaal

Kansen

Bedreigingen

Groei inwoneraantal

Winkelfunctie Voorstraat onder druk

Ontwikkelingen clusters rond bronpunten (Kostverloren en ’t Schilt)

Vergrijzing onder MKB’ers

Tabel 5.2: SWOT-analyse sfeer en uitstraling

Sterktes

Zwaktes

Autobereikbaarheid

Autobereikbaarheid beperkt aantrekkelijkheid voor voetgangers Parkeerroute onvoldoende instinctief en moeilijker voor bezoekers vanuit de regio en toeristen Duidelijk dorpshart ontbreekt

(Parkeer)verwijzingen op een goed niveau

Inrichtingskwaliteit en horeca-aanbod De Nieuwe Poort Brede stoep voor de winkels aan de Dorpsstraat

Horeca-aanbod grotendeels beperkt tot De Nieuwe Poort Leegstand en verpauperde locaties vallen op Boomkrans beperkt zichtbaarheid bedrijven Beheer en onderhoud niet overal op hoogwaardig niveau Uitstraling vastgoed en etalages sterk wisselend

Kansen

Bedreigingen

Creëren van betere zichtlijnen en sfeer bij ontwikkelingen Kostverloren en ’t Schilt.

Toenemende leegstand bij verdwijnen MKBbedrijven

Profilering van winkels kan verbeterd worden

Uitgestelde investeringen eigenaren in verband met anticiperen op grote ontwikkelingen

Beheer en onderhoud kunnen op sommige plekken verbeterd worden

45

6

Detailhandelsvisie gemeente Woudenberg De trends en ontwikkelingen, de kwantitatieve en kwalitatieve analyse, en de beoordeling van de huidige detailhandelsstructuur leggen de basis voor de visie op de detailhandel in Woudenberg. Deze beschrijven we in dit hoofdstuk:  Op hoofdlijnen (6.1)  Met specifieke aandacht voor de deelgebieden en de bijbehorende ontwikkelscenario (6.2)  Inclusief een aantal overige aandachtspunten, waaronder de rol van de horeca (6.4) In hoofdstuk 7 vertalen we het detailhandelsbeleid naar een serie concrete actiepunten.

Relevant kader voor detailhandelsvisie Bij het formuleren van detailhandelsbeleid dient rekening gehouden te worden met beleid en regelgeving die er op (inter)nationaal, regionaal en lokaal niveau zijn. Hierbij valt te denken aan de Europese Dienstenrichtlijn, de Ladder voor Duurzame Verstedelijking, de Provinciale Omgevingsvisie en lokaal relevant beleid. In bijlage 6 worden de voor deze detailhandelsvisie relevante kaders besproken.

6.1 Woudenberg: Onderscheidend Boodschappendorp met méér We, gemeente en ondernemers, hebben de ambitie om de positie van Woudenberg de komende jaren als een sterk ‘Boodschappendorp Plus’ te ontwikkelen. Woudenberg, met name het centrum maar ook de perifere winkels aan de Parallelweg, moet voor de lokale bevolking en de regio een aantrekkelijke en functionele plek zijn om boodschappen te doen. Deze ambitie is reëel: het inwonertal van Woudenberg groeit de komende jaren relatief hard en de bevolking vergrijst maar zeer beperkt. Het aantal jonge inwoners blijft de komende jaren op een hoog niveau, wat ook een goede basis voor de verdere toekomst legt. Deze (nieuwe) inwoners vragen voorzieningen, het liefst dicht bij huis. Door een goed functionerend winkelgebied blijven deze consumenten behouden voor Woudenberg en neemt de leefbaarheid toe. Woudenberg heeft, zeker als enkele beoogde ontwikkelingen gerealiseerd worden, een aanbod dat aantrekkingskracht heeft op de omliggende kernen, met name in de gemeenten Utrechtse Heuvelrug (zoals Maarn en Maarsbergen) en het nabijgelegen Scherpenzeel. Voor deze lokale en sub-regionale inwoners kan Woudenberg de plek zijn waar zij hun frequente aankopen doen. Een volledig dagelijks aanbod, met een grote focus op kwaliteit en service, ondersteund door een beperkt aanbod in niet-dagelijkse winkels dient de basis te zijn voor deze positie.

De nabijheid van (veel) grotere plaatsen zoals Amersfoort, Veenendaal, Barneveld en op grotere afstand Utrecht, maakt dat de consument voor het echte ‘shoppen’ (recreatief winkelen, met name gericht op mode en luxe) de toevlucht grotendeels elders zal zoeken.

46 De aanwezige bedrijven, de winkelstructuur en de positie ten opzichte van kleinere omliggende kernen en grotere nabijgelegen steden maakt de ambitie van een centraal ‘Boodschappendorp Plus’ voor de hand liggend. Onderstaand benoemen we een aantal relevante voorwaarden om deze positie de komende jaren te garanderen. 1. Centrum als focusgebied Het centrum van Woudenberg is zonder twijfel het meest relevante winkelgebied van de gemeente. Hier is het grootste deel van de zelfstandige ondernemers, supermarkten, filiaalbedrijven gevestigd, net als horecabedrijven en dienstverleners. Deze centrale positie moet ook in de komende jaren blijven bestaan. Dat betekent dat het centrum van Woudenberg het primaat heeft in toekomstige retailontwikkelingen. Ontwikkelingen die het centrum versterken zijn wenselijk; anderzijds wordt er zeer terughoudend omgegaan met ontwikkelingen buiten het centrum, die de positie van het centrum verzwakken. In paragraaf 6.4 ‘Perifere detailhandel‘ gaan we hier nog nader op in. 2. Basis in een sterk aanbod De basis voor een sterk boodschappendorp met een sub-regionale aantrekkingskracht ligt in een goed supermarktaanbod, aangevuld met een aantal relevante filiaalbedrijven en een aantal sterke, kwalitatief hoogwaardige zelfstandige aanbieders.

In dit kader heeft Woudenberg de volgende ambities:  Het huidige aantal supermarkten (4 in Woudenberg waarvan 3 in het centrum) is voldoende. Er is zowel aanbod van full-service supermarkten als een discounter. De maat en schaal van de supermarkten in het centrum is echter niet in lijn met de huidige standaarden in de branche. Dit maakt dat de supermarkten momenteel een minder breed en diep aanbod aan hun klanten kunnen bieden, waardoor deze sneller naar andere supermarkten zullen uitwijken. De uitbreiding in omvang van de bestaande supermarkten kan de komende jaren dan ook worden gefaciliteerd. Uit de distributieplanologische analyse blijkt dat er in ieder geval nog zo’n 1.000-1.500 m2 wvo aan uitbreidingsruimte is. Dit getal laat zien dat er ruimte is om te groeien. Deze uitbreidingsruimte dient gezien te worden als richtinggevend en niet als hard maximum. Het hangt uiteindelijk af van de precieze plannen en de beschikbare fysieke ruimte hoe groot de totale uitbreiding zal zijn.  Het handhaven van een sterk aanbod aan filiaalbedrijven in de niet dagelijkse sector, gericht op frequent bezoek. Deze zogenaamde ‘sub-trekkers’ zijn relevant zodat de lokale inwoner en de regiobezoeker niet naar andere plaatsen hoeven af te reizen voor aankopen in bijvoorbeeld textiel en huishoudelijke producten. Momenteel heeft Woudenberg al een behoorlijk aanbod in dit segment van sub-trekkers.

Een beperkte aanvulling in dit segment is wenselijk, net als de versterking van de positionering en omvang van de huidige aanbieders.  Een sterk aanbod aan zelfstandige ondernemers, primair in het dagelijkse segment en aangevuld met het niet-dagelijkse segment. Kwaliteit, service, persoonlijke aandacht en onderscheidend aanbod staan hierbij voorop. Het is van belang om, samen met ondernemers, eigenaren en de makelaars, van tijd tot tijd te bekijken of het aanbod volledig is en of er nog concepten ontbreken. Dit kan een rol zijn voor de taskforce centrum (zie hoofdstuk 7).

47

3. Een compact en samenhangend winkelgebied In een sterk Boodschappendorp Plus, waarin de supermarkten de bronpunten vormen, is het van belang dat de aanvullende bewinkeling in een compact gebied om die bronpunten heen gevestigd is, waarbij de loopafstanden beperkt blijven en waarbij zoveel mogelijk een aaneengesloten winkellint wordt gecreëerd. Dit betekent in de praktijk dat we streven naar een kernwinkelgebied dat compacter is dan het nu is. In paragraaf 6.2 gaan we hier nader op in. In figuur 6.3 brengen we de beoogde situatie voor het winkelgebied in beeld. 4. Belang van bereikbaarheid en parkeren Om de consument die Woudenberg bezoekt om boodschappen te doen goed te kunnen ontvangen, is het belang van goede bereikbaarheid, routing en parkeermogelijkheden groot. In de analyse is reeds geconstateerd dat de huidige situatie van de provinciale weg N226 op een aantal onderdelen een negatieve impact heeft op het functioneren van het winkelgebied: zo vormt de weg een forse belemmering tussen de Dorpsstraat en de Voorstraat. De locatie van de rotonde is niet voor alle bezoekers de instinctieve plek om naar het centrum, de winkels en de parkeerplaatsen te rijden.

Het eenrichtingsverkeer in met name de Dorpsstraat is belangrijk voor de aanliggende winkels, waarbij veel ondernemers constateren dat het feit dat niet heen en weer gereden kan worden de gastvrijheid voor de automobilist beperkt. Tegelijkertijd zorgt het eenrichtingsverkeer ervoor dat er meer ruimte is voor de fietser en de voetganger. Vanuit deze visie wordt er daarom ingezet op de volgende speerpunten:  Een optimale parkeertoeleiding van het verkeer vanaf de N226 richting de parkeerplaatsen en winkels door middel van bebording;  Verbetering van de toegankelijkheid van de parkeerplaatsen bij voorgenomen herontwikkelingen (zie paragraaf 6.2)  Omdat de huidige situatie van eenrichtingsverkeer in de Dorpsstraat nog niet op breed draagvlak kan rekenen, wordt verkend of een aanpassing (bijvoorbeeld richting tweerichtingsverkeer meerwaarde op kan leveren, rekening houdend me de belangen van fietser, voetganger en winkelier. 5. Het dorpshart als streven Een aantrekkelijk boodschappendorp Plus heeft baat bij een goed dorpshart, waar het fijn is om even te verblijven, tot rust te komen en gebruik te maken van de horeca. In Woudenberg wordt een dergelijk dorpshart al jaren gemist. De ontwikkeling van de Nieuwe Poort heeft om diverse redenen niet aan deze vraag kunnen beantwoorden.

Hoewel de structuur van Woudenberg de mogelijkheid tot een dorpshart beperkt, blijft het streven om waar mogelijk de dorpshart/pleinfunctie de komende jaren te versterken. Dit kan op verschillende manieren:  In de uitwerking van de plannen voor herontwikkeling van het gebied Kostverloren is de invulling van de openbare ruimte nog niet uitgedetailleerd. Een groot beslag op deze ruimte zal hoe dan ook gelegd worden door het parkeren. Dit is een essentiële voorwaarde voor een goed functionerend boodschappendorp. Mogelijk blijft in de nadere uitwerking echter wel ruimte over voor het creëren van verblijfsruimte waar zich bijvoorbeeld horeca met een terras kan ontwikkelen. Deze ambitie zal meegenomen worden in verdere uitwerking.  In de huidige (bouwkundige) situatie op de Nieuwe Poort zien wij helaas beperkt mogelijkheden om de dorpshartfunctie met horeca verder te versterken. Mochten zich

48



in de toekomst op welke wijze dan ook kansen aandienen om toch een ontwikkeling in deze richting in te zetten, dan willen we die vanuit deze visie faciliteren. Andere centrum ondersteunende functies zijn hier zeker voorstelbaar. In paragraaf 6.2.2. wordt hier verder op ingegaan. In de uitwerking van de visie op (ontwikkeling van) deelgebieden wijzen we enkele locaties aan waar horeca een waardevolle toevoeging kan zijn, om zo de verblijfsmogelijkheden voor de bezoeker te vergroten. Dit is niet hetzelfde als het creëren van een dorpshart, maar kan wel zorgen voor een aantrekkelijker en gezelliger centrum van Woudenberg.

6. Een prettig ingericht centrumgebied Hoewel een flink deel van de aankopen in Woudenberg frequent, doelgericht en functioneel zal zijn, blijft het belangrijk aandacht te besteden aan de uitstraling van het gebied. Dit is belangrijk voor de identiteit van Woudenberg, voor de positieve associatie van de bezoeker en zeker ook voor de vele toeristen die verblijven in de omgeving van Woudenberg. Bij een goede inrichting is het belangrijk uit te gaan van enerzijds de commerciële identiteit van het gebied en anderzijds het perspectief van de bezoeker. Concreet betekent dit het volgende:  De bezoeker van het centrum van Woudenberg moet qua sfeer en uitstraling ruim van tevoren zien dat hij/zij een centrumgebied betreedt. Het belang van uitstraling van de entrees is daarom van groot belang. Het betreft hier zowel de openbare ruimte als de hoekpanden van de straten. Het betreft hier voor de Dorpsstraat concreet: o de uitstraling van de entree Dorpsstraat bij de kruising met de Kon. Emmastraat; o het begin van de Dorpsstraat aan de westzijde, zichtbaar vanaf de N226. Voor de Voorstraat gaat het om: o het begin van de Voorstraat, zichtbaar vanaf de N226; o het begin van het winkelgebied, ter hoogte van de kruising met de Kerkstraat. Daarbij dient opgemerkt te worden dat, gezien de focus op de Dorpsstraat als belangrijkste kernwinkelgebied, hier de primaire aandacht naar uit moet gaan.

 Het centrumgebied moet aantrekkelijk en hoogwaardig zijn ingericht om de bezoeker een positieve associatie te geven. Daarbij is het van belang voldoende groen en bijvoorbeeld zitmogelijkheden te bieden. Op dit moment is dat nog onvoldoende het geval.  Vergroening en klimaatbestendigheid zijn belangrijke uitgangspunten bij het inrichten van de winkelstraten van Woudenberg. Het belang van het winkelen staat echter voorop. Dit betekent dat entrees van winkels goed toegankelijk moeten blijven en hun signing goed zichtbaar moet zijn.  Het is van het grootste belang dat ondernemers en eigenaren investeren in de commerciële uitstraling van hun vastgoed. Dit draagt bij aan de aantrekkingskracht van het gehele gebied. Aantrekkelijke entrees en etalages zorgen er daarnaast vooral voor dat bezoekers hun aandacht richten op de betreffende winkel en dus sneller naar binnen zullen gaan en hun aankopen gaan doen. Het is van belang dat ondernemers voldoende gestimuleerd en ondersteund worden om deze presentatie van hun winkel te optimaliseren. 7. Samenwerking als basis Een goed functionerend winkelgebied werkt als een warenhuis: alle elementen versterken elkaar. Samenwerking is daarbij cruciaal, met name binnen de ‘Gouden Driehoek’ van

49 gemeente, ondernemers en eigenaren, met daarnaast ook aandacht voor de relaties met o.a. de cultuur, de inwoners en de toeristische sector. In Woudenberg heben we deze samenwerking al ingezet, in die zin dat gemeente Woudenberg en DES gezamenlijk opdracht hebben gegeven voor deze visie en in die zin dat de contacten met veel vastgoedeigenaren aanwezig zijn. De DES werkt daarnaast met een Bedrijven Investerings Zone (BIZ), waardoor elke ondernemer in het centrum een steentje bijdraagt aan collectieve investeringen. We willen deze samenwerking voortzetten en te versterken, bijvoorbeeld door het instellen van een ‘taskforce centrum’, waarin gemeente, ondernemers en eigenaren de opgaven, ontwikkelingen, problemen en uitdagingen met open vizier bespreken. Binnen deze samenwerking kunnen thema’s als digitalisering en sfeer en aankleding van het centrum besproken en uitgevoerd worden. Een sfeer van onderling vertrouwen en respect voor elkaars (soms uiteenlopende) belang is een belangrijke voorwaarde. 8. Ondernemerschap Een belangrijk deel van de visie op de retail beschrijft de ambitie en kaderstelling voor de ruimtelijk-economische winkelstructuur van Woudenberg. Een goed functionerende retail gaat echter in de eerste plaats over de ondernemers zelf. Zij zijn degenen die hun winkel draaiende houden en de consument verleiden hen te bezoeken en aankopen te doen.

Een sterk aanbod van goede, kwalitatief hoogwaardige zelfstandige ondernemers is dan ook van vitaal belang voor een aantrekkelijk winkelgebied. Ook na de coronacrisis blijft de detailhandel een sector waar de trends en ontwikkelingen het een uitdaging maken om succesvol te ondernemen. Goed ondernemerschap is in de basis de verantwoordelijkheid van een ondernemer zelf. Het is echter in het collectieve belang dat elke ondernemer zoveel mogelijk uit zijn of haar onderneming haalt en daarmee een steentje bijdraagt aan de totale winkelbeleving voor de consument. De opgave voor de komende jaren ligt daarmee niet alleen op het collectieve niveau, maar ook op het individuele niveau: waar zijn ondernemers mee geholpen? Welke problemen, ambities en behoeften leven er? Hoe kunnen deze beantwoord worden? Welke ondersteuningsfaciliteiten kunnen bijdragen aan het goed functioneren van ondernemers? Daarbij is het belangrijk om vanuit de regisserende en faciliterende rol in het centrum inzicht te hebben in het perspectief van de ondernemers; wat is de impact van de coronacrisis, hoe sterk is de vergrijzing onder de huidige MKB-ers, en hoe zit het met de online-concurrentie? Door aandacht te besteden aan het perspectief van ondernemers, kan gestuurd worden op te verwachten ontwikkelingen.

Zo kan bijvoorbeeld een ondernemer worden geholpen bij een eventuele bedrijfsovername, een bedrijfsverplaatsing of kan een bedrijf worden geholpen bij het ontwikkelen van een passende online strategie. 9. Marketing en profilering De keuze voor het profiel van een ‘Boodschappendorp Plus’, met een sterk aanbod aan supermarkten en ketens en een uitstekend aanbod aan zelfstandige ondernemers is een heldere positionering en voor de consument een begrijpelijke boodschap die ook weerklank zal vinden. Het is zaak om deze positie niet alleen waar te maken (qua aanbod en faciliteiten) maar ook te claimen en te benoemen in communicatie en marketing. Het streven is daarom ook dat vanuit de ondernemersvereniging de komende jaren een marketingstrategie wordt ontwikkeld rondom dit thema en dat er structureel aan wordt gewerkt om deze boodschap bij de consument te laten landen.

50 6.2 Uitwerking Deelgebieden 6.2.1 Dorpsstraat en Kostverloren, het commerciële hart van Woudenberg Op basis van de analyse en de visie op hoofdlijnen kiezen we ervoor om de Dorpsstraat en het gebied Kostverloren te benoemen als het commerciële hart van Woudenberg. Hier zijn de belangrijkste trekkers gevestigd en hier is het grootste cluster aan winkels te vinden. Voor de bezoeker is dit het meest logische en herkenbare winkelcluster in het centrum. Zoals we al eerder geconstateerd hebben, functioneert met name het gebied Kostverloren nu suboptimaal. Samengevat:  De maat en schaal van met name de supermarkten als grote trekkers passen niet bij de positie die Woudenberg in wil nemen;  De uitstraling van de looproutes en het commerciële vastgoed is niet optimaal;  De openbare ruimte is weinig aantrekkelijk voor de voetganger;  De entrees van de belangrijkste winkels zijn niet altijd goed herkenbaar;  De parkeerdruk is hoog en de routing naar en van het parkeerterrein niet altijd helder;  De interactie tussen de Dorpsstraat en Kostverloren is niet goed: er is sprake van een situatie met veel achterzijdes en weinig aantrekkelijke verbinding;  Het commerciële vastgoed aan de Dorpsstraat profiteert niet van de kracht van Kostverloren. Om al deze aandachtspunten op te lossen is een integraal plan noodzakelijk: een ontwikkelproject Kostverloren.

Een belangrijke voorwaarde hierbij vinden we de regiefunctie van de gemeente op deze ontwikkeling, waardoor verschillende belangen (commercieel aanbod, uitstraling, parkeerbalans, leefbaarheid) in samenhang betrokken worden en waarbij de afzonderlijke elementen in logische volgorde en in relatie tot elkaar worden meegenomen. We constateren bij marktpartijen dat deze ambitie er is en bieden met deze visie een aantal kaders voor de gewenste ontwikkelrichting: A. Nieuwbouw Van den Tweel en herontwikkeling cq. herinvulling achterblijvende locatie in samenhang De wens bij de eigenaar van de huidige Albert Heijn om te vergroten is op de huidige locatie niet mogelijk. Een nieuwbouwlocatie voor een grotere supermarkt aan de noordwestzijde is in beeld (1a in figuur 6.1). Deze ontwikkeling past bij de ambities van deze visie. Het is echter van belang om in samenhang te kijken naar een goede invulling van de achterblijvende locatie (1b in figuur 6.1). Deze ligt op een cruciale plek en dient als één van de schakels tussen Dorpsstraat en Kostverloren. Een mogelijk scenario is de verplaatsing van de huidige Aldi-supermarkt naar deze locatie. Leegstand of een voor de consument minder interessante functie is zeer ongewenst. Het belang van een open karakter van het pand is hoog en hier moet zoveel mogelijk op gestuurd worden bij vergunningverlening. B.

Ontwikkeling stedenbouwkundige opzet parkeerplein en vastgoed tussen Dorpsstraat en Kostverloren (Dorpsstraat 17-25) Een tweede cruciale stap in een goede herontwikkeling van Kostverloren is (de ontwikkeling en uitvoering van) een plan waarin het huidige parkeerplein en de rol van de bebouwing tussen Dorpsstraat en Kostverloren (inclusief de in het hierboven genoemde scenario

51 mogelijk leegkomen van de Aldi-locatie) in samenhang wordt uitgewerkt (1b in figuur 6.1). Zaken die daarbij een rol spelen:  Wat is de parkeerbehoefte van de huidige en nieuwe ontwikkelingen?  Hoe kan op deze locatie worden bijgedragen aan een goede openbare ruimte?  Hoe wordt de verbinding tussen Dorpsstraat en Kostverloren geoptimaliseerd?  Hoe kan het vastgoed op deze locatie duurzaam gepositioneerd (en eventueel herontwikkeld) worden, in het belang van zowel het centrum als van de eigenaren en zittende ondernemers zelf? Het heeft de grote voorkeur om onderdeel A en B van het project, zoals hierboven geschetst, in een gezamenlijke fase uit te werken en uit te voeren. We definiëren dit gezamenlijk als fase 1. Het is van belang om in de parkeerbalans rekening te houden met eventuele toenemende parkeerdruk als gevolg van de hieronder geschetste ambitie.

C. Versterken aanbod Kostverloren en Dorpsstraat Op basis van fase 1 wordt de positie van Kostverloren als bronpunt (commercieel hart) verder versterkt. Deze ontwikkeling creëert een situatie waar andere ondernemers en formules, zich graag zullen willen vestigen. Dit zorgt vervolgens weer voor een verdere versterking van dit cluster. Het kan daarbij gaan om lokale verplaatsende ondernemers of nieuwe toetreders. Om de mogelijkheid voor aanvullende vestiging rond Kostverloren te creëren, vinden we het wenselijk te verkennen of we op een aantal plekken rondom het gebied aanvullende mogelijkheden kunnen bieden voor ontwikkeling van commerciële ruimte, specifiek detailhandel en horeca (de blokken 3 in figuur 6.1). Daarbij valt concreet te denken aan de volgende 3 locaties: 1. De locatie van de huidige Kostverlorenflat, waarbij op de begane grond een toevoeging van een sub-trekker een gewenste ontwikkeling is (blok 2 in figuur 6.1). Daarbij valt bijvoorbeeld te denken aan een winkel in het huishoudelijk segment. Indien hier een herontwikkeling gerealiseerd kan worden, is een winkeloppervlak van 500-800 m2 realiseerbaar. 2. De ontwikkeling van courante commerciële ruimte (voor detailhandel en/of horeca) in het eerste blok van de Dorpsstraat vanaf de N226. De locatie van deze panden is na herontwikkeling conform eerder benoemde fases goed te noemen. 3.

In de Dorpsstraat, specifiek aan de zuidkant, ligt tussen de commerciële panden nog een aantal woningen. Hoewel dit niet direct problematisch is, dragen deze panden niet bij aan de Dorpsstraat als winkelhart. Mocht in de toekomst de mogelijkheid en ambitie zich voor doen om deze panden te herontwikkelen als publieksgerichte commerciële dienstverlening (detailhandel, horeca, publieke dienstverlening), dan kan dit gefaciliteerd worden. Bovenstaande stappen A tot en met C zullen significant bijdragen aan de structuur, het aanbod en de uitstraling van Woudenberg. Hiermee kan de positie van Woudenberg als Boodschappendorp Plus een forse impuls kan krijgen. Van belang is dat dit commercieel hart zodanig ingericht wordt, dat het primaat ligt bij het winkelen. Bij een commerciële ontwikkeling op de locatie Kostverlorenflat (met woningen daarboven), is het uitgangspunt dat het aantal woningen op deze locatie constant blijft. Een te grote toevoeging van woningen zal ervoor zorgen dat er onvoldoende parkeerplaatsen voor het winkelend publiek overblijven.

52 Figuur 6.1: Gewenste ontwikkelrichting

Bron: BRDG Advies

53 6.2.2 De Nieuwe Poort De Nieuwe Poort is in het verleden ontwikkeld met het doel een ‘dorpshart’ te creëren. Centraal, met een goede mix van pleinfunctie (inclusief warenmarkt), horeca en detailhandel. We moeten echter constateren dat de Nieuwe Poort momenteel niet als zodanig functioneert. Met name de winkelunits blijken zeer moeilijk verhuurbaar. De redenen zijn samengevat:  Er ontbreekt een automatische passantenstroom;  De winkelunits zijn relatief groot;  De bouw van het vastgoed is zodanig dat de winkelunits wat naar achteren gelegen zijn en etalages minder goed zichtbaar zijn. De horeca in met name de paviljoens functioneert wel en heeft een belangrijke functie voor het dorp. Ook de warenmarkt draagt bij aan de aantrekkingskracht en leefbaarheid van Woudenberg. Dit maakt dat wij ervoor kiezen om De Nieuwe Poort ook in de toekomst te behouden als dorpsplein met een commercieel karakter, waarbij het besef bestaat dat een invulling met detailhandel geen eenvoudige opgave zal zijn. Daarbij passen de volgende opmerkingen:  De functie van De Nieuwe Poort als centraal plein, net als de behoefte aan meer daghoreca in Woudenberg, maken de Nieuwe Poort in potentie zeer geschikt als horecalocatie. De situatie is nu echter zodanig, dat de voorzieningen in het bouwblok daar geen ruimte toe bieden.

Gezien de woonsituatie daarboven is het ook niet aannemelijk dat deze horecavoorzieningen op korte termijn gerealiseerd kunnen worden. Mocht deze situatie in de toekomst veranderen, dan blijft het streven om De Nieuwe Poort voornamelijk als horecaplein te ontwikkelen.  De winkelunits kunnen in de toekomst flexibel worden ingevuld met diverse commerciële functies. Daarbij valt, naast detailhandel, te denken aan horeca, publieksgerichte dienstverlening, sportschool/fitnesscentrum, maar ook kantoren.  Om de courantheid van de winkelunits te verbeteren, is het de moeite waarde te verkennen in kleinere units en een uitbouw naar voren (tot aan de rooilijn van de pilaren en bovenliggende bebouwing) gerealiseerd kan worden. De verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij de eigenaar.  Een woonfunctie op de begane grond zien wij niet als een gewenste ontwikkeling, met name vanwege de beperkingen door de verkeerssituatie aan de achterzijde, de beperkende effecten op de omliggende (horeca)bedrijven en de ongewenste verkleuring van het gebied naar een woonmilieu. Aan de noordzijde van de Nieuwe Poort, ten noorden van de Dorpsstraat, ligt een kleinschalig pleintje. Wij zien hier in de toekomst, mocht de gelegenheid zich voordoen, kansen voor een horeca-invulling. Horeca op deze plek draagt bij aan het aanbod voor de consument en de uitstraling van De Nieuwe Poort/Dorpsstraat vanaf de N226.

Bovendien is het pleintje gunstig gelegen voor een terras (zonzijde).

54 6.2.3 ‘t Schilt en de Voorstraat Jumbo ’t Schilt en omgeving: compact winkelcluster Aan de westzijde van het centrum functioneert Jumbo als een sterk bronpunt en speelt daarmee een belangrijke rol in het aanbod van Woudenberg. De Jumbo heeft een uitbreidingsbehoefte. De marktberekening uit de analyse en de eisen die de moderne consument stelt aan het aanbod en de uitstraling van een supermarkt bieden voldoende onderbouwing voor deze uitbreiding. Bovendien biedt een groter vloeroppervlak Jumbo de gelegenheid om op een goede manier te kunnen concurreren met de supermarkten aan de oostzijde, na de beoogde herontwikkelingen op Kostverloren. Het is voor het centrum van belang om de uitbreiding van Jumbo op locatie te faciliteren. Een sterke Jumbo kan ook dienen als basis voor een compact cluster van dagelijkse winkels, als tegenhanger van Dorpsstraat/Kostverloren. In de zoektocht naar uitbreidingsruimte wordt gekeken naar de omliggende schil. Het is aan de marktpartijen zelf om hier tot een gewenste en haalbare voorkeursvariant te komen. Vanuit deze visie worden daarbij de volgende kaders meegegeven:  Een doorgang tussen het parkeerterrein en de Voorstraat dient in voldoende mate behouden te blijven;  Zodra uitbreiding gerealiseerd kan worden zal naar verwachting ook de ingang verplaatst worden.

Voor de Voorstraat is het optimaal als deze ingang zo dicht mogelijk naar de Voorstraat geplaatst is. Tegelijkertijd heeft Jumbo, net als haar klanten, een groot belang bij een ingang gelegen aan het parkeerterrein. Dit betekent dat het afhangt van de precieze planontwikkeling waar de ingang van Jumbo zal komen. Daarbij is een goede relatie tussen ingang en parkeerterrein essentieel.  Voor de ruimtes rondom de beoogde nieuwe Jumbo, dient opnieuw verkend te worden of een herontwikkeling gerealiseerd kan worden. Daarbij is het een wenselijke optie om een compact cluster van commerciële functies te behouden en/of te creëren dat goed aansluit op de supermarkt. De gedachte gaat vooral uit naar een verscluster (bakker, bloemist, slager, delicatessen), mogelijk aangevuld met een drogist. In de huidige situatie liggen de winkels die kunnen profiteren van de aantrekkingskracht van Jumbo te ver van de ingang. Afhankelijk van de lay-out van Jumbo, kan aanvullende winkelruimte gecreëerd worden voor naast of tegenover de ingang van de Jumbo. De genoemde winkels in een beoogd dagelijks cluster zijn deels al aanwezig in de Voorstraat en kunnen mogelijk reloceren.  Het stedenbouwkundig plan voor deze eindsituatie dient verder uitgedacht te worden.

Voorstraat Zoals al uit de analyse blijkt, functioneert de Voorstraat momenteel niet goed als winkelstraat. Samengevat zijn de oorzaken:  Geen duidelijke trekkers;  Vooral doelgericht bezochte winkels;  Geen herkenbaar afgebakend winkelgebied;  Een beperkte relatie met Jumbo en parkeerterrein;  De oversteek van de N226 naar Dorpsstraat functioneert als een barrière.

55 Zeker het westelijke deel van de Voorstraat, vanaf (enkele panden voorbij) de kruising met de Schoutstraat/’t Schilt, functioneert nog maar zeer beperkt als winkelstraat. Hier zijn afwisselend winkels, woningen en andere functies te vinden. Voor dit gedeelte geldt dat dit de komende jaren naar verwachting nog verder zal verkleuren richting een woonstraat. Winkels die op hun huidige locatie nog goed op hun plek zitten kunnen uiteraard blijven; voor winkels die zich graag willen clusteren in het commerciële hart van Woudenberg kan actief meegedacht worden over relocatie. Het oostelijke deel van de Voorstraat, grofweg vanaf de kruising Schoutstraat/’t Schilt tot de N226, functioneert nog iets beter, mede door de nabijheid van Jumbo. Ook hier zien wij echter een verminderd toekomstperspectief. De uitbreiding van de Jumbo kan enerzijds een impuls betekenen, maar betekent anderzijds mogelijk dat winkels aan de Voorstraat moeten verdwijnen. De commerciële kracht van het gebied wordt dan ook minder. Om deze redenen kiezen we er voor om in het oostelijke deel van de Voorstraat op termijn verkleuring naar andere functies te faciliteren. We verwachten dat het de komende jaren nog het karakter van een winkelstraat zal blijven behouden. Wel vinden we het zaak om op individuele basis actief met ondernemers in gesprek te gaan om te kijken wat hun perspectief is.

Relocatie kan daarbij een bespreekpunt zijn. Met name aan de noordzijde van de straat zien we ook perspectief voor het toevoegen van een horecabedrijf, in aansluiting op de huidige lunchroom op de hoek. De functie oostzijde van het blok waarin de Jumbo is gevestigd (Weteringse Hof/Henschoterhof) is op dit moment nog specifiek aangeduid en wordt beperkt tot kantoren en showrooms. We willen dit blok op dezelfde wijze beschouwen als de Voorstraat: indien marktpartijen (retail, horeca, dienstverlening en andere) de komende jaren kansen zien zich hier te vestigen, willen we dit faciliteren. We zetten voor het gehele gebied, inclusief de begane grond van Weteringse Hof/Henschoterhof uiteindelijk in op verkleuring, waarbij de detailhandel zich concentreert in en aan de Dorpsstraat.

56 Figuur 6.2: Gewenste ontwikkelrichting

Bron: BRDG Advies

57 Figuur 6.3: Toekomstige detailhandelsstructuur Woudenberg

Bron: BRDG Advies

58 6.3 Perifere detailhandel Het cluster van winkels rond de kruising Stationsstraat-Parallelweg en de bouwmarkt en winkels in woninginrichting even verderop hebben een belangrijke functie in Woudenberg. Het is het Perifere Detailhandels Vestigings-cluster (PDV-cluster) van Woudenberg. Hier zijn de winkels gevestigd die qua aard en omvang geen plek (kunnen) hebben in het centrum en die in de basis volumineus zijn.21 De aanwezige Hoogvliet-supermarkt trekt bezoekers uit de wijde omgeving. We kiezen ervoor om het huidige cluster te consolideren en daarmee de lijn uit het huidige bestemmingsplan ‘Bebouwde Kom Woudenberg’ vast te houden. Dit betekent concreet:  De Hoogvliet supermarkt is een op zichzelf staande functie die vanuit het verleden op deze locatie is ontstaan en kan daarom als zodanig blijven functioneren. De aanwezigheid van een supermarkt buiten het centrum past echter niet in de visie van de gemeente en toevoeging van supermarkten of andere reguliere winkels (anders dan PDV-branches) in het dagelijkse en niet-dagelijkse segment is dan ook ongewenst.  De toekomstige ontwikkeling voor Welkoop en een sanitair-bedrijf passen bij de functie van het cluster als PDV-locatie en zijn in die zin logisch en consistent.  Er wordt niet gestreefd naar een verdere uitbreiding van het PDV-cluster, tenzij het gaat om verplaatsingen van bestaande bedrijven in PDV-branches.

Indien zich toch nieuwe initiatieven aandienen dienen deze in ieder geval getoetst te worden aan de volgende maatstaven: o Zijn de winkels inderdaad qua aard en omvang niet inpasbaar in het centrum van Woudenberg? o Wat is het effect op de huidige detailhandelsstructuur? Is er behoefte? Heeft het initiatief een verstorend effect? Clustering bij en aansluiting op het bestaande perifere cluster is hoe dan ook een vereiste.

6.4 Horeca Horeca heeft een belangrijke rol in de aantrekkingskracht en het functioneren van een centrumgebied. In de analyse van deze visie is al geconstateerd dat het centrum van Woudenberg relatief weinig ondersteunende (dag)horeca-faciliteiten kent. Een goed horecaaanbod heeft een meerwaarde, zowel voor het centrum als voor de inwoners en toeristen. Voor de verdere versterking van het centrum wordt dan ook gestreefd naar een beperkte toename van met name dag- en avondhoreca. Indicatief gaat het dan bijvoorbeeld om een lunchroom, broodjeszaak, bistro, grand café of restaurant. Er is vanuit deze optiek geen streven om nachthoreca (café, discotheek, club) toe te voegen aan het aanbod in het centrum. Ruimtelijk valt aan te geven dat horeca vooral gewenst is op/aan pleinen en pleintjes en op hoeklocaties. In de eerdere paragrafen zijn enkele mogelijke aanvullende horecalocaties benoemd.

21 Het gaat het hier om bijvoorbeeld aanbieders van (brand)gevaarlijke stoffen, grove bouwmaterialen,

bouwmarkten, tuincentra, woninginrichtingszaken, auto-, boten-, en caravan-bedrijven.

59 6.5 Overig Met een aantal bijzondere vormen van detailhandel gaat de gemeente als volgt om:  De aanwezigheid van webshops buiten de aangewezen winkelgebieden wordt toegestaan, mits er géén afhaal- of betaalmogelijkheid bestaat en er geen toonzaalfunctie is. Is dit wel het geval, dan dient de webshop zich te bevinden in een winkelgebied;  Bij sommige productie- of agrarische bedrijven bestaat een situatie van ondergeschikte detailhandel: een klein deel van de productie wordt gereserveerd voor directe verkoop aan consumenten en/of er wordt een klein deel van de locatie ingericht voor deze verkoop. Als uitgangspunt wordt deze ondergeschikte detailhandel zoveel mogelijk beperkt;  Het fenomeen ‘vliegende winkels’ wordt niet toegestaan buiten bestaande detailhandelsgebieden. Vliegende winkels zijn bedrijven die zich voor een zeer korte periode in een pand vestigen, over het algemeen ten behoeve van partijrestverkoop met zeer hoge kortingen. Deze initiatieven hebben geen positieve invloed op de winkelstructuur: het gaat om tijdelijke initiatieven die een deel van de markt van een bepaalde sector afsnoepen en geen blijvende bijdrage leveren aan de uitstraling en aantrekkingskracht van een winkelgebied. Veelal vestigen deze vliegende winkels zich het liefst tijdelijk in goedkope panden, vaak buiten winkelgebieden. Dit wordt niet toegestaan.

Vliegende winkels in leegstaande panden binnen een winkelgebied zijn niet te voorkomen; het advies aan eigenaren is zich hierbij terughoudend op te stellen.

60

7

Actieplan

Om de ambities van de detailhandelsvisie te realiseren, is het belangrijk dat er op een aantal fronten concrete stappen worden gezet. In dit hoofdstuk noemen we de belangrijkste acties die we als gezamenlijke partijen in willen zetten. We noemen daarbij ook de verschillende verantwoordelijkheden en noodzakelijke betrokkenheid.

7.1 Ruimtelijk-economische ontwikkelingen De potentiële ontwikkelingen rond Kostverloren, Dorpsstraat, ‘t Schilt en Voorstraat zijn significant. De resultaten zijn van groot belang voor de toekomstige winkelstructuur. Het is dan ook van belang dat hier op een goede manier regie op gevoerd wordt. Vanuit deze visie wordt dan ook ingezet op: 1. Inzet van een tijdelijke gemeentelijke regisseur detailhandelsontwikkeling Deze persoon krijgt, in opdracht van de gemeente en ondersteund door DES, voor een perioden van 1-2 jaar de taak om de verschillende ontwikkelopgaven met daadkracht, kennis en kunde te begeleiden. Het is niet zozeer een uitvoerend projectleider voor de uiteindelijk beoogde ruimtelijke ontwikkeling, maar veel meer de persoon die de belangen bijeen brengt, met marktpartijen schakelt en een ambitieuze, maar realistische strategie formuleert richting een eindoplossing; met daarbij oog voor het grotere plaatje (zowel de totale detailhandelsstructuur als de leefbaarheid). Het is daarmee de persoon die de kaders van het project formuleert en (ook tijdens uitvoering) oog houdt voor nieuwe kansen.

De activiteiten betreffen:  het faciliteren van marktpartijen op de ontwikkellocaties, op basis van een duidelijke stip op de horizon en aandacht voor samenhang, haalbaarheid, beleid en randvoorwaarden;  het formuleren van een realistisch eindbeeld en het formuleren van een project-en vastgoedstrategie om tot dit eindbeeld te komen;  het begeleiden van individuele ondernemers en eigenaren in hun opgave voor de komende jaren: verplaatsingsambities, herontwikkelmogelijkheden, etc.  het ontwikkelen en benutten van stimuleringsregelingen (zie hieronder). Primaire verantwoordelijkheid: gemeente Noodzakelijke betrokkenheid: belangrijkste eigenaren en ondernemers per opgave (met name Kostverloren en ’t Schilt) 2. Projectgestuurde en integrale aanpak deelprojecten Kostverloren en ‘t Schilt Onder aansturing van de regisseur detailhandelsontwikkeling worden ontwikkelprojecten opgestart waarin ambities van marktpartijen (ondernemers en eigenaren), gemeentelijk beleid, stedenbouwkundige randvoorwaarden en exploitatie bijeen worden gebracht. Deze projecten dienen uit te monden in heldere ontwerpvoorstellen, exploitaties en faseringen, die ter besluitvorming aan de gemeenteraad kunnen worden voorgelegd. Primaire verantwoordelijkheid: gemeente Noodzakelijke betrokkenheid: taskforce (gemeente, DES, vastgoedeigenaren, belangrijkste stakeholders projecten) 3.

Uitvoeren functioneringsscan ondernemers

61

Voor een goed beeld van de situatie en het perspectief van de zittende ondernemers, is er de wens om een functioneringsscan uit te voeren onder detailhandels- en horeca ondernemers in Woudenberg. Uit deze scan ontstaat een beeld van de ambities en perspectieven van ondernemers en de consequenties en kansen die dit heeft voor (de structuur van Woudenberg): welke ondernemer wil verplaatsen of uitbreiden? Welke ondernemer geeft aan binnen afzienbare tijd te willen stoppen, al dan niet vanwege leeftijd? Deze inzichten geven de gemeente een basis om het regie-traject verder invulling te geven. Zo kan bijvoorbeeld in de vastgoedstrategieën geanticipeerd worden op toekomstplannen van ondernemers en/of eigenaren. Primaire verantwoordelijkheid: gemeente en DES 4. Verkenning instrumentarium stimulering detailhandel De regisseur detailhandelsontwikkeling kan op basis van de inzichten van de functioneringsscan in beeld brengen wat de grootste opgaves zijn voor individuele ondernemers en in hoeverre daar een aanvullend instrumentarium op ontwikkeld moet worden. Op andere plekken in Nederland bestaan goede ervaringen met bijvoorbeeld verplaatsings- of transformatieregelingen en op provinciaal en landelijk niveau worden regelmatig subsidies ontwikkeld die gemeenten de kans geven dergelijke regelingen op te stellen en uit te voeren. Deze kansen willen we ook in Woudenberg benutten.

Primaire verantwoordelijkheid: gemeente Noodzakelijke betrokkenheid: taskforce centrum 5. Actualiseren planologisch kader Op basis van deze visie is het belangrijk om op zo kort mogelijke termijn bestemmingsplannen te actualiseren, of de consequenties van de visie te verwerken in de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan. Het betreft dan met name de gebieden waar de beoogde ontwikkelingen plaats zullen vinden en de gebieden waar verkleuring meer dan nu wordt gefaciliteerd (Voorstraat, Henschoterhof, Weteringse Hof). Dit is een belangrijke stap om de ambities en kaders uit deze visie ook daadwerkelijk te kunnen voeren. Primaire verantwoordelijkheid: gemeente Noodzakelijke betrokkenheid: taskforce centrum 6. Verkenning tweerichtingsverkeer Dorpsstraat Om te bepalen of herintroductie van tweerichtingsverkeer in de Dorpsstraat een wenselijke optie is, zullen hiervoor de mogelijkheden worden verkend. Hierbij zal rekening gehouden worden met (volwaardige en aantrekkelijke) toegankelijkheid voor fietser en voetganger, die ook een belangrijke doelgroep vormen voor Woudenberg en haar ondernemers. In deze verkenning speelt een goede verkeersafwikkeling rond het nieuwe toekomstige gebied Kostverloren een rol. Primaire verantwoordelijkheid: taskforce centrum (met name ondernemers en gemeente) 7.

Optimaliseren parkeerverwijzingen Op basis van een gezamenlijke schouw door gemeente en ondernemers zullen de verbeterpunten qua parkeerverwijzing en -routering in beeld worden gebracht. Naar

62 verwachting betreffen de verbeterpunten met name de bebording Zodra dit gebeurd is, kan een verbetervoorstel worden opgesteld. Primaire verantwoordelijkheid: gemeente (schouw en implementatie) en DES (schouw) 8. Inrichtingsplan vergroening en entrees Uit de analyse komt naar voren dat de afbakening en de entrees van het kernwinkelgebied nog meer herkenbaar en aantrekkelijk kunnen worden gemaakt. Dit bijvoorbeeld door groene accenten aan te brengen aan het begin van een winkelgebied en een verandering in de bestrating (onder andere verhoging), en veel aandacht te hebben voor de gevels van de (hoek)panden aan het begin van dat winkelgebied. Ook banieren of borden kunnen helpen bij het markeren van een entree van een winkelgebied. Hiervoor dienen inrichtingsplannen te worden opgesteld. Vergroening van de winkelstraten blijft een belangrijk aandachtspunt; de komende periode zal bekeken worden op welke wijze vergroening en commerciële uitstraling het beste gecombineerd kunnen worden. Hiervoor zal een ontwerp worden opgesteld en zal met eigenaren van vastgoed verkend worden welke verbeteringen aan hun vastgoed mogelijk zijn. Primaire verantwoordelijkheid: gemeente Noodzakelijke betrokkenheid: DES, provincie (i.vm. verantwoordelijkheid N226)

63 7.2 Samenwerking en ondernemerschap Ook op het gebied van ondernemerschap en samenwerking zien wij diverse concrete acties voor de komende jaren: 1. Instellen taskforce centrum Deze visie is een gezamenlijk product van gemeente Woudenberg en DES en is begeleid door een kerngroep met daarin ook de horeca. De ambitie is om structureel overleg tussen deze partijen ook na oplevering van deze visie voort te zetten, idealiter ook met inbreng vanuit het vastgoed. Voor deelname vanuit het vastgoed dient overleg met eigenaren plaats te vinden: willen eigenaren één of enkele personen aanwijzen die namens hen optreden in de taskforce? In een taskforce centrum kunnen de ontwikkelingen, aandachtspunten, brancheringsopbouw, problemen en opgaven aan de voorkant besproken worden, in een sfeer van onderling vertrouwen. Ook dient in deze taskforce de voortgang van de uitvoering van deze retailvisie te worden bewaakt. Zo sturen partijen samen op het centrum van Woudenberg, uiteraard met respect voor ieders positie en verantwoordelijkheid. De detailhandelsregisseur trekt de taskforce en gebruikt als leidraad van de overleggen de uitvoering van het hier gepresenteerde actieplan. Primaire verantwoordelijkheid: gemeente, DES, KHN, vastgoedeigenaren 2.

Marketingstrategie Om de positie als Boodschappendorp Plus te versterken en te communiceren is een goede marketing- en communicatiestrategie waardevol. De verantwoordelijkheid hiervoor ligt in de basis bij de ondernemers. Primaire verantwoordelijkheid: DES Noodzakelijke betrokkenheid: Regionaal Bureau voor Toerisme (RBT) 3. Aanbodversterking Een goed en samenhangend aanbod trekt bezoekers en daarmee maakt Woudenberg haar positie als Boodschappen Dorp Plus waar. Om dit aanbod verder te versterken is het van belang dat ondernemers en gemeente, ondersteund door de regisseur detailhandels- ontwikkeling, gezamenlijk definiëren welke concepten nog ontbreken en hoe deze toegevoegd kunnen worden. Een en ander dient uiteraard in nauwe afstemming te gebeuren met makelaars en vastgoedeigenaren. Primaire verantwoordelijkheid: taskforce centrum. Uitvoering via detailhandelsregisseur en lokale makelaars. 4. Advies presentatie en profilering bedrijven In voorgaande hoofdstukken is al genoemd dat de uitstraling en aantrekkingskracht van het centrum verbeterd kunnen worden door te investeren in mooie gevels en aantrekkelijke entrees en etalages. De kwaliteit is nu sterk wisselend en kan verbeterd worden.

De verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij ondernemers en eigenaren, maar zij kunnen ondersteund worden met een individueel advies, waarin de huidige situatie beoordeeld wordt en tips gegeven worden om de presentatie van hun bedrijf te versterken. Dit zal de totale beeldkwaliteit en uitstraling van het centrum fors kunnen versterken.

64 Primaire verantwoordelijkheid: DES en vastgoedeigenaren, uitvoering via ingehuurde expertise 5. Thema avonden Ondernemerschap Om ondernemers zo goed mogelijk te ondersteunen in hun bedrijfsvoering is het wenselijk als zij met enige regelmaat het aanbod krijgen een workshop of thema-avond bij te wonen, bijvoorbeeld over digitale strategie, klantgerichtheid of verduurzaming. Vanuit deze visie bestaat de ambitie om met enige regelmaat dergelijke avonden te verzorgen. Primaire verantwoordelijkheid: DES

65

Bijlage 1 - Trends en ontwikkelingen Er zijn een aantal trends te onderscheiden die direct of indirect invloed hebben op de Nederlandse winkelgebieden en winkelstructuur. Deze trends op landelijk niveau zijn vaak ook op regionaal of lokaal niveau zichtbaar. De diverse ontwikkelingen zullen vroeg of laat gevolgen hebben voor het te voeren gemeentelijke detailhandelsbeleid. De belangrijkste trends en ontwikkelingen geven we hier weer.

Online winkelen Het gebruik van internet voor het doen van aankopen is de afgelopen jaren sterk blijven stijgen. Het aantal webwinkels in Nederland is in tien jaar tijd meer dan verdrievoudigd, van circa 15.000 webwinkels in 2010 tot ruim 50.000 in 202022. Ook de online bestedingen zijn flink gestegen; in 2013 bedroeg het nog ongeveer 10 miljard euro, in 2018 ruim 23 miljard euro en in 2019 al bijna 26 miljard euro23. Het aandeel bestedingen dat online gedaan wordt aan producten is van bijna 8% in 2014 gestegen naar 13 à 17% in 2018 en dit aandeel stijgt jaarlijks hard door. Zo lag het aandeel online in Q2 van 2019 op 24% en in Q2 van 2020 op 26%24. Behalve de branches media, elektronica, mode en speelgoed, laat ook de food sector sterke groeipercentages zien. Social media vervullen tegenwoordig een grote rol bij het nemen van beslissingen door consumenten. Reviews van influencers/vloggers/bloggers worden steeds belangrijker ten opzichte van reguliere advertentiekanalen. Consumenten hebben tal van keuzemogelijkheden en kunnen gemakkelijk producten met elkaar vergelijken. Daarnaast is de smartphone onontbeerlijk geworden, waarmee potentiële consumenten op elke gewenste plek van de meest actuele aanbiedingen op de hoogte kunnen worden gehouden. Winkels maken veel gebruik van de technische mogelijkheden; apps bieden vele kansen.