02.c 2.1a.2 Regioplan deel 2.pdf
Tekst van het document
Regionaal
Sociaal & eerste lijn
Gezond ouder worden
Mentale weerbaarheid
Passende MSZ
Acute zorg
Digitalisering
Digivaardig
47
Arbeidsmarkt
Subregionaal
Utrecht West
Lekstroom
Utrecht Stad
Utrecht Zuid-Oost
Eemland
81
Arbeidsmarkt
Regionaal
Thema 3 | Leven lang ontwikkelen Doelstelling •
Transformaties op de regionale arbeidsmarkt met prioriteit
Iedere organisatie heeft een visie op het realiseren van voldoende scholing & ontwikkeling voor alle generaties en heeft dit vertaald naar manieren om hier regionaal in samen te werken.
•
Iedere organisatie heeft minimaal twee regionale interventies lopen die één of beide genoemde transformaties in gang zetten
•
Er is een groeiend regionaal netwerk van opleidingsprofessionals waarin kennisuitwisseling plaatsvindt voor een leven lang ontwikkelen binnen organisaties
Beweging om te komen tot bekwaam = inzetbaar in een lerende regio: poule aan beschikbare medewerkers vergroten door bijvoorbeeld ondersteuning bij taakherschikking, valideren vaardigheden, laagdrempelig sector breed modulair opleidingsaanbod. Projecten en gedeelde ambities: •
Het organiseren van ondersteuning bij taakherschikking en valideren van vaardigheden van medewerkers
•
Het ontwikkelen van branche-overstijgend modulair onderwijs: laag algemeen instapmodel voor de basis met leerlijnen voor verdere ontwikkeling
•
De kansen voor het regionaal ontsluiten van het interne opleidingsaanbod van organisaties zijn in kaart gebracht
Verbeteren aansluiting van onderwijs en arbeidsmarkt door het ontwikkelen en implementeren van actuele kennis en vaardigheden in de hele keten, meer samen opleiden, stageplaatsen mogelijk maken en de uitval onder starters te beperken. Projecten en gedeelde ambities: •
Onderzoek naar de vaardigheden van de professional Zorg & Welzijn in 2030. Op basis van de uitkomsten wordt gekeken naar o.a. de aansluiting onderwijs en de dagelijkse praktijk in organisaties. Gezamenlijke oplossingsrichtingen worden geformuleerd.
•
Realisatie van voldoende kwalitatief goede stageplaatsen met goede begeleiding en kans op oriëntatie op de hele sector voor mbo en hbo studenten.
•
Meer vraaggericht en gezamenlijk opleiden
•
Er komt een gezamenlijke aanpak tussen onderwijs en arbeidsmarkt om de uitval onder starters te verminderen.
De inventarisatie van bestaande initiatieven is gedaan. Dit wordt gebruikt als start van de komende transformatieplannen (o.a. keuze opschalen wel/niet)
Regionaal
Sociaal & eerste lijn
Gezond ouder worden
Mentale weerbaarheid
Passende MSZ
Acute zorg
Digitalisering
Digivaardig
48
Arbeidsmarkt
Subregionaal
Utrecht West
Lekstroom
Utrecht Stad
Utrecht Zuid-Oost
Eemland
81
Arbeidsmarkt
Regionaal
Proces en organisatie Eerste voorstel voor wat we nodig hebben om te komen tot realisatie van de genoemde 7 transformaties: 1. Regionale bestuurlijke afstemming op prioriteiten en voortgang arbeidsmarkt In dit bestuurlijk overleg moeten alle branches vertegenwoordigd zijn en moet ruimte zijn voor afspraken over fasering, prioritering en randvoorwaarden. Bijvoorbeeld via de netwerktafel, mits deze wordt gecontinueerd na 31/12 en/of het bestuurlijk overleg Coalitie Aantrekkelijke Arbeidsmarkt. 2. Bestuurlijk trekker/opdrachtgever per transformatie De aansluiting tussen de 5 transformatieopgaves en de regionale plannen voor de arbeidsmarkt krijgt vorm door een bestuurlijk opdrachtgever voor elk van de zeven prioriteiten te benoemen Voor 2 prioriteiten zien we al een logische match: •
Opgave 2: Implementeren technologie > hiervoor heeft de VVT zich reeds gemeld
•
Opgave 3: Alle inwoners vaardig en voldoende toegerust om zelf mantelzorg en welzijn te verlenen (oa ADL, inzet hulpmiddelen) > in l ijn met opgave Sterk Sociaal domein en 1e lijn.
In de uitwerking/uitvoering is ruimte voor meerdere branches/partijen om deel te nemen (bijv. ontwikkelprogramma voor professionals op welbevinden (positieve gezondheid) en technologie is relevant voor de hele sector). De (invulling van) de randvoorwaarde voor uitvoering en voldoende capaciteit zijn een gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle partijen en cruciaal om tot concretere transformatieplannen te komen. 3. Een uitvoeringsnetwerk waarin: A)
Wordt samengewerkt met alle branches en de expertise partijen op arbeidsmarkt in de regio.
B)
Regionaal afspraken worden gemaakt tussen werkgevers, onderwijs en overheid.
C) Ontsluiten van kennis en expertise (bijv. via kennistafel HHU en Utrecht Talent Alliantie, dit is de Human Capital Agenda van de Provincie Utrecht)Huidige regionale regievoering op arbeidsmarkt •
Momenteel werken we in de regio samen via de Coalitie Aantrekkelijke Arbeidsmarkt (als onderdeel van de Health Hub Utrecht) met Utrechtzorg en Gemeente Utrecht als kartrekkers/lijstduwers van o.a. dit regioplan arbeidsmarkt). Branches die hierin reeds vertegenwoordigd zijn op zowel bestuurlijk- als supportniveau: ziekenhuizen, VVT, Gehandicaptenzorg, Huisartsen, HBO en MBO onderwijs, gemeenten.
•
Branches die overwegen zich aan te sluiten: GGZ, jeugd/wmo. Alle branches kunnen mee doen met de transformaties rondom arbeidsmarkt, ook degenen die niet zijn aangesloten bij de HHU.
•
De wens is om de governance vanaf januari 2024 aan te laten sluiten bij deze huidige infrastructuur.
Samenhang Regioplan Arbeidsmarkt versus Arbeidsmarkt agenda per branche •
Utrechtzorg ondersteunt branches (in 2023 ziekenhuizen, vvt en gehandicaptenzorg, in 2024 graag ook met andere branches) om te komen tot een gezamenlijke arbeidsmarktagenda. Met dit regioplan nemen we een voorsprong om branche-overstijgende prioriteiten voor de arbeidsmarkt te agenderen. Het doorleven van de doelstellingen en genoemde prioriteiten in dit regioplan is noodzakelijk in 2024, enerzijds in de aansluiting met de agenda per branche. Anderzijds branche- overstijgend aangezien het werk gaat verschuiven in de keten, dan moet er ook in de keten worden samengewerkt in plaats van geconcurreerd.
•
NB: Transformatieopgave Passende MSZ heeft eigen arbeidsmarktprioriteiten opgenomen in regioplan IZA (flexibiliteit in beschikbare capaciteit).
Regionaal
Sociaal & eerste lijn
Gezond ouder worden
Mentale weerbaarheid
Passende MSZ
Acute zorg
Digitalisering
Digivaardig
49
Arbeidsmarkt
Subregionaal
Utrecht West
Lekstroom
Utrecht Stad
Utrecht Zuid-Oost
Eemland
Terug naar overzicht
Subregionaal
Utrecht West
Eemland
Utrecht Zuid-Oost
Lekstroom Utrecht Stad
Terug naar overzicht
Utrecht West
Dit is de 1.0 versie van het regioplan voor subregio Utrecht West. Het is een co-creatie van verschillende partijen in de regio.
Uitwerking voor:
Betrokken organisaties:
Klik op een van onderstaande opgave om naar de gewenste uitwerking te navigeren
Sterk sociaal domein & eerstelijn Gezond ouder worden
•
RegioZorgNU
•
Handjehelpen
•
Diverse gemeenten
•
GGD Utrecht
•
SWOM Montfoort
•
Zorg en welzijn Oudewater (De Wulverhorst)
•
Hart voor Woerden
•
Kwadraad
•
Abrona
•
Careyn
•
ParaNu
Penvoering: Karin Schuldink (zzp) Voor het ontwikkelen van dit regioplan zijn thematische werksessies georganiseerd. Een afvaardiging van bovenstaande organisaties heeft meerdere werksessies bijgewoond waarin eenieder zijn/haar expertise heeft kunnen inbrengen. In de regio Utrecht West staat een structurele regionale samenwerking nog in de kinderschoenen. Mensen en organisaties kenden elkaar nog niet (goed). Het proces om te komen tot dit plan is ook daarom zeer zinvol geweest voor partijen. Ze hebben elkaar leren kennen en gezamenlijke doelen en ambities geformuleerd. Er is energie bij veel partijen om hier vanaf 1 januari 2024 vervolg aan te geven en samenwerkingen te bestendigen.
Mentale weerbaarheid en gezondheid
In andere subregio’s is samenwerking al langer vanzelfsprekend en is veel samenhang en overzicht omtrent initiatieven en projecten. Ten opzichte van andere subregio’s zal daarom in Utrecht West nog veel gestart worden met inventarisaties van de huidige situatie op bepaalde thema’s.
Regionaal
Sociaal & eerste lijn
Gezond ouder worden
Mentale weerbaarheid
Passende MSZ
Acute zorg
Digitalisering
Digivaardig
52
Arbeidsmarkt
Subregionaal
Utrecht West
Lekstroom
Utrecht Stad
Utrecht Zuid-Oost
Eemland
Terug naar overzicht
Sterk sociaal domein & eerstelijn
1
Sterk sociaal domein & eerstelijn
Situatieschets Omdat dit regioplan is gestoeld op een integraal ZORG-akkoord, ontstaat de neiging om alles te benaderen vanuit vormen van ondersteuning en zorg. Een sterke sociale basis is echter veel meer dan dat. Het gaat ook over laagdrempelige en vrije toegang tot o.a. sport, activiteiten, groenvoorzieningen, en voorzieningen waar mensen elkaar ontmoeten. Bij het ontwikkelen van een betere sociale basis, zijn kwetsbare doelgroepen dan ook niet het enige waar ontwikkelplannen zich op moeten richten. Daarnaast leidt de focus op ondersteuning en zorg vaak tot een aanbodgerichte benadering, versterkt door beleid van gemeenten en overheid. Wat juist nodig is, is bevordering van zelfredzaamheid. Of beter: SAMENredzaamheid. De samenleving moet gaan meebewegen, waarbij inwoners verantwoordelijkheden krijgen. Voor veel inwoners is ons zorg- en ondersteuningssysteem te complex. Het is voor hen onduidelijk waar ze (in)formele zorg kunnen vinden en informatie is te ingewikkeld en niet voor iedereen toegankelijk. Gelukkig zien we ook in de regio Utrecht West al mooie wijkinitiatieven, hoewel best practices nog niet volledig in kaart zijn gebracht. Deze initiatieven bieden echter een kans om breder in de regio op een meer structurele basis in de hele regio toe te passen. De vorm van de best practices verschilt per wijk, aangepast aan de lokale context.
Een blauwdruk is niet goed haalbaar, maar er zijn wel succesbepalende factoren die op brede schaal kunnen worden toegepast bij nieuwe initiatieven. Goede voorbeelden zijn onder andere te vinden bij de eerstelijns samenwerkingsverbanden (RegiozorgNU), Vitale Coalitie in Stichtse Vecht, NIO vrijwilligersorganisaties in Woerden en de TOUWteams in Oudewater (De Wulverhorst) die zich inzetten voor vroegsignalering, het voorkomen van zware zorg, het versterken van gemeenschapskracht en bevorderen van regie door samenredzaamheid. Er is geen overzicht en samenhang van samenwerkingen en daardoor is het niet duidelijk of er sprake is van dubbelingen of juist witte vlekken. Er zijn veel verschillende overlegtafels, maar één taal wordt gemist om samen te werken aan dezelfde doelen. Professionele organisaties werken nog niet optimaal samen, al zijn de verschillen per gemeente groot. Organisaties zijn nog te versnipperd georganiseerd. Dat is mede ingegeven door de verschillen tussen hoe organisaties zijn ingericht. De verschillende wijzen waarop de sociale teams van de gemeenten zijn georganiseerd zijn hier een goed voorbeeld van. Dat maakt samenwerking op regionaal niveau niet eenduidig en dus niet eenvoudig. Dit is merkbaar bij de initiatieven rondom Kansrijke Start.
Er is ruimte voor verbetering in de domein overstijgende samenwerking tussen de eerstelijn, het sociaal domein en gemeente op wijk- en regionaal niveau. Sociale wijkteams zouden meer kunnen samenwerken met informele zorg, ondersteuning en zorg. Daarnaast is er nog beperkte samenwerking op het gebied van collectieve preventie in de regio Utrecht West. Deze punten bieden kansen voor verbetering.
Regionaal
Sociaal & eerste lijn
Gezond ouder worden
Mentale weerbaarheid
Passende MSZ
Acute zorg
Digitalisering
Digivaardig
53
Arbeidsmarkt
Subregionaal
Utrecht West
Lekstroom
Utrecht Stad
Utrecht Zuid-Oost
Eemland
1
Sterk sociaal domein & eerstelijn
Utrecht West
Overzicht inhoud regioplan Start vanuit leefwereld en positieve gezondheid
Een sterke regionale samenwerking en organisatie
Doelgroep en sector(en): Alle inwoners van regio Utrecht West en alle organisaties in nulde, eerste en tweede lijn.
Doelgroep en sector(en): Alle inwoners van regio Utrecht West en alle organisaties in nulde, eerste en tweede lijn.
Ambitie en omschrijving van de gewenste situatie over 3-5 jaar De geïndividualiseerde samenleving heeft een wending gekregen: inwoners zijn gericht op samenredzaamheid in de wijk. Het gedachtegoed van positieve gezondheid is een belangrijke waarde bij wijkinitiatieven en wordt dan ook bij alle gesprekken met inwoners in de nulde, eerste en tweede lijn als basis gebruikt. Professionele organisaties stutten de wijkinitiatieven hierbij. Kwetsbaarheden worden genormaliseerd. Soms is het leven nou eenmaal moeilijk en dat accepteren we.
Ambitie en omschrijving van de gewenste situatie over 3-5 jaar Regionaal ontwikkelen we een visie op wijkgericht werken. Zodat we overal in de regio werken vanuit eenduidige leidende principes die in wijken en kernen met couleur lokale toegepast kunnen worden. Er is een netwerk actief van professionals die inwoners kunnen ondersteunen.
Regionaal
Een sterke basis begint in de wijk. Over 3-5 jaar zijn in alle gemeenten van regio Utrecht West in minimaal 3 wijken of kernen wijksamenwerkingsverbanden. Welzijn speelt in deze samenwerkingsverbanden een prominente rol. Hierdoor wordt de instroom naar zorg in de eerste lijn voorkomen of verminderd. Inwoners kunnen laagdrempelig en via een duidelijke route terecht bij de ondersteuning die zij nodig hebben. Deze ondersteuning proberen we zoveel mogelijk informeel te organiseren, waar nodig kan dat formele ondersteuning zijn. Er vindt een goede triage plaats om de juiste ondersteuning op de juiste plek te bieden.
1a
Eén gemeenschappelijk concept en taal
2a
Een sterke basis
1b
Gebieds- of wijkgerichte aanpak
2b
Digitalisering
1c
Gelijke kansen waaronder voor jeugd
2c
Vertrouwen en samenwerken
Sociaal & eerste lijn
Gezond ouder worden
Mentale weerbaarheid
Passende MSZ
Acute zorg
Digitalisering
Digivaardig
54
Arbeidsmarkt
Subregionaal
Utrecht West
Lekstroom
Utrecht Stad
Utrecht Zuid-Oost
Eemland
Sterk sociaal domein & eerstelijn
1
Utrecht West
Thema 1. Start vanuit leefwereld en positieve gezondheid
1a
Eén gemeenschappelijk concept en taal Doelgroep & doelstelling
Organisatie & vervolg
Doelgroep: Alle inwoners van regio Utrecht West en formele en informele ondersteuning en zorg - en welzijnsverleners Doelstelling: De geïndividualiseerde samenleving heeft een wending gekregen: inwoners zijn gericht op samenredzaamheid in de wijk. Het gedachtegoed van positieve gezondheid is een belangrijke waarde bij wijkinitiatieven en wordt dan ook bij alle gesprekken met inwoners in de nulde, eerste en tweede lijn als basis gebruikt. Professionele organisaties stutten de wijkinitiatieven hierbij. Kwetsbaarheden worden genormaliseerd. Soms is het leven nou eenmaal moeilijk en dat accepteren we.
Aanpak •
Medewerkers van zorg- en welzijnsorganisaties worden geschoold om positieve gezondheid toe te kunnen passen in hun dagelijkse werkprocessen en om wijkinitiatieven te stutten. Ook inwoners en onderwijs worden meegenomen in deze beweging om cultuurverandering te kunnen realiseren.
•
Herhaaldelijk wordt het thema positieve gezondheid onder de aandacht gebracht om het te borgen in de bestaande praktijk. We ontwikkelen tools en handelingsperspectieven om professionals en inwoners hierbij te ondersteunen.
•
Gemeenten worden toegerust om wijkinitiatieven gemakkelijk en administratief-arm kunnen faciliteren.
•
Ontmoetingsplaatsen worden zo ingericht dat ‘de gemiddelde mens’ het ook fijn vindt om daar te komen. Bijvoorbeeld door werkplekken, activiteiten en ontmoetingen, gefaciliteerd door de gemeente. Maatschappelijk vastgoed van groot belang.
•
Gebiedsbenadering: zoeken naar krachten en die verbinden. Sociale verbindingen versterken en bestendigen. Dit kunnen ook sport- en cultuurverenigingen zijn.
•
De bibliotheek heeft een educatieve en wegwijzer-functie.
Regionaal
Sociaal & eerste lijn
Gezond ouder worden
Mentale weerbaarheid
Passende MSZ
Acute zorg
Digitalisering
Digivaardig
55
Arbeidsmarkt
•
In 2024 starten we met een programma over positieve gezondheid, waarbij sommige onderdelen (boven)regionaal moeten worden uitgevoerd en andere thema’s juist thuis horen bij lokale initiatieven: •
Het thema positieve gezondheid kan op verschillende niveaus worden toegepast. Communicatie hieromtrent past in een bovenregionale aanpak. Een regionale campagne vanaf Q2 2024, aansluiten bij landelijke campagne van het ministerie van VWS.
•
Minimaal 50% van professionals zijn eind 2025 geschoold en passen positieve gezondheid toe in hun dagelijkse werkprocessen.
•
Eind Q2 2024 hebben we na onderzoek bepaald hoe we inwoners kunnen stimuleren in de beweging van positieve gezondheid om zichtbaar verandering in de samenleving teweeg te kunnen brengen.
Subregionaal
Utrecht West
Lekstroom
Utrecht Stad
Utrecht Zuid-Oost
Eemland
1
Sterk sociaal domein & eerstelijn
Utrecht West
Thema 1. Start vanuit leefwereld en positieve gezondheid
1b
Gebieds- of wijkgerichte aanpak Doelgroep & doelstelling
Organisatie & vervolg
Doelgroep: Alle inwoners van regio Utrecht West en formele en informele ondersteuning en zorg en welzijnsverleners
Inwonersinitiatieven en wijknetwerken kunnen elkaars samenwerking versterken. Daarom starten we met projecten waarin we inwonersinitiatieven en professionele netwerksamenwerking koppelen en organiseren op wijk-/kernniveau. Dit wordt een breder programma, die ook gaat over de andere transformatieopgaven van het regioplan: ‘mentale weerbaarheid en gezondheid’ en ‘gezond ouder worden’. • In Q1 2024 starten we met een inventarisatie van bestaande wijkgerichte initiatieven en netwerksamenwerkingsverbanden in Regio Utrecht West. In Q1 2024 wordt door gemeenten voor de wijken waarvan nog geen wijkscans zijn gemaakt een plan gemaakt. • In 2024 wordt op basis van de wijkscans in iedere gemeente de strategische keuze gemaakt voor minimaal 3 wijken/kernen om wijksamenwerking op te zetten, rekening houdend met succesvolle elementen uit andere wijken. • In iedere wijk werken we aan één wijksamenwerkingsverband. Indien sprake is van meerdere bestaande initiatieven, worden ze samengevoegd. • Vanaf Q3 2024 starten initiatieven in de geselecteerde wijken. Klein beginnen volgens succesvolle elementen, geleidelijk uitbreiden. Inwoners worden actief betrokken bij deze ontwikkelingen. • Netwerksamenwerkingen integraal en generalistisch organiseren voor ALLE inwoners, niet specifiek voor bepaalde doelgroepen. Iedereen kan met een vraag voor ondersteuning of zorg te maken krijgen.
Veel kan generalistisch opgelost worden. Specialistische ondersteuning of zorg moet gekoppeld zijn aan samenwerkingsverband in een kleine specialistische schil. • In iedere wijk wordt een fysieke ontmoetingsplaats gerealiseerd, waarbij we aansluiten bij wat er al aanwezig is in de wijk. • We monitoren en evalueren en maken deze kennis beschikbaar voor andere wijken/gemeenten • Afhankelijk van de successen in bovenstaande wijken wordt vanaf 2025 uitbreiding (olievlek) naar andere wijken overwogen. • Sturing vindt plaats op gemeentelijk niveau.
Doelstelling: Over 3 jaar zijn in alle gemeenten van Utrecht West minimaal in 3 wijken/kernen wijkinitiatieven ontplooid. Kwetsbaarheden en krachten van alle wijken zijn inzichtelijk gemaakt en vormen de basis voor wijksamenwerkingsverbanden die passend zijn bij de couleur locale. Aanpak • Van iedere wijk wordt een wijkscan gemaakt waarbij bottom up (met input van inwoners, wijkinitiatieven en organisaties) een goed beeld wordt gemaakt van de krachten en kwetsbaarheden van de wijk. Hierin worden gecombineerde data meegenomen worden over bv. zorg, welzijn, ervaren gezondheid, leefstijl en demografie. Bestaande voorbeelden: wijkfoto’s in Stichtse, WijkDataWijkDoen. • Best practices van wijksamenwerkingen en inwonersinitiatieven worden in beeld gebracht. Succesvolle bestanddelen van deze samenwerkingen en initiatieven (en uit ervaringen/literatuur buiten de regio) worden in beeld gebracht. • Wijksamenwerkingsverbanden krijgen de tijd om zich te ontplooien. Informele verbinders in de wijk worden gefaciliteerd. Het duurt zeker 2 à 3 jaar om elkaar goed te leren kennen, vertrouwen en nieuwe processen van werkwijzen in te laten slijten. • Er wordt geïnvesteerd in een gezonde leefomgeving met ontmoetingsplekken, groen, cultuur en sport, voorzieningen voor jong en oud. Keuzes worden gemaakt op basis van behoeften van inwoners.
Ontmoetingsplaatsen worden zodanig ingericht dat ‘de gemiddelde mens’ ook wil komen, door bijvoorbeeld werkplekken, ontmoetingen, activiteiten. De gemeente faciliteert deze ontmoetingsplaatsen. Dit kunnen ook bestaande natuurlijke ontmoetingsplaatsen of locaties zijn, zoals bijvoorbeeld een bibliotheek of een buurtcafé. • Netwerksamenwerking per kern, richtlijn ca. maximaal 10.000 – 15.000 inwoners.
Regionaal
Sociaal & eerste lijn
Gezond ouder worden
Mentale weerbaarheid
Passende MSZ
Acute zorg
Digitalisering
Digivaardig
56
Arbeidsmarkt
Subregionaal
Utrecht West
Lekstroom
Utrecht Stad
Utrecht Zuid-Oost
Eemland
Sterk sociaal domein & eerstelijn
1
Utrecht West
Thema 1. Start vanuit leefwereld en positieve gezondheid
1c
Gelijke kansen waaronder voor jeugd Doelgroep & doelstelling
Organisatie & vervolg
Doelgroep: Alle inwoners, en specifiek aandacht voor jeugdigen, hun sociale systeem en onderwijs Doelstelling: De gezondheidsverschillen zijn verkleind. Er wordt ongelijk geïnvesteerd om inwoners gelijke kansen te geven. De leefomgeving is verbeterd voor en door inwoners. Ketenaanpakken kansrijke start leiden tot samenwerkingsafspraken en een eenduidig aanbod van interventies. Gezondheidsbevordering is vroegtijdig onderdeel van het onderwijs.
Het verkleinen van gezondheidsverschillen De doelen worden behaald door realisatie van het wijkgerichte programma zoals is beschreven onder 1b. Namelijk: •
De kwetsbare doelgroepen worden geïdentificeerd door de wijkscans in 2024
•
De combinatie van wijksamenwerkingen en inwonersinitiatieven leiden tot een passende steunstructuur in de wijk en passend ondersteuningsaanbod in 3 wijken per gemeente in 2024-2025.
•
Jeugd We organiseren het plan rondom Kansrijke start binnen het bestaand netwerk rondom geboortezorg. De ketenaanpak Kansrijke start is een vehikel om dit bij elkaar te brengen.
Aanpak Verkleinen van gezondheidsverschillen •
We identificeren kwetsbare doelgroepen / wijken die risico zijn voor grote gezondheidsverschillen. Voorbeelden zijn mensen met een lage SES, armoedeproblematiek.
•
We maken een passende steunstructuur in de wijk en ondersteuningsaanbod voor kwetsbare doelgroepen.
•
Er wordt ruimte gegeven aan inwoners in de wijk om bij te dragen aan het verbeteren van de leefomgeving met als doel de positieve gezondheid te verbeteren.
Ketenaanpakken worden conform de programma’s van GALA en IZA binnen 2 jaar gerealiseerd.
Verkleinen kansenongelijkheid jeugd •
•
•
Ketenaanpakken ‘kansrijke start’ en ‘overgewicht en obesitas bij kinderen’ worden breed ingezet om kansenongelijkheid en gezondheidsverschillen voor jeugd te verminderen. We werken aan een eenduidig aanbod van interventies en samenwerkingsafspraken in de regio. We verbeteren de samenwerking tussen JGZ en sociaal team/stadsteam. De verschillende werkwijzen van de sociale teams maken doelmatige samenwerking complex. Meer uniforme werkwijzen zijn wenselijk. Daarom maken we goede afspraken over verwijzen en samenwerken. JGZ dient als centrale basisvoorziening voor jeugdigen en ouders met laagdrempelige toegang voor opvoedvragen/zorgen. Alle jeugdigen gaan 5 dagen in de week naar school. School is een goede vindplaats om te werken aan gelijke kansen en gezonde jeugd. Het landelijke programma Gezonde School draagt bij aan een gezonde leer- en leefomgeving voor jeugdigen. Scholen gaan met hulp van een adviseur uit het programma op een structurele en integrale manier aan de slag met gezondheidsthema's.
Regionaal
Sociaal & eerste lijn
Gezond ouder worden
Mentale weerbaarheid
Passende MSZ
Acute zorg
Digitalisering
Digivaardig
57
Arbeidsmarkt
Specifiek aandachtspunt: De ketenaanpak ‘Overgewicht en obesitas bij kinderen’ vraagt strakke regie en sturing van gemeenten. Er zijn veel stakeholders bij betrokken. Onderwijs is als prominent onderdeel van de leefomgeving van de jeugd een goede plek om gezondheid en kansengelijkheid te bevorderen. Dit kan middels een integrale aanpak zoals de aanpak 'Gezonde School" geborgd worden.
Subregionaal
Utrecht West
Lekstroom
Utrecht Stad
Utrecht Zuid-Oost
Eemland
1
Sterk sociaal domein & eerstelijn
Utrecht West
Thema 2. Een sterke regionale samenwerking en organisatie
2a
Een sterke basis Doelgroep & doelstelling
Organisatie & vervolg
Doelgroep: Alle inwoners van regio Utrecht West Doelstelling: Iedere wijk heeft over 3-5 jaar zichtbaar een sterkere basis gekregen. Dit is niet alleen zichtbaar in de beschikbare zorg- en ondersteuning, maar uit zich ook in laagdrempelige en vrije toegang tot diverse voorzieningen in de wijk, voor ontmoetingen, sporten en andere activiteiten. Kansenongelijkheid onder inwoners is verminderd. Inwoners kijken om naar elkaar en zoeken samen oplossingen voor ondersteuningsvragen. Er zijn professionele ondersteuning en zorg beschikbaar wanneer nodig. De weg naar de huisarts is niet meer alleen het gebaande pad bij het ontstaan van een (al dan niet medische) hulpvraag. De route naar welzijn en informele zorg & ondersteuning is óók een logisch pad geworden bij het ontstaan van een hulpvraag.
We brengen deze doelstelling onder bij de gebieds- en wijkgerichte aanpak (zie 1b).
Aanpak
We brengen deze doelstelling onder bij de gebieds- en wijkgerichte aanpak (zie 1b).
Regionaal
Sociaal & eerste lijn
Gezond ouder worden
Mentale weerbaarheid
Passende MSZ
Acute zorg
Digitalisering
Digivaardig
58
Arbeidsmarkt
Subregionaal
Utrecht West
Lekstroom
Utrecht Stad
Utrecht Zuid-Oost
Eemland
Sterk sociaal domein & eerstelijn
1
Utrecht West
Thema 2. Een sterke regionale samenwerking en organisatie
2b
Digitalisering Organisatie & vervolg
Doelgroep & doelstelling Doelgroep: Alle inwoners van regio Utrecht West Doelstelling: In 2026 is informatieoverdracht voor zowel inwoners als zorg- en welzijnsverleners gedigitaliseerd. Systemen zijn compatible met elkaar zodat relevante informatie tijdig beschikbaar is, administratieve lasten worden teruggedrongen, en de inwoner zelf de regie houdt over informatiedeling. Waar mogelijk worden hybride vormen van ondersteuning en zorg aangeboden. Tot slot worden wijksamenwerkingsverbanden en inwonersinitiatieven goed ondersteund door digitale hulpmiddelen.
Voor digitale ontwikkelingen in relatie tot inwonersperspectief en perspectief van zorg- en welzijnsverleners, sluiten we aan bij de ontwikkelingen van de fundamenten digitalisering en digitaal vaardig. Digitale ondersteuning van wijkinitiatieven moet georganiseerd worden wanneer de wijkontwikkelingen meer concrete vorm krijgen. Er zijn bestaande openbare apps die hier mogelijk geschikt voor zijn.
Aanpak 1.
2.
3.
Vanuit visie op inwonersperspectief moet er gewerkt worden aan betere/meer: •
Toegang tot sociale en medische gegevens, waarbij inwoner de regie voert over informatiedeling.
•
Digitale vaardigheden en een ‘vangnet’ waar niet digitaal vaardige mensen terecht kunnen voor hulp.
•
Hybride zorg met zorgtechnologie in huis en op afstand
Vanuit visie op perspectief van zorg- en welzijnsverleners moet gewerkt worden aan betere/meer: •
Uitwisseling gegevens onderling, zowel binnen eerstelijn als in netwerksamenwerking met welzijn, sociaal domein en tweede lijn
•
Digitale vaardigheden van zorgverleners
•
Technologie voor zorg/ondersteuning/behandeling op afstand
Vanuit visie op wijkontwikkelingen: •
Regionaal
Digitale ondersteuning van wijkinitiatieven, bijvoorbeeld een sociale kaart en activiteitenkalender
Sociaal & eerste lijn
Gezond ouder worden
Mentale weerbaarheid
Passende MSZ
Acute zorg
Digitalisering
Digivaardig
59
Arbeidsmarkt
Subregionaal
Utrecht West
Lekstroom
Utrecht Stad
Utrecht Zuid-Oost
Eemland
Sterk sociaal domein & eerstelijn
1
Utrecht West
Thema 2. Een sterke regionale samenwerking en organisatie
2c
Vertrouwen en samenwerken Doelgroep & doelstelling
Organisatie & vervolg
Doelgroep: Alle inwoners en professionals van regio Utrecht West Doelstelling: In Utrecht West is samenwerking tussen partijen uit verschillende domeinen vanzelfsprekend geworden. Op bestuurlijk niveau wordt regie gevoerd over strategische samenwerkingen. Op subregio en wijkniveau weten partijen elkaar te vinden om samen bij te dragen aan de doelen van dit regioplan. Het wordt vanzelfsprekend dat inwoners ook structureel een actieve rol in deze samenwerkingen krijgen.
Op dit moment zijn er op niveau van regio Utrecht West (in tegenstelling tot de andere Wmo-regio’s van de U16) nog geen structurele bestuurlijke samenwerkingsverbanden/coalities. Deze worden samengesteld om doelen van het regioplan te kunnen behalen en monitoren. Hiermee is Q3 2023 reeds een start gemaakt. Thematisch zullen situationeel regionale overleggen met meerdere disciplines worden georganiseerd. Op wijkniveau ontwikkelen we intensieve samenwerkingen. Dat doen we conform het programma zoals beschreven onder 1b.
Aanpak •
Sociale basis starten in de wijk met inwonersinitiatieven. Leren van best practices.
•
Samen onderzoeken welke meerwaarde regionale samenwerking heeft. Bv. Suïcide preventie en dementie vriendelijke samenleving regionaal.
•
Sociale basis stutten met professionele organisaties. In de basis generalistisch, maar met een mix van organisaties met kleine specialistische schil. Succesvolle aspecten aanreiken, zo min mogelijk besturen, maar juist initiatieven laten ontplooien. Op wijk-/kernniveau weet men wat nodig is.
•
Collectieve primaire preventie als aanknopingspunt om samen te werken.
•
Ketenaanpakken organiseren op sub-regio niveau omdat professionals graag in meerdere gemeenten werken, je voor alle inwoners hetzelfde aanbod wilt creeren en het efficiënter en effectiever is om samen te organiseren.
•
Uitzoeken thema’s: wat doe je lokaal, wat doe je regionaal? Regionaal samen inkopen waar mogelijk.
•
Adviesraad op gemeentelijk niveau. Uitwisseling tussen gemeenten.
Regionaal
Sociaal & eerste lijn
Gezond ouder worden
Mentale weerbaarheid
Passende MSZ
Acute zorg
Digitalisering
Digivaardig
60
Arbeidsmarkt
Subregionaal
Utrecht West
Lekstroom
Utrecht Stad
Utrecht Zuid-Oost
Eemland
Terug naar overzicht
2
Gezond ouder worden
Situatieschets Ook in de regio Utrecht West wordt in de komende jaren een sterk toenemende vergrijzing verwacht. Mensen worden ouder, maar medisch gezien niet vanzelfsprekend gezond ouder. Het aantal ouderdom gerelateerde aandoeningen neemt toe. Veel ouderen blijven langer thuis wonen. Niet alleen omdat zij het zelf willen, maar ook omdat er onvoldoende passende woonvormen zijn in de regio Utrecht West. Dat brengt de nodige uitdagingen met zich mee, want vroeg of laat loopt iedereen tegen beperkingen aan. Het gaat dan vooral om waardig ouder worden. Toch komen er ook steeds meer gezonde ouderen, die graag een bijdrage leveren in de ondersteuning van kwetsbare inwoners. Organisaties in deze regio merken echter juist een terugloop van het aantal vrijwilligers en nieuwe vrijwilligers zijn moeilijk te vinden. Uit het regiobeeld is ook gebleken dat het mantelzorgpotentieel in een aantal gemeenten van de regio Utrecht West (Stichtse Vecht, Oudewater, Montfoort) lager is dan in de andere gemeenten van Midden Nederland. Dat is spijtig, want we hebben we te maken met een krimpende beroepsbevolking en een geïndividualiseerde samenleving. De arbeidspopulatie in de ouderenzorg is relatief oud, waardoor in de komende jaren een hoge uitstroom van medewerkers verwacht kan worden. Dit totaalplaatje zorgt ervoor dat de zorg voor ouderen in de regio Utrecht West onder druk komt te staan.
Tegelijkertijd zijn de verwachtingen in de samenleving torenhoog. Het was altijd vanzelfsprekend dat iemand met een ondersteuningsvraag daadwerkelijk ondersteuning of zorg kon krijgen. Maar dat is niet meer zo. Daarom moeten reële verwachtingen gestimuleerd worden. We zullen als samenleving anders naar gezondheid en zorg moeten gaan kijken. Begrippen als ‘positieve gezondheid’ en ‘reablement’ worden gezien als aangrijpingspunten om de groei van de zorgvraag te beheersen of terug te dringen. Dit is nog vooralsnog voornamelijk beleidstaal. Zolang deze termen niet zijn geladen, spreken organisaties nog onvoldoende één taal om te werken aan intensieve samenwerkingen tussen zorg-/welzijnsorganisaties. Op gebied van preventie zou veel meer gedaan kunnen worden. Vanuit het gedachtegoed van positieve gezondheid en reablement kan een zorgvraag voorkomen, verminderd of uitgesteld worden. Dat is nog onvoldoende ingebed in de samenleving en in de basis van zorg en welzijn. De sociale cohesie in wijken is nog niet overal zo ontwikkeld dat verwacht kan worden dat de bevolking voor elkaar zorgt. Bovendien is in sommige gemeenten in de regio Utrecht West sprake van wijken met een lagere SES (Oudewater, Woerden, Stichtse Vecht). Over het algemeen gaat dit gepaard met een gemiddeld slechtere gezondheid.
Er wordt van ouderen meer verwacht dat zij zelf oplossingen zoeken voor de beperkingen waar zij tegenaan lopen, of dat zij dit samen doen met hun systeem. Voor situaties waarin dit niet lukt, moeten zij wegwijs gemaakt worden om passende vormen van (informele en formele) ondersteuning te kunnen vinden. Op dit moment is voor veel inwoners in Regio Utrecht West nog niet duidelijk waar ze relevante informatie kunnen halen, waar ze terecht kunnen, hoe ze ondersteuning om zich heen kunnen organiseren. Deze ondersteuning zal door intensievere samenwerkingen georganiseerd moeten worden. In de regio Utrecht West zijn er lokaal op verschillende plekken vormen van samenwerking, maar dat is niet overal vanzelfsprekend of structureel geborgd. Er zijn op niveau van regio Utrecht West (in tegenstelling tot de andere Wmo-regio’s van de U16) nog geen structurele (bestuurlijke) samenwerkingsverbanden/coalities.
Regionaal
Sociaal & eerste lijn
Gezond ouder worden
Mentale weerbaarheid
Passende MSZ
Acute zorg
Digitalisering
Digivaardig
61
Arbeidsmarkt
Subregionaal
Utrecht West
Lekstroom
Utrecht Stad
Utrecht Zuid-Oost
Eemland
2
Gezond ouder worden
Utrecht West
Overzicht inhoud regioplan Preventie en verbeteren zelfredzaamheid
Versterken van samenwerking
Doelgroep en sector(en): De thuiswonende (jonge) oudere
Doelgroep en sector(en): De thuiswonende oudere
Omschrijving van de gewenste situatie over 3-5 jaar: Over 3-5 jaar zijn inwoners die wonen in regio Utrecht West aantoonbaar beter voorbereid op ouder worden. Mensen wonen langer en veiliger thuis en lossen zoveel mogelijk met elkaar op. Positieve gezondheid is meer ingebed in de samenleving en in de basis van zorg en welzijn. Ouderen nemen zelf de regie en verantwoordelijkheid voor hun gezondheid en welbevinden. Als men dat niet kan, is er laagdrempelige ondersteuning. De wijk en het persoonlijke netwerk van ouderen zijn erop toegerust om ouderen daarin te ondersteunen. Kwetsbare ouderen zijn tijdig in beeld voor passend aanbod van ondersteuning, zorg en welzijn. We zijn bereid om ongelijk te investeren voor gelijke kansen voor alle inwoners.
Omschrijving van de gewenste situatie over 3-5 jaar: Van iedere wijk zijn de krachten en kwetsbaarheden in beeld gebracht. Daarop volgend is in iedere wijk een netwerksamenwerking aanwezig die inwoners faciliteert om hun ‘eigen verantwoordelijkheid’ te kunnen nemen. De samenstelling van deze netwerken kan per wijk verschillen, afhankelijk van de krachten en kwetsbaarheden in de wijk, maar bestaat in ieder geval uit een combinatie van inwoners en partijen uit de nulde en eerste lijn. Organisaties werken aan een gezamenlijk doel en gaan van concurreren naar samenwerken om (een logische route naar) passende vormen van ondersteuning en zorg dichtbij ouderen te kunnen organiseren. Inwoners en mantelzorgers zijn een vanzelfsprekende samenwerkingspartner.
Ambitie: We zien ouderen niet meer als ‘probleemgroep’, maar benutten ook de talenten en kansen van deze groep. Het gedachtegoed van positieve gezondheid en reablement hebben meer handelingsperspectieven en één taal gekregen, waardoor ze meer ingebed zijn in de samenleving en in de basis van zorg en welzijn. Ouderen zijn zich bewust van hun eigen verantwoordelijkheid en anticiperen al vroegtijdig op de gevolgen van ouder worden. Door community vorming in wijken te faciliteren en netwerksamenwerkingen op te zetten in alle wijken en buurten van de regio Utrecht West. Preventie richt zich niet alleen op wat slecht voor je gezondheid is, maar is juist gericht op het stimuleren van dingen die goed voor de mens zijn. Preventie levert soms pas over een langere periode aanzienlijk gezondheidswinst op. Daarom richten we preventie ook al op de ‘jonge ouderen’; de zestigers van deze tijd.
Ambitie: Elke vorm van ondersteuning en zorg is makkelijk vindbaar en in te schakelen. We voeren een overstijgende sturing op zinnige zorg/ondersteuning, zodat deze zoveel mogelijk beschikbaar blijft voor alle inwoners. We starten in iedere gemeente met minimaal één wijk om een wijkgerichte aanpak te ontwikkelen. Daarbij wordt eerst de wijk in beeld gebracht en daarna een passende netwerksamenwerking georganiseerd. Inwoners zijn hierbij een belangrijke partij aan tafel en aan het stuur. We maken hierbij gebruik van de ervaring van andere gemeenten.
Regionaal
Inrichten (sub)acute keten in regionale stuk
1a
Positieve gezondheid en communicatie
2a
Gebieds- en/of wijkgerichte aanpak
1b
Reablement en verantwoord langer thuis wonen
2b
Passende zorg en digitalisering
1c
Nabijheid en netwerk
2c
Concentratie en spreiding ouderenzorg
Sociaal & eerste lijn
Gezond ouder worden
Mentale weerbaarheid
Passende MSZ
Acute zorg
Digitalisering
Digivaardig
62
Arbeidsmarkt
Subregionaal
Utrecht West
Inrichten (sub)acute keten in regionale stuk Lekstroom
Utrecht Stad
Utrecht Zuid-Oost
Eemland
2
Gezond ouder worden
Utrecht West
Thema 1. Preventie en verbeteren zelfredzaamheid
Positieve gezondheid en communicatie
1a
Doelgroep & doelstelling
Organisatie & vervolg
Doelgroep: Niet alleen de thuiswonende (jonge) oudere, maar de hele samenleving, al vanaf jonge leeftijd. Doelstelling: Het gedachtegoed van ‘eigen regie’, ‘positieve gezondheid’ en ‘reablement’ hebben meer handelingsperspectieven en één taal gekregen, waardoor ze meer ingebed zijn in de samenleving en in de basis van zorg en welzijn. Dit zijn middelen die de volgende doelstellingen ondersteunen: ‘zelf als het kan, thuis als het kan, met hulpmiddelen als het kan, en ondersteuning en zorg als het nodig is.
•
Op dit moment zijn er op niveau van regio Utrecht West (in tegenstelling tot de andere Wmo-regio’s van de U16) nog geen structurele (bestuurlijke) samenwerkingsverbanden/coalities. Deze wordt/worden samengesteld om doelen te kunnen behalen (start Q1 2023)
•
In 2024 starten met een programma over positieve gezondheid en reablement, waarbij sommige onderdelen bovenregionaal moeten worden gedaan en andere thema’s juist thuis horen bij lokale initiatieven. •
Het thema positieve gezondheid kan op verschillende niveaus worden toegepast. Communicatie hieromtrent past in een bovenregionale aanpak. Een regionale campagne vanaf Q2 2024, aansluiten bij landelijke campagne van het ministerie van VWS.
•
Programma opzetten op basis van clientreis, met leeftijd vanaf 55+ als doelgroep.
•
De gezonde oudere bereiken en hun krachten en talenten benutten. Dat is een grote populatie waarvan veel mensen voor zingeving iets bij willen dragen. Daarom biedt deze groep nog veel potentieel van ondersteuning. Zij moeten worden geholpen en uitgedaagd om bij te kunnen dragen.
•
Formele en informele zorg & ondersteuning - en welzijnsverleners scholen op het gebied van positieve gezondheid, reablement en hieraan gekoppeld ‘passende zorg’.
Aanpak 1.
Een nieuwe regionale programmagroep maakt een vertaling van de principes van eigen regie voeren, positieve gezondheid en reablement naar handelingsperspectieven en één taal. Het is er op gericht dat het bij iedereen in Utrecht West bekend is en toegepast kan worden wanneer dat zinnig is. Onder ‘iedereen’ verstaan we niet alleen alle inwoners, professionals of zorg- en welzijnsorganisaties, maar ook andere partijen zoals bijvoorbeeld het onderwijs en bedrijfsleven. Bestaande succesvolle initiatieven die hierop aansluiten worden breder geïmplementeerd. Nieuwe initiatieven worden ontplooid en in de gehele regio toegepast.
2.
Communiceren met inwoners over zich voorbereiden op ouder worden, al op jonge leeftijd. Dit kan bovenregionaal (campagne) of op wijkniveau. Er zijn voorspelbare life changing events waarop mensen al vooraf kunnen anticiperen.
3.
Niet alleen alle pijlers van positieve gezondheid en reablement zijn onderwerp van gesprek met ouderen, maar ook verlies, pijn, rouw en het thema levenseinde zijn vanzelfsprekende onderwerpen. We voeren het echte gesprek en schuwen ook ingewikkelde thema's niet. Quote: “we moeten niet doen alsof alles maakbaar is: wanneer mag een mens ook doodgaan?”.
Regionaal
Sociaal & eerste lijn
Gezond ouder worden
Mentale weerbaarheid
Passende MSZ
Acute zorg
Digitalisering
Digivaardig
63
Arbeidsmarkt
•
Gekoppeld aan wijksamenwerkingen (zie 2c) maken we omtrent dit thema in de keten afspraken over wat reablement en positieve gezondheid kunnen betekenen en welke organisatie wat doet.
Subregionaal
Utrecht West
Lekstroom
Utrecht Stad
Utrecht Zuid-Oost
Eemland
2
Gezond ouder worden
Utrecht West
Thema 1. Preventie en verbeteren zelfredzaamheid
1b
Reablement en verantwoord langer thuis wonen Doelgroep & doelstelling
Organisatie & vervolg
Doelgroep:
•
In 2024 starten met een programma over positieve gezondheid en reablement, waarbij sommige onderdelen bovenregionaal moeten worden gedaan en andere thema’s juist thuis horen bij lokale initiatieven.
De essentie van reablement wordt, in samenhang met positieve gezondheid, toegepast bij alle inwoners. Hierdoor krijgen zij de mogelijkheid om zoveel mogelijk eigen regie te voeren en streven we naar een zo groot mogelijke onafhankelijkheid van professionele hulpverlening. Voorzieningen in de wijk zijn erop gericht om de zelfredzaamheid van inwoners zoveel mogelijk te faciliteren.
•
Gekoppeld aan wijksamenwerkingen (zie 2c) maken we omtrent dit thema in de keten afspraken over wat reablement en positieve gezondheid kunnen betekenen en welke organisatie wat doet.
Aanpak
•
Maatschappelijk debat: er wordt meer van inwoners zelf verwacht. Hierbij moeten uitgangspunten bepaald worden over wat we van inwoners mogen verwachten en hoe we ze kunnen helpen om dit waar te maken. Wat is reëel?
2024 inspiratiesessies voor inwoners en professionals over reablement.
•
Voorbeeld: project RegiozorgNU “Toekomstbestendige zorg voor ouderen thuis”
De thuis wonende oudere en het informele en formele netwerk daar omheen Doelstelling:
1.
2.
Alle professionele hulpverleners worden getraind in reablement. Daarbij leren zij te handelen vanuit het leidende principe dat alles begint bij de eigen regie van de inwoner en zijn naaste. Door hulpmiddelengebruik en het stroomlijnen van processen worden mensen in staat gesteld om dingen (weer) zelf te kunnen doen.
3.
Een ‘vangnet’ organiseren waarop teruggevallen kan worden als zorg is afgebouwd. Proberen te organiseren dat echtparen bij elkaar kunnen blijven wonen, ook wanneer sprake is van een complexe zorgvraag.
4.
Ketenaanpak valpreventie, vormgegeven door samenwerking van nuldelijn, eerstelijn en tweedelijn.
5.
We ondersteunen ouderen en hun mantelzorgers door:
Regionaal
1.
Goede en tijdige informatievoorziening
2.
Duidelijk vindbare route naar vormen van (informele of formele) ondersteuning en zorg
3.
Respijtzorg
Sociaal & eerste lijn
Gezond ouder worden
Mentale weerbaarheid
Passende MSZ
Acute zorg
Digitalisering
Digivaardig
64
Arbeidsmarkt
•
Hierbij zoveel mogelijk aansluiten bij initiatieven van Reable Nederland
Subregionaal
Utrecht West
Lekstroom
Utrecht Stad
Utrecht Zuid-Oost
Eemland
2
Gezond ouder worden
Utrecht West
Thema 2. Versterken van samenwerking
Gebieds- en/of wijkgerichte aanpak
2a
Doelgroep & doelstelling
Organisatie & vervolg
Doelgroep: De thuis wonende oudere. Met specifieke aanpak voor sommige doelgroepen, zoals migranten. Doelstelling: Zie voorgaande beschrijving van doelstelling.
Zie beschrijving 1c.
Aanpak 1.
In iedere wijk of buurt gaan inwoners en organisaties zich (niet vrijblijvend) aan elkaar verbinden en werken samen aan een passende netwerkaanpak. Dat doen we niet in alle wijken tegelijk, maar we starten met minimaal één wijk per gemeente. Van deze wijken worden eerst de krachten en kwetsbaarheden in beeld gebracht (bottom-up). Daarop aansluitend wordt een netwerksamenwerking opgericht die inwoners faciliteert om hun ‘eigen verantwoordelijkheid’ te kunnen nemen. De samenstelling van deze netwerken kan per wijk verschillen, afhankelijk van de krachten en kwetsbaarheden in de wijk, maar bestaat in ieder geval uit een combinatie van inwoners en partijen uit de nulde en eerste lijn. We leren van, of sluiten aan bij, bestaande initiatieven in regio Utrecht West
2.
Over wijken heen wordt samengewerkt door organisaties voor toegankelijke en passende vormen van zorg voor specifieke zorgvragen. We leren van, of sluiten aan bij, bestaande initiatieven in regio Utrecht West:
3.
•
SPOT (specialistische praktijk ouderen thuis) in Woerden, opgezet vanuit doelstellingen van Ouderengeneeskundig Netwerk Utrecht eerstelijn (ONUe).
•
Ketenaanpakken vanuit programma GALA samen opzetten (waaronder valpreventie)
•
Project “Toekomstbestendige zorg voor ouderen thuis”, met o.a. stroomlijning van toegang tot de wijkverpleging
De leefomgeving in wijken is hier een belangrijk thema. Deze moet bijvoorbeeld beweging en 'naar buiten gaan' stimuleren.
Regionaal
Sociaal & eerste lijn
Gezond ouder worden
Mentale weerbaarheid
Passende MSZ
Acute zorg
Digitalisering
Digivaardig
65
Arbeidsmarkt
Subregionaal
Utrecht West
Lekstroom
Utrecht Stad
Utrecht Zuid-Oost
Eemland
2
Gezond ouder worden
Utrecht West
Thema 2. Versterken van samenwerking
Passende zorg en digitalisering
2b
Doelgroep & doelstelling
Organisatie & vervolg
Doelgroep: De thuis wonende oudere. Met specifieke aanpak voor sommige doelgroepen, zoals migranten.
Passende zorg:
Doelstelling: ondersteuning en zorg worden terughoudend en trapsgewijs ingericht: Wat kan de inwoner zelf? Wat kan de inwoner samen met anderen? Wat kan digitaal? Daarna pas inzet van een professional.
•
Aansluiten bij programma onder 1a en 1b.
•
Formele en informele zorg & ondersteuning - en welzijnsverleners scholen op het gebied van positieve gezondheid, reablement en hieraan gekoppeld afwegingen voor ‘passende zorg’.
Digitalisering:
Aanpak 1.
Passende zorg is een heel breed te interpreteren begrip. Verschillende personen kunnen in eenzelfde situatie anders beoordelen wat passende zorg is. Passende zorg is ook de kritische vraag stellen: Is het nodig, of kan het ook anders? En: wat gaan we NIET meer doen? Gerelateerd aan 1a en 1b trainen we medewerkers en voeren we een maatschappelijke dialoog over wat inwoners kunnen verwachten en wat van hen zelf wordt verwacht. Deels door communicatie bovenregionaal, deels in de wijken via individuele gesprekken met inwoners.
2.
De kloof tussen ziekenhuiszorg een eerstelijnszorg vormt een uitdaging. Er is behoefte aan een transmurale zorgbrug die ervoor zorgt dat de patiënt op de juiste manier, met de juiste informatie, op het juiste moment wordt overgedragen tussen disciplines en verblijfsomgevingen.
3.
Digitalisering zoveel mogelijk samen
Regionaal
1.
Digitaal waar het kan, bijvoorbeeld voor communicatie tussen cliënten/patiënten en professionals. Maar ook de mogelijkheid blijven bieden voor persoonlijk contact.
2.
Voorwaarde: mensen trainen in digitale vaardigheden
Sociaal & eerste lijn
Gezond ouder worden
Mentale weerbaarheid
Passende MSZ
Acute zorg
Digitalisering
Digivaardig
66
Arbeidsmarkt
•
In Q1 en Q2 2024 doen we een inventarisatie van met welke systemen wordt gewerkt en of er al mogelijkheden zijn om deze te koppelen.
•
We streven er zoveel mogelijk naar om monodisciplinaire of monosectorale systemen te integreren met een digitaal netwerkplatform.
•
Voor de verdere ontwikkelingen omtrent informatieuitwisseling, hybride zorg en digitaal vaardig maken van de samenleving, sluiten we aan bij de aanpak vanuit de fundamenten digitalisering en digitaal vaardig.
Subregionaal
Utrecht West
Lekstroom
Utrecht Stad
Utrecht Zuid-Oost
Eemland
2
Gezond ouder worden
Utrecht West
Thema 1. Preventie en verbeteren zelfredzaamheid
Nabijheid en netwerk
1c
Doelgroep & doelstelling
Organisatie & vervolg: samenvoeging van 1c en 2a
Doelgroep: alle inwoners van de wijk Doelstelling: In alle wijken van de Regio Utrecht West zijn netwerken opgebouwd waarin inwoners, vrijwilligers en professionals met elkaar samenwerken. Wijkvoorzieningen zijn erop gericht om jong en oud aan elkaar te verbinden (ontmoeten!). Iedere inwoner voelt zichzelf verantwoordelijk voor het opbouwen/onderhouden van zijn/haar netwerk, maar heeft ook altijd terugvalmogelijkheden in zijn/haar eigen wijk.
Initiatieven van inwoners kunnen samenwerkingen van organisaties versterken en vice versa. Daarom kiezen we ervoor om te starten met projecten waarin we inwonersinitiatieven en professionele netwerksamenwerking koppelen en organiseren op wijk-/kernniveau. Dit wordt een breder programma, die ook gaat over de andere transformatieopgaven van het regioplan: ‘mentale weerbaarheid en gezondheid’ en ‘sterke sociale basis en eerstelijn’. •
In Q1 2024 starten met inventarisatie van bestaande wijkgerichte initiatieven in Regio Utrecht West. In Q1 2024 wordt voor de wijken waarvan nog geen wijkscans zijn gemaakt een plan gemaakt.
•
In 2024 wordt op basis van de wijkscans in iedere gemeente de strategische keuze gemaakt voor minimaal 3 wijken/kernen om wijksamenwerking op te zetten, rekening houdend met succesvolle elementen uit andere wijken.
•
In iedere wijk werken we aan één wijksamenwerkingsverband. Indien sprake is van meerdere bestaande initiatieven, worden ze samengevoegd.
•
Vanaf Q3 2024 starten initiatieven in de geselecteerde wijken. Klein beginnen volgens succesvolle elementen, geleidelijk uitbreiden. Inwoners worden actief betrokken bij deze ontwikkelingen.
Aanpak 1.
Wijken/buurten kwalitatief goed in beeld krijgen. Goed voorbeeld: Kernenfoto’s Stichtse Vecht waarin samen met inwoners, partners en gemeente bottom up een ‘foto’ wordt uitgewerkt van de belangrijkste krachten en vragen van de wijk. Met als doel om een gezamenlijk en integraal beeld te krijgen wat er speelt in de verschillende kernen van Stichtse Vecht.
2.
Bestaande inwonersinitiatieven en buurtprojecten in kaart brengen en stimuleren. Succesvolle buurtconcepten verbreden naar andere buurten.
•
3.
In iedere wijk is een netwerksamenwerking aanwezig die inwoners faciliteert om hun ‘eigen verantwoordelijkheid’ te kunnen nemen. De samenstelling van deze netwerken kan per wijk verschillen, afhankelijk van de krachten en kwetsbaarheden in de wijk, maar bestaat in ieder geval uit een combinatie van inwoners en partijen uit de nulde en eerste lijn.
Netwerksamenwerkingen integraal en generalistisch organiseren voor ALLE inwoners, niet specifiek voor bepaalde doelgroepen. Iedereen kan met een vraag voor ondersteuning of zorg te maken krijgen. Veel kan generalistisch opgelost worden. Specialistische ondersteuning of zorg moet gekoppeld zijn aan samenwerkingsverband in een kleine specialistische schil.
•
In iedere wijk wordt een fysieke ontmoetingsplaats gerealiseerd.
•
Afhankelijk van de successen in bovenstaande wijken vanaf 2025 uitbreiding (olievlek) naar andere wijken.
Regionaal
Sociaal & eerste lijn
Gezond ouder worden
Mentale weerbaarheid
Passende MSZ
Acute zorg
Digitalisering
Digivaardig
67
Arbeidsmarkt
Subregionaal
Utrecht West
Lekstroom
Utrecht Stad
Utrecht Zuid-Oost
Eemland
Terug naar overzicht
3
Mentale weerbaarheid & gezondheid
Situatieschets
Van versnippering naar cohesie Onze maatschappij heeft in de afgelopen jaren een verandering ondergaan die druk legt op onze samenleving en op inwoners als individu. Iedereen moet passen in een perfect plaatje met prestatiedruk op school, werk, sport, sociale media, et cetera. Situaties die nu worden gezien als een ‘probleem’, waren vroeger helemaal geen probleem. De samenleving is hierdoor voor een grote groep te complex geworden. Het lijkt erop dat we het niet meer normaal vinden en waarderen dat mensen verschillend zijn. Maar niet alles is maakbaar. En niet alles hoeft maakbaar te zijn. Over het algemeen is er nog te weinig aandacht voor de mentale weerbaarheid en gezondheid van de inwoners in de regio Utrecht West. Er zijn lokaal grote verschillen zichtbaar. Het is geografisch een relatief groot en divers gebied.
Hoewel er best veel lokale initiatieven zijn die zich richten op mentale weerbaarheid en gezondheid, zijn samenwerkingen tussen partijen nog niet structureel en ook nog niet overal vanzelfsprekend. Verschillende financieringsstromen hebben een goede netwerksamenwerking in de weg gestaan. Er is geen samenhangend plan, waardoor de vormen van ondersteuning en zorg in de regio erg versnipperd zijn georganiseerd. Het is belangrijk om hier in de komende jaren aan te werken om inwoners te versterken in hun mentale weerbaarheid en gezondheid. Hoewel de komst van sociale teams een belangrijke bijdrage heeft geleverd, worden goede ondersteuning en zorg nu nog teveel reactief ingezet. Preventie is nog maar dun ingericht. Risicogroepen worden nog over het hoofd gezien. Groepen vallen hierdoor buiten de boot en worden daardoor niet weerbaar gemaakt voor de samenleving. Op wijk-/ en buurtniveau is er over het algemeen nog weinig cohesie. Het ‘omzien naar elkaar’ is nog niet (overal) de realiteit. Er zijn buurtproblemen, mensen vereenzamen, er is sprake van armoedeproblematiek en kwetsbaren krijgen te weinig begeleiding naar bijvoorbeeld het sociaal domein. De keerzijde van de vindbaarheid van sociale teams is dat via deze route veel oplossingen voor problemen worden gezocht in de professionele hulpverlening.
Passende hulp dichtbij de cliënt kan vraag naar professionele hulpverlening voorkomen. Tegelijkertijd is er ook een grote groep kwetsbare inwoners die reeds in beeld is, maar waarvoor is moeilijk tijdig een passende plek of vorm van ondersteuning te krijgen. Hierdoor wordt de druk verhoogd op het voorveld. Zij krijgen te maken met steeds hogere complexiteit van casuïstiek. Daarnaast is er (professioneel) aanbod waarvan het twijfelachtig is of deze aansluit bij de behoeften van doelgroepen. Systemen zijn er nu op ingericht dat mensen eerst een ‘stickertje’ moeten krijgen om toegang te krijgen tot vormen van ondersteuning. Er moet een balans komen tussen mensen in beeld krijgen, maar tegelijkertijd niet willen medicaliseren. Juist normaliseren moet de norm opnieuw worden.
Regionaal
Sociaal & eerste lijn
Gezond ouder worden
Mentale weerbaarheid
Passende MSZ
Acute zorg
Digitalisering
Digivaardig
68
Arbeidsmarkt
Subregionaal
Utrecht West
Lekstroom
Utrecht Stad
Utrecht Zuid-Oost
Eemland
3
Mentale weerbaarheid & gezondheid
Utrecht West
Overzicht inhoud regioplan Versterken mentale weerbaarheid en zelfredzaamheid
Borgen goede toegankelijkheid door instroom te verlagen
Vergroten door- en uitstroom
Sluitend zorgaanbod
Ambitie: We vinden het weer normaal dat mensen verschillend zijn in onze maatschappij. Afwijkend gedrag is niet altijd problematisch en talenten van mensen worden ook gezien. Niet alles is maakbaar, en dat accepteren we. We gebruiken de term 'normaliseren'. Kwetsbare inwoners worden tijdig gezien en kunnen passende ondersteuning krijgen. Die oplossing wordt niet vanzelfsprekend gezocht in de professionele hulpverlening of voorzieningen. Ons systeem is er niet meer op ingericht dat mensen eerst een ‘stickertje’ moeten krijgen en sector(en): voor toegang tot ondersteuning. Mensen weten de juisteDoelgroep route te vinden. Onze netwerksamenwerking is zodanig ingericht dat ondersteuning eerst wordt gezocht in de maatschappij of de nulde lijn. Pas wanneer het écht noodzakelijk is, komt professionele ondersteuning in beeld.
Omschrijving van de gewenste situatie
Hierin kunnen inwoners een rol spelen door te luisteren naar elkaar, in te gesprek zijn met elkaar, er zijn 3-5 jaar voor elkaar. Dat willen we doen door een netwerkaanpakover in wijken te organiseren met meer sociale cohesie in wijken en buurten. Professionele organisaties hebben een samenwerkingsstructuur in de wijk opgezet die deze netwerkaanpak stut.
Ambitie en beoogde impact van dit thema op doelgroep en sector
1a
Preventie
2a
(Netwerken) Mentale Gezondheid(scentra)
3a
Passende zorg
4a
Profielkeuze
1b
Betere toeleiding naar passende (zelf)hulp
2b
Verkennend Gesprek
3b
Digitalisering
4b
Cruciale zorg (minimaal regionaal toegankelijk)
1c
Hulpbronnen gericht op de burger
Regionaal
Sociaal & eerste lijn
Gezond ouder worden
Mentale weerbaarheid
Passende MSZ
Acute zorg
Digitalisering
Digivaardig
69
Arbeidsmarkt
Subregionaal
Utrecht West
Lekstroom
Utrecht Stad
Utrecht Zuid-Oost
Eemland
Mentale weerbaarheid & gezondheid
3
Utrecht West
Thema 1. Versterken mentale weerbaarheid en zelfredzaamheid
Preventie
1a
Doelgroep & doelstelling
Organisatie & vervolg
Doelgroep: Mensen met psychische klachten / mentaal kwetsbaren (in het algemeen). Doelstelling: Mentale gezondheid is een thema dat voor iedereen zonder taboe bespreekbaar is doordat we psychische klachten normaliseren. Voor iedere inwoner van regio Utrecht West met mentale kwetsbaarheden is laagdrempelige hulp en ondersteuning beschikbaar indien nodig. Er is een ‘loket’ beschikbaar waar inwoners met alle levensvragen terecht kunnen. Daar vindt triage plaats voor de juiste ondersteuning. Door intensieve samenwerking tussen de poortwachters van financieringsstromen wordt de toegang laagdrempelig en met weinig administratieve lasten georganiseerd, ongeacht uit welke wet/kader de ondersteuning en zorg bekostigd moet worden. Er is niet alleen ondersteuning beschikbaar voor de inwoners met mentale klachten, maar ook voor diens naasten.
Aanpak •
We organiseren op wijkniveau samenwerkingsverbanden die ervoor zorgen dat ondersteuning laagdrempelig en nabij toegankelijk is. Deze wijkgerichte aanpakken bestaan uit een combinatie van professionele samenwerkingsverbanden en inwonersinitiatieven.
•
We bevorderen de inzet van positieve gezondheid in de regio. We kijken daardoor anders naar ziekte en gezondheid en accepteren dat het leven soms moeilijk is. Niet alle tegenslagen hoeven direct te leiden tot een zorg- of ondersteuningsvraag
•
Daarnaast is er een aantal doelgroepen die naast de ondersteuningsstructuur in de wijk soms specialistische ondersteuning of behandeling nodig hebben. Om een passende steunstructuur en (preventief) ondersteuningsaanbod te ontwikkelen, gaan we middels klantreizen de (factoren die leiden tot een) ondersteuningsvraag in beeld brengen. Dat doen we voor de volgende doelgroepen:
•
1.
Mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB)
2.
Jeugd en Jongvolwassenen
3.
Ouderen
1.
We sluiten aan bij de Aanpak "Mentale gezondheid, van ons allemaal".
2.
Initiatieven van inwoners kunnen samenwerkingen van organisaties versterken en vice versa. Daarom kiezen we ervoor om te starten met projecten waarin we inwonersinitiatieven en professionele netwerksamenwerking koppelen en organiseren op wijk-/kernniveau. Dit wordt een breder programma, die ook gaat over de andere transformatieopgaven van het regioplan: ‘sterke sociale basis en eerste lijn’ en ‘gezond ouder worden’.
3.
Daarnaast passen we het programma van positieve gezondheid toe (zie 1a in opgave sterke sociale basis en eerstelijn)
4.
In Q1 2024 zijn klantreizen uitgewerkt in bijeenkomsten met professionals.
5.
Bij bovenstaande acties worden onderwijspartijen actief betrokken.
We betrekken onderwijs bij preventie. Al vanaf jonge leeftijd leren we kinderen praten over hun mentale gezondheid en hoe positieve gezondheid bij kan dragen aan hun mentale weerbaarheid. Daarbij benadrukken we dat het normaal is (normaliseren) om soms mentaal minder weerbaar te zijn. Dat niet direct (professionele) hulp ingeschakeld hoeft te worden, en waar ze terecht kunnen als deze hulp toch nodig is.
Regionaal
Sociaal & eerste lijn
Gezond ouder worden
Mentale weerbaarheid
Passende MSZ
Acute zorg
Digitalisering
Digivaardig
70
Arbeidsmarkt
Subregionaal
Utrecht West
Lekstroom
Utrecht Stad
Utrecht Zuid-Oost
Eemland
Mentale weerbaarheid & gezondheid
3
Utrecht West
Thema 1. Versterken mentale weerbaarheid en zelfredzaamheid
Betere toeleiding naar passende (zelf)hulp
1b
Doelgroep & doelstelling
Organisatie & vervolg
Doelgroep: Mensen met psychische klachten / mentaal kwetsbaren (in het algemeen). Doelstelling: Kwetsbare inwoners worden tijdig gezien en kunnen passende ondersteuning krijgen. Die oplossing wordt niet vanzelfsprekend gezocht in de professionele hulpverlening of voorzieningen. Ons systeem is er niet meer op ingericht dat mensen eerst een ‘stickertje’ moeten krijgen voor toegang tot ondersteuning. Mensen weten de juiste route te vinden. Onze netwerksamenwerking is zodanig ingericht dat ondersteuning eerst wordt gezocht in de samenleving of de nulde lijn. Pas wanneer het écht noodzakelijk is, komt professionele zorg of ondersteuning in beeld. Hierin kunnen inwoners een rol spelen door te luisteren naar elkaar, in te gesprek zijn met elkaar, er zijn voor elkaar. Dat willen we doen door een netwerkaanpak in wijken te organiseren met meer sociale cohesie in wijken en buurten. Professionele organisaties hebben een samenwerkingsstructuur in de wijk opgezet die deze netwerkaanpak stut.