Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 Winterswijk
Tekst van het document
Kansen voor wonen boven winkels We beschikken over een relatief groot winkelhart. De bovenverdieping van veel winkels staat echter leeg of wordt als opslagruimte gebruikt. Hier liggen mogelijkheden om meer woonruimte boven winkels te creëren. Dit kan een manier zijn om meer betaalbare woonruimte voor 1+2 persoonshuishoudens te bieden, meer levendigheid in het winkelhart te creëren en het levert een bijdrage aan zorgvuldig ruimtegebruik. Ontwikkelaars zijn nu nog terughoudend om hier in te stappen, bijvoorbeeld vanwege de geldende parkeernorm. Ook bij transformatie van ander vastgoed in of rondom het centrum is dit een aandachtspunt. Potentiële optoppotentie Gemeente Winterswijk Bron: Provincie Gelderland (2025) De aantallen gaan over panden waar optoppen al mogelijk is binnen het huidige omgevingsplan. Er is gerekend met benodigde ruimte van 75 m2 per woning (woning + benodigde ruimte op het dak voor galerij, etc.). Het aantal verdiepingen, het oppervlak en het volume is alleen meegeteld als op een locatie minstens 75 m² gerealiseerd kan worden.
In het winkelhart vinden we het belangrijk dat de plint beschikbaar is en blijft | redelijk | beperkt | in | onze | gemeente, | terwijl | nog | ruim | eenvijfde | van | de voor winkel-, horeca- en andere centrumvoorzieningen. Daarom werken we in | particuliere voorraad over zo’n laag energielabel beschikt. het winkelhart en aanloopstraten niet mee aan transformatie van vastgoed in | In | Winterswijk | ondersteunen | we | inwoners | via | het | Centrum | Duurzaam de plint naar woonruimte. | Winterswijk met advies, subsidies en leningen bij verduurzaming. Daarnaast maken we prestatieafspraken met De Woonplaats over de verduurzaming in Verduurzaming bestaande woningvoorraad | de sociale huursector en hebben we specifieke programma’s voor de aanpak Het | klimaat | verandert | door | de | hoge | concentraties | CO2 | en | andere | van energiearmoede en de Lokale Aanpak Isolatie (LAI). broeikasgassen in de atmosfeer. De aarde warmt hierdoor op, wat zorgt voor extreem weer, bosbranden, overstromingen, zeespiegelstijging en afname van | Levensloopgeschikt maken bestaande woningen de biodiversiteit. Om de wereld leefbaar te kunnen houden is wereldwijd | Op dit moment is 25% van de huishoudens in onze gemeente 65 jaar of ouder. afgesproken om de uitstoot van broeikasgassen uiterlijk in 2050 tot bijna nul te | Dat aandeel zal de komende jaren verder toenemen.
Dit vraagt om aangepaste beperken. | Op | regionaal | vlak | hebben | we | samen | met | de | Achterhoekse | woningen die toegerust zijn op een toenemende zorgvraag. Hier komen we in regiogemeenten in het Akkoord van Groenlo vastgelegd om uiterlijk in 2050 | hoofdstuk 5 op terug. Voor ouderen die alleen te maken hebben met fysieke klimaatneutraal en energieneutraal te zijn. | beperkingen volstaat een aangepaste (nultreden)woning. Dit zal voor een Om hiertoe te komen stappen we ook over op een alternatief voor aardgas voor | belangrijk deel via nieuwbouw ingevuld moeten worden, maar dit kan deels het verwarmen van onze woningen, het verwarmen van water en het koken. | ook geschieden door aanpassing van bestaande woningen. Ongeveer 8% van De eerste stap hierbij is zoveel mogelijk energie besparen en het goed isoleren | de bestaande woningvoorraad is met enkele aanpassingen levensloopgeschikt van | woningen. | Uiteindelijk | stappen | we | over | op | een | aardgasvrije | te | maken. | Woningeigenaren | kunnen | nu | al | een | beroep | doen | op | de warmtevoorziening. Dit werken we verder uit in het warmteprogramma.
Hierin | verzilverlening Hiervoor is het wel zaak dat ouderen tijdig nadenken over hun staat welke wijken, buurten en dorpskernen de komende jaren aangepakt | toekomstige woonsituatie en de mogelijkheden voor verhuizen danwel de worden en op welke manier. | huidige woning aanpassen. De afgelopen jaren is het gasverbruik van woningen gestaag afgenomen. Daarnaast is het aandeel woningen met zonnepanelen toegenomen van 16% | Slaagkansen in de sociale huur van de woningvoorraad in 2019 naar 37% in 2023. De verduurzaming in de | Zowel bestaande als nieuwe sociale huurwoningen worden toegewezen op sociale huurvoorraad verloopt iets sneller dan in de particuliere huur en | basis van de richtlijnen die De Woonplaats hierover heeft vastgelegd. Jaarlijks koopsector. Waar in de sociale huur 44% van de woningen een A-label (of | wordt 50% van de woningen toegewezen op basis van inschrijftijd en 50% op beter) heeft, is dat in de particuliere voorraad 22%. Daarnaast zijn er nationale | basis van loting. In algemene zin hanteert de corporatie als uitgangspunt dat prestatieafspraken gemaakt om alle woningen met een E-, F- of G-label uit te | woningzoekenden zoveel mogelijk keuzevrijheid wordt geboden. Wel zijn faseren.
Het aandeel sociale huurwoningen met zo’n laag energielabel is | diverse | woningen | met | specifieke | kenmerken | (qua | huurprijs | of levensloopgeschiktheid) | gelabeld | voor | doelgroepen | die | daar | het | meest 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 | 28 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 29 behoefte aan hebben (zoals huishoudens met een laag inkomen of senioren). Op dit moment is de gemiddelde slaagkans 4 voor mensen die een sociale huurwoning in Winterswijk vergelijkbaar met het landelijke beeld. Wel zien we dat de slaagkans voor jongeren tot 30 jaar onder het gemiddelde ligt. Zij komen daardoor moeilijker aan een sociale huurwoning. Bij ouderen is die slaagkans juist relatief hoog. Zij hebben vaak de mogelijkheid om zich preventief in te schrijven, zodat ze inschrijftijd kunnen opbouwen, om vervolgens als ze daadwerkelijk een woning zoeken, hoog in de rangorde eindigen5. Enerzijds is het belangrijk dat ouderen een goede slaagkans binnen de sociale huur hebben. Daarmee wordt de doorstroming bevordert. Anderzijds mag dit er niet toe leiden dat de slaagkans van andere doelgroepen hierdoor achterblijven. Wat zeggen de Omgevingsvisies Kom en/of Buitengebied? • We zetten in op het duurzaam hergebruik van bestaande gebouwen, erven en terreinen die hun oorspronkelijke functie hebben verloren.
Bijvoorbeeld door schoolgebouwen, bedrijfslocaties of gymzalen om te bouwen naar woonruimte. • We zetten in op meer wonen binnen het centrum en boven de winkels waardoor er meer leven in het centrum komt. In het winkelhart en de aanloopstraten alleen wonen op verdieping, niet in de plint. • Bij nieuwe bouwprojecten kijkt de gemeente of er minder parkeerplekken nodig zijn dan normaal. Dit doen we alleen als er goede alternatieven zijn, zoals openbaar vervoer of deelmobiliteit, én als het past bij de plek. • Uiterlijk in 2050 zijn we energieneutraal en klimaatneutraal. We volgen hierin de landelijke en regionale afspraken. In 2030 zitten we op 55% CO2 besparing. • We stappen over op een alternatief voor aardgas voor het verwarmen van onze gebouwen. De eerste stap hierbij is zoveel mogelijk energie besparen en het goed isoleren van woningen en gebouwen, zoveel mogelijk op een 4 Dit is de verhouding tussen het jaarlijks vrijgekomen huurwoningaanbod en het aantal actief woningzoekenden. 5 Voor de 50% van de woningen die op basis van inschrijftijd wordt toegewezen. natuurinclusieve manier. • We zetten in op het creëren van gevarieerde wijken zodat inclusieve, levendige en toekomstbestendige buurten ontstaan waar mensen in verschillende levensfasen prettig kunnen wonen.
294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 30 4.2 Wat gaan we doen? Maatregelen (Dikgedrukt = prioriteit, lichtgrijs = vervolgacties later in de planning) Korte termijn: 2026 t/m 2029 Middellange termijn: na tussentijdse evaluatie VHP (vanaf medio 2029) Lange termijn: eind termijn VHP (vanaf 2032) Omgevingsvisie Acties Planning Wie betrokken? Extra budget nodig? (€/€€/€€€) Duurzaam hergebruik van bestaande We verbeteren onze informatievoorziening over woningsplitsing in het buitengebied (o.a. over de voorwaarden ten aanzien van de onderbouwing): • We stellen een toegankelijke brochure op met duidelijke toelichting waar initiatieven aan moeten voldoen. • We gaan bewonersorganisaties actief benaderen om de voorwaarden toe te lichten en vragen hierover te beantwoorden. Korte termijn Gemeente, ontwikkelaars € gebouwen, erven We staan woningsplitsing binnen Winterswijk Kom toe. Hiervoor onderzoeken we eerst op welke plekken we wel / niet splitsing willen toestaan en onder welke voorwaarden. Middellange termijn Gemeente € We starten een pilot voor woningdelen in Winterswijk Kom, gericht op complexen van De Woonplaats en werken de voorwaarden die daarbij gelden, nader uit. Inzet is om de kostendelersnorm pas na het eerste half jaar toe te passen.
Korte termijn Gemeente, woningcorporatie € We faciliteren ontwikkelaars in de mogelijkheden om bestaande woningen en ander vastgoed op te toppen. We zetten in op verruiming van de mogelijkheden in het Omgevingsplan en communiceren dit naar ontwikkelende partijen. Daarnaast gaan we actief samenwerken met het provinciale optopteam. Korte termijn Gemeente, ontwikkelaars € We onderzoeken de wenselijkheid en haalbaarheid voor een leegstandsverordening met een meldplicht voor de eigenaar van een leegstaand pand en de mogelijkheid om de eigenaar te verplichten de woning (of ander vastgoed) weer in gebruik te geven. Middellange termijn Gemeente, vastgoedeigenaren €€ Bij nieuwe bouwprojecten minder parkeerplekken In 2026 herijken we de parkeernota, waarbij wordt gekeken of de parkeernorm passend is bij de huidige en toekomstige situatie. Korte termijn Gemeente €€ Uiterlijk 2050 energie- en We bieden via het Centrum Duurzaam Winterswijk advies en ondersteuning aan woningeigenaren bij de verduurzaming van hun woning. Korte termijn Gemeente, woningeigenaren € klimaatneutraal. We maken prestatieafspraken met De Woonplaats over het verder verduurzamen van de sociale huurvoorraad.
Korte termijn Gemeente, woningcorporatie € 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 31 We werken onze strategie voor het aardgasvrij maken van onze bestaande woningvoorraad uit in het warmteprogramma Middellange termijn Gemeente, woningeigenaren, woningcorporatie €€€ Creëren toekomstbestendige buurten (1) We streven naar verbreding van het project ‘Comfortabel Thuis’ (waarbij oudere huurders worden geïnformeerd over de mogelijkheden om te verhuizen naar een aangepaste woning) naar de koopsector. Middellange termijn Gemeente €€ Omgevingsvisie Acties Planning Wie betrokken? Extra budget nodig? (€/€€/€€€) Creëren toekomstbestendige buurten (2) We maken prestatieafspraken met De Woonplaats over het levensloopbestendiger maken van hun grondgebonden sociale huurvoorraad. Middellange termijn Gemeente, woningcorporatie € We monitoren samen met De Woonplaats de slaagkansen van doelgroepen in de sociale huur. Als de slaagkansen van jongeren laag blijven, gaan we in gesprek met de corporatie over extra maatregelen (zoals het labelen van woningen voor jongeren). Korte termijn Gemeente, woningcorporatie € 5 | Wonen, welzijn en zorg voor | Ontwikkeling huishoudenssamenstelling Gemeente Winterswijk (2025-2040) 5,000 ouderen | 4,000 3,000 Ouderen met een zorgvraag moeten steeds langer zelfstandig wonen.
Deze | 2,000 ontwikkeling | stelt | wel | de | nodige | eisen | aan | onze | woningvoorraad | en | 1,000 woonomgeving. Er moeten voldoende aangepaste woonvormen zijn. Ten | 0 aanzien van de woonomgeving is het belangrijk dat (zorg)voorzieningen goed | 1+2 phh < 30 | 1+2 phh 30- | 1+2 phh 45- | Gezinnen | 1+2 phh 65- | 1+2 phh 75 bereikbaar zijn en er voldoende mogelijkheden voor ontmoeting zijn. | jaar | 44 jaar | 64 jaar | 74 jaar | jaar en ouder 2025 | 2030 | 2035 | 2040 Bron: CBS (2025) 5.1 | Welke opgaven zien we? Behoefte en plannen t.a.v. woonvormen voor ouderen Gemeente Winterswijk Passende woonvormen voor ouderen met een zorgvraag | Opgave 2022- | Plannen < 2030 | Plannen > 2030 De komende tien jaar zal het aantal huishoudens van 65 jaar en ouder met ruim | 2031 Nultredenwoningen | +210 | +517 | +20 750 toenemen in de gemeente Winterswijk (uitgaande van het scenario zonder | Geclusterde woningen | +270 | +87 | +156 gemeentelijke regio op de woningbouwprogrammering, zie paragraaf 3.1). | Zorggeschikte woningen | +90 | +86 | 0 Bron: Afsprakenkader ouderenhuisvesting Achterhoek (2025) Hoewel een groot deel van hen steeds langer vitaal blijft en met relatief beperkte aanpassingen thuis kan blijven wonen, zal een deel van de ouderen | Definities woonvormen ouderen (Afsprakenkader Ouderenhuisvesting Achterhoek) behoefte krijgen aan aangepaste huisvesting.
Daarbij gaat het vooral om | • | Nultredenwoningen: | zelfstandige | woningen | waarbij | zowel | entree | als | woonkamer, nultredenwoningen en geclusterde woonvormen. | keuken, badkamer, toilet en minimaal één slaapkamer zonder trappen te bereiken zijn (intern toegankelijk). Voor | ouderen | met | lichte, | fysieke | beperking | volstaat | een | zelfstandige | • | Geclusterde woningen: nultredenwoningen (minimaal 12) die ingericht zijn op het nultredenwoning. Op basis van de demografische groei van het aantal ouderen | bevorderen van sociaal contact en gemeenschapsgevoel, waardoor eenzaamheid wordt met | deze | lichte | zorgvraag, | zouden | er | tot | en | met | 2030 | ongeveer | 210 | tegengegaan en samenredzaamheid wordt bevorderd. Er moet een ontmoetingsruimte inpandig aanwezig zijn of op loopafstand voor ouderen (bv. ca. 100 m). Die ruimte moet nultredenwoningen aan de voorraad toegevoegd moeten worden. Er zijn | gericht zijn op ontmoeting van bewoners en eventueel buurtbewoners en op een open plannen voor ruim 500 woningen. Dit betekent echter niet dat er teveel | en transparante basis te gebruiken zijn. • | Zorggeschikte woningen: zelfstandige nultredenwoningen waar WlZ-zorg geleverd kan plannen zijn. Nultredenwoningen kunnen echter voor meerdere doelgroepen | worden voor bewoners en die onderdeel zijn van een geclusterde woonvorm. Om alle inzetbaar zijn.
Niet iedere gerealiseerde nultredenwoning wordt uiteindelijk | vormen van zorg te kunnen leveren dienen deze wooneenheden en de woonvorm rolstoelgeschikt te zijn, met voldoende ruimte om zorg te verlenen. De woningen zijn bewoond door een ouder huishouden met fysieke beperkingen. Bovendien zijn | dementievriendelijk ingericht. 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 | 32 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 33 er ouderen die nu nog geen fysieke klachten hebben, maar alvast willen anticiperen op de toekomst. Ook daarvoor is het belangrijk om meer nultredenwoningen te realiseren dan strikt noodzakelijk zou zijn op basis van het aantal ouderen met fysieke beperkingen. Voor de ouderen met de zwaarste zorgvraag is er behoefte aan zorggeschikte woningen. Op dit moment zijn er in kwantitatief opzicht voldoende plannen om in de behoefte te gaan voorzien. In kwalitatief opzicht is dat nog niet duidelijk. Er is behoefte aan een divers palet aan ouderenwoningen: appartementen in en rondom het centrum, kleinere grondgebonden woningen in de wijken daaromheen. Daarnaast is er behoefte aan woonvormen in verschillende prijssegmenten, zowel in de sociale huur, middeldure huur als koop.
Ook is er behoefte aan woonvormen waarbij bewoners worden uitgenodigd om elkaar te helpen of samen iets te organiseren, welke woonvorm geschikt lijkt is afhankelijk van de locatie en externe factoren. Dat kan bijvoorbeeld door hofjeswoningen aan een gezamenlijke binnentuin te realiseren. Omdat realisatie van nieuwe woningen voor ouderen cruciaal is voor het op gang brengen van de doorstroming, zien we dit als de nieuwbouw voor deze doelgroep als een van onze speerpunten van het Volkshuisvestingsprogramma. Twee maatregelen zijn hierbij cruciaal: 1. Bij zachte plannen bespreken we met ontwikkelaars waar we het programma kunnen bijsturen, zodat de kwaliteit (typologie, prijsklasse, toegankelijkheid) beter aansluit bij de actuele behoefte van ouderen (zie kader). 2. We vullen het afwegingskader voor reguliere woningbouw en wonen met zorg zodanig aan met aanvullende kwalitatieve criteria, zodat ontwikkelaars uitgedaagd worden om een hoger niveau van kwaliteit en toegankelijkheid na te streven dan de basisvoorwaarden voor ouderenwoningen van het regionaal afsprakenkader. Meer inzetten op doorstroming Naast dat er meer woningaanbod voor ouderen gerealiseerd moet worden, is het vooral ook belangrijk dat ouderen op tijd nadenken over hun toekomstige woonsituatie en ook inzicht hebben in de verhuismogelijkheden (zowel qua woningaanbod als hun financiële mogelijkheden).
Zowel zorgorganisaties als belangengroepen benadrukken dat nog teveel ouderen in Winterswijk pas nadenken over verhuizen als hun gezondheidssituatie sterk achteruit gaat. Woningbehoefte onder ouderen Uit het gemeentelijke woningbehoefteonderzoek (2024) kwam naar voren dat ongeveer 32% van de totale (lokale) woningbehoefte een vraag naar nultredenwoningen betreft. De vraag naar grondgebonden nultredenwoningen is iets groter (56%) dan naar appartementen (44%). Vooral in de koopsector neigt de behoefte meer naar grondgebonden nultreden, waar de behoefte in de sociale huur tussen grondgebonden en appartement ongeveer gelijk is. Voor ouderen die een nultredenwoning in de sociale huur zoeken is -naast de fysieke aanpassingen- ook de betaalbaarheid van belang. Mede hierdoor gaat de behoefte hier uit naar nultredenwoningen tot ongeveer 85 m². Bij ouderen die een koopwoning zoeken is de kwaliteit van de toekomstige woning extra belangrijk. Zij hebben vaak behoefte aan een woning van 70 tot 100 m². Door de juiste kwaliteit ouderenwoningen te bouwen, wordt de doorstroming in de bestaande woningvoorraad ook gestimuleerd. Er is behoefte aan een goede mix van verschillende woonvormen voor ouderen qua eigendom (koop, sociale huur en middenhuur), typologieën (appartementen, hofjeswoningen, meergeneratiewoningen en zorggeschikte woningen).
Daarbij is het belangrijk om gezamenlijke ruimten voor recreatie en ontmoeting te realiseren in complexen met ouderenwoningen, om eenzaamheid tegen te gaan. Ouderen zien een woning waarbij entree en belangrijke functies (woonkamer, slaapkamer, badkamer, keuken) zonder traplopen te bereiken zijn, als een basisvereiste voor een nultredenwoning. Maar om op een prettige manier zo lang mogelijk zelfstandig te kunnen wonen, zijn vaak meer aanpassingen in de woning nodig. Hierbij zou bijvoorbeeld naar de NEN norm voor toegankelijkheid (NEN 9120) gekeken kunnen worden. Met aandacht voor voldoende manoeuvreerruimte voor rollator- en rolstoelgebruik, voorbereidingen voor domotica en aanwezigheid van beugels, inloopdouche en antislipvloeren. 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 34 De Woonplaats is gestart met de pilot ‘Comfortabel Thuis’. Hierbij worden pro- actief huisbezoeken afgelegd bij 65-plussers om in gesprek te gaan over de toekomstige woonsituatie van huurders. Daarbij geldt een voorrangsregeling: huurders in grote woningen kunnen zo met voorrang verhuizen naar een passende (kleinere) woning. Dit kan zowel een bestaande- als een nieuwbouwwoning zijn. Zorg- en andere voorzieningen goed bereikbaar Hoewel veel ouderen tegenwoordig langer vitaal en zelfstandig blijven, zorgt de toenemende vergrijzing voor een groeiende zorgvraag.
Tegelijkertijd staat de zorgsector onder druk: er is steeds meer behoefte aan personeel, terwijl de beroepsbevolking kleiner wordt. Dit vergroot de tekorten verder en maakt duidelijk dat de huidige manier van organiseren niet houdbaar is. Een slimmere inrichting van het woonzorgaanbod helpt om de zorg beschikbaar te houden voor de mensen die dat het meest nodig hebben, bijvoorbeeld via de ontwikkeling van woonzorgzones. Deze gebieden bevinden zich op korte afstand van bestaande 24-uurszorglocaties en voorzieningen. In dergelijke zones komen wonen, zorg en welzijn samen (dit zijn ook de gebieden waar bij voorkeur de opgave voor geclusterde en zorggeschikte woningen gerealiseerd wordt), waardoor ouderen de mogelijkheid hebben langer zelfstandig te blijven wonen, met passende ondersteuning altijd dichtbij. Samenwerking met woningcorporaties, zorg- en welzijnsorganisaties, vrijwilligersinitiatieven staat daarbij voorop om een sluitend netwerk te vormen. Een goed functionerende woonzorgzone is niet van vandaag op morgen gerealiseerd. Daarom moeten we nu al starten met gesprekken met alle betrokken partijen over waar een woonzorgzone aan moet voldoen, welke locaties meer / minder geschikt zijn en hoe we de invulling van de woonzorgzones in Winterswijk stapsgewijs gaan uitbouwen de komende jaren.
Buiten de woonzorgzones is het vooral belangrijk om te zorgen voor een goed netwerk van informele zorg, waarbij buurtbewoners op elkaar letten en elkaar ondersteunen als dat nodig is en professionele zorg niet altijd of niet direct beschikbaar is. Dat geldt zeker voor ouderen die in het buitengebied / buurtschappen wonen. Door het uitgestrekte gebied zal het hier nog meer dan in de Kom in de toekomst lastig worden om het huidige zorgniveau te kunnen blijven bieden. Des te belangrijker om te investeren in een goed sociaal netwerk, waarbij bewoners elkaar kunnen ondersteunen als professionele zorg niet meteen leverbaar is. Dit begint bij voldoende betaalbare woningen voor jongeren die in hun buurtschap willen blijven wonen, maar waarvoor nu te weinig betaalbaar woningaanbod is. Door meer betaalbare woonruimte te creëren, kunnen zij niet alleen in de omgeving van hun voorkeur blijven wonen, maar kunnen zij ook een belangrijke rol vervullen bij het ondersteunen van ouders, andere familie of kennissen als zij (mantel)zorg of ondersteuning nodig hebben. Mogelijkheden voor ontmoeting Voor alle doelgroepen in onze samenleving is het belangrijk dat er voldoende mogelijkheden voor ontmoeting zijn. Voor ouderen, waar vereenzaming een groeiend probleem is, geldt dat in het bijzonder.
Ontmoetingsplekken kunnen voor hen niet alleen een plek zijn om andere mensen te treffen, een kopje koffie te drinken of iets anders leuks te doen, maar ook als plek om informatie te krijgen (bijvoorbeeld over woningaanpassing) of als plek om een signaal te droppen (bijvoorbeeld als een buurtgenoot een zorgvraag heeft). Bij geclusterde woonvormen is de aanwezigheid van een ontmoetingsplek een belangrijke voorwaarde. Verspreid over Winterswijk zijn er diverse ontmoetingsplekken voor ouderen. Sommigen daarvan draaien heel goed, bij andere locaties is het lastig om op structurele basis voldoende levendigheid en activiteiten te krijgen. 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 35 In de omgevingsvisie hebben we als richtlijn opgenomen dat ontmoetingsplekken voor een groot deel van de ouderen in de gemeente binnen een straal van 300 tot 500 meter bereikbaar zijn. Daar waar de afstand groter is willen we kijken of we met vervoersdiensten de bereikbaarheid kunnen verbeteren (bijvoorbeeld via Automaatje of Electrocars). Wat zegt Omgevingsvisie Kom en/of Buitengebied? •We zetten bij ouderenwoningen zo veel mogelijk in op de nabijheid van essentiële voorzieningen zoals huisarts, apotheek en supermarkt.
•We zetten zoveel mogelijk in op het plaatsen van zorgwoningen in de nabijheid van de bestaande woonomgeving van bewoners, zodat sociale netwerken behouden blijven en zorg dichtbij is. •We stimuleren generatiegericht wonen, waarbij kavels gedeeld worden tussen ouders en kinderen of tussen jongeren en ouderen. •Ontmoetingsplekken moeten goed bereikbaar zijn voor oudere en minder mobiele inwoners (als norm hanteren we hiervoor 300 tot 500 meter). •We zetten in op de samenkracht van de Winterswijkse samenleving. Wat zegt onze Visie Sociaal Domein? •We zetten meer in op preventie zodat het beroep op zwaardere zorg wordt voorkomen •We bieden een sterke sociale basis waarin iedereen mee kan doen (meer inzet van laagdrempelige algemene voorzieningen in plaats van maatwerk- voorzieningen).
•We doen een sterker beroep op de eigen kracht van onze inwoners 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 36 5.2 Wat gaan we doen? Maatregelen (Dikgedrukt = prioriteit, lichtgrijs = vervolgacties later in de planning) Korte termijn: 2026 t/m 2029 Middellange termijn: na tussentijdse evaluatie VHP (vanaf medio 2029) Lange termijn: eind termijn VHP (vanaf 2032) Omgevingsvisie / Visie Sociaal Domein Acties Planning Wie betrokken? Extra budget nodig? (€/€€/€€€) Ouderenwoningen in nabijheid van essentiële voorzieningen We herijken het programma van bestaande zachte plannen voor seniorenwoningen om te zien of er voldoende variatie aan woningtypen / prijsklassen is. Op basis daarvan gaan we in gesprek met ontwikkelaars om plannen beter aan te laten sluiten op de kwalitatieve vraag en gewenst niveau van toegankelijkheid. Korte termijn Gemeente, ontwikkelaars € Bij de tussentijdse evaluatie van het Volkshuisvestingsprogramma evalueren we samen met de woningcorporatie, zorgaanbieders en belangenorganisaties de realisatie van nultreden- geclusterde- en zorggeschikte woningen. Als de realisatie achterblijft bij de behoefte, voegen we extra maatregelen toe. Realiseren we meer aangepaste woningen dan de behoefte, zullen we onze richtlijnen bij nieuwbouw op dit punt versoepelen.
Middellange termijn Gemeente, woningcorporatie, zorgaanbieders, belangenorganisaties € Wij ontwikkelen een doorstroomprogramma voor senioren en andere huishoudens die vrijwillig willen verhuizen naar een beter passende woning, gekoppeld aan de nieuwbouwopgave. Middellange termijn Gemeente, woningcorporatie, belangenorganisaties € Het afwegingskader voor woningbouwinitiatieven en wonen met zorg wordt als één document geactualiseerd, waarin de nieuwe inzichten over de woonzorgbehoefte en gewenst kwaliteitsniveau voor toegankelijkheid zijn verwerkt. Bij de actualisatie nemen we in ieder geval een criterium op voor de bouw van meer grondgebonden nultredenwoningen voor ouderen. Korte termijn Gemeente € We wijzen twee gebieden binnen Winterswijk Kom aan die we gaan inrichten als woonzorgzones (inclusief een definitie wat we daaronder verstaan en hoe we dat concept gaan uitbouwen de komende jaren). Bij de tussentijdse evaluatie van het Volkshuisvestingsprogramma moet de basis van beide Woonzorgzones staan en moet het tijdspad helder zijn waarop de zones volledig in bedrijf zijn. Korte termijn Gemeente, zorgaanbieders, ontwikkelaars € Bij nieuw woningbehoeftenonderzoek hebben we extra aandacht voor de kwalitatieve behoefte aan ouderenhuisvesting (huur/koop, typologie, prijs, locatie).
Lange termijn Gemeente €€ Ontmoetingsplekken goed bereikbaar voor oudere en minder mobiele inwoners We brengen de huidige ontmoetingsplekken voor ouderen in de gemeente in kaart, inclusief de bezettingsgraad qua activiteiten en bezoekersaantallen. Op basis daarvan maken we een Plan van aanpak voor die zones waar de aanwezigheid en bezettingsgraad van ontmoetingsplekken Korte termijn Gemeente, zorgaanbieders €€ 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 37 het meest onder druk staan. Doel is om in 2030 over een betere spreiding en bezettingsgraad van ontmoetingsplekken in Winterswijk te komen. Op plekken waar de afstand van ouderen en minder mobiele inwoners tot de dichtstbijzijnde ontmoetingsplek groter is dan 500 meter, gaan we vervoersmogelijkheden van en naar ontmoetingsplek optimaliseren.
Middellange termijn Gemeente, inwoners, € Programmatische uitgangspunten Omgevingsvisie Uitgangspunt Bouw van een mix van woningtypen We realiseren voldoende woonvormen voor ouderen om te voorzien in de lokale woonzorgbehoefte t/m 2031: • 210 nultredenwoningen • 270 geclusterde woningen • 90 zorggeschikte woningen 6 | Een thuis voor iedereen | Overzicht van wettelijk verplichte urgentiecategorieën • | Mantelzorgverleners- en ontvangers • | Lichamelijke, verstandelijke of zintuiglijke beperking of psychische kwetsbaarheid • | (Dreigend) dakloze mensen Waar in het verleden veel mensen met een zorgvraag langdurig in een | • | Uitstroom beschermd wonen, klinische ggz beschermde woonomgeving bleven wonen, is de ontwikkeling al enkele jaren | • | Uitstroom vrouwenopvang, slachtoffers mensenhandel dat zorgvragers en andere kwetsbare huishoudens zoveel mogelijk in een | • | Uitstroom jeugdzorg • | Uitstroom (jeugd)detentie, forensische zorg zelfstandige woonomgeving gaan wonen. Niet alleen om de zorg betaalbaar te | • | Uitstappende sekswerkers houden, maar ook omdat het bieden van zelfstandige huisvesting vaak helpt bij | Aantal te huisvesten urgente woningzoekenden per gemeente, op basis van fair het herstel en het weer meedoen in de samenleving.
Daarnaast zijn er enkele | share (aandeel inwoners per gemeente op totaal in de regio) doelgroepen die niet een zorgvraag hebben, maar wel behoefte hebben aan | Gemeente | Aandeel inwoners t.o.v. | Huisvestingsopgave specifieke huisvesting, zoals woonwagenbewoners en arbeidsmigranten. | totaal Achterhoek | urgente groepen (2023) Aalten | 9% | 61 Berkelland | 14% | 97 Bronckhorst | 12% | 79 6.1 | Welke opgaven zien we? | Doetinchem | 20% | 132 Montferland | 12% | 82 Oost-Gelre | 10% | 66 Evenwichtige verdeling van aandachtsgroepen over de regio | Oude IJsselstreek | 13% | 87 Voor veel doelgroepen met een zorgvraag is het echter zeer lastig om zelf | Winterswijk | 10% | 64 Achterhoek | 100% | 668 huisvesting te vinden. Bovendien hebben zij vaak behoefte aan zeer betaalbare woonruimte, | wat | de | zoektocht | niet | eenvoudiger | maakt. | Daarom | is | het | Aantal potentiële mantelzorgverleners t.o.v. aantal mantelzorgontvangers belangrijk | dat | de | meest | kwetsbare | doelgroepen | tijdig | naar | passende zelfstandige woonruimte begeleid worden. De Wet versterking regie op de volkshuisvesting verplicht gemeenten om tot een regionale urgentieregeling te komen | (zie | groen | kader | voor | een | overzicht | van | de | wettelijk | verplichte urgentiecategorieën).
| Hierbij is het belangrijk dat regiogemeenten tot een evenwichtige verdeling van de huisvestingsopgave (fair share) komen. Binnen de regio Achterhoek is afgesproken dat de verdeling van urgente groepen zal geschieden op basis van het aandeel inwoners van iedere gemeente ten opzichte van het totaal aantal inwoners in de regio. Voor Winterswijk houdt dit in dat 10% van alle wettelijk verplichte urgenten in de regio in onze gemeente | 2022 | 2039 Bron: Woonzorgwijzer Provincie Gelderland (2022) 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 | 38 gehuisvest worden. Op basis van ervaringscijfers van de afgelopen jaren zou | Aantal zelfstandig wonende inwoners met verschillende aandoeningen (2022) en het daarbij gaan om zo’n 64 urgenten per jaar. | als aandeel van totaal aantal inwoners van 19 jaar en ouder Daarbij is het ook van belang om tot een evenwichtige spreiding van kwetsbare | Gemeente Winterswijk | Achterhoek groepen binnen Winterswijk te komen, zodat er op wijkniveau een goede | Licht verstandelijke beperking | 1.240 | 5,3% | 4,4% Matig verstandelijke beperking | 80 | 0,3% | 0,2% balans is tussen kwetsbare en dragende buurtbewoners.
Indien nodig kan De | Somatische problematiek | 1.760 | 7,5% | 6,9% Woonplaats haar vrije toewijzingsruimte inzetten om gericht te sturen op het | Psychiatrische problematiek | 380 | 1,6% | 1,4% Bron: Woonzorganalyse aandachtsgroepen, HHM/In.Fact.Research (2024) behouden/vergroten | van | een | evenwichtige | balans | in | de bevolkingssamenstelling. | Ontwikkeling zelfstandig wonende inwoners met verschillende aandoeningen in regio Achterhoek Mantelzorgverleners en -ontvangers | 2022-2030 | 2022-2040 Licht verstandelijke beperking | +2% | -3% Voor zorg- en ondersteuning van thuiswonende ouderen wordt steeds vaker | Matig verstandelijke beperking | -7% | -17% een beroep gedaan op mantelzorg. Soms is dat de partner, vaak ook familie of | Somatische problematiek | -3% | -10% vrienden. Op dit moment verleent ongeveer 15% van de inwoners van | Psychiatrische problematiek | -1% | -6% Bron: Woonzorganalyse aandachtsgroepen, HHM/In.Fact.Research (2024) Winterswijk | mantelzorg. | De | verwachting | is | dat | het | aantal | mantelzorg- ontvangers toe gaat nemen, terwijl het potentieel aan verleners zal afnemen. | Aandeel inwoners met psychiatrische problematiek op het totaal aantal inwoners Het is daarom belangrijk om het potentieel aan mantelzorgverleners goed te | (2022) faciliteren. Deze groep vormt daarom ook een verplichte urgentiecategorie bij de toewijzing van sociale huur.
Een andere optie is om tijdelijke flexwoningen voor mantel(ver)zorgers toe te staan (zie paragraaf 3.1). Het is nu al mogelijk om een tijdelijke mantelzorgunit op eigen erf te plaatsen op het moment dat een zorgvraag ontstaat. Dit kan helpen om ouderen langer zelfstandig te laten wonen, doordat een familielid (bijvoorbeeld zoon of dochter) dichtbij woont om zorg te bieden. Veel mensen -zeker in het buitengebied- zouden graag willen dat de mogelijkheden hiervoor worden uitgebreid, zodat ook in de fase daarvoor (als er nog geen concrete zorgvraag is, maar wel duidelijk wordt dat dit op termijn gaat ontstaan) een flexwoning | kan | worden | gerealiseerd. | Met | de | Wet | versterking | regie volkshuisvesting worden mantelzorg- en familiewoningen onder voorwaarden vergunningsvrij. De gemeente sluit aan bij de landelijke wetgeving en zal daar nu geen lokale aanpassingen in beleid hanteren. | Bron: Woonzorgwijzer Provincie Gelderland (2022) 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 | 39 (Dreigend) dakloze mensen Voorstel landelijke regeling vergunningsvrije mantelzorg- en familiewoningen (Bbl) | Op dit moment zijn er ongeveer 25 (dreigend) daklozen in beeld bij het Sociaal Op grond van de Wet versterking regie volkshuisvesting komt er een landelijk uniforme | Team in Winterswijk. Hun woonsituatie is zeer verschillend.
Ongeveer een regeling voor vergunningsvrij mantelzorgwoningen en familiewoningen. | derde verblijft in een opvanglocatie of instelling. Een derde woont tijdelijk bij Doelgroep | familie | of | vrienden | of | op | een | niet | conventionele | woonplek | (camping, • | Personen | die | intensieve | zorg | en | ondersteuning | ontvangen | of | verlenen, | waarbij | kraakpand, auto) of had te maken met een dreigende huisuitzetting. Een vijfde mantelzorgrelatie aangetoond kan worden (verklaring arts kan, maar is niet verplicht) • | 1 | e graadsfamilie van bewoner(s) in de hoofdwoning | woont in de openbare ruimte. Mensen met een verstandelijke beperking en/of Voorwaarden | psychiatrische | problematiek | vormen | een | belangrijke | risicogroep, | net | als • | Alleen op het achtererf | arbeidsmigranten. • | Betreft aan-, uit- of bijgebouw, functioneel verbonden met hoofdwoning • | Tijdelijke situatie, zolang sprake is van bewoning door 1 | e graadsfamilie of mantelzorg | Uitstroom beschermd wonen, maatschappelijke opvang Oppervlaktematen + bouwhoogte | Op het niveau van de regio Achterhoek bestond de uitstroom in 2023 uit 113 • | Maximaal vijf meter hoog (> drie meter, dan schuin dak) | mensen die uitstroomden vanuit een Beschermd Wonen locatie en 33 mensen • | Achtererf < 100 m² = maximaal 50% bebouwen. Beperkte extra ruimte bij grotere erven.
• | Uitzondering voor bestaande bijgebouwen, mits bijgebouw < 150 m² | vanuit de Maatschappelijke Opvang. Exacte cijfers op het niveau van de • | Uitzondering buitengebied (t.a.v. oppervlaktematen), mits bijgebouw geheel of in delen | gemeente Winterswijk zijn er niet. verplaatsbaar. | Deze doelgroep heeft vooral behoefte aan zeer betaalbare huurwoningen. Zorg en begeleiding bij het zelfstandig wonen is daarbij zeer belangrijk. Mensen met lichamelijke, verstandelijke of zintuiglijke beperking of psychische kwetsbaarheid | Uitstroom Jeugdzorg Het | gaat | hierbij | om | een | zeer | gedifferentieerde | groep. | Lichamelijke | en | Ongeveer 13% van de jongeren tot 18 jaar in Winterswijk ontvangt jeugdhulp. zintuigelijke | beperkingen | komen | vooral | bij | ouderen | voor. | Verstandelijke | Dat is wat hoger dan het gemiddelde van gemeenten van gelijke omvang6 beperkingen en psychische kwetsbaarheid komen in alle leeftijdsklassen voor. | (11,1%). Bij uitstroom vanuit de Jeugdzorg hebben jongeren behoefte aan een Vaak gaan deze beperkingen samen met een lagere sociaal economische | kleine goedkope huurwoning, zowel zelfstandig (studio’s) als onzelfstandig status. Ze hebben daarom vaak behoefte aan betaalbare huurwoningen. | (kamerbewoning). De verwachting is dat met name de groep met een licht verstandelijke beperking op regioniveau gaat toenemen.
Bij de andere zorgdoelgroepen | Uitstroom (jeugd)detentie, forensische zorg wordt een afname verwacht. Daarbij speelt wel dat voor een deel van de | In de periode 2020-2023 stroomden jaarlijks zo’n 5 tot 10 personen die drie doelgroep de digitaliserende maatschappij steeds complexer wordt, waardoor | maanden of langer in detentie zaten, uit naar een reguliere woning in men steeds moeilijker mee kan komen en in de problemen raakt. 6 25.000 tot 50.000 inwoners. 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 | 40 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 41 Winterswijk. Niet voor iedere uitstromer uit deze categorie is het nodig om met urgentie aan woonruimte geholpen te worden. Een deel gaat wonen bij partner of familie. Uitstappende sekswerkers Er is in Nederland een landelijk dekkend netwerk van uitstapprogramma’s voor sekswerkers. In onze regio geldt Arnhem als de centrumgemeente. Gemeenten hebben de taak om sekswerkers in hun regio te helpen de prostitutie te verlaten. Soms verandert men daarbij niet alleen van beroep, maar is ook een andere woonsituatie wenselijk. Exacte cijfers op het niveau van de gemeente Winterswijk over het aantal vrouwen en mannen waarover het hier gaat, ontbreken.
Uitstroom vraagt om andere woonvormen Om de uitstroom vanuit beschermde woonvormen en de maatschappelijke opvang mogelijk te maken, zijn goede fair share afspraken tussen gemeenten, woningcorporaties en zorgaanbieders niet voldoende. Uitstroom vraagt ook om een andere woonconcepten, die passen bij doelgroepen die nog moeten leren om op eigen benen te staan en daarbij zo nu en dan enige ondersteuning nodig hebben. Denk aan een gemengd wonen-project (met een mix van kwetsbare en dragende bewoners), prikkelarme woningen of skaeve huse. Daarbij is enige begeleiding en ambulante zorg een belangrijk onderdeel om een zachte landing bij het (weer) zelfstandig wonen te bewerkstellingen. Deze woonconcepten moeten erop gericht zijn om de zelfredzaamheid van kwetsbare doelgroepen te vergroten en om als bewoners elkaar te ondersteunen (zowel binnen een wooncomplex als op buurtniveau). Deze woonconcepten kunnen zowel via nieuwbouw als aanpassing van bestaand vastgoed te realiseren zijn. Intensieve zorg: gericht op lokale behoefte Een deel van de zorgdoelgroepen heeft behoefte aan intensieve zorg. Hiervoor bieden we op verschillende locaties in Winterswijk 24 uurs zorg met verblijf (intramurale voorzieningen), met name voor mensen met een verstandelijke beperking en psychiatrische problematiek.
Het huidige aanbod aan 24 uurs zorg met verblijf is in Winterswijk aanzienlijk groter dan de lokale behoefte. Toch komen nog regelmatig initiatieven binnen voor nieuwbouw van 24 uurs zorgvastgoed. In de toekomst gaan we alleen meewerken aan nieuwe initiatieven voor 24 uurs zorg als dit volledig gericht is op de lokale behoefte en het bestaande woonzorgaanbod niet volstaat om deze lokale behoefte te bedienen. Hiervoor is het belangrijk om doorlopend de zorgbehoefte (op basis van aantal indicaties) te monitoren, zodat we vraag en aanbod beter op elkaar kunnen afstemmen. Eventueel nieuwe woonzorgvormen voor intensieve zorg moeten op plekken gerealiseerd worden op locaties waar al bestaand zorgvastgoed gevestigd is (zodat er voldoende schaalgrootte is om op lange termijn de zorg te garanderen) en waar een permanente woonfunctie wenselijk is (mocht scheiden van wonen met zorg aan de orde komen). Bovendien moet duidelijk zijn dat lokale huisartsen voldoende capaciteit hebben om nieuwe cliënten aan te nemen. Het afwegingskader voor woonzorginitiatieven scherpen we hierop aan, indien nodig. Aandachtsgroepen met een specifieke woonvraag Naast de voorgaande kwetsbare aandachtsgroepen zijn er nog enkele aandachtsgroepen die een specifieke woningbehoefte hebben.
Zij zijn niet aangewezen als wettelijk verplichte urgentiedoelgroep, maar gemeenten hebben wel de taak om de voorwaarden te scheppen zodat zij uitzicht krijgen op voldoende en passende vormen van huisvesting. Arbeidsmigranten | op een standplaats. Een redelijke termijn houdt in dat dit gelijk is aan de De Winterswijkse economie heeft te maken met een tekort aan beschikbare | gemiddelde inschrijftijd voor een grondgebonden sociale huurwoning in de arbeidskrachten. | Door | de | vergrijzing | neemt | de | Winterswijkse | gemeente Winterswijk. beroepsbevolking af. Instroom van arbeidskrachten van buiten de gemeente is | Op dit moment zijn er in de gemeente 12 standplaatsen verdeeld over twee noodzakelijk. Buitenlandse werknemers zijn daar een belangrijk onderdeel van. | woonwagenlocaties. | In | 2019 | heeft | de | gemeente | de | belangstelling | voor Op basis van beschikbare registraties wordt het aantal arbeidsmigranten dat | woonwagenstandplaatsen gepeild. Na een aanvankelijk brede belangstelling werkzaam is in Winterswijk op 400 tot 700 personen geraamd. De verwachting | onder woonwagenbewoners, bleef hieruit een concrete behoefte van drie is dat dit aantal de komende jaren toe zal nemen (ongeveer +5% per jaar). | extra standplaatsen over. Net als voor andere ontwikkelingen geldt dat we het Onbekend is hoeveel arbeidsmigranten er in de gemeente wonen.
Mensen die | principe | van | uitnodigingsplanologie | hanteren. | Bij | een | concreet | initiatief korter dan vier maanden in de gemeente wonen (short stay verblijf), hoeven | denken we als gemeente mee. In de loop der jaren zijn meerdere gesprekken zich niet in te schrijven. Wel is bekend dat een deel van de werkzame | geweest met de woonwagengemeenschap. Dit heeft tot op heden niet geleid arbeidsmigranten in de Achterhoek in Duitsland woonachtig is. | tot een concreet plan voor uitbreiding van het aantal standplaatsen. Het is primair aan werkgevers en ontwikkelaars om in de woningbehoefte voor arbeidsmigranten | te | voorzien. | De | gemeente | toetst | nieuwe | Studenten huisvestingsinitiatieven | op | basis | van | de | beleidsnotitie | huisvesting | Bij de aandachtsgroep studenten gaat het om personen die staan ingeschreven arbeidsmigranten. | Hierin | zijn | de | voorwaarden | opgenomen | waar | nieuwe | voor | een | voltijd | mbo, | hbo | of | universitaire | opleiding. | In | de | gemeente initiatieven | (gericht | op | arbeidsmigranten | die | niet | langer | dan | een | jaar | Winterswijk gaat het om ongeveer 1.800 personen (6,4% van de totale woonachtig zijn in de gemeente) aan moeten voldoen. Zo is huisvesting in | bevolking, zowel thuiswonend als uitwonend). Uit behoeftenonderzoeken reguliere | woningen | (bijvoorbeeld | door | verkamering) | niet | toegestaan.
| komt geen specifieke opgave voor studentenhuisvesting in Winterswijk naar Huisvesting via nieuwbouw of transformatie van leegstaand vastgoed is wel | voren. Wel is duidelijk dat er dus een grote groep studenten in de gemeente mogelijk | tot | maximaal | 150 | plekken. | Qua | huisvestingslocatie | liggen | er | woonachtig is, waarvan wellicht een deel behoefte heeft aan kleine, betaalbare mogelijkheden | op | bedrijventerreinen, | aan | de | stedelijke | as, | radialen, | huisvesting. Daarbij vinden we het belangrijk om deze doelgroep aan onze rondwegen of aan de rand van de kern van Winterswijk, mits het initiatief past | gemeente te blijven binden. bij de beoogde locatie. Hetzelfde geldt voor het buitengebied. Statushouders Woonwagenbewoners | Vluchtelingen met een verblijfsstatus hebben recht op een eigen woonplek. De De wooncultuur van woonwagenbewoners is erkend door het Europees Hof | laatste jaren (2023-2025) vertoont de taakstelling vanuit het Rijk een dalende voor | de | Rechten | van | de | Mens. | Dit | betekent | ook | dat | gemeenten | hun | trend. In 2025 bedraagt de taakstelling voor de gemeente 45 personen. Maar woonbeleid in overeenstemming moeten brengen met het mensenrechtelijk | de hoogte is sterk afhankelijk van de internationale politieke (in)stabiliteit. kader.
Woonwagenbewoners moeten binnen een redelijke termijn kans maken 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 | 42 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 43 In de eerste plaats zijn het de woningcorporaties die de huisvesting voor deze doelgroep bieden, net als bij andere doelgroepen die behoefte hebben aan goedkope huisvesting. Oekraïense vluchtelingen Oekraïense vluchtelingen behoren niet tot de landelijke aandachtsgroepen. Als gemeente zien we hen wel als een specifieke doelgroep op onze woningmarkt. Op dit moment beschikken we over een tijdelijke opvanglocatie waar deze (vaak gebroken) gezinnen wonen. Een groot deel van deze mensen heeft een bestaan opgebouwd en zal wellicht niet snel terug keren naar het land van herkomst. Op termijn zal deze groep behoefte hebben aan een reguliere zelfstandige woonruimte (ongeveer 90 woningen). We zien deze behoefte (ongeveer 90 woningen) als onderdeel van onze woningbouwambitie om jonge huishoudens / gezinnen / werknemers aan onze gemeente te binden. Wat zegt Omgevingsvisie Kom en Buitengebied? •We streven naar een inclusieve samenleving, waarbij er een breed scala aan woningen beschikbaar moet zijn voor verschillende doelgroepen, zoals starters, gezinnen, senioren en mensen met een zorgbehoefte.
•We werken samen met onze lokale maatschappelijke instellingen voor onze inwoners •We geloven in de kracht van onze inwoners en willen hen de regie geven over hun eigen leven. De nadruk ligt op het versterken van de zelfredzaamheid van inwoners en het ondersteunen van hen om actief keuzes te maken die hun welzijn verbeteren. • 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 44 6.2 Wat gaan we doen? Maatregelen (Dikgedrukt = prioriteit, lichtgrijs = vervolgacties later in de planning) Korte termijn: 2026 t/m 2029 Middellange termijn: na tussentijdse evaluatie VHP (vanaf medio 2029) Lange termijn: eind termijn VHP (vanaf 2032) Omgevingsvisie / Visie Sociaal Domein Acties Planning Wie betrokken? Extra budget nodig? (€/€€/€€€) Inclusieve samenleving met breed scala woningen voor verschillende doelgroepen We werken samen met onze regiogemeenten aan een huisvestingsverordening voor het onderdeel urgenties. Korte termijn Regiogemeenten, woningcorporaties, zorgaanbieders €€ We monitoren de lokale behoefte aan intensieve zorg (24 uurs zorg met verblijf). Op basis daarvan kijken we of het nodig is om het aanbod aan intensieve zorg aan te passen (kwantitatief en kwalitatief) op de vraag. Korte termijn Gemeente, zorgaanbieders - Met De Woonplaats maken we prestatieafspraken over het toevoegen van kleine, betaalbare huurwoningen (o.a.
voor de huisvesting van urgente groepen), inclusief de realisatie van nieuwe woonconcepten Middellange termijn Gemeente, corporatie €€ Met De Woonplaats maken we prestatieafspraken over het invullen van de taakstelling voor statushouders. Korte termijn Gemeente, corporatie € We toetsen nieuwe initiatieven voor huisvesting van arbeidsmigranten aan de voorwaarden uit onze beleidsnotitie huisvesting arbeidsmigranten. Korte termijn Gemeente, werkgevers, ontwikkelaars € We actualiseren de behoefte aan woonwagenstandplaatsen. Bij een aantoonbare behoefte staan we open voor het gesprek met woonwagenbewoners (op basis van het principe van uitnodigingsplanologie). Middellange termijn Gemeente € Samenwerken met lokale maat- schappelijke instellingen Conform het Achterhoekse Plan van Aanpak Wonen Welzijn en Zorg werken we een pilot uit voor een wijkgerichte aanpak / wijkregisseur. De wijkregisseur fungeert als aanspreekpunt in de wijk, leidt mensen door naar professionele zorg (als dat nodig is) en stimuleert partijen om activiteiten te organiseren.
Middellange termijn Gemeente, zorgaanbieders, welzijnsorganisaties €€ 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 45 We maken afspraken met corporatie, zorg- en welzijnsinstellingen over een goede begeleiding bij het zelfstandig wonen van kwetsbare aandachtsgroepen Middellange termijn Gemeente, zorgaanbieders, welzijnsorganisaties € 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 46 7 Leefbaarheid De leefbaarheid van de woonomgeving wordt bepaald door veel verschillende onderdelen. Het gaat dan bijvoorbeeld over de sociale cohesie onder bewoners, de bereikbaarheid van voorzieningen en de mate van overlast en veiligheid van een buurt. Niet al die aspecten zijn even direct beïnvloedbaar en vergen soms een lange termijn aanpak. Wel is het belangrijk in dit Volkshuisvestingsprogramma aan welke punten we moeten werken om onze woonomgeving nog aantrekkelijker te maken. 7.1 Welke opgaven zien we? Gebieden waar leefbaarheid onder druk staat Op basis van de landelijke Leefbaarometer scoort de leefbaarheid in Winterswijk doorgaans goed tot zeer goed. Daarbij scoort de ervaren leefbaarheid in de buurtschappen hoger dan in Winterswijk Kom. De iets lagere score in de kom komt vooral doordat bewoners iets minder positief zijn over de sociale samenhang, de kwaliteit van de fysieke omgeving en de woningvoorraad in hun buurt.
Er wordt wel eens gesproken van ‘een dorp met stadse problematieken’, zoals intergenerationele problemen, armoede, verslaving en criminaliteit. Er wordt een hoger beroep gedaan op het sociaal domein dan in vergelijkbare gemeenten. In onze Visie Sociaal Domein beschrijven we onze aanpak om de sociale basis in buurten te versterken, bijvoorbeeld door vrijwilligers en mantelzorgers te ondersteunen en door speel- en ontmoetingsplekken te verbeteren. Daarnaast wordt maatwerk geleverd om inwoners met zware (multi)problematieken te ondersteunen. Problemen zoals armoede, verslaving en criminaliteit worden in sommige gevallen van generatie op generatie doorgegeven. Kinderen worden geraakt door deze problematieken en beginnen daardoor met een achterstand Huidige score leefbaarheid per buurt Bron: Woonzorganalyse aandachtsgroepen, HHM/In.Fact.Research (2024) Ervaren en geregistreerde overlast / onveiligheid naar buurt in Winterswijk Kom (2022) in vergelijking met gemeentelijk gemiddelde Bron: Veerkrachtanalyse, In.Fact.Research (2022) Aandeel inwoners met psychiatrische problematiek op het totaal aantal inwoners (2022) Bron: Woonzorgwijzer Provincie Gelderland (2022)
in het leven. Het is voor hen lastig om aan deze problematiek te ontkomen. We | Huidige samenstelling woningvoorraad naar eigendom (2024) willen | deze | cirkel | doorbreken | zodat | kinderen | gezond, | veilig | en | kansrijk opgroeien in Winterswijk. | Kom Winterswijk Centrale deel Winterswijk-Zuidwest Winterswijk-Noordwest Gezonde wijken | Winterswijk-Noordoost In onze Omgevingsvisies Kom en Buitengebied wordt aandacht besteed aan het | Winterswijk-Zuidoost verbeteren van de gezondheid van buurtbewoners. Door meer beweging te | Buitengebied Meddo stimuleren willen we werken aan een gezonder leefpatroon van bewoners. In | Kotten de eerste plaats in buurten waar de gemiddelde gezondheidssituatie significant | Miste slechter is dan gemiddeld in de gemeente, maar ook op andere plekken. Met | Brinkheurne Ratum, Henxel, Huppel de zogenoemde BOSS initiatieven (Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten) | Woold en de wijkgerichte aanpak, zetten we in op het gericht verbeteren van de | Corle gezondheid en het welzijn in wijken. Voorbeelden hiervan zijn aantrekkelijkere | 0 | 500 | 1,000 | 1,500 | 2,000 | 2,500 | 3,000 | 3,500 wandelroutes, veilige fietspaden maar ook de aanleg van fitnesstoestellen in | Koop | Huur corporaties | Huur overige verhuurders de openbare ruimte.
Bron: CBS (2024) Gevarieerde wijken | Gemiddelde WOZ-waarde naar wijk (2024) Bij | het | nastreven | van | een | gevarieerde | bevolkingsopbouw | op | wijk- | en | Kom Winterswijk-Noordwest buurtniveau, waar zowel kwetsbare en dragende buurtbewoners wonen, is het | Winterswijk-Zuidoost belangrijk dat er ook een woningvoorraad aanwezig is die daarop toegesneden | Winterswijk-Noordoost is. Dat wil zeggen een mix van verschillende woningtypen, prijsklassen en een | Winterswijk-Zuidwest goede balans tussen huur- en koopwoningen. Ook veel woningzoekenden | Winterswijk Centrale deel Buitengebied Kotten geven de voorkeur aan een wijk met een gevarieerde voorraad. | Brinkheurne Binnen de kom zien we dat er veel verschillen zijn tussen de wijken. Zo bestaat | Miste Noordwest Winterswijk voor 89% uit koopwoningen, terwijl dat in het Centrale | Corle Woold deel slechts 48% is. Ook in de wijken Noordoost en Zuidwest bestaat een | Meddo relatief | groot | deel | uit | huurwoningen | (ongeveer | 2/3e), | zowel | sociaal | als | Ratum, Henxel, Huppel particulier. In deze wijken is de gemiddelde WOZ-waarde ook wat lager dan | € 100,000€ 150,000€ 200,000€ 250,000€ 300,000€ 350,000€ 400,000€ 450,000€ 500,000 gemiddeld | in | Winterswijk.
| Om | de | variatie | te | vergroten, | zou | bij | Bron: CBS (2024) 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 | 47 inbreidingsplannen in deze wijken de voorkeur gegeven moeten worden aan | tuinen en het plaatsen van fruitbomen, waarbij bewoners worden aangespoord (middel)dure koopwoningen en vice versa (sociale huur toevoegen in wijken | om mee te doen met een gezamenlijk oogstmoment. die nu vooral uit koopwoningen bestaan). | Waar | het | buitengebied | vaak | een | aangename | koele | plek | is | op | warme De | woningvoorraad | in | de | buurtschappen | en | het | buitengebied | bestaat | zomerdagen, is dat in wijken van de kom veel minder het geval. Door de grote grotendeels | uit | koopwoningen. | Hier | ligt | de | gemiddelde | WOZ-waarde | hoeveelheid verharding op zowel openbaar als privéterrein warmt het snel op aanzienlijk hoger dan het gemiddelde in Winterswijk. Om de variatie te | en blijft de warmte ook in het gebied hangen. Vooral tijdens de wederopbouw vergroten, zou bij nieuwe initiatieven hier specifieke aandacht moeten zijn voor | werden | na | de | oorlog | veel | arbeiderswijken | gebouwd | vanwege | de betaalbare koop. | textielindustrie. Dit zijn wijken waar relatief weinig groen is en waar op warme Ongeveer 15% tot 20% van de woningvoorraad de buurtschappen bestaat uit | zomerdagen weinig verkoeling is.
huurwoningen (voornamelijk particuliere huur). Alleen in Meddo (2%) en | Wat betreft wateroverlast door piekbuien zijn de afgelopen jaren al diverse Ratum, | Henxel, | Huppel | (5%) | bestaat | een | klein | deel | van | de | huidige | plekken aangepakt die hiervoor gevoelig zijn. Andere locaties worden de woningvoorraad uit huurwoningen in bezit van de woningcorporatie. | komende jaren aangepakt. Tegelijkertijd worden deze zomerse buien in de toekomst | steeds | intensiever. | Het | is | daarom | zaak | om | blijvend | hierin | te Een klimaatadaptieve woonomgeving | investeren. Kenmerkend | voor | Winterswijk | is | de | afwisseling | tussen | hoge | en | droge dekzandruggen en lager gelegen beekdalen (zoals de Whemerbeek). Dit zorgt | Figuur 7.1: De 3-30-300 regel als leidraad bij vergroening en aanpak van hittestress in nieuwe er voor dat bij de bouw van woningen goed gekeken moet worden welke | wijken. maatregelen noodzakelijk zijn om woningen en omgeving klimaatadaptief te maken (water en bodemsturend). Dit houdt in dat we bij nieuwe initiatieven kijken of de ligging, waterhuishouding en bodemkwaliteit zijn betrokken bij de keuzes in het ontwerp en programma. Er moeten passende oplossingen worden geboden tegen droogte, wateroverlast, voor infiltratie en ruimte voor water en groen.
Het klimaatadaptiever maken van de bestaande woonomgeving vormt een grotere uitdaging dan nieuwbouw. Er is immers een bestaande situatie, waarbij per locatie gekeken moet worden wat de mogelijkheden (en kosten) zijn voor aanpassing | van | de | woonomgeving. | Wel | ligt | er | vaak | ook | een | kans | om vergroening te koppelen aan het versterken van de sociale samenhang. De Woonplaats is al actief op dit vlak bijvoorbeeld met de aanleg van collectieve 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 | 48 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 49 Bron: CobraGroeninzicht (2025) Ook de biodiversiteit staat onder druk. Dit komt door een stenige inrichting van de buitenruimte en het efficiënt en traditioneel beheren van de buitenruimte. Ook gaat groen verloren door gebruik van tegels en stenen in tuinen. Daarom werken we aan richtlijnen voor natuurinclusief bouwen. Hierbij richten we ons op bewustwording en inspiratie om samen met de inwoners en initiatiefnemers de biodiversiteit te versterken. We hanteren hiervoor de 3-30-300 regel. Bereikbaarheid van voorzieningen In de inleiding van dit volkshuisvestingsprogramma kwam al aan de orde dat we voor het aantal inwoners over relatief veel hoogwaardige voorzieningen beschikken, zoals het ziekenhuis en het theater. Het centrum trekt in de weekenden veel Duitse dagjesmensen die hier komen winkelen.
Het is daarom belangrijk dat deze voorzieningen goed bereikbaar zijn en blijven, zowel met de auto als het openbaar vervoer. Goede bereikbaarheid is essentieel voor onze economie, het welzijn van onze inwoners en de aantrekkingskracht van onze gemeente. We zetten ons als gemeente in voor een goed openbaar vervoernetwerk, snelle fietsverbindingen en bereikbaarheid per auto. Bij de ontwikkeling van nieuwe woningen sluiten we aan bij de parkeernota die opgesteld gaat worden, waar bij de actualisatie wordt gekeken of de parkeernormen naar beneden worden bijgesteld. Wat zegt Omgevingsvisie Kom en/of Buitengebied? •We stimuleren dat nieuwe woningen en andere nieuwbouw ontworpen worden met het oog op klimaatverandering, met nadruk op het omgaan met hittestress, wateroverlast en droogte. •Gezondheid bevorderen door beweging in de openbare ruimte te faciliteren vooral ook in wijken met veel gezondheidsachterstanden. •We zetten in op het creëren van gevarieerde wijken zodat inclusieve, levendige en toekomstbestendige buurten ontstaan waar mensen in verschillende levensfasen prettig kunnen wonen. •We hanteren de Winterswijkse mobiliteitsladder bij het aanleggen van nieuwe infrastructuur bij woningbouwlocaties Wat zegt onze Visie Sociaal Domein? •We zetten meer en gerichter maatwerk in op inwoners met zware (multi)problematieken die zorg- en ondersteuning het hardst nodig hebben.
•We versterken de samenwerking tussen ketenpartners, zodat integrale ondersteuning geboden kan worden: één gezin, één plan, één regisseur. 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 50 7.2 Wat gaan we doen? Maatregelen (Dikgedrukt = prioriteit, lichtgrijs = vervolgacties later in de planning) Korte termijn: 2026 t/m 2029 Middellange termijn: na tussentijdse evaluatie VHP (vanaf medio 2029) Lange termijn: eind termijn VHP (vanaf 2032) Omgevingsvisie / Visie Sociaal Domein Acties Planning Wie betrokken? Extra budget nodig? (€/€€/€€€) Verbeteren sociale basis in buurten We ondersteunen vrijwilligers en mantelzorgers, waarbij we de focus leggen op buurten waar de leefbaarheid onder druk staat. Korte termijn Gemeente, welzijnsorganisaties, corporatie €€ We maken prestatieafspraken met De Woonplaats over concrete maatregelen om de leefbaarheid in wijken met veel sociale huur te verbeteren. Korte termijn Gemeente, corporatie € Nieuwbouw (en bestaande bouw) We herijken ons afwegingskader voor woningbouwplannen, waarbij we criteria stellen voor klimaatadaptatie (zoals de 3-30-300 regel). Middellange termijn Gemeente, ontwikkelaars € ontwerpen met oog op klimaat-verandering We zetten onze aanpak voor het vergroenen en klimaatadaptiever maken van bestaande wijken in de Kom voort, waarbij de focus ligt op de locaties die het meest gevoelig zijn voor wateroverlast en/of hittestress.
Korte termijn Gemeente, vastgoedeigenaren, woningeigenaren €€ We maken prestatieafspraken met De Woonplaats over het vergroenen van bestaande wijken met veel sociale huur, waarbij we kijken naar kansen om vergroening te koppelen aan het verbeteren van de sociale cohesie in wijken. Middellange termijn Gemeente, corporatie € Gezondheid bevorderen door beweging in openbare ruimte te faciliteren Met de zogenoemde BOSS initiatieven (Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten) en de wijkgerichte aanpak, zetten we in op het gericht verbeteren van de gezondheid en het welzijn in wijken. Voorbeelden hiervan zijn aantrekkelijkere wandelroutes, veilige fietspaden maar ook de aanleg van fitnesstoestellen in de openbare ruimte. Korte termijn Gemeente € Creëren van gevarieerde wijken We passen het afwegingskader voor woningbouwplannen aan door een criterium toe te voegen over de bijdrage aan een gevarieerde woningvoorraad. Middellange termijn Gemeente, ontwikkelaars € 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 51 8 De uitvoering In de voorgaande hoofdstukken hebben we de opgaven op het vlak van de volkshuisvesting beschreven en daarbij een overzicht gegeven van maatregelen die we nemen om onze ambities waar te maken. Daarbij hebben we aangegeven welke acties prioriteit hebben en daarom op korte termijn ten uitvoering worden gebracht.