CConstaterende datWinterswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 Winterswijk

Raadsvergadering 26 november 2026, gemeente WinterswijkBij agendapunt: Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 Gemeente Winterswijk22.832 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

Andere maatregelen komen op de (middel)lange termijn aan de orde. Hierdoor houden we een duidelijke focus en zijn we ambitieus zonder daarbij de realiteit uit het oog te verliezen. De uitvoering van onze maatregelen vraagt wel om een goede monitoring en evaluatie. Daarmee wordt duidelijk of we op de goede weg zijn en of wellicht aanvullende maatregelen nodig zijn om alsnog ons doel te bereiken. Daarnaast is monitoring van de woningbouwrealisatie van groot belang, bijvoorbeeld om onze programmatische richtlijnen bij te sturen, als blijkt dat we in sommige segmenten onze doelen al hebben bereikt (of daar juist een stap extra moeten zetten). 8.1 Monitoring Gedurende de looptijd van het Volkshuisvestingsprogramma monitoren we doorlopend de voortgang van onze maatregelen. Naast een check om te zien of voorgestelde acties daadwerkelijk worden uitgevoerd volgen we de effecten van maatregelen door per speerpunt een of meerdere indicatoren. Jaarlijks geven we een terugkoppeling aan de gemeenteraad over de voortgang van de uitvoering van het Volkshuisvestingsprogramma aan de hand van deze indicatoren. Daarnaast passen we de cijfers toe in de gesprekken met De Woonplaats over de te maken prestatieafspraken voor het komende jaar. 8.2 Evaluatie Doorlopend houden we de ontwikkelingen op de woningmarkt bij en kijken we of aanvullende acties nodig zijn.

Daarnaast voeren we halverwege de looptijd van het Volkshuisvestingsprogramma (2030-2031) een uitgebreide evaluatie Indicatoren voor monitoring effect maatregelen Volkshuisvestingsprogramma Speerpunt 1: De woningbouwopgave •Aantal gerealiseerde woningen per jaar (uitgesplitst naar waarvan: eigendom, prijsklasse en woningtype) •Aantal gerealiseerde nultredenwoningen voor ouderen (uitgesplitst naar eigendom, prijsklasse en woningtype) •Ontwikkeling planvoorraad (naar locatie, planologische status, aantal woningen, eigendom en prijsklasse) •Voortgang realisatie woningbouwinitiatieven op inbreidingslocaties (inclusief eventuele knelpunten) Speerpunt 2: De bestaande voorraad •Aantal woningsplitsingen en woningdelingen (inclusief aantal aanvragen dat is afgewezen) •Aantal transformatie van (leegstaand) vastgoed naar woonruimte •Ontwikkeling slaagkansen per doelgroep in de sociale huur •Ontwikkeling aandeel toegewezen sociale huurwoningen naar lokale woningzoekenden •Ontwikkeling energetische kwaliteit van de bestaande woningvoorraad Speerpunt 3: Wonen, welzijn en zorg voor ouderen •Ontwikkeling planvoorraad voor woonzorgvormen voor ouderen (geclusterd en zorggeschikt wonen), uitgesplitst naar huur- en koopwoningen •Aantal gerealiseerde geclusterde en zorggeschikte woningen Speerpunt 4: Een thuis voor iedereen •Voortgang huisvesting van aandachtsgroepen / wettelijk urgenten

•Ontwikkeling behoefte aan woonwagenstandplaatsen •Ontwikkeling gerealiseerde huisvesting voor arbeidsmigranten Speerpunt 5: Leefbaarheid •Ontwikkeling leefbaarheid en veerkracht naar buurt •Ontwikkeling woningvoorraadsamenstelling naar buurt (naar eigendom, prijsklasse) 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 52 van de voortgang. Hiervoor gaan we ook in gesprek met onze stakeholders, zoals De Woonplaats, ontwikkelaars, de huurdersorganisatie, zorg- en welzijnspartijen en belangenorganisaties zoals de Adviesraad Sociaal Domein, de seniorenraad en jongerenorganisaties. Op basis van die gesprekken kijken we of we de focus in maatregelen nog moeten verschuiven en wellicht andere maatregelen moeten toevoegen. 8.3 Financiën In het overzicht van maatregelen is op hoofdlijnen aangegeven in hoeverre een actie om extra capaciteit / budget vraagt om tot uitvoering te komen. Dit moet gezien worden als een eerste aanzet die om nadere uitwerking vraagt. De exact benodigde capaciteit hangt ook af van hoe een maatregel verder wordt uitgewerkt. Hoe gedetailleerd werken we een beleidsregel of verordening uit? Hoe intensief vindt handhaving en toezicht op de naleving van kaders plaats? In welke mate kan de uitvoering van sommige acties ook verdeeld worden tussen verschillende betrokkenen? Op dit moment is er nog geen extra budget gereserveerd voor de uitvoering van nieuwe maatregelen.

Het is aan het college om de definitieve keuze en prioritering van maatregelen te bepalen. Als daaruit blijkt dat extra capaciteit of budget noodzakelijk is voor uitvoering, dan zal dit bij de behandeling van de begroting worden voorgelegd aan de gemeenteraad. Bijlage I: Woningbouwprogrammering Kern | Plantype | Bruto plancapaciteit | Sloop / onttrekking | Netto plancapaciteit Winterswijk | Uitbreiding uitleg | 211 | 0 | 211 Winterswijk | Uitbreiding overig | 23 | 0 | 23 Winterswijk | Transformatie gebied | 212 | 6 | 206 Winterswijk | Transformatie pand | 136 | 1 | 135 Winterswijk | Verdichting | 197 | 8 | 189 Winterswijk | Herstructurering | 233 | 119 | 114 Totaal Winterswijk | 1.012 | 134 | 878 Meddo | Uitbreiding uitleg | 104 | 0 | 104 Woold | Uitbreiding overig | 22 | 0 | 22 Brinkheurne | Pand transformatie | 6 | 0 | 6 Miste | Pand transformatie | 15 | 0 | 15 Kotten | Herstructurering | 10 | 0 | 10 Ratum | Uitbreiding overig | 6 | 0 | 6 Henxel | Uitbreiding overig | 5 | 0 | 5 Kleine kernen / buitengebied | Uitbreiding overig | 25 | 0 | 25 Overig | Overig | 169 | 0 | 169 Totaal buurtschappen | 362 | 0 | 362 Totaal gemeente | 1.374 | 134 | 1.240 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 | 53 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 54 Bijlage II: Definitielijst Aangepaste woningen Woningen die zijn aangepast voor mensen met een lichamelijke beperking, variërend

van hellingbanen voor de voordeur, verbrede deuren, drempelloosheid tot speciale voorzieningen in de badkamer. Aftoppingsgrens De aftoppingsgrens is de huurprijs waarboven in principe geen subsidie wordt verstrekt en is afhankelijk van het type huishoudens. De lage aftoppingsgrens voor een- en tweepersoonshuishoudens bedraagt 713,02 euro per 2026. De hoge aftoppingsgrens voor drie- of meerpersoonshuishoudens is 764,30 euro. Enkel specifieke doelgroepen hebben boven deze grens nog recht op huurtoeslag (bijv. bij seniorenwoningen of mensen met een verstandelijke beperking). Beschermd wonen Beschermde woonvormen bieden zwaardere vormen van zorg in een zo gewoon mogelijke omgeving. Deze woonvorm bevindt zich in de directe nabijheid van een steunpunt met 24- uurs-aanwezige zorg in verband met de mogelijkheid van 24-uursbegeleiding en toezicht. Naast privéruimten zijn in deze woonvorm ook gemeenschappelijke ruimten en zorgruimten aanwezig. Voor Beschermd Wonen zijn ruimere woningen nodig in groepen geschakeld. Per persoon is ongeveer 60 m2 inclusief algemene ruimte nodig. Dit komt overeen met een halve eengezinswoning. Betaalbaar prijssegment De landelijke prijsgrenzen zijn als volgt: koop (< € 420.000, prijspeil 2026), sociale huur (< € 932,93, prijspeil 2026), middeldure huur tot en met 186 wws punten (< € 1.228,07, prijspeil 2026).

De regio Achterhoek hanteert regionale prijsgrenzen voor sociale koop (< €269.000, prijspeil 2026) en betaalbare koop (< €384.000, prijspeil 2026). Collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO) Particulieren verwerven in groepsverband een bouwkavel met woonbestemming. Hiervoor organiseren zij zich meestal in een vroeg stadium in een stichting of vereniging zonder winstoogmerk, die als opdrachtgever naar architect en aannemer van het project optreedt. Uiteindelijk worden de woningen in groepsverband gerealiseerd. DAEB Woningcorporaties moeten zich volgens de Woningwet concentreren op het bouwen, verhuren en beheren van sociale huurwoningen en enkele andere maatschappelijke taken. De Woningwet noemt dit: diensten van algemeen economisch belang (daeb). Huurwoningen in het DAEB-segment kennen een huurprijs tot €932,93 (liberalisatiegrens, prijspeil 2026). Huurwoningen in het niet-DAEB segment kennen een huurprijs boven €932,93. Doelgroep van beleid Huishoudens die niet of onvoldoende zelfstandig in goede en betaalbare huisvesting kunnen voorzien. Hiervoor geldt een inkomensgrens van € 51.537 voor eenpersoonshuishoudens en € 56.910 voor meerpersoonshuishoudens (belastbaar inkomen, prijspeil 2026). Minimaal 80% van het vrijkomend aanbod in de sociale sector moet aan huishoudens tot deze inkomensgrens worden verhuurd.

Doorstromer Woningzoekende die bij verhuizing een woning achterlaat. Eengezinswoning Ook wel grondgebonden woning, de typen lopen uiteen van een tussenwoning en hoekwoning tot twee onder een kap, villa en landhuis. Energieneutraal Bij energieneutraal wordt alle energie die verbruikt wordt, via duurzame energie opgewekt (zoals energie uit wind, waterkracht, zon, bodem, buitenluchtwarmte). Geclusterde woonvorm Gespikkeld wonen Woningen die voldoen aan de uitgangspunten voor nultredenwoningen. Daarnaast zijn deze woonvormen ingericht op het bevorderen van sociaal contact en gemeenschapsgevoel, waardoor eenzaamheid wordt tegengegaan (zoals hofjeswoningen, serviceflats en seniorenflats). Er moet een ontmoetingsruimte in of nabij de woonvorm aanwezig zijn. Landelijk wordt uitgegaan van een schaal van minimaal 12 woningen. De schaal voor clustering kan op het platteland of in kleine kernen lager liggen. Het verdient aanbeveling dat de woningen dementievriendelijk ingericht worden. De term "gespikkeld wonen" verwijst naar een woonvorm waarbij het traditionele beschermd wonen is getransformeerd naar een model waarbij bewoners eigen appartementen hebben (met eigen sleutel) binnen wooncomplexen met gemeenschappelijke voorzieningen, of waarbij zij in aparte wooneenheden verspreid in de wijk wonen onder diverse condities.

294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 55 GGZ Geestelijke Gezondheidszorg Grondgebonden woning Woning die rechtstreeks toegankelijk is op het straatniveau en waarvan één van de bouwlagen aansluit op het maaiveld. Grondgebonden woningen hebben meestal een terras en/of een tuin. Harde plancapaciteit Woningbouwplannen die vastliggen in vigerende (onherroepelijke) omgevingsplannen of projectbesluiten of zijn vastgesteld door de gemeenteraad. Ook plannen in procedure, op basis waarvan via een verleende en niet geschorste verklaring van geen bezwaar ex artikel 19 WRO kan worden gebouwd, behoren tot de harde plancapaciteit. Huurtoeslag (grens) De maximale huurprijs van een woning waartoe een huurder een bijdrage van de rijksoverheid in de huur ontvangt. Daarbij gaat het om mensen die in verhouding tot hun inkomen te veel huur betalen. Deze toeslag wordt uitbetaald door de belastingdienst. Intramuraal wonen Het traditionele verzorgings- en verpleeghuis waar wonen en zorg niet gescheiden zijn en waar zorg, toezicht, welzijn, dienstverlening, maar ook behandeling en (intensieve) verpleging in een integraal pakket worden aangeboden samen met verblijf. Klimaatneutraal Er worden geen broeikasgassen zoals CO2 meer uitgestoten of eventuele uitstoot van broeikasgassen wordt gecompenseerd.

Maatschappelijke Opvang Kerntaak van de Maatschappelijke Opvang is het bieden van tijdelijk verblijf aan mensen zonder dak boven hun hoofd, gekoppeld aan zorg en begeleiding en/of het verhelpen van een crisis. Het betreft mensen die al dan niet gedwongen de thuissituatie hebben verlaten en niet in staat zijn zich op eigen kracht te handhaven in de samenleving. Meergezinswoning Ook wel aangeduid als gestapelde woning. Een deel van een gebouw met meerdere woningen, zoals een flatwoning, appartement, galerijflat, etagewoning, boven- en beneden- woning, portiekwoning of maisonnette. Middeldure huurwoning Huurwoning meestal in het bezit van een particuliere eigenaar of belegger, maar soms ook van een corporatie. Vaak gaat het hier om woningen met een huurprijs vanaf € 932,93 (prijspeil 2024) tot en met 186 wws punten (< € 1.228,07, prijspeil 2026). Middeninkomens Huishoudens met een bruto jaarinkomen tussen de € 51.537 en de € 56.910 (prijspeil 2026). Woningcorporaties hebben de mogelijkheid om jaarlijks 10% tot 20% van hun vrijkomende voorraad aan deze inkomensgroep toe te wijzen. Netbewust bouwen Manier van bouwen waarbij vanaf het begin rekening wordt gehouden met de beperkte capaciteit van het elektriciteitsnet. Door woningen en wijken slim te ontwerpen en het energieverbruik beter af te stemmen op de momenten van opwek.

Bijvoorbeeld door het beperken van de warmtevraag (passieve bouw), bij elektrisch verwarmen het piekverbruik zo veel mogelijk buiten de spitstijden laten plaatsvinden, en bij het ontwerp en bouw rekening houden met technische ruimte en voorzieningen voor lokale opwek, opslag en benodigde (toekomstige) infrastructuur. Nultredenwoning Reguliere woningen die zowel intern als extern toegankelijk zijn. Dit houdt in dat je de woningen kan bereiken zonder trap te lopen (extern toegankelijk) en dat keuken, badkamer, toilet en minimaal 1 slaapkamer zonder trappen te bereiken zijn (intern toegankelijk). Onzelfstandige woning Woonruimte die vanwege de afwezigheid van een eigen toegangsdeur en belangrijke woonvoorzieningen, zoals een keuken, toilet en/of douche, niet zelfstandig door één huishouden kan worden bewoond. Passend toewijzen Wooncorporaties dienen jaarlijks minimaal 95% van de huishoudens met recht op huurtoeslag die een woning krijgen toegewezen, een huurwoning tot de aftoppingsgrens toe te wijzen. Plancapaciteit/voorraad Bekende locaties voor woningbouw en het aantal woningen dat naar verwachting daar gebouwd kan worden, ongeacht de procedurele status. Plancapaciteit leidt niet altijd tot realisatie.

Prestatieafspraken | Afspraken tussen de gemeente, woningcorporaties en huurdersorganisaties over de uitvoering van het (sociale) woningbouwbeleid zoals opgenomen in het gemeentelijke volkshuisvestingsprogramma. Senioren | Over het algemeen gaat het hier om mensen die gepensioneerd zijn (ongeveer de leeftijdsgroep van 65 jaar en ouder). Een exacte leeftijdsklasse is hierin echter niet te bepalen, doordat de 65-plussers van nu veel vitaler en zelfstandiger zijn dan van dan van 20 jaar geleden. Een trend die zich waarschijnlijk ook de komende jaren (decennia?) gaat voortzetten. Sociale huurwoning | Huurwoning met een huurprijs tot de liberalisatiegrens (€932,93, prijspeil 2026). Het woningwaarderingsstelsel wordt gebruikt om de maximale huurprijs van een sociale huurwoning te bepalen. Spoedzoekers | Huishoudens die met spoed op zoek zijn naar een woning. Hier gaat het bijvoorbeeld om huishoudens na een scheiding. Hierbij gaat het om personen die niet formeel tot de categorie urgenten behoren, maar wel baat hebben bij snelle, tijdelijke en betaalbare woonruimten. Starter | Huishouden dat voor verhuizing niet zelfstandig woonde en daarna hoofdbewoner van een woning is. We richten ons hierbij met name op de jonge starters (jongeren tot en met ongeveer 35 jaar).

Starterswoning | Kleine woning voor starters, gericht op 1- en 2-persoonshuishoudens en kleine gezinnen in het betaalbare segment (sociale huur, middeldure huur of koopwoningen waarvoor het maximale gezinsinkomen onder de door het college vastgesteld totaalbedrag ligt, conform uitgiftesysteem bouwgrond). Tijdelijke woningen | Woningen die worden gerealiseerd met de bedoeling om niet permanent te blijven staan. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om verplaatsbare woningen of tijdelijke units. VAB | Vrijkomende agrarische bebouwing. Het gaat om bestaande gebouwen die minstens 3 jaar vóór de aanvraag voor een functieverandering (bijvoorbeeld wonen) legaal als agrarisch gebouw zijn opgericht en aantoonbaar minstens 3 jaar ook agrarisch in gebruik zijn (geweest). Vereveningsfonds | Een vereveningsfonds is een middel wat kan bijdragen aan de doelstellingen ten aanzien van sociale huur en/of betaalbare koop. Als ontwikkelaars niet (kunnen) voldoen aan de verplichte/gewenste prijscategorieën in hun woningbouwlocatie, kunnen ze per gemiste woning een bedrag per woning in een fonds storten, zodat deze prijscategorieën met dit geld op een andere plek alsnog gebouwd kunnen worden. Vrije sector huur | Alle huurwoningen met een huurprijs boven de sociale huurprijsgrens van € 1.228,07 (prijspeil 2026).

WLZ | Wet Langdurige Zorg WMO (zorg) | Wet Maatschappelijke Ondersteuning; regelt een samenhangend aanbod van zorg- en welzijnsvoorzieningen die gemeente verstrekken aan mensen die zorg nodig hebben, bijvoorbeeld huishoudelijke verzorging, woningaanpassingen of vervoer naar dagactiviteiten; gericht op het bevorderen van maatschappelijke participatie en civil society; de wet vervangt de wet voorzieningen gehandicapten (wvg), de welzijnswet en delen van de AWBZ; ingevoerd op 01-01-2007. Woningdelen | Een zelfstandige woning wordt bewoond door meerdere huishoudens. Hierbij wordt vaak gebruik gemaakt van één huurcontract (friendscontract). De huishoudens beschikken deels over eigen voorzieningen (zoals een slaapkamer), deels over gezamenlijke voorzieningen (keuken, woonkamer). Woningsplitsing | Het kadastraal splitsen van een zelfstandige woning in meerdere zelfstandige woningen.

Zachte plancapaciteit | Gedurende de overgangsfase van de Omgevingswet tot vaststelling nieuw omgevingsplan (1-7-2022 t/m 2029): Woningbouwplannen die zijn opgenomen in een onherroepelijk of vastgesteld bestemmingsplan met wijzigingsbevoegdheid, een bestemmingsplan of inpassingsplan in voorbereiding (vergunning voor buitenplanse omgevingsplanactiviteit), een plan dat is opgenomen in een structuurvisie of ander door de gemeenteraad vastgesteld beleidsdocument, een initiatief (beginselbereidheid van B&W) of een potentieel plan (geen beginselbereidheid van B&W). 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 | 56 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 57 Vanaf 2030 of een eerder moment (vanaf vaststelling vaststelling nieuw Omgevingsplan): Woningbouwplannen waarbij (nog) geen sprake is van een onherroepelijk of vastgesteld omgevingsplan of projectbesluit (vergunning buitenplanse omgevingsplanactiviteit), maar die zijn opgenomen in een omgevingsplan of projectbesluit in voorbereiding, of plannen in een omgevingsvisie, -programma of delegatiebesluit aan B&W, plannen in initiatieffase (beginselbereidheid B&W) of potentiële plannen (geen beginselbereidheid B&W). Zelfstandige woning Woning met een eigen toegang en die de bewoner kan bewonen zonder daarbij afhankelijk te zijn van wezenlijke voorzieningen buiten de woning.

Zorggeschikte woningen Zelfstandige woningen die onderdeel zijn van een geclusterde vorm waarin WLZ-zorg geleverd wordt voor bewoners. Om zorg te kunnen leveren is het van belang dat deze wooneenheden en de toegang hiertoe rolstoel- of rollatorgeschikt zijn, met voldoende ruimte bij de entree, in de toiletruimte en in de badkamer. Ook dient de woning brandveilig te zijn en te beschikken over een goede en stabiele internetverbinding voor domotica. Zorggeschikte woningen komen in de plaats voor verpleeghuisplekken (het aanbod van verpleeghuisplekken wordt niet verder uitgebreid). Bijlage III: Participatieverslag Inleiding Om tot het Volkshuisvestingsprogramma te komen, heeft de gemeente Winterswijk met de belangrijkste stakeholders op het vlak van het wonen gesproken.

Hiervoor zijn verschillende werkvormen gehanteerd: • | Woonzorgpanel met zorgaanbieders, belangenorganisaties, de seniorenraad, de adviesraad sociaal domein en De Woonplaats (22 september 2025) • | Bijeenkomst met belangenorganisaties uit de buurtschappen (22 september 2025) • | Marktkennerspanel met projectontwikkelaars, makelaars, hypotheekverstrekkers en De Woonplaats (30 september 2025) • | Gesprek over de opgaven in de sociale huur met De Woonplaats en de huurdersvereniging Winterswijk (30 september 2025) • | Bijeenkomst met de gemeenteraad / Politiek Forum (2 oktober 2025) • | Gesprek met Stichting Zorgcombinatie Marga Klompé (7 november 2025) • | Gesprek met jongerenorganisatie WiJZ (3 december 2025) De input van deze bijeenkomsten is gebruikt om daarmee de opgaven en maatregelen van het volkshuisvestingsprogramma te beschrijven. Hierbij gold wel als randvoorwaarde dat de acties binnen de kaders van onze Omgevingsvisies Kom en Buitengebied moesten bewegen. We geven nu per bijeenkomst een overzicht van de belangrijkste zaken die zijn meegegeven door de deelnemers. Verslag woonzorgpanel Opzet bijeenkomst Het eerste uur is er door Companen een presentatie gehouden met enkele trends op het gebied van wonen en zorg, inclusief nieuwe ontwikkelingen op het gebied van wetgeving en Rijksbeleid.

Naar aanleiding hiervan hebben deelnemers op enkele thema’s het gesprek met elkaar gevoerd. Het tweede uur is in verschillende kleinere groepjes over specifieke onderwerpen nader doorgepraat. Thema 1: Woonopgave voor ouderen • | Huidige voorraad nultredenwoningen voor ouderen is onvoldoende. Woningen zonder trappen zijn niet automatisch geschikt voor ouderen met een grotere zorgvraag of beperkte mobiliteit. De behoefte aan écht levensloopbestendige en rolstoeltoegankelijke woningen neemt toe. 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 | 58 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 59 • Sommige ouderen willen graag in of nabij het centrum blijven wonen, anderen geven de voorkeur aan een rustigere plek met een kleine tuin aan de rand van de gemeente. Dankzij zorgdiensten aan huis is het voor veel senioren mogelijk om ook buiten het centrum te blijven wonen. • Traditionele verzorgingshuizen en wachtlijsten sluiten vaak niet meer bij de huidige manier van oud worden. Ouderen verhuizen pas als het echt nodig is, en hechten sterk aan hun sociale netwerk en buurt. Dit vraagt om nieuwe woonconcepten waarin zorg, nabijheid en sociale samenhang vanzelfsprekend zijn. • De woningcorporatie pleit voor het ontwikkelen van woonzorgzones of -cirkels, bij voorkeur in de nabijheid van intramurale voorzieningen. • Er is behoefte aan meer variatie en menging van doelgroepen.

Gemengde woonvormen, waar jongeren, gezinnen en ouderen samenwonen, bevorderen vanzelfsprekend contact en wederzijdse hulp (Naoborschap). Thema 2: Woonomgeving • Veel ouderen die misschien hun hele leven al in het buitengebied wonen, willen daar ook zolang mogelijk blijven wonen. Dat wordt makkelijker als er ook kansen zijn voor jongeren om in het buitengebied te kunnen (blijven) wonen. Zij kunnen dan hun ouders (of andere familie) helpen als dat op den duur nodig wordt. Maar het is nog steeds moeilijk om betaalbare woningen in het buitengebied te bouwen. • Er zijn mensen die door schulden in de problemen zijn gekomen en waaruit ook andere psychische problemen zijn ontstaan. Deze doelgroep zou betere begeleiding kunnen krijgen als er meer aanbod van woningen met gedeelde voorzieningen / kamers zouden zijn. • Op verschillende plekken in de gemeente blijkt het lastig te zijn om ontmoetingsruimten van een goede bezetting te voorzien. Maar ontmoetingsruimten zijn wel van belang om bijvoorbeeld vereenzaming tegen te gaan en om mensen die moeite hebben met het zelfstandig wonen op het spoor te komen. Richt een ontmoetingsplek in rondom activiteiten waar mensen hun huis voor uit moeten komen: de hond uitlaten, met kinderen naar een speeltuin gaan, een pakketje ophalen.

Kun je een ontmoetingsruimte niet rondom die activiteiten organiseren? • In sommige buurten constateren bewoners dat de sociale cohesie achteruit gaat. Bewoners willen dat verbeteren, maar hebben een steuntje in de rug nodig om dingen van de grond te krijgen. • In de Whemerhof worden veel activiteiten georganiseerd, waar veel ouderen op af komen. In Winterswijk Oost worden ook veel activiteiten voor ouderen georganiseerd, samen met de Molukse gemeenschap. Maar voor sommige doelgroepen zijn dergelijke activiteiten te grootschalig. Zij hebben behoefte aan kleinschalige, prikkelarme ontmoetingsmogelijkheden. Thema 3: Aandachtsgroepen • Zorgorganisaties geven aan tegen diverse praktische en structurele knelpunten aan te lopen: o Niet alle bestaande gebouwen zijn geschikt of toegankelijk voor de doelgroep, waardoor aanpassingen noodzakelijk zijn. o Voor cliënten in de GGZ-doelgroep is behoefte aan betaalbare sociale huurwoningen. Zij ervaren op dit moment weinig knelpunten met wachtlijsten, maar vinden het belangrijk om in hun eigen woonplaats te kunnen blijven. 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 60 o Zowel de GGZ als Sius geven aan dat kamerbewoning ongeschikt is voor hun cliënten, omdat dit een te hoge begeleidingslast oplevert en cliënten onvoldoende voorbereidt op zelfstandig wonen.

o Vroegsignalering van verwaarlozing blijft een belangrijk aandachtspunt in de ambulante zorg. • Er is een tekort aan kleine, betaalbare woningen die geschikt zijn voor deze aandachtsgroepen. • Een belangrijk vraagstuk blijft hoe gemeenten en corporaties kunnen sturen op gemengde wijken, waarin aandachtsgroepen onderdeel zijn van de gemeenschap in plaats van geconcentreerd te wonen. Verslag bijeenkomst belangenorganisaties buurtschappen Opzet bijeenkomst Het eerste deel van de bijeenkomst is aan de hand van verschillende thema’s in gezamenlijkheid het gesprek gevoerd met de verschillende belangenbehartigers uit buurtschappen. Het laatste dele hebben de deelnemers per dorp / buurtschap hun belangrijkste speerpunten benoemd. Thema 1: Nieuwe woningbouwinitiatieven Bij nieuwe woninginitiatieven moet de behoefte goed worden onderbouwd. Maar de randvoorwaarden zijn voor bewoners nog te onduidelijk. Er is behoefte aan: • een duidelijk stappenplan voor initiatiefnemers (“wat heb ik nodig om te kunnen starten?”); • duidelijke richtlijnen voor het aantonen van nut en noodzaak; • aanspreekpunt of RO-spreekuur om initiatiefnemers vroegtijdig te helpen met de juiste onderzoeken en onderbouwing. Thema 2: lokale voorrang De buurtschappen willen graag meer ruimte voor jongeren en starters om in hun eigen kern te blijven wonen.

Een lokale voorrangregeling is echter juridisch lastig te onderbouwen vanwege regels over schaarste en verdringing. Thema 3: Collectieve en innovatieve woonvormen Er zijn verschillende initiatieven geweest voor collectieve woonvormen, maar die zijn stilgevallen. Oorzaken zijn bij bewoners niet altijd duidelijk, maar mogelijk spelen regelgeving, financiering en gebrek aan ondersteuning een rol. De buurtschappen pleiten voor: • meer begeleiding en ondersteuning voor kansrijke kleinschalige initiatieven, in plaats van vooral te toetsen; • ruimte voor pilotprojecten om nieuwe woonvormen uit te proberen (bijv. meer generatie-erf, kleine woonclusters, zorgnabije woningen); • aandacht voor betaalbaarheid en financiering, zeker voor ouderen met beperkte leenruimte. 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 61 Thema 4: Flexwoningen, splitsen en mantelzorg Er is brede steun voor flexibele woonoplossingen, zoals tijdelijke units bij familie, mits goed ingepast. • Flexwoningen kunnen helpen bij de zorg voor ouderen, maar ook bij het huisvesten van jongeren. • Splitsen van woningen op erven biedt kansen, mits zorgvuldig vormgegeven. • De voorkeur gaat uit naar vergunde, duurzame woningen boven tijdelijke units die later verwijderd moeten worden.

Belangrijk aandachtspunt is het vinden van balans: tijdelijke oplossingen moeten niet aantrekkelijker worden dan reguliere woningbouw, maar wél sneller en toegankelijker inzetbaar zijn. Speerpunten genoemd per dorp / buurtschap Brinkheurne Meddo Miste Ratum Woold *Flexwoningen op erf mogelijk maken *Familie erf/generaties woning splitsingen *Geen nieuwe erven, wel eventueel aansluitende woningen *Huurwoningen voor jong & oud *Flexwoningen voor jong en oud *Ondersteuning van gemeente bij invulling leegstaande panden *Samen kijken welke locaties rondom kern mogelijk bebouwd kunnen worden *Juiste bouwtempo aanhouden: geen 30, maar 10 woningen per jaar.

Anders grote kans dat woningen naar mensen van buiten het kerkdorp gaan *Doorstroming mogelijk maken, seniorenwoningen van €450.000- 500.000 zijn niet voor iedereen betaalbaar *Aandacht voor eenpersoons- woningen *Prioriteit: ontwikkeling van school- gebouw *Om voorzieningen en leefbaarheid te in stand te houden zijn vrijwilligers nodig om deze te beheren (buurthuis, MEC, volksfeest, verenigingen) *Voldoende ruimte voor starters en jonge gezinnen *zorg voor doorstroming van ouderen *Woningen/erfen kunnen splitsen *Voldoende bereikbaarheid voor de voorzieningen *‘Buitengebied zoekt bewoners’ weer opstarten/uitvoeren *Generatiewoningen / flexwoningen toestaan *Woningsplitsing makkelijker maken *Manier vinden om jongeren in het buitengebied te houden *Woningsplitsing om woningaanbod aantrekkelijk te maken voor zowel jong als oud (mantelzorg) *Leegstaande agrarische (bij) gebouwen ombouwen tot woning *Erfbebouwing toestaan, mits het geen ‘wildbouw’ is *Starterswoningen voor de jeugd realiseren 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 62 Verslag marktkennerspanel Opzet bijeenkomst Het eerste uur is er door Companen een presentatie gehouden met enkele trends op de lokale woningmarkt en nieuwe ontwikkelingen op het gebied van wetgeving en Rijksbeleid. Naar aanleiding hiervan hebben deelnemers op enkele thema’s het gesprek met elkaar gevoerd.

Het tweede uur is in verschillende kleinere groepjes over specifieke onderwerpen nader doorgepraat. Thema 1: Bestaande woningvoorraad • De gemeente zou meer kunnen doen dan enkel planologische ruimte bieden, bijvoorbeeld beleid ontwikkelen om woningsplitsing, transformatie en kamerbewoning mogelijk te maken. Daarbij realistisch omgaan met parkeernormen en niet te streng handhaven, zodat goede initiatieven niet onnodig vastlopen. • Er liggen kansen bij winkels met bovenwoningen en leegstaande winkelpanden. Deze kunnen relatief eenvoudig worden omgebouwd tot appartementen. De gemeente zou dit kunnen stimuleren door procedures te versoepelen en meer duidelijkheid te geven over parkeernormen, vergunningen en verhuurregels. • Verkamering (meerdere bewoners per woning) wordt als interessant gezien, vooral voor tijdelijke of kleinere woonbehoeften. Toch bestaan er twijfels: eisen zijn complex, vraag komt vooral van mensen die tijdelijk onderdak zoeken (bijv. bij relatiebreuk), waardoor veel doorstroom ontstaat. • De particuliere verhuurmarkt is sterk teruggelopen. Makelaars merken dat verhuurders vaak liever verkopen zodra een huurder vertrekt, mede door de toenemende regelgeving. • Verduurzaming werd breed ondersteund, maar als kostbaar en lastig te organiseren ervaren. De gemeente biedt via een loket subsidies en energieadvies, maar dit is nog niet voor iedereen bekend.

Suggestie: kortingsregeling op herwaardering van energielabels en meer energiecoaches voor praktische hulp. Thema 2: Woonopgave voor ouderen • Er is behoefte aan kleinschalige, sociale woonconcepten met mogelijkheden voor ontmoeting, zoals: conciërgewoningen met ontmoetingsruimte, nultredenwoningen met kleine tuin, appartementen met 2 slaapkamers en buitenruimte, (knarren)hofjes met gedeelde voorzieningen, eventueel ook in het buitengebied. • Woningen zoals het type Forsythialaan zijn gewild: compact, gelijkvloers en met tuin. Dit type is kansrijk, maar moet ruimer en rolstoelvriendelijker worden uitgevoerd en liggen dicht bij voorzieningen. • Doorstroming lukt alleen als er: (1) betaalbare huur voor ouderen beschikbaar is, (2) niet automatisch wordt gestuurd op dure huur of appartementen 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 63 Thema 3: Woonopgave jongeren en gezinnen • De betaalbaarheid is een groot knelpunt: €260.000 als onderkant van de markt is niet realistisch voor een rijwoning; dat leidt eerder tot kleine appartementen (50–60 m²). Rijwoningen van €350.000+ zijn inmiddels gangbaar, en zelfs verouderde woningen lopen snel op in prijs door renovatie- en verduurzamingskosten. De praktijk is dat veel startersproducten niet bij starters terechtkomen, waardoor doorstroming stagneert.

• Hanteer duale ontwikkelstrategie: (1) inbreiding: appartementen en passende woonconcepten voor alleenstaanden en ouderen (centrum en voorzieningen dicht bij huis), (2) uitbreiding: grondgebonden woningen voor jonge gezinnen in nieuwe woonwijken aan de randen van de gemeente. Hiermee blijft de wijkopbouw gezond en gemengd, en ontstaat daadwerkelijke doorstroming in alle segmenten. • Een blijvende stroom jonge gezinnen vraagt ook om lokale werkgelegenheid en het behouden/aantrekken van bedrijven. Vertrek van lokale werkgevers maakt de woonopgave kwetsbaar. Verslag gesprek opgaven sociale huur Opzet bijeenkomst In het marktkennerspanel is de sociale huursector al beperkt ter sprake gekomen, met name als het gaat om de woningbouwopgave. Maar de opgaven voor de sector zijn breder: betaalbaarheid, leefbaarheid, investeren in de kwaliteit van bestaande woningen, woningtoewijzing. Daarom is een aparte bijeenkomst georganiseerd om deze thema’s te bespreken. Woningbouwraming en regionale afstemming • De gemeente bespreekt de ambitie om richting 2040 meer woningen te bouwen. De woningcorporatie wijst erop dat de huidige doelstelling van 1.400 woningen al ambitieus is. De gemeente benadrukt dat extra woningen nodig zijn om voorzieningen op peil te houden en jongeren aan te trekken. De huurdersvereniging vindt 2.250 woningen erg veel en vraagt zich af of dit haalbaar is.

Kwalitatieve woningbehoefte • Er is behoefte aan een mix van woningtypen: appartementen, nultredenwoningen en gezinswoningen. De huurdersvereniging merkt op dat er veel vraag is naar eengezinswoningen en middenhuur. Ook ouderen zoeken geschikte woningen om naar door te stromen. • De woningcorporatie vertelt over initiatieven als ‘Comfortabel Thuis’, waarbij ouderen actief worden benaderd om te verhuizen naar een geschiktere woning, waardoor gezinswoningen vrijkomen. • Er wordt besproken dat nieuwbouw zoveel mogelijk nabij voorzieningen moet worden gerealiseerd. Voor ouderen is de nabijheid van winkels en zorg cruciaal. 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 64 Langer zelfstandig wonen • De gemeente wil inzetten op woonzorgcirkels en geclusterde woonvormen met ontmoetingsruimtes, maar de uitvoering blijkt lastig. Het beheer en de continuïteit van ontmoetingsplekken vormen een uitdaging. • De woningcorporatie benadrukt dat veel ontmoetingsruimtes leegstaan, wat financieel een risico vormt. De huurdersvereniging wijst op het belang van actieve bewonerscommissies die activiteiten organiseren. Beter benutten van de bestaande voorraad • De woningcorporatie ziet mogelijkheden in het tijdelijk of deels splitsen van woningen, of kamergewijs verhuren, bijvoorbeeld voor jongeren of statushouders. Dit vraagt wel om goede begeleiding en afstemming met het sociaal domein.

Ook wordt het concept “friendswonen” genoemd als experimentele woonvorm voor jongeren. Verslag gemeenteraad (Politiek Forum) Opzet bijeenkomst De bijeenkomst start met een presentatie door Companen waarbij een analyse wordt gegeven op het vlak van de lokale woningmarkt (woningbehoefte, opbouw woningvoorraad, demografische trends) en aankomende wetgeving (o.a. Wet versterking regie op de volkshuisvesting). Daarnaast wordt een korte terugkoppeling gegeven op de gesprekken die reeds met stakeholders zijn gevoerd en de stappen die nog verder gezet gaan worden. Aansluitend konden raadsleden input meegeven voor de verdere uitwerking van het Volkshuisvestingsprogramma. Opmerkingen, suggesties, vragen van raadsleden • Hoe gaat Winterswijk deze woningbouwambitie waar maken? Dan zijn er meer uitbreidingslocaties nodig dan alleen de Rikker • Nieuwbouw alleen in of aangrenzend aan de kernen? Waarom wordt er vastgehouden aan kernen? Willen we niet meer kleine kernen ipv wat er in Meddo gebeurt dat de kern een soort van dorp wordt (door de uitbreiding). Staan we als gemeente toe dat we een kerntje oprichten in het buitengebied, • Moeten buurtschappen nu zelf met plannen komen? Voorheen strandden heel veel initiatieven. Daardoor is het initiatief weggestroomd. Belangenverenigingen moeten dan met initiatieven komen. Niet de projectontwikkelaars.

• Hoe kunnen we vrijstaande agrarische bebouwing invullen en leegstaande boerderijen splitsen. Splitsen kan tegenwoordig eenvoudiger. • Uit gesprekken met makelaars komt naar voren dat onder jongeren weinig behoefte is aan woningen huren onder de 900 euro. • Loslaten van regels. Waar kunnen we versoepelen om jeugd in het buitengebied te behouden? Parkeernorm bij splitsen in het dorp. 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 65 • Aandacht voor mantelzorgwoningen. In buitengebied een mooie oplossing zijn om jongeren in buitengebied te laten wonen. Verslag gesprek Marga Klompé Opzet bijeenkomst Zorgorganisatie Marga Klompe was niet in de gelegenheid om deel te nemen aan het woonzorgpanel. Daarom is besloten om naderhand een 1-op-1 gesprek te voeren. Hierbij zijn vooraf wat onderwerpen / vragen toegestuurd, die als gespreksleidraad golden. Thema 1: Uitbreidingsopgave ouderenhuisvesting • Er is krapte bij personeel, er worden indicaties afgegeven (ook toename van afgifte) maar de ouderen komen niet naar het verpleeghuis. De wachtlijst loopt ondertussen op, want mensen geven ook aan zodra ze gebeld worden dat het nog niet wenselijk is. • Alle beleidsstukken geven weer dat we veel ouderen krijgen die geclusterd moeten worden, MK geeft aan dat we voorzichtig moeten zijn: angst voor leegstand bouwen; niet bouwen in een passend woonproduct.

• Technologie thuis in de wijk, geclusterd of intramuraal is een aandachtspunt. Er dient nog een stip op de horizon worden gezet. Het is een productieve tijdswinst door gebruik te maken van AI. Thema 2: Levensloopgeschikt maken van bestaande woningen • Thuisblijven wonen is afhankelijk van de woning, zorgtechnologie voor de thuissituatie, ondersteuning vanuit je netwerk en professionele zorg. • MK pleit voor een scan om de woningvoorraad te scannen welke woningen geschikt kunnen zijn om te bouwen. Thema 3: Woonzorgzones • MK staat achter concept van de woonzorgzones. MK kan niet overal zorg verlenen in de toekomst. In kern Winterswijk wel 24-uurszorg, maar in de kernen van de buurtschappen is dat niet mogelijk. • Er moet worden gekeken naar afstand tussen voorzieningen (Arts, Apotheek, Supermarkt). De meeste ouderen zijn aangewezen op eerste-lijnszorg. Thema 4: Ontmoetingsplekken voor ouderen • Een ontmoetingsruimte moet je abstraheren van bijvoorbeeld een verpleeghuis, want dat werkt niet meer. Maak meerdere partners eigenaar van het product. • Invulling kan worden geregeld door een zelfstandige stichting die alles regelt binnen de voorziening. Geef een duidelijke reikwijdte en het moeten mensen zijn die verbinding hebben met de lokale partijen (zoals een sport of carnavalsvereniging).

294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 66 • Zonder vrijwilligers kan je verder niks. Er is voortdurend golfbeweging in ontmoetingsruimten, staat of valt met een exploitatie die structureel en realistisch is. Thema 5: Langer zelfstandig wonen in de buurtschappen / buitengebied • Wlz zorg of 24 uurzorg is niet mogelijk, maar wel planbare thuiszorg. Zorg ervoor dat jongeren en ouderen bij elkaar kunnen wonen en elkaar helpen. • Realiseer grondgebonden nultredenwoningen voor ouderen. • Huizen voor jongeren realiseren. Verslag gesprek WiJZ Opzet bijeenkomst Met jongerenorganisatie WiJZ heeft een gesprek plaatsgevonden waarbij is gevraagd naar een woningbehoefte en hoe dit het beste gerealiseerd zou kunnen worden in de gemeente Winterswijk. Hierbij zijn ook enkele concrete woningbouwinitiatieven uit de regio voorgelegd met de vraag of hen dit aanspreekt (en waarom wel / niet). • Voorkeur voor kleinere woningen in het buitenbied. • Veel jongeren staan niet ingeschreven bij De Woonplaats. Ze geloven niet in de mogelijkheid van een woning krijgen via die weg. Als ze staan ingeschreven belanden ze vaak op plek 400 van de 500. • 1 slaapkamer is voldoende. • Betaalbaar betreft: €1.000 max voor 2 personen en €600 voor 1 persoon (huur), €200.000 (klushuis) en €260.000 (nieuwbouw inclusief alles). Wel is aangegeven dat ze 260 eigenlijk ook niet als een starterswoning zien.

• Studio’s dienen circa 30m2 te zijn en als huur product. • Kamerbewoning is meer uit noodzaak dan wenselijk en eigenlijk beter voor jongeren met problematiek. • Jongeren zijn door de wooncrisis minder kritisch geworden over een dak boven hun hoofd. ‘Alles is prima’ • Samen kopen/vriendenhypotheek werd aangedragen als mogelijkheid. • Positief over het combineren van jong & oud = noaberschap. • Liever eerst op zichzelf wonen en dan pas samen. Samenwonen komt nu vaak voor uit noodzaak. • Hoogbouw is ook interessant. • Geen deelauto’s. • Als gemeente faciliteren in transformatielocatie ’s. Zij zien daar veel mogelijkheden in. 294.106 | Volkshuisvestingsprogramma 2026-2036 67 • Voor jongeren is 50-70 m2 perfect. Woningen voorbeeld Doetinchem Keppelsoord zijn ideaal om mee te starten als koop. • Rug aan rug woningen: nodigt uit voor combinatie van jong en oud. Focussen op kleinere woningen. Mensen worden minder handig, dus onderhoudsvriendelijk. Kan evt met gemeenschapsruimte. Focussen op kleinere woning. • Erfgoedsessies voldoen niet aan de verwachting waarmee mensen komen. Mensen gaan gefrustreerd naar huis. Erfgoed is een aspect wat mee moet. Is niet voor aan de voorkant. Mensen willen bouwen etc. • Mix met probleemjongeren staan ze open voor. Goed toewijzen en ondersteuning inzetten. Benoemen dat er een probleemjongere is. • Als gemeente actief ingrijpen op leegstand.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://winterswijk.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/1bb42349-3c25-46ba-8957-899e5dca13c4?agendaItemId=a65e7a32-1a61-4ef5-b44a-967ce35b781f