Programmabegroting 2027-2030
Tekst van het document
Dit programma is gericht op het behoud van de waardevolle natuur en cultuur, en het realiseren van een economisch, sociaal 53 en ecologisch toekomstperspectief voor iedereen die in het buitengebied woont, werkt en recreëert. Kwaliteit (toelichting) De intentieovereenkomst en startnotitie zijn in januari 2023 vastgesteld. Hierin is vastgelegd hoe de drie overheden (provincie, waterschap en gemeente) en de gebiedspartijen willen samenwerken in de gebiedsaanpak Vitaal Platteland. Het doel is een economisch, sociaal en ecologisch perspectief voor de mensen die in het gebied wonen en werken, nu en in de toekomst. Concreet wordt dit een gebiedsplan, een 'Winterswijks bod'. Door een herijking van het proces en de actualiteit rond de stikstofproblematiek, is de insteek van de gebiedsaanpak de veranderd van een proces/project naar een programma onder de naam Gebiedsontwikkeling Winterswijk. De programmatische aanpak biedt ruimte om meerdere projecten te starten die bijdragen aan een vitaal landelijk gebied, terwijl er ook naar het overkoepelende gebiedsplan en uitvoeringsprogramma wordt toegewerkt. Het doel is een breed gedragen programma waarin ook is vastgelegd hoe maatregelen ten behoeve van stikstofreductie en natuurherstel in Winterswijk worden geborgd.
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Tijdens de uitvoering van het proces hebben we te maken met onzekerheden over de kaders vanuit het Rijk en Provincie Gelderland. We ervaren dat de gebiedsgerichte aanpak veel vraagt van iedereen die erbij betrokken is. Het vergt een andere manier van samenwerking tussen overheden en gebiedspartijen, waardoor het soms twee stappen vooruit en een stap achteruit is. Onze inzet is een breed gedragen Gebiedsplan. In de tweede helft van 2026 zal duidelijk worden hoe het vervolg van het gebiedsproces en de Gebiedsontwikkeling Winterswijk eruit komt te zien. Tijd (indicator) Doelstellingen We realiseren voldoende woningaanbod waar voor verschillende doelgroepen behoefte aan is Activiteiten Een goede voorraad sociale, duurzame huurwoningen De gemeente Winterswijk, De Woonplaats en Huurdersvereniging werken samen aan het realiseren van de duurzaamheidsdoelstellingen. Partijen zetten in op een goede afstemming van plannen en activiteiten, delen kennis en expertise en benutten elkaars uitvoeringskracht. Door gezamenlijk op te trekken en kansen voor samenwerking te benutten, leveren de partijen een bijdrage aan een duurzame en toekomstbestendige leefomgeving. Kwaliteit (toelichting) Voor de Regionale Prestatieafspraken 2026-2030 en de Uitvoeringsagenda 2026/2027 is leefbaarheid en duurzaamheid een prominent thema.
Daarbij is ook aandacht voor de verduurzaming van woningen met een E/F/G label en koppelkansen op gebied van energietransitie en klimaatadaptatie. Kwaliteit (indicator) 54 Tijd (toelichting) Dit is een doorlopende activiteit gedurende heel 2027. In december 2025 zijn de Regionale Prestatieafspraken 2026-2030 en de Uitvoeringsagenda 2026/2027 vastgesteld, waarin duurzaamheid als thema is opgenomen. In 2027 wordt uitvoering gegeven aan de gemaakte prestatieafspraken en de acties uit de uitvoeringsagenda, waarbij wordt gewerkt aan de gezamenlijke duurzaamheidsdoelstellingen. We zien dat de wachttijden oplopen voor betaalbare woningen. Tijd (indicator) Herontwikkeling portiekflats Europalaan We werken aan het initiatief van De Woonplaats om de komende jaren 112 woningen (in vier flatgebouwen) aan de Europalaan te vervangen door 130 nieuwe woningen (in drie gebouwen). Kwaliteit (toelichting) De eerste portiekflat is door de Woonplaats afgerond en in gebruik genomen door de nieuwe bewoners. Momenteel wordt gewerkt aan bouw van het tweede appartementencomplex. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het tweede appartementencomplex wordt naar verwachting in het najaar van 2027 opgeleverd. Daarna volgt de laaste fase. Voor de laatste flat worden twee appartemenencomplexen teruggebouwd. De verwachting is dat alle vier appartementencomplexen in 2029 gereed zijn.
Tijd (indicator) Lokale woonzorgvisie Met de inwerkingtreding van de Wet versterking regie volkshuisvesting op 1 juli 2026 krijgen gemeenten een grotere regierol in de volkshuisvesting. Uiterlijk 1 januari 2028 moeten gemeenten een huisvestingsverordening met een verplichte urgentieregeling voor wettelijk aangewezen aandachtsgroepen vaststellen, waaronder verschillende zorgdoelgroepen. Een lokale woonzorgvisie vormt een vertrekpunt. De visie brengt de woonzorgopgave in beeld, bepaalt de lokale prioriteiten voor aandachtsgroepen en vormt, in regionale afstemming, de basis voor het volkshuisvestingsprogramma en de huisvestingsverordening. Kwaliteit (toelichting) We stellen, conform de Wet versterking regie volkshuisvesting, een lokale woonzorgvisie op als onderdeel van het volkshuisvestingsprogramma. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) We zijn in 2025 begonnen met het opstellen van de lokale woonzorgvisie als onderdeel van het volkshuisvestingsprogramma. Hierbij hebben we inspiratie gehaald uit de Achterhoekse woonzorgvisie. Voorafgaand aan de definitieve vaststelling van het volkshuisvestingsprogramma wordt de gemeenteraad in de gelegenheid gesteld om eventuele wensen en bedenkingen naar voren te brengen. Naar verwachting kunnen we het volkhuisvestingsprogramma, afhankelijk van de reactie van de provincie, in het vierde kwartaal van 2026 vaststellen.
Tijd (indicator) 55 Wij stellen een nieuwe lokale woonvisie en een volkshuisvestingsprogramma op We stellen nieuw woonbeleid op omdat de huidige woonvisie afloopt. Daarbij sluiten we onder andere aan bij de uitgangspunten van de Regionale Woonagenda Achterhoek 2023–2030 en vertalen we deze naar de lokale ambities en opgaven van Winterswijk. Het beleid speelt in op de veranderende woonbehoefte en geeft richting aan zowel de nieuwbouw als de ontwikkeling van de bestaande woningvoorraad. Zo werken we aan een toekomstbestendige woningmarkt met voldoende passende woningen en betaalbare woonlasten voor inwoners en woningzoekenden. Kwaliteit (toelichting) Er wordt gewerkt aan volkshuisvestingsprogramma als vervanger van de lokale woonvisie die een looptijd had tot eind 2024 . Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het ontwerp-volkshuisvestingsprogramma is in maart 2026 vastgesteld. Na vaststelling heeft het ontwerp zes weken ter inzage gelegen. Vervolgens zijn de ingediende zienswijzen verwerkt en is het programma ter beoordeling voorgelegd aan de provincie. Voorafgaand aan de definitieve vaststelling van het volkshuisvestingsprogramma wordt de gemeenteraad in de gelegenheid gesteld om eventuele wensen en bedenkingen naar voren te brengen.
Naar verwachting kunnen we het volkhuisvestingsprogramma, afhankelijk van de reactie van de provincie, in het vierde kwartaal van 2026 vaststellen. Tijd (indicator) Doelstellingen We zorgen voor duidelijkheid over eigendomssituaties van snippergroen Activiteiten Snippergroen De gemeente heeft een pilotprogramma gestart t.a.v. Snippergroen en verwacht dat de uitoefening van de regelgeving meerdere jaren in beslag zal nemen. Kwaliteit (toelichting) Het pilotproject is afgrond en evaluatie dient nog plaats te vinden. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Evaluatie vindt uiterlijk plaats in Q4 2026 en wordt in 2027 verder opgepakt. Tijd (indicator) Oneigenlijk bermgebruik Opzetten project niet geregistreerd grondgebruik buitengebied (bermen). Kwaliteit (toelichting) Opzet in voorbereiding. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Definitieve projectopzet verwacht uiterlijk in Q4 (2026) en uitwerking in de komende jaren. Tijd (indicator) Indicatoren • | Jaarlijks worden gemiddeld 100 woningen gerealiseerd, in totaal 1.403 nieuwe woningen in de periode 2025 tot en met 2035. We monitoren het aantal gerealiseerde woningen. Nieuwe woningbouwplannen moeten inspelen op een 'mismatch' tussen vraag en aanbod op de Winterswijkse woningmarkt. (Woon- en Vastgoedmonitor 8RHK en Volkshuisvestingsprogramma Winterswijk) In 2026/2027 worden nieuwe afspraken gemaakt over de Woondeal.
• | Met de Woondeal Achterhoek hebben wij ons gecommitteerd aan de opgave om 66% betaalbare woningen te realiseren gedurende de looptijd. Risico's Dit beleidsveld bestaat uit veel verschillende activiteiten en daarom benoemen wij geen specifieke risico's. In elk project of in elke activiteit worden de risico's zelfstandig afgewogen. Algemene risico's bij gebiedsontwikkeling en wonen zijn prijsstijgingen, denk bijvoorbeeld aan bouw- en investeringskosten. Daarnaast zorgen stikstofdepositie en netcongestie voor uitdagingen binnen dit beleidsveld. 3.5 Economie en Lobby Ambitie Wij koesteren de hoeveelheid en verscheidenheid aan bedrijven in Winterswijk. Bedrijvigheid en de nabijgelegen werkgelegenheid zijn van vitaal belang voor de leefbaarheid en aantrekkingskracht van Winterswijk. Bedrijven moeten voldoende ruimte hebben om zich te ontwikkelen. Samenwerking tussen ondernemers, onderwijs en overheid wordt voortgezet. Wij streven naar een stabiele arbeidsmarkt. In samenwerking met de sector zorgen we jaarrond voor voldoende aanbod in vrijetijdsbesteding. We kijken hierbij ook nadrukkelijk naar evenementen. We dragen Winterswijk als merk uit, binnen en buiten Nederland. Ook onderhouden we duurzame relaties met regionale, landelijke en buitenlandse samenwerkingspartners. Daarnaast maken we actief gebruik van (Europese) subsidies voor de realisatie van onze activiteiten.
Relevante documenten: • | Beleidsnota Economie Winterswijk 2017. • | Omgevingsvisie buitengebied 2019. • | Centrumvisie 2021. • | Raadsbesluit Heroverwegen locatiekeuze bedrijventerrein d.d. 23 maart 2023. • | Nota (EU) regionale samenwerking & lobby 2025-2029. Doelstellingen Het bieden van voldoende ruimte voor de bedrijvigheid in Winterswijk met als uitgangspunt, inbreiding, revitalisering en herontwikkeling Activiteiten Omgevingsplan Arrisveld Het Regionaal Programma Werklocaties laat zien dat er in Winterswijk behoefte is aan een nieuw bedrijventerrein voor de groei van lokale ondernemingen. Voor het succes van ons bedrijfsleven is ruimte nodig, terwijl bedrijventerreinen schaars zijn. Om in Winterswijk een aantrekkelijk ruimtelijk en economisch vestigingsklimaat te behouden, is er in 2024 een nieuwe locatie voor een bedrijventerrein aangewezen. In 2026 hebben we de gebiedsvisie van het bedrijventerrein Arrisveld vastgesteld. 56 57 Kwaliteit (toelichting) In 2027 wordt gestart met het opstellen van het omgevingsplan voor de ontwikkeling van bedrijvenpark Arrisveld. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In 2027 werken we aan het opstellen van een omgevingsplan waaronder de benodigde onderzoeken. Tijd (indicator) Programma toekomstbestendige bedrijventerreinen We werken samen met het bedrijfsleven en de provincie aan het programma toekomstbestendige bedrijventerreinen.
Het programma heeft als doel om bedrijventerreinen te verduurzamen, een groenere en gezondere werkomgeving te creëren en de samenwerking tussen bedrijven op de bedrijventerreinen te verbeteren. Daarbij richt het programma zich zowel op samenwerking en organisatiegraad op het bedrijventerrein, als op het programmatisch uitvoeren van fysieke maatregelen. Het programma ondersteunt de gemeente bij het omzetten van de beleidsambities op het gebied van duurzaamheid en klimaat naar concrete maatregelen op de bedrijventerreinen. Kwaliteit (toelichting) In samenwerking met industriekring OWIN werken we aan drie doelen: • Het verbeteren van de organisatiegraad van ondernemers op het bedrijventerrein. We verkennen hiervoor de mogelijkheden van het parkmanagement op het bedrijventerrein. • Het opzetten van een programma met fysieke en organisatorische maatregelen op het bedrijventerrein, onder meer gericht op duurzaamheid, klimaat, verkeer en veiligheid. Samenwerking in het Platform Veilig Ondernemen is hier onderdeel van. • Het onderzoeken van de haalbaarheid van een Smart Energy Hub op het bedrijventerrein. Dit project richt zich op de optimalisatie van de lokale energieopwekcapaciteit en het energieverbruik op het bedrijventerrein, en wordt ondersteund vanuit de Achterhoek Visie 2030, Thematafel Circulaire Economie & Energietransitie.
Activiteiten: • Uitvoeren 'Haalbaarheidsonderzoek Parkmanagement', gefinancierd vanuit de SPUK regeling ‘Verhogen organisatiegraad bedrijventerreinen’. • Doorontwikkeling van het ondernemersinitiatief 'Design to Win', gericht op fysieke en organisatorische maatregelen die de toekomstbestendigheid van het bedrijventerrein verbeteren. • Start uitvoeringsfase van Smart Energy Hub Winterswijk, afhankelijk van het resultaat van de ontwikkelfase die in 2026 wordt afgerond. • Uitvoeren van het 'REIN Reststromenonderzoek', gericht op het verbeteren circulair ondernemen, medegefinancierd vanuit de subsidieregeling Toekomstbestendige bedrijventerreinen van provincie Gelderland. Kwaliteit (indicator) 58 Tijd (toelichting) Deze activiteiten worden gedurende het jaar uitgevoerd en hebben geen harde deadlines. Het tempo wordt bepaald vanuit de samenwerking met de ondernemersvereniging en betrokken ondernemers. Tijd (indicator) Doelstellingen In samenwerking ontwikkelen van een jaarrond toeristisch/recreatief aanbod Activiteiten Stimuleren van evenementen voor en door jongeren We versterken de gemeentelijke ondersteuning van evenementen voor en door jongeren. Met een groter en beter evenementenaanbod wordt Winterswijk aantrekkelijker voor jongeren, versterken we de dagrecreatie en dragen we bij aan seizoensverlenging voor de verblijfsrecreatie.
Kwaliteit (toelichting) We hebben aandacht voor de specifieke behoeften van evenementenorganisatoren. Doel is om het beschikbare budget zuiver en effectief in te zetten in relatie tot de doelstelling: het stimuleren van evenementen voor en door jongeren. Organisatoren van jongerenevenementen worden gestimuleerd om jongeren een actieve rol in de organisatie te geven. Zij worden hiervoor in contact gebracht met SPOT Jongerenwerk en Talent Farm, die hierin kunnen meedenken en begeleiden. De betrokken jeugd ontwikkelt vaardigheden in de evenementenorganisatie en kennen de doelgroep als geen ander. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Initiatieven voor jeugdevenementen ontstaan vanuit de samenleving. Dit bepaalt ook het tijdspad. Per initiatief worden de netwerkcontacten gelegd en afgestemd welke financiële ondersteuning nodig en haalbaar is. Tijd (indicator) Uitvoeren regionale vrijetijdsagenda We werken samen met de andere Achterhoekse gemeenten aan de uitvoering van de Vrijetijdsagenda Achterhoek 2020-2030. Vanuit deze agenda werken we aan vijf speerpunten: 1. Het vergroten van de beleefbaarheid van de Achterhoek met aanbodontwikkeling. 2. Het op peil houden en verbeteren van de vitaliteit van de verblijfsrecreatie. 3. Het realiseren van een onderscheidende profilering en zichtbaarheid van de Achterhoek voor de nationale en internationale gast. 4.
Het bevorderen van de gastvrijheid in de regio. 5. Het versterken van de positie van de vrijetijdssector binnen de Achterhoek en het intensiveren van verbindingen met andere sectoren. We voeren dit uit met concrete projecten, onder andere gericht op de routestructuren voor wandelen, fietsen, paardrijden en mountainbiken. Eén van de concrete projecten is ‘Onbeperkt genieten in de Achterhoek’. Dit project sluit goed aan bij de Winterswijkse opgave ‘Iedereen doet mee’. Kwaliteit (toelichting) De vrijetijdsagenda is in 2024 herzien tot de Vrijetijdsagenda 2025-2035, inclusief Uitvoeringsprogramma 2025-2028. De vrijetijdsagenda heeft inwonersprofijt en brede welvaart als centrale doelstelling en sluit op regionaal niveau aan op ons lokale 59 recreatiebeleid. Het uitvoeringsprogramma bevat diverse projecten die bijdragen aan deze doelstellingen. Winterswijk draagt daar ambtelijk, bestuurlijk en financieel aan bij, via het portefeuillehoudersoverleg Vrijetijdseconomie Achterhoek. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het huidige uitvoeringsprogramma loopt van 2025 tot en met 2028. De projecten en de voortgang daarvan worden tweemaandelijks besproken in zowel het ambtelijk overleg als het portefeuillehoudersoverleg. Daarmee is er sturing op geld, organisatie, tijd, informatie en kwaliteit.
Tijd (indicator) Uitvoeringsagenda Recreatie en Toerisme De lokale Uitvoeringsagenda Recreatie en Toerisme wordt opgesteld in samenwerking met de toeristische sector en 100% Winterswijk. De uitvoeringsagenda beschrijft de activiteiten waarmee we uitvoering geven aan de Beleidsvisie Recreatie en Toerisme. Kwaliteit (toelichting) De uitvoeringsagenda geeft uitvoering aan de speerpunten en ontwikkelrichting uit de Beleidsvisie Recreatie en Toerisme, zoals vastgesteld in 2024. De activiteiten die hiervoor nodig zijn, worden in samenwerking met de toeristische sector en 100% Winterswijk bepaald. Voor de financiering van de uitvoeringsagenda wordt een beroep gedaan op de inkomsten uit toeristenbelasting. In 2027 worden hiervoor nieuwe meerjarige afspraken met de sector vastgesteld, waarmee het budget voor de uitvoeringsagenda voor de komende jaren wordt bepaald. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Medio 2027 vaststelling van de uitvoeringsagenda door het college.
Tijd (indicator) Doelstellingen Winterswijk (inter-)nationaal op de kaart zetten, waarbij we ons aanbod op het gebied van wonen, werken, winkelen en toerisme uitdragen en streven naar een betere bereikbaarheid over de weg en het spoor Activiteiten Grensoverschrijdende samenwerking Onder grensoverschrijdende samenwerking valt de samenwerking met de overheid, ondernemers en maatschappelijke organisaties in de Achterhoek, de Regio Achterhoek en de Euregio. We verbinden mensen, ondernemers, overheid en onderwijs aan beide zijden van de grens met elkaar op het gebied van economie, onderwijs, cultuur, toerisme en sport. Kwaliteit (toelichting) We streven naar structurele inbedding van Europees beleid in ons internationale beleid. In de komende jaren gaan we de Nota (EU) regionale samenwerking & lobby, die we in 2025 hebben geactualiseerd, tot uitvoering brengen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een doorlopend proces. 60 Tijd (indicator) Lobby We zetten in op regionale, landelijke en grensoverschrijdende lobby. Lobbyen stelt ons in staat de belangen van onze inwoners te vertegenwoordigen bij de overheid en andere belanghebbenden. Het zorgt ervoor dat samenwerkingsverbanden tussen gemeenten en bedrijven ontstaan. Ook lobbyen over de grens is belangrijk.
De toenemende Europeanisering van het beleid en de besluitvorming zorgen ervoor dat veel belangrijke beslissingen niet alleen op nationaal niveau, maar ook op Europees niveau worden genomen. Kwaliteit (toelichting) Een gestructureerde lobby is nodig. Vanuit de behoefte om een heldere, gezamenlijke boodschap te vertellen, is gewerkt aan focus in onze lobby. Tijdens de European Weeks 2026 brengen we de Achterhoek en onze Achterhoekse ambities dichter bij Europa. Ook zetten we in op lobby richting Den Haag en de provincie. Lokaal zetten we in op politieke actualiteiten. We richten ons op het vergroten van de M50 (netwerk van middelgrote gemeenten). We willen de gemeente profileren als een actieve en betrokken speler in het M50-netwerk, zodat het netwerk kan groeien en we nieuwe partnerschappen kunnen aangaan. Ook willen we op deze manier de positie van het netwerk en de gemeente versterken. Zo'n 70% van alle wet- en regelgeving voor gemeenten wordt op Europees niveau bepaald. We zijn ons ervan bewust dat we grensoverschrijdend moeten denken om lokale uitdagingen onder de aandacht te brengen. Winterswijk staat bekend als een Europa-actieve gemeente. Mede door het winnen van de Green Leaf Award en de lobby in verschillende Europese gremia (zoals de Association of European Border Regions (AEBR)), wordt Winterswijk vaak als voorbeeld genoemd.
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een doorlopende activiteit. Tijd (indicator) Indicatoren • Beschikbaarheid van direct uit te geven bedrijventerrein op korte termijn. • Leegstandsontwikkeling op bedrijventerreinen. • Langetermijnreservering voor voldoende nieuwe bedrijventerreinen volgens vraag- en aanbodontwikkeling, zoals vastgelegd in het Regionaal Programma Werklocaties. • Groei van het aantal arbeidsplaatsen in Winterswijk (registratie op basis van de provinciale werkgelegenheidsenquête). • Aantal vierkante meters leegstand in het winkelcentrum. • Aantal bezoekers aan het winkelcentrum. 61 Risico's • Er is geen vrij uit te geven bedrijventerrein meer beschikbaar. Concrete vraag op korte termijn kunnen we niet bedienen. Van De Vlijt is een aantal kavels beschikbaar. Dit is niet voldoende voor de lange termijn. Dit stelt bedrijven mogelijk voor de keus om uitbreiding uit te stellen dan wel uit te wijken naar een locatie buiten Winterswijk, met verlies aan werkgelegenheid als gevolg. • Netcongestie kan, door gebrek aan aansluitmogelijkheden, een negatief effect hebben op het vestigingsklimaat voor zowel ondernemers als inwoners. • Energiecrisis, handelstarieven, oorlogen en andere geopolitiek onrust geven veel economische onzekerheid, met risico op korte termijn inflatie en lange termijn recessie.
Dit kan doorwerken in consumentenvertrouwen en - bestedingen, met gevolgen voor alle economische sectoren. • De ontwikkelingen in online shoppen vormen een structurele bedreiging voor de vitaliteit van het winkelcentrum. • De btw-verhoging op logies van 9 naar 21% zet druk op recreatiesector. Vakantie wordt duurder voor de gast en de concurrentiepositie met het buitenland verslechtert. Dit kan leiden tot minder toeristische overnachtingen en minder omzet in horeca en winkels. • Fiscale maatregelen die leiden tot een lager rendement op verhuur van vakantiewoningen kunnen leiden tot waardedaling van dit vastgoed, overaanbod en potentieel meer leegstand. 62 3.6 Toekomstbestendig buitengebied 3.6.1 Toekomstbestendige agrarische sector en innovatie Doelstellingen We ondersteunen innovatieve initiatieven door ruimtelijke procedures beter te laten aansluiten.
Hiervoor zetten we in op snellere en integrale beoordelingen Doelstellingen We denken actief mee over subsidies en regelgeving Doelstellingen Samen met gebiedspartners zoals WCL, PAN en LTO stimuleren we pilots en praktijkprojecten die bijdragen aan een sterk en toekomstbestendig buitengebied 3.6.2 Wonen in het buitengebied Doelstellingen We verruimen en versimpelen de mogelijkheden voor woningsplitsing, pré- mantelzorgwoningen en meerdere generaties op één erf Doelstellingen Het behoud van jongeren en jonge gezinnen in het buitengebied wegen voor ons nadrukkelijk mee in de beoordeling van plannen. We vragen bij betaalbare woningen die beter bereikbaar zijn voor jongeren, niet op elk onderdeel de hoogste ruimtelijke kwali 3.6.3 Balans in de gebiedsopgaven Doelstellingen We werken bij natuurontwikkeling met een duidelijk afwegingskader. Hierbij wegen we niet alleen natuurdoelen af, maar nemen we ook de gevolgen voor landbouw, landgoederen, landschapsbeheer en leefbaarheid in onze afweging mee Doelstellingen We zetten in op actieve sturing voor het behoud van vitale landbouwstructuur en voldoende areaal landbouwgrond. Versnippering van landbouwgronden en huiskavels voorkomen we zoveel mogelijk 3.6.4 Versterken van biodiversiteit en ecologie Doelstellingen We versterken biodiversiteit en ecologie op een betaalbare en uitvoerbare manier.
Dit doen we door onder andere ecologisch bermbeheer en het versterken van landschapselementen. Bij ecologisch bermbeheer blijft verkeersveiligheid het uitgangspunt Doelstellingen We koppelen het verbeteren van biodiversiteit zoveel mogelijk aan andere opgaven zoals waterbeheer, klimaatadaptatie en ruimtelijke kwaliteit 3.6.5 Bereikbaarheid buitengebied Doelstellingen In geval van tussentijdse financiële overschotten investeren we extra in onderhoud en vervanging van onveilige wegen 3.6.6 Een overheid die mogelijk maakt Doelstellingen We zetten een gebiedsgericht team op dat initiatiefnemers begeleidt en dat korte lijnen heeft met de gemeente, provincie, waterschap en gebiedspartners Doelstellingen 63 We versterken de ondersteuning voor initiatiefnemers in het buitengebied met hulp bij subsidies,vergunningen, regelgeving en initiatieven 3.7 Ruimte om te wonen, werken en ontmoeten 3.7.1 Wonen en wijken Doelstellingen We zien de noodzaak voor een nieuwe woonwijk, waarbij we kansen zien om een groot deel van de opgave sociale huur te realiseren in een gemengde wijk. We staan open voor goede initiatieven Doelstellingen We zetten in op duidelijke procedures en maken deze eenvoudiger en begrijpelijker. De gemeente denkt actief mee met initiatiefnemers. Waar dat kan, geven we ruimte. Doelstellingen We sluiten aan bij onze wettelijke verplichting van 30% sociale huur.
In onze afspraken met De Woonplaats zetten we in op het zoveel mogelijk toevoegen van woningen. Doelstellingen We investeren in een groene, klimaatbestendige openbare ruimte met aandacht voor speel- en ontmoetingsplekken. We bekijken hoe we dit toekomstig betaalbaar houden en betrekken bewoners bij de inrichting en waar mogelijk het onderhoud van hun omgeving 3.7.2 Veiligheid en bereikbaarheid Doelstellingen We verbeteren de verkeersveiligheid op en rondom de markt. We houden de markt bereikbaar voor bestemmingsverkeer en kort parkeren, maar sluiten hem af voor doorgaand verkeer Doelstellingen We verbeteren de verkeerscirculatie rondom het Vrijheidspark Doelstellingen We zorgen voor een toekomstbestendige, veilige en bereikbare parkeerstructuur voor auto’s en fietsen. We zoeken ruimte-efficiënte oplossingen op strategische locaties zoals verhoogde parkeervoorzieningen. Gratis parkeren blijft het uitgangspunt Doelstellingen We voeren een actieve lobby voor het oplossen van knelpunten op de rondwegen en zetten in op betere en snellere ov-verbindingen, ook over de grens Doelstellingen De beschikbare handhavingscapaciteit zetten wij risicogericht in op grote impactvolle situaties die de veiligheid, gezondheid of leefbaarheid aantasten.
Bij kleine situaties werkt het goede gesprek vaak beter dan de boze brief 3.7.3 Bedrijvigheid Doelstellingen We stellen samen met ondernemers en de provincie een revitaliseringsaanpak op voor bestaande bedrijventerreinen, zodat deze aantrekkelijk en toekomstbestendig worden 3.7.4 Duurzaamheid Doelstellingen We helpen inwoners actief bij energiebesparing en isolatie. Het tempo van aardgasvrij maken van woningen wordt afgestemd op de beschikbare netcapaciteit Doelstellingen We maken subsidieregelingen meer toegankelijk, hierbij hebben we specifiek oog voor de minder kapitaalkrachtige inwoners Financiële afwijkingen programma 3 Baten en Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie | Rekening | Begroting | Begroting | Aanpassing | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 stand | begroting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1e prognose | 2027 2026 Baten 3.1 Openbare ruimte 2.1 Verkeer en | 315 | 752 | 142 | 0 | 142 | 142 | 142 | 142 vervoer 5.7 Openbaar groen | 130 | 244 | 152 | -50 | 102 | 102 | 102 | 102 en (openlucht) recreatie 7.5 Begraafplaatsen | 270 | 238 | 238 | 0 | 238 | 238 | 238 | 238 en crematoria Totaal 3.1 Openbare | 714 | 1.234 | 531 | -50 | 481 | 481 | 481 | 481 ruimte 3.2 Klimaat, water en milieu 7.2 Riolering | 4.601 | 5.095 | 5.174 | 26 | 5.200 | 5.116 | 5.164 | 5.174 7.3 Afval | 3.639 | 3.597 | 3.690 | 29 | 3.719 | 3.719 | 3.719 | 3.719 Totaal 3.2
Klimaat, | 8.240 | 8.692 | 8.864 | 54 | 8.918 | 8.835 | 8.883 | 8.892 water en milieu 3.3 Duurzaamheid 7.4 Milieubeheer | 2.339 | 5.063 | 606 | -567 | 39 | 1.064 | 1.064 | 1.064 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen 3.2 Fysieke | 1.717 | 11.760 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 bedrijfsinfrastructuur 8.1 Ruimte en | 1.108 | 1.749 | 1.175 | 476 | 1.651 | 1.175 | 1.175 | 1.175 leefomgeving 8.2 Grondexploitatie | 357 | 1.438 | 99 | 0 | 99 | 99 | 99 | 99 (niet- bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en | 378 | 1.158 | 957 | 0 | 957 | 396 | -82 | -82 bouwen Totaal 3.4 | 3.560 | 16.104 | 2.230 | 476 | 2.706 | 1.670 | 1.192 | 1.192 Gebiedsontwikkeling en wonen 3.5 Economie en lobby 3.1 Economische | 153 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 ontwikkeling 3.3 Bedrijvenloket en | 119 | 145 | 145 | 3 | 148 | 148 | 148 | 148 bedrijfsregelingen 3.4 Economische | 1.334 | 1.345 | 1.335 | 25 | 1.360 | 1.360 | 1.360 | 1.360 promotie Totaal 3.5 Economie | 1.606 | 1.490 | 1.480 | 28 | 1.508 | 1.508 | 1.508 | 1.508 en lobby Totaal Baten | 16.458 | 32.583 | 13.712 | -59 | 13.653 | 13.559 | 13.129 | 13.138 Lasten 3.1 Openbare ruimte 2.1 Verkeer en | 6.595 | 6.934 | 6.436 | -206 | 6.230 | 6.382 | 6.475 | 6.366 vervoer 64 Exploitatie | Rekening | Begroting | Begroting | Aanpassing | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 stand | begroting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1e prognose | 2027 2026 2.2 Parkeren | 80
| 79 | 102 | 0 | 102 | 123 | 122 | 121 5.7 Openbaar groen | 4.683 | 5.527 | 5.101 | -266 | 4.835 | 4.965 | 5.079 | 5.232 en (openlucht) recreatie 7.5 Begraafplaatsen | 360 | 367 | 367 | -1 | 366 | 366 | 366 | 365 en crematoria Totaal 3.1 Openbare | 11.719 | 12.907 | 12.006 | -474 | 11.532 | 11.836 | 12.041 | 12.084 ruimte 3.2 Klimaat, water en milieu 7.2 Riolering | 7.218 | 3.675 | 3.899 | -111 | 3.788 | 3.768 | 3.816 | 3.825 7.3 Afval | 2.778 | 3.645 | 3.181 | -45 | 3.136 | 3.136 | 3.136 | 3.136 Totaal 3.2 Klimaat, | 9.996 | 7.319 | 7.080 | -156 | 6.924 | 6.904 | 6.952 | 6.961 water en milieu 3.3 Duurzaamheid 7.4 Milieubeheer | 3.111 | 7.427 | 2.313 | 1.110 | 3.423 | 3.409 | 3.416 | 3.415 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen 3.2 Fysieke | 1.708 | 11.744 | 70 | 6 | 75 | 75 | 75 | 75 bedrijfsinfrastructuur 8.1 Ruimte en | 2.449 | 4.650 | 2.413 | 970 | 3.384 | 2.693 | 2.693 | 2.693 leefomgeving 8.2 Grondexploitatie | 1.271 | 4.712 | 299 | 9 | 308 | 308 | 308 | 308 (niet- bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en | 1.365 | 2.156 | 1.491 | 202 | 1.693 | 1.693 | 1.693 | 1.694 bouwen Totaal 3.4 | 6.793 | 23.261 | 4.272 | 1.188 | 5.460 | 4.769 | 4.769 | 4.770 Gebiedsontwikkeling en wonen 3.5 Economie en lobby 3.1 Economische | 140 | 142 | 119 | 11 | 130 | 130 | 130 | 130 ontwikkeling 3.3 Bedrijvenloket en | 229 | 356 | 281 | 4 | 285 | 285 | 285 | 285 bedrijfsregelingen 3.4 Economische | 472 | 498
| 468 | 28 | 496 | 451 | 451 | 451 promotie Totaal 3.5 Economie | 841 | 996 | 868 | 44 | 911 | 866 | 866 | 866 en lobby Totaal Lasten | 32.459 | 51.910 | 26.539 | 1.711 | 28.251 | 27.784 | 28.044 | 28.096 Onttrekkingen 3.2 Klimaat, water en milieu 7.2 Riolering | 15 | 15 | 15 | 0 | 15 | 15 | 15 | 15 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen 3.2 Fysieke | 5 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 bedrijfsinfrastructuur 8.2 Grondexploitatie | 0 | 3.002 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 (niet- bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en | 2.679 | 848 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 bouwen Totaal 3.4 | 2.684 | 3.850 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Gebiedsontwikkeling en wonen Totaal Onttrekkingen | 2.699 | 3.865 | 15 | 0 | 15 | 15 | 15 | 15 Stortingen 65 Exploitatie | Rekening | Begroting | Begroting Aanpassing | Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 | 2026 | 2027 stand begroting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1e prognose | 2027 2026 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen 8.3 Wonen en | 10.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 bouwen Gerealiseerd | -23.302 | -15.462 | -12.813 | -1.770 | -14.583 | -14.210 | -14.900 | -14.943 resultaat Openbare ruimte Baten Het nadeel van € 50.000 aan de batenkant betreft de structurele aframing van de baten van de landschapsprojecten subsidieregeling.
Deze liep in tegenstelling tot de vorige regeling niet over een periode van vier jaar maar slechts over 1 (2026) en is daarom afgeraamd, zie ook de aframing van de lasten (€ 100.000 onderstaand). Lasten Het voordeel van € 474.000 aan de lastenkant bestaat met name uit : incidentele bijraming beheersysteem openbare ruimte | € 128.000 N Verkeersonderzoek Jaspersweg | € 25.000 N Verkeersonderzoek Corleseweg | € 25.000 N lagere lasten biodiversiteit en landschap | € 100.000 V lagere Rova bijdrage beheer openbare ruimte | € 44.000 V lagere doorbelaste kapitaallasten en bedrijfsvoering | € 489.000 V Incidentele bijraming beheersysteem openbare ruimte Voor de implementatie en het operationeel gaan van van het | nieuwe beheersysteem voor onze openbare ruimte is in 2027 een incidenteel budget van € 128.000 benodigd. Vanaf 2028 wordt in programma 4 €35.000 structureel in het ICT budget in de begroting opgenomen om uitvoering te kunnen geven aan deze structurele taak. Verkeersonderzoek Jaspersweg Op basis van de aangenomen motie 'Jaspersweg' | op 29 januari 2026 wordt voorgesteld een voorbereidingsbudget van € | 25.000 op te nemen bestaande uit een kostenonderzoek, ontwerp en oplevering kostenraming.
Verkeersonderzoek Corleseweg Op basis van het aangenomen amendement 'Kern Corle 30 km/uur' | van 29 januari 2026 wordt voorgesteld een voorbereidingsbudget van € | 25.000 op te nemen bestaande uit een kosten onderzoek, ontwerp en oplevering kostenraming. Deze voorbereidingskosten zijn ge | baseerd op een middelgroot herinrichtingsproject. Lagere lasten biodiversiteit en landschap Betreft de structurele aframing van de lasten inzake de landschapsprojecten subsidieregeling. Deze liep in tegenstelling tot de vorige regeling niet over een periode van vier jaar maar slechts over 1 (2026) en is daarom afgeraamd voor de komende jaren. 66 67 Lagere Rova bijdrage beheer openbare ruimte Dit wordt met name verklaard door de besparingsdoelstelling van € 60.000 voor onderhoud sportvelden met ingang van januari 2027. Doorbelaste kapitaallasten en bedrijfsvoering Dit betreft de doorbelaste bedrijfsvoering en kapitaallasten, zie bijlage 5 Uitgangspunten.
Klimaat, water en milieu Baten Het voordeel van € 54.000 aan de batenkant bestaat met name uit : structurele bijraming rioolheffing € 95.000 V structurele lagere onttrekking aan de voorziening riolering € -69.000 N structurele bijraming afvalstoffenheffing € 157.000 V structurele aframing vergoeding Plastic metalen en drankkartons (PMD) Verpact € -126.000 N Structurele bijraming rioolheffing De structureel begrote bijraming van € 95.000 van de rioolheffing 2027 vloeit voort uit de Consumenten prijs index (CPI) index van 2,1% uit de meicirculaire 2026. Structurele onttrekking aan de voorziening riolering Op basis van 100% kostendekkende rioolheffing en het gemeentelijk waterplan (GWP) wordt de voorziening riolering in 2027 met € 69.000 minder onttrokken. Dit wordt verklaard doordat de rente op langlopende leningen lager is dan voorgaand jaar. Daardoor zijn de rentelasten lager en hoeft er minder geld uit de voorziening onttrokken te worden dit jaar. Structurele bijraming afvalstoffenheffing De structurele bijraming van de begrote afvalstoffenheffing met € 157.000 is gebaseerd op 100% kostendekkende reinigingsbegroting 2027. Dit wordt verklaard door lagere baten van € 126.000 via Verpact te ontvangen vergoeding voor de ingezamelde van plastic ,metalen en drankkartons (PMD) voortvloeiend uit de nieuwe samenwerkingsovereenkomst.
Daarnaast wordt dit verklaard door een hogere vergoeding van € 31.000 aan ROVA voor de afvalverwerking mede als gevolg van hogere verwerkingskosten voor groente-, fruit- en tuinafval (GFT) en Plastic metalen en drankkartons (PMD). Lasten Het voordeel van € 156.000 aan de lastenkant bestaat met name uit de lagere doorbelaste kapitaallasten en bedrijfsvoering, zie bijlage 5 Uitgangspunten. Duurzaamheid Baten Het nadeel van € 567.000 aan de batenkant bestaat met name uit een incidentele aframing rijks subsidie van klimaat en energiebeleid (CDOKE) gelden in 2027. Deze baten zijn in 2027 incidenteel opgenomen in de algemene uitkering binnen programma 5. Lasten Het nadeel van € 1.110.000 aan de lastenkant bestaat uit een per saldo structurele aframing rijks subsidie van klimaat en energiebeleid (CDOKE) gelden (€ 438.000) , een structurele bijraming van de bijdrage aan de Omgevingsdienst Achterhoek 68 (€ 141.000) en hogere doorbelaste kapitaallasten en bedrijfsvoering, zie bijlage 5 Uitgangspunten. De SPUK regeling CDOKE mag de gemeente aanwenden voor het aannemen van mensen voor de realisatie van doelen uit de klimaatwet. Ook het inhuren van externe deskundigen is toegestaan. Dit kan voor meerdere jaren. De aframing van de lasten is noodzakelijk omdat de uit de CDOKE gedekte loonkosten zijn opgenomen in de totale loonsom binnen programma 5.
Gebiedsontwikkeling en wonen Baten Het voordeel van € 476.000 aan de batenkant wordt verklaard door de subsidie voor de gebiedsontwikkeling Winterswijk. Eind 2025 is door de provincie Gelderland een subside toegezegd voor de periode 2025-2028 inzake 'Verkenning Gebiedsontwikkeling Winterswijk' welke toen niet tijdig verwerkt kon worden. Daarom is deze nu als mutatie opgenomen voor 2027. Lasten Het nadeel van € 1.188.000 aan de lastenkant wordt met name verklaard door : Incidentele bijraming uitvoering van het project 'Verkenning Gebiedsontwikkeling Winterswijk' incl. bijraming participatiebudget € 491.000 N Incidentele bijraming voor omgevingsvisie gemeente Winterswijk € 200.000 N hogere doorbelaste kapitaallasten en bedrijfsvoering € 481.000 N Incidentele bijraming uitvoering van het project 'Verkenning Gebiedsontwikkeling Winterswijk' incl. bijraming participatiebudget Zie de toelichting bij het voordeel inzake de ontvangen subsidie van provincie Gelderland, betreffen de geraamde lasten. Incidentele bijraming voor omgevingsvisie gemeente Winterswijk Betreft een bijraming voor het opstellen van de omgevingsvisie Winterswijk waarin diverse omgevingsvisies tot een samengevoegd worden. Doorbelaste kapitaallasten en bedrijfsvoering Dit betreft de doorbelaste bedrijfsvoering en kapitaallasten, zie bijlage 5 Uitgangspunten.
Economie en lobby Er zijn geen te verklaren afwijkingen per beleidsveld groter dan € 50.000. Kredieten In de begroting 2027-2030 zijn binnen dit programma diverse kredieten opgevoerd. Hieronder vindt u de kredieten, die voor 2027 zijn opgenomen. Krediet Bedrag Laanbomen (vervanging) € 271.000 Project Hakkelerkamp Oost 1 + 2 (wegen, groen en riolering) € 2.817.000 Openbare verlichting € 504.000 Verbeteren fietsroutes en schoolomgevingen, fietspaden € 524.000 69 Bargerbosch (wegen, groen en riolering) € 2.792.000 Vredenseweg (wegen, groen en riolering) € 3.975.000 Reconstructie wegen binnen en buiten de kom (overig) € 1.255.000 Klimaatadaptatie € 800.000 Vervanging pompunits, leidingwerk en gemalen € 645.000 Stamriool herstel € 1.967.000 Project Eelink € 373.000 Totaal begrote kredieten 2027 programma 3 € 15.923.000 Voor een volledig overzicht van de kredieten die zijn opgenomen in de begroting 2027-2030 verwijzen wij naar bijlage 4. Onttrekkingen en toevoegingen reserves Er zijn geen mutaties in de begroting 2027 Programma 4 Bestuurlijk Winterswijk Inleiding Algemene ondersteuning, bestuur Onze manier van besturen is betrokken, laagdrempelig en transparant. Met een nuchtere kijk op zaken en gezond verstand. We werken in het belang van de inwoner en waarderen hun mening. We hechten aan inwonersparticipatie en trekken als raad en college graag samen op.
Dienstverlening We gaan samen aan de slag en inwoners worden tijdig, actief en laagdrempelig betrokken bij besluiten die hen direct raken. Daarnaast hebben wij aandacht voor de interne dienstverlening en optimaliseren bestaande processen waar mogelijk. Veiligheid en ondermijning Je veilig voelen is een basisbehoefte en vraagt om aandacht. Criminaliteit wordt voorkomen. We ondersteunen een integrale aanpak om ondermijning tegen te gaan en onze gemeente veilig te houden. 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening Ambitie We hebben een bestuur en een organisatie die er voor heel Winterswijk zijn; voor alle inwoners, organisaties en bedrijven. We versterken de lokale democratie. We gaan samen aan de slag voor en met inwoners. Zij worden tijdig, actief en laagdrempelig betrokken. Daarnaast zetten wij ons in voor een krachtige organisatie waarin we nog efficiënter gaan functioneren. Waar mogelijk dringen we de kosten terug. Relevante documenten: • Organisatievisie • Visie op dienstverlening 70 Doelstellingen We hebben een slagvaardige en deskundige organisatie Activiteiten Optimaliseren bedrijfsvoering We werken aan integraliteit van werkprocessen en kijken waar zaken efficiënter en effectiever kunnen door meer te standaardiseren. We omarmen waar mogelijk regionale samenwerking om synergiën te benutten. Ten slotte blijven wij inzetten op een brede digitale dienstverlening.
Ons doel is een robuuste organisatie die haar kerntaken voor inwoners en bedrijven waarmaakt. Kwaliteit (toelichting) Een betrouwbare bedrijfsvoering is essentieel voor het goed functioneren van de overige organisatieonderdelen. Onze visie op bedrijfsvoering krijgt in 2027 verder vorm. Met goed ingerichte en werkende systemen en processen, op basis van actuele en juiste informatie, is het mogelijk besluitvaardig te werk te gaan en daar waar nodig maatregelen te nemen om (bij) te sturen. Een vereiste voor het functioneren van het geheel is het waarborgen van actuele sturingsinformatie en ondersteuning. We verbeteren onze registratie- en rapportageprocessen met als doel de bestuurders, directie en management heldere en gedetailleerde financiële informatie te kunnen bieden. Dat stelt ons in staat om beter te kunnen sturen op resultaat. Voor de organisatieonderdelen die zich met informatie en automatisering bezighouden, worden taken en rollen definitief bepaald en vastgelegd. Hierbij krijgt ook de grote hoeveelheid projecten op het gebied van informatie en automatisering aandacht. Deze worden aan de hand van een realistische planning opgepakt. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Door personele wijzigingen zijn een aantal verbeterprocessen vertraagd.
Tijd (indicator) Doelstellingen We interesseren inwoners voor de democratie en politiek Activiteiten Implementatie kinderraad en andere projecten gericht op jeugd Er is een kindergemeenteraad om de jeugd beter bij de politiek te betrekken. Kwaliteit (toelichting) In 2023 is voor het eerst een kindergemeenteraad gevormd onder voorzitterschap van de burgemeester. Tijdens de vergadering van de kindergemeenteraad gaan de kinderen met elkaar in debat over hun zelfbedachte plannen voor iets in de gemeente wat zij willen realiseren. Het beste plan wordt ook echt uitgevoerd. Vanaf 2024 heeft de kindergemeenteraad een structureel vervolg gekregen. Met een aantal geïnteresseerde scholen wordt gewerkt aan de organisatie van een kindergemeenteraad in 2027. Vanaf 2024 wordt jaarlijks een kinderburgemeester benoemd in Winterswijk. Kwaliteit (indicator) 71 Tijd (toelichting) De kindergemeenteraad krijgt in 2027 een vervolg. De contacten daarover met het basisonderwijs lopen inmiddels. Tijd (indicator) Doelstellingen We zorgen voor een laagdrempelige en persoonlijke gemeentelijke dienstverlening Activiteiten E-diensten uitbreiden en achterliggende processen optimaliseren We breiden de e-diensten uit aan de hand van de ontwikkelingen van de vakspecifieke software van bijvoorbeeld het sociaal en ruimtelijk domein.
We passen achterliggende processen aan, zodat we zo efficiënt en effectief mogelijk werken. Daarbij streven we naar een hoge gebruikersvriendelijkheid en snelle afhandeling van vragen van onze inwoners of andere klanten. Kwaliteit (toelichting) Er zijn inmiddels honderd e-diensten in gebruik, met name voor duurzaamheid, openbare ruimte, burgerzaken en de Omgevingswet. De werkprocessen en de systemen worden verder verbeterd. De I-visie is hiervoor het uitgangspunt en is in 2026 vastgesteld. De implementatie start in 2027. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het team Informatievoorziening is in opbouw. De planning is bijgesteld vanwege de extra benodigde hulp om volledig digitaal te werken. De I-visie is gereed en het uitvoeringsplan hierbij nadert afronding. Tijd (indicator) Indicatoren Het klantwaarderingscijfer is afkomstig van de uitkomsten van het tweejaarlijkse gemeentelijke onderzoek 'Waar staat je gemeente.nl'. Andere indicatoren zijn onze servicenormen en doorlooptijden. Risico's Digitalisering, informatievoorziening en informatieveiligheid vragen in toenemende mate financiële middelen, personele capaciteit, om de juiste vaardigheden en systemen. Een risico voor het niet kunnen voldoen aan wensen en eisen is het niet snel genoeg beschikken over de juiste capaciteit.
Een tweede risico is dat als gevolg prijsstijgingen de kosten voor het inrichten van I-kolom hoger dan verwacht kunnen uitvallen. 4.2 Openbare orde en veiligheid Ambitie We houden onze gemeente veilig, ontmoedigen criminaliteit en verhogen het veiligheidsgevoel van onze inwoners. Relevante documenten: • Wabo-beleidsplan gemeente Winterswijk. • Uitvoeringsprogramma Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving. 72 Doelstellingen We pakken drugsproblematiek en ondermijning aan en vergroten het veiligheidsgevoel van onze inwoners. Activiteiten We treden hard op tegen drugsoverlast en -handel, versterken de zichtbaarheid en samenwerking van boa's en politie, ronden de uitbreiding van bluswatervoorzieningen af en zetten de aanpak van ondermijning voort. Samen met de politie treden we hard op tegen drugsoverlast en -handel, onder andere bij scholen, met handhavingsinstrumenten en drugshonden. Boa's, politie en ketenpartners zoals jongerenwerkers en Halt zijn zichtbaar en werken nauw samen in wijk en buitengebied. In 2027 ronden we de bluswatervoorzieningen af in overleg met de Veiligheidsregio. Ook zetten we de aanpak van ondermijning voort, regionaal en met de internationale tafel met Duitsland. Kwaliteit (toelichting) Als er sprake is van drugsoverlast, treden we op via zowel het strafrecht als het bestuursrecht. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een doorlopend proces.
Tijd (indicator) Doelstellingen We werken aan een veilige samenleving door criminaliteit, ondermijning, oplichting en digitale criminaliteit te voorkomen en te beperken. Activiteiten Vergroten van de weerbaarheid van inwoners en ondernemers door preventie, voorlichting en bewustwordingscampagnes gericht op (digitale) veiligheid Vergroten van de weerbaarheid van inwoners en ondernemers door bewustwording, voorlichting en preventieve activiteiten gericht op het herkennen en voorkomen van ondermijnende criminaliteit en digitale veiligheid. Wij zijn gestart met activiteiten gericht op het versterken van weerbaarheid en veerkracht van onze inwoners, onze samenleving en onze gemeentelijke organisatie, zodat Winterswijk bij crises, maatschappelijke spanningen en onverwachte ontwikkelingen sterk en goed is voorbereid. We vervolgen deze activiteiten in 2027. Kwaliteit (toelichting) Door voorlichting en preventiecampagnes vergroten we het bewustzijn van ondernemers en inwoners over de verschillende vormen van ondermijning en digitale veiligheid. Tegelijkertijd versterken we hun weerbaarheid en bevorderen we de meldingsbereidheid. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een doorlopend proces.
Tijd (indicator) Indicatoren Om te kunnen beoordelen of we de genoemde doelstellingen hebben behaald, raadplegen we de volgende bronnen: • | Waarstaatjegemeente.nl • | De misdaadcijfers van de politie • | De veiligheidsmonitor • | Datalab GO • | Conneqt Op basis van deze bronnen krijgen wij onder andere inzicht in het percentage inwoners dat zich veilig voelt, het aantal misdrijven en het aantal overlastmeldingen. Ons streven is dat het percentage inwoners dat zich veilig voelt stijgt, en het aantal misdrijven en overlastgevallen daalt. Op basis van de gegevens uit deze bronnen kunnen wij onze inzet waar nodig bijsturen. Risico's Dit beleidsveld bestaat uit veel verschillende soorten activiteiten. Om die reden benoemen we geen algemene risico's. De risico's worden per activiteit zelfstandig afgewogen.
Financiële afwijkingen programma 4 Baten en Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie | Rekening | Begroting | Begroting | Aanpassing | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 stand | begroting 2027 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1e prognose 2026 Baten 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening 0.1 Bestuur | 30 | 88 | 223 | 43 | 266 | 266 | 45 | 1 0.2 Burgerzaken | 644 | 762 | 821 | -6 | 815 | 703 | 477 | 410 0.4 Overhead | 1.744 | 1.102 | 1.047 | 142 | 1.189 | 1.189 | 1.189 | 1.189 Totaal 4.1 | 2.418 | 1.952 | 2.091 | 180 | 2.271 | 2.159 | 1.711 | 1.600 Bestuur, organisatie en dienstverlening 4.2 Openbare orde en veiligheid 1.1 | 9 | 115 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare | 19 | 18 | 18 | 0 | 18 | 18 | 18 | 18 orde en veiligheid Totaal 4.2 | 29 | 132 | 18 | 0 | 18 | 18 | 18 | 18 Openbare orde en veiligheid Totaal Baten | 2.446 | 2.084 | 2.109 | 180 | 2.289 | 2.177 | 1.729 | 1.618 Lasten 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening 0.1 Bestuur | 4.372 | 4.091 | 3.375 | 65 | 3.439 | 3.416 | 2.955 | 2.982 0.2 Burgerzaken | 1.236 | 1.408 | 1.425 | 149 | 1.574 | 1.433 | 1.441 | 1.406 0.4 Overhead | 14.830 | 17.044 | 15.866 | 1.117 | 16.984 | 16.537 | 16.594 | 16.441 Totaal 4.1 | 20.438 | 22.542 | 20.666 | 1.331 | 21.997 | 21.386 | 20.990 | 20.828 Bestuur, organisatie en dienstverlening 73 Exploitatie | Rekening | Begroting |
Begroting | Aanpassing | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 stand begroting 2027 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1e prognose 2026 4.2 Openbare orde en veiligheid 1.1 | 2.183 | 2.373 | 2.240 | 188 | 2.428 | 2.427 | 2.427 | 2.426 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare | 1.118 | 1.278 | 1.232 | 54 | 1.286 | 1.278 | 1.295 | 1.295 orde en veiligheid Totaal 4.2 | 3.301 | 3.652 | 3.472 | 242 | 3.714 | 3.705 | 3.722 | 3.721 Openbare orde en veiligheid Totaal Lasten | 23.739 | 26.194 | 24.139 | 1.573 | 25.711 | 25.091 | 24.712 | 24.549 Onttrekkingen 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening 0.1 Bestuur | 18.683 | 29.689 | 0 | 1.081 | 1.081 | 125 | 125 | 0 Stortingen 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening 0.1 Bestuur | 1.267 | 3.770 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Gerealiseerd | -3.876 | 1.809 | -22.030 | -312 | -22.341 | -22.789 | -22.858 | -22.931 resultaat Bestuur, organisatie en dienstverlening De baten zijn € 180.000 hoger, wat grotendeels als volgt te verklaren is: • | AZWA-gelden | € 142.000 V • | Regiocoördinator TECH.LAND | € 43.000 V AZWA-gelden Vanaf 2027 worden structureel middelen vanuit het AZWA (Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord) ontvangen, dit bedraagt in 2027 € 142.000. Regiocoördinator TECH.LAND In de periode 2026-2028 wordt het project Regiocoördinator TECH.LAND uitgevoerd.
De totale projectkosten bedragen € 217.400 in 3 jaar, tegenover dit bedrag staan baten van € 217.400. Deze baten zijn conform de subsidiebeschikking in 4 jaren begroot (zie ook toelichting hieronder t.a.v. de lasten). De lasten zijn € 1.331.000 hoger, wat grotendeels als volgt te verklaren is: • | Regiocoördinator TECH.LAND | € 90.000 N • | Beheerplan onderhoud | € 195.000 N • | Indexeringen Gemeentehuis en Raadhuis | € 42.000 N • | ICT Kosten | € 290.000 N • | Personeelskosten | € 879.000 N 74 75 Regiocoördinator TECH.LAND Voor het project Regiocoördinator TECH.LAND zijn € 90.000 aan kosten geraamd. De totale projectkosten bedragen € 217.400 in 3 jaar, tegenover dit bedrag staan baten van € 217.400. (zie ook toelichting hierboven t.a.v. de baten). Beheerplan onderhoud Voor het Gemeentehuis en Raadhuis bedragen de lasten door de verwerking van het Raadsbesluit van 24 februari 2026 ten aanzien van het Beheerplan onderhoud 2026-2036 € 195.000. Zie ook Programma 2 beleidsveld Sport. Indexeringen Gemeentehuis en Raadhuis Vanwege contractuele indexeringen is een bedrag van € 42.000 bijgeraamd. Dit betreft onder andere de indexering van schoonmaakkosten en restauratieve voorzieningen. ICT Kosten De ICT Kosten stijgen door indexeringen (€ 91.000), daarnaast is voor 2027 een bijdrage ad € 150.000 opgenomen i.v.m. de implementatie van IAAS.
Daarnaast nemen de structurele ICT-kosten nemen toe vanwege outsourcing van diensten, deze worden gedekt uit middelen die vrijkomen doordat er sprake is van lagere kapitaallasten. Deze toename betreft dus een budgetneutrale correctie in de meerjarenbegroting, zie hiervoor ook de bijlage investeringen. Personeelskosten De personeelskosten nemen met € 2.412.000 toe, hiervan wordt € 1.533.000 doorbelast naar andere taakvelden. Dit wordt met name verklaard door: • Indexatie i.v.m. CAO-verhogingen en tredeverhogingen € 814.000 • Uitbreiding formatie (11,3 FTE) voor een bedrag van € 1.153.000. Het gaat bij deze uitbreiding van de formatie voornamelijk om de uitbreiding van wettelijke taken. Om deze reden ontvangt de gemeente Winterswijk van het Rijk dan ook specifieke uitkeringen (SPUK's). Het betreffen: o Domein bedrijfsvoering en dienstverlening: ▪ Recordmanager en helpdeskmedewerker (1,5 FTE). Deze functies worden deels gedekt vanuit nog beschikbare formatieruimte in dit domein. ▪ 2,0 FTE bij ZOOV, dit betreft een budgetneutrale wijziging i.v.m. doorbelasting naar andere gemeenten en dekking door SPUK- gelden. ▪ Voor de inzet van een projectleider Europese Aanbesteding Bedrijfsapplicaties is voor 2027 € 250.000 beschikbaar gesteld. Dit bedrag wordt gedekt uit de reserve organisatieontwikkeling (zie toelichting hieronder).
o Fysiek domein: ▪ Team duurzaamheid diverse functies voor 7,8 FTE. Deze worden gedekt door CDOKE-gelden (specifieke uitkeringen). • Toename van de overige personeelskosten ad € 75.000. Dit betreft onder meer de stijging van de reis- en verblijfkostenvergoeding i.v.m. indexatie en verruiming en toename personeel. Daarnaast is er sprake van structureel hogere lasten van UWV-uitkeringen, waaronder WW, omdat de gemeente eigenrisicodrager is. • Voor de doorbelaste kapitaallasten en bedrijfsvoeringskosten verwijzen wij naar bijlage 5. Openbare orde en veiligheid Aan de batenkant is er geen sprake van mutaties. Aan de lasten kant is sprake van een toename van in totaal € 242.000 welke voor het merendeel (€ 172.000) bestaat uit de bijdrage aan de VNOG (Veiligheidsregio Noord Oost Gelderland). De toename van de lasten vindt zijn oorzaak in loon-en prijsindices, toegepaste ramingsgrondslagen, ontwikkelrichtingen en autonome ontwikkelingen. Daarnaast is sprake van een doorbelasting inzake de kapitaallasten vanuit de taakvelden van € 52.000, hiervoor verwijzen wij naar bijlage 5 waarin de uitgangspunten toegelicht zijn. Kredieten In de begroting 2027-2030 zijn binnen dit programma diverse kredieten opgevoerd. Hieronder vindt u de 5 belangrijkste kredieten, die voor de jaren 2027-2030 zijn opgenomen.
Krediet | Bedrag | Jaar Mobiel e | € 264.000 | 2029 telefoni e Softwa | € 97.000 | 2027 re Hardw | € 92.000 | 2027 are Auto handh | € 45.000 | 2028 aving Ipads | € 27.500 | 2030 Voor een volledig overzicht van de kredieten die zijn opgenomen in de begroting 2027-2030 verwijzen wij naar bijlage 4. Onttrekkingen en toevoegingen reserves De onttrekking van € 250.000 betreft de onttrekking volgens het collegebesluit van 16-12-2025 om een externe projectleider in te huren voor de aanbesteding van bedrijfsapplicaties en dit te dekken uit het bestemmingsreserve organisatieontwikkeling. Programma 5 Inkomsten van Winterswijk Inleiding Dit programma omvat de inkomsten van onze gemeente die ook algemene dekkingsmiddelen zijn: de algemene uitkering uit het gemeentefonds en onze lokale heffingen. 76 77 In de andere vier programma's staan nu de activiteiten en budgetten die ook daadwerkelijk horen bij onze ambities en doelstellingen én waarop wij (bij)sturingsmogelijkheden hebben. Het college voert de begroting uit binnen de programma's en is in dat kader bevoegd om activiteiten bij te sturen en budgetten bij te stellen. De (bij)sturingsmogelijkheden voor programma 5 zijn beperkt. Op de algemene uitkering hebben wij als individuele gemeente geen invloed. Daarnaast kunnen we de hoogte van de lokale heffingen alleen voor aanvang van het begrotingsjaar bepalen.
5.1 Algemene middelen Ambitie We zijn een financieel gezonde gemeente. De ambities in onze begroting zijn passend bij het financiële perspectief zoals dat nu bekend is. Relevante documenten: • Financiële verordening gemeente Winterswijk • Treasurystatuut • Planning- en control-documenten Doelstellingen Behouden gezonde financiële positie Activiteiten Monitoring en uitvoering van de begroting via P&C-documenten Met de documenten in onze planning- en control (P&C)-cyclus stellen we onze ambities, doelstellingen en activiteiten voor het komende jaar vast (de begroting). Daarnaast volgen we de realisatie daarvan (bestuursrapportage), stellen we indien nodig budgetten bij (financiële prognoses) en leggen we verantwoording af (jaarstukken). Hierdoor houden we zicht op onze financiële positie en kunnen we bijsturen wanneer dat nodig is. Kwaliteit (toelichting) In het jaar 2027 stellen we de volgende P&C-producten op: • Eerste bijstelling begroting 2027 (uitwerking van het Uitvoeringsplan) • Jaarstukken 2026. • Kaderbrief 2028. • Eerste bestuursrapportage 2027, inclusief eerste financiële prognose. • Tweede voortgangsrapportage 2027, inclusief tweede financiële prognose. • Begroting 2028. NB: evenals in voorgaande jaren worden de Kaderbrief 2028 en de 1e Bestuursrapportage 2027 (inclusief financiële prognose) gecombineerd in 1 document.
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Raadsvergadering juni 2027: • Jaarstukken 2026. • Kaderbrief 2028. • Eerste bestuursrapportage 2027, inclusief eerste financiële prognose. Raadsvergadering oktober/november (uiterlijk 15 november) 2027: • Begroting 2028. Raadsvergadering december 2027: • Tweede voortgangsrapportage 2027, inclusief tweede financiële prognose. 78 Tijd (indicator) Indicatoren • Financiële kengetallen • Weerstandsratio Een toelichting op deze indicatoren is opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Risico's Ontwikkeling van de algemene uitkering: zie hoofdstuk 'De financiële positie van de gemeente Winterswijk in meerjarenperspectief'. Ontwikkeling van lonen, prijzen en rente: in de bijlage Uitgangspunten begroting staat vermeld van welke loon-, prijs- en renteontwikkelingen we uitgaan. Als deze in 2027 sterker stijgen dan geraamd, dan is dat nadelig voor onze begroting. 5.2 Lokale belastingen Ambitie Met de opbrengst van onze lokale belastingen betalen we een deel van onze voorzieningen en zijn we minder afhankelijk van het Rijk. Daarbij vinden we een eerlijke verdeling van de lasten belangrijk. Onze lokale belastingdruk is in balans met het niveau van dienstverlening dat we bieden. Wanneer het gaat om heffingen en leges, is ons uitgangspunt dat deze doorgaans de kosten dekken.
Tenzij ze significant afwijken van vergelijkbare tarieven in andere gemeenten of als er plotseling sprake is van een aanzienlijke verhoging. Om ervoor te zorgen dat onze ambities financieel haalbaar blijven, leggen we tevens de nadruk op het verkrijgen van (Europese) subsidies in plaats van op het verhogen van lokale belastingen. Relevante documenten: • Belastingverordeningen Doelstellingen De onroerende zaakbelastingen worden gefixeerd op de opbrengst, met uitzondering van inflatie en areaaluitbreiding Doelstellingen We maken meerjarige afspraken over de toeristenbelasting Indicatoren Zie de paragraaf lokale heffingen. Risico's De riool- en waterzorgheffing wordt geheven op basis van het waterverbruik van burgers. Het tarief wordt gebaseerd op het gemiddelde verbruik in de afgelopen drie jaar, maar de afrekening is gebaseerd op het daadwerkelijke verbruik. Dit kan afwijken van het gemiddelde over de drie voorgaande jaren. De bouwleges worden grotendeels gebaseerd op de bouwkosten. De totale aanvragen en de bouwsommen zijn lastig in te schatten, ook gezien ontwikkelingen waar de gemeente geen invloed op heeft (zoals stijgende bouwkosten). De daadwerkelijke opbrengsten van de riool- en waterzorgheffing en de bouwleges kunnen hierdoor significant afwijken van de begroting.
Financiële afwijkingen programma 5 Baten en Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie | Rekening | Begroting | Begroting | Aanpassing | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 stand | begroting 2027 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1e prognose 2026 Baten 5.1 Algemene middelen 0.3 Beheer | 346 | 811 | 107 | 0 | 107 | 107 | 107 | 107 overige gebouwen en gronden 0.5 Treasury | 3.428 | 638 | 477 | 36 | 513 | 513 | 513 | 513 0.7 Algemene | 79.659 | 78.631 | 76.668 | 4.580 | 81.248 | 78.176 | 78.645 | 79.753 uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds Totaal 5.1 | 83.433 | 80.080 | 77.252 | 4.616 | 81.868 | 78.796 | 79.265 | 80.373 Algemene middelen 5.2 Lokale belastingen 0.61 OZB | 4.295 | 4.427 | 4.372 | 132 | 4.504 | 4.623 | 4.652 | 4.668 woningen 0.62 OZB niet- | 3.365 | 3.443 | 3.248 | 68 | 3.317 | 3.317 | 3.317 | 3.317 woningen 0.64 | 82 | 65 | 65 | -3 | 62 | 62 | 62 | 62 Belastingen overig Totaal 5.2 | 7.742 | 7.935 | 7.685 | 197 | 7.882 | 8.001 | 8.030 | 8.046 Lokale belastingen Totaal Baten | 91.175 | 88.014 | 84.937 | 4.813 | 89.750 | 86.797 | 87.295 | 88.419 Lasten 5.1 Algemene middelen 0.3 Beheer | 380 | 943 | 271 | 8 | 279 | 278 | 277 | 276 overige gebouwen en gronden 0.5 Treasury | 1.440 | -1.290 | -768 | -90 | -858 | -1.672 | -2.151 | -1.803 0.7 Algemene | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige |