Programmabegroting 2026-2029 (incl. erratum 13-10-2025)
Tekst van het document
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Sibelco, het Steengroevemuseum en Willinks Weust zijn allemaal relevant vanwege de stikstofproblematiek. De provincie heeft stroken van 500 meter om Willinks Weust aangewezen waarvoor een voorbereidingsbesluit geldt. Het Steengroevemuseum valt in zijn oorspronkelijke opzet onder het overgangsrecht. In de nieuwe tweefasenopzet is dat nog niet 100% zeker. Als de gebiedsaanpak de provincie uiterlijk in juni 2026 voldoende vertrouwen geeft in de aanpak van de stikstofdepositie, vervallen de stroken weer. Daarom is het voor de hand liggend dat de gebiedsontwikkeling van de Steengroeve wordt geïntegreerd in de gebiedsaanpak. Stichting Terra Temporalis werkt ondertussen verder aan de uitwerking van het tweefasenconcept en de financiële onderbouwing. Wat Sibelco betreft gaan we ervan uit dat voorlopig geen nieuwe planologische procedure nodig is. Tijd (indicator) Herontwikkeling Groenloseweg 60-locatie De Harmonie We behandelen het initiatief tot herontwikkeling van de locatie van De Harmonie (Groenloseweg 60) van horeca naar wonen.
55
Kwaliteit (toelichting) Na een aantal gesprekken met de initiatiefnemers en behandeling in de Commissie Omgevingskwaliteit is er overeenstemming over de ontwikkeling van locatie De Harmonie. De architect werkt het plan nu uit. Na definitieve goedkeuring door de Commissie Omgevingskwaliteit kan de omgevingsvergunning worden aangevraagd. Het geldende omgevingsplan moet worden aangepast (wijziging horeca naar wonen). Het vooroverleg en de uitwerking zijn afgerond. Bij tijdige indiening van de aanvraag voor een omgevingsvergunning kan het plan worden meegenomen in de actualisatie van het omgevingsplan. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De exacte doorlooptijd is afhankelijk van de indieningsdatum en de doorlooptijden tijdens de vergunningprocedure. Tijd (indicator) Omgevingsvisie bebouwde kom Winterswijk De Omgevingswet schrijft voor dat iedere gemeente op 1 januari 2027 een omgevingsvisie moet hebben vastgesteld. We werken op dit moment aan een omgevingsvisie voor de bebouwde kom van Winterswijk. De omgevingsvisie gaat over het dagelijks leven. Hoe we werken, wonen, studeren en recreëren. Bij het opstellen van de omgevingsvisie voor de bebouwde kom houden we rekening met actuele visies, zoals de centrumvisie, groenvisie en woonvisie. Kwaliteit (toelichting) Het begin 2026 wordt de omgevingsvisie voor de kom ter vaststelling aan de raad voorgelegd.
Aansluitend werken we aan het samenvoegen van de omgevingsvisies voor de kom en het buitengebied. Zodat we voor 1 januari 2027 één omgevingsvisie voor Winterswijk kunnen vaststellen, waarmee we dan voldoen aan de verplichting die hierover is opgenomen in de Omgevingswet. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De Omgevingswet schrijft voor dat iedere gemeente op 1 januari 2027 één omgevingsvisie voor het hele grondgebied moet hebben vastgesteld. Tijd (indicator) Programma bouwen aan Winterswijk Speerpunt van ons beleid blijft de instandhouding van het voorzieningenniveau. De bestemmingsreserve instandhouding voorzieningen is bedoeld voor investeringen die moeten voorkomen dat een voorziening moet sluiten of activiteiten moeten worden beëindigd, met name door achterstallig onderhoud aan bestaande gebouwen. Nieuwbouw voor zwembad Jaspers, Theater De Storm en Boogie Woogie is voorlopig niet aan de orde, omdat de middelen daarvoor ontbreken. Daarom is de reserve gericht op het kopen van tijd: vijf tot tien jaar continuïteit voor gebouwen die langer bruikbaar moeten blijven. Verder zijn we scherp op ons opdrachtgeverschap en het eigendom van de gebouwen.
56
Kwaliteit (toelichting) Onze huidige financiële situatie maakt nieuwbouw voor voorzieningen als Boogie Woogie, Theater De Storm en zwembad Jaspers niet mogelijk. We hechten echter wel belang aan deze voorzieningen en koersen daarom op instandhouding. Hiervoor is de bestemmingsreserve verhoogd van € 2 miljoen naar € 10 miljoen. Inmiddels zijn er voor drie voorzieningen beslissingen genomen door de raad: zwembad Jaspers, Theater De Storm en in het kader van BOSS (Bewegen, ontmoeten, spelen en sporten). Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Nieuwe aanvragen worden ook in 2026 afgewikkeld binnen de vastgestelde kaders. Tijd (indicator) Realiseren van een dienstencentrum in Gaxel, samen met Stadt Vreden Om het grensoverschrijdend werken en ondernemen tussen Nederland en Duitsland te bevorderen, wordt er op de grens een dienstencentrum gerealiseerd. De gemeenten Winterswijk en Vreden zijn gezamenlijk de initiatiefnemers voor deze planontwikkeling. Kwaliteit (toelichting) De geselecteerde ontwikkelaar heeft helaas aangegeven dat het niet mogelijk is tot een haalbare exploitatie te komen. Samen met Stadt Vreden bekijken we nu op welke wijze het project kan worden voortgezet. Wij houden beide gemeenteraden op de hoogte van de aanpak en de voortgang.
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Omdat er op dit moment geen concrete ontwikkelaar is voor de uitwerking van de plannen, is onduidelijk op welke termijn de plannen uitgevoerd gaan worden. Als meer duidelijk is over de aanpak en voortgang, informeren wij samen met Stadt Vreden beide gemeenteraden. Tijd (indicator) Ribeslocatie Gemeente Winterswijk is eigenaar van een perceel aan de Ribeslaan, de locatie waar een basisschool was gesitueerd. In 2015 is deze basisschool gefuseerd en heeft gemeente Winterswijk de grond terug in eigendom gekregen. Tot op heden is geen andere invulling voor de Ribeslocatie gerealiseerd. In 2025 wordt verder gewerkt aan de herontwikkeling van de Ribeslocatie. Een plan voor woningbouw wordt voorbereid. Kwaliteit (toelichting) Uitgangspunt is dat de ontwikkeling door een externe partij wordt uitgevoerd, binnen de gestelde kaders (betaalbaarheid). Om het proces te versnellen en het beste resultaat te kunnen realiseren, selecteren we een ontwikkelaar en passen we daarna het omgevingsplan aan. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Na selectie van de ontwikkelaar wordt in 2026 duidelijk hoe het vervolgproces er uit komt te zien. 57
Tijd (indicator) Uitvoering project WoooW - gebiedsontwikkeling het Weurden WoooW staat voor Winterswijk ontmoet, ontdekt en ontplooit. Het WoooWprojectgebied ligt aan één van de aanloopstraten (het Weurden) in het centrum van Winterswijk, waar winkelleegstand en verpaupering dreigde. Daarom heeft de gemeente de afgelopen jaren een aantal woon-winkelpanden aangekocht om het gebied op te knappen en nieuwe impulsen te geven. Kwaliteit (toelichting) We werken aan de uitvoering van het raadsbesluit van juni 2023. Het maakt ontwikkelingen mogelijk aan het Weurden (winkels plus woningen), de Spoorstraat (nieuw cultuurgebouw), bij Boogie Woogie (wonen) en aan het Weurden - Dingstraat - Weverstraat (wonen, supermarkt en parkeren centrum), hierna kortweg 'de Pluslocatie'. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In 2026 verwachten we de panden die we aan het Weurden in eigendom hebben gesloopt te hebben, en het koopcontract te sluiten met een ontwikkelaar. Daarnaast sluiten we een koopcontract voor de kleine parkeerplaats op de Plus-locatie. Tijd (indicator) Woningbouw Narcisstraat Dit gebied als geheel vraagt om een kwaliteitsimpuls. De gemeente heeft een grondpositie in het gebied bij de Misterweg/Hyacinthstraat. Wij werken mee met een door een ontwikkelaar ingediende aanvraag voor woningbouw.
Kwaliteit (toelichting) De planontwikkelaar heeft het woningbouwplan uitgewerkt en deze is als ontwerpbestemmingsplan in december 2023 ter inzage gelegd. Hierop is een zienswijze binnengekomen. De zienswijze is beantwoord. Het bestemmingsplan is op 28 mei 2025 door de gemeenteraad vastgesteld, maar is nog niet onherroepelijk. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het is nog niet bekend wanneer de planontwikkelaar start met de uitvoering. Tijd (indicator) Doelstellingen We realiseren een toekomstperspectief in het buitengebied Activiteiten We voeren het programma Vitaal Platteland uit door middel van een gebiedsgerichte aanpak. Het buitengebied van Winterswijk heeft te maken met uitersten: extreme droogte, stikstofnormen voor vier Natura 2000-gebieden, ruimtevraag vanuit de energietransitie, kwetsbaar cultuurlandschap en bekenstelsel, en een sterke terugloop van het aantal boeren. Deze situatie is een bedreiging voor het waardevolle agrarische cultuurlandschap en de leefbaarheid.
58
Samen met de Stichting Waardevol Cultuurlandschap Winterswijk (WCL) is in 2020 het programma Vitaal Platteland opgesteld. Dit programma is gericht op het behoud van de waardevolle natuur en cultuur, en het realiseren van een economisch, sociaal en ecologisch toekomstperspectief voor iedereen die in het buitengebied woont, werkt en recreëert. Kwaliteit (toelichting) De intentieovereenkomst en startnotitie zijn in januari 2023 vastgesteld. Hierin is vastgelegd hoe de drie overheden (provincie, waterschap en gemeente) en de gebiedspartijen willen samenwerken in de gebiedsaanpak Vitaal Platteland. Het doel is een economisch, sociaal en ecologisch perspectief voor de mensen die in het gebied wonen en werken, nu en in de toekomst. Concreet wordt dit een gebiedsplan, een 'Winterswijks bod'. Door een herijking van het proces en de actualiteit rond de stikstofproblematiek, wordt de insteek van de gebiedsaanpak de komende tijd veranderd van een proces/project naar een programma. De programmatische aanpak biedt ruimte om meerdere projecten te starten die bijdragen aan een vitaal landelijk gebied, terwijl er ook naar het overkoepelende gebiedsplan en uitvoeringsprogramma wordt toegewerkt. Het doel is een breed gedragen programma waarin ook is vastgelegd hoe maatregelen ten behoeve van stikstofreductie en natuurherstel in Winterswijk worden geborgd.
Wanneer dit slaagt, ziet de provincie af van het strokenbeleid rond Winterswijkse Natura 2000-gebieden. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Volgens de oorspronkelijke planning levert het proces eind 2024 het gebiedsplan op. Tijdens de uitvoering van het proces hebben we te maken met onzekerheid over de kaders vanuit het Rijk. Ook zien we dat het pionierswerk, de nieuwe gebiedsgerichte aanpak, veel vraagt van iedereen die erbij betrokken is. Het vergt een andere manier van samenwerking tussen de overheden en gebiedspartijen, waardoor het soms twee stappen vooruit en een stap achteruit is. De actualiteit rond stikstof heeft de urgentie van het proces onderstreept en na een periode van onzekerheid geresulteerd in een versnelling. De provincie heeft aangegeven dat Winterswijk (naast de Veluwe) prioritair is en er daarom ook gelden beschikbaar komen voor de bezetting en uitvoering van het proces. Deze gelden worden gedeeltelijk ingezet voor het opzetten van een eigen team Vitaal Platteland binnen de gemeente. In 2025 en 2026 werken we toe naar een plan. Als dit wordt goedgekeurd, werken we tot en met 2028 een uitvoeringsprogramma uit voor tien jaar. Tijd (indicator) Uitvoeren project LEADER We geven uitvoering aan LEADER-projecten.
LEADER is een subsidieregeling die is bedoeld voor projecten gericht op het versterken van het landelijk gebied, door het behoud van de leefbaarheid van het platteland, het versterken van de sociale cohesie en het behouden/versterken van het voorzieningenniveau.
59
Kwaliteit (toelichting) Stichtingen, verenigingen, organisaties en bedrijven kunnen gebruikmaken van LEADER-subsidies. LEADER is een onderdeel van het Gemeenschappelijk Landbouw Beleid (GLB). Initiatiefnemers worden bij hun aanvraag ondersteund door de Lokale Actie Groep (LAG). De LAG bestaat uit lokale (inwoner)leden en een projectleider. Alle aanvragers geven een verplichte pitch aan de LAG over hun project. De LAG adviseert Gedeputeerde Staten bij het beschikbaar stellen van financiën. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De uitvoering van LEADER- projecten heeft een looptijd van 2024-2028. Het proces ligt op schema. Er zijn meerdere voorstellen besproken met de LEADERcoördinator. Tijd (indicator) Doelstellingen We realiseren voldoende woningaanbod waar voor verschillende doelgroepen behoefte aan is Activiteiten Een goede voorraad sociale, duurzame huurwoningen In de raamovereenkomst en de prestatieafspraken staat nu al dat partijen zich inzetten om de bewustwording bij huurders, als het gaat om woongedrag en de gevolgen van energiegebruik, te bevorderen. Daarbij faciliteert en ondersteunt de gemeente de huurdersvereniging en De Woonplaats waar mogelijk bij duurzaamheidsprojecten en -activiteiten die bijdragen aan de (gemeentelijke/regionale) duurzaamheidsdoelstellingen.
De Woonplaats en de gemeente Winterswijk gaan in gesprek om concrete vervolgafspraken te maken op het gebied van duurzaamheid en levensloopbestendigheid. We streven naar een maximale inzet, mede in het kader van armoedebestrijding. Kwaliteit (toelichting) In de prestatieafspraken van 2023 en 2024 is concreet in beeld gebracht wat de totale opgave is met betrekking tot de verduurzaming van woningen. Door De Woonplaats en de gemeente wordt gewerkt aan de opgave. Bij acties en pilots gericht op het bevorderen van duurzaam woongedrag en energiebesparing, stemmen de partijen de aanpak met elkaar af. Op dit moment zijn we met De Woonplaats en de huurdersvereniging in gesprek over de prestatieafspraken voor 2026. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een doorlopende activiteit gedurende heel 2026. We verwachten uiterlijk in december 2025 de prestatieafspraken voor 2026 vast te kunnen stellen. Tijd (indicator) Herontwikkeling portiekflats Europalaan We werken aan het initiatief van De Woonplaats om de komende jaren 112 woningen (in vier flatgebouwen) aan de Europalaan te vervangen door 130 nieuwe woningen (in drie gebouwen). 60
Kwaliteit (toelichting) Op 4 juli 2024 is besloten onder randvoorwaarden medewerking te verlenen aan de start van een procedure voor de herontwikkeling van de portiekflats aan de Europalaan. Het bestemmingsplan is in juni 2024 vastgesteld. De Woonplaats is inmiddels gestart met de eerste fase van de ontwikkeling. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Begin 2026 wordt gestart met de sloop van de tweede flat. Hierna wordt er gestart met de herinrichting rondom het eerste appartementencomplex. De herinrichting bestaat uit het afkoppelen van dakwater, het aanbrengen van parkeervoorzieningen, het aanleggen van trottoirs en het aanplanten van de openbare ruimte. De verwachting is dat alle vier appartementencomplexen in 2029 gereed zijn. Tijd (indicator) Lokale woonzorgvisie Het Rijk werkt aan een wetsvoorstel dat gemeenten in 2025 of 2026 verplicht een urgentie- en/of huisvestingsverordening op te stellen voor specifieke aandachtsgroepen. Dit is inclusief verschillende zorgdoelgroepen. Voorafgaand aan deze verordening is een lokale woonzorgvisie noodzakelijk, om prioritering van specifieke aandachtsgroepen te bepalen. Bij het opstellen van de lokale woonzorgvisie is regionale afstemming een belangrijk onderdeel. Kwaliteit (toelichting) We stellen een lokale woonzorgvisie op als onderdeel van het volkshuisvestingsprogramma.
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De lokale woonzorgvisie wordt in 2025 opgesteld als onderdeel van het volkshuisvestingsprogramma. Daar waar mogelijk wordt het afgestemd op de Achterhoekse woonzorgvisie. Tijd (indicator) Nieuwe lokale woonvisie - volkshuisvestingsprogramma We stellen een nieuwe lokale woonvisie op, omdat de looptijd van de huidige lokale woonvisie afloopt. We sluiten aan bij de uitgangspunten van de Regionale Woonagenda Achterhoek 2023-2030, en combineren dit met onze lokale ambities en uitgangspunten. We spelen in op de veranderende woonbehoefte en zorgen ervoor dat nieuwe woningbouw en de bestaande woningvoorraad daarop aansluiten. We streven naar betaalbare woonlasten, passend bij de portemonnee van de inwoners en woningzoekenden. Kwaliteit (toelichting) Er wordt gewerkt aan een nieuwe lokale woonvisie omdat de looptijd van de huidige lokale woonvisie eind 2024 afliep. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Vaststelling is voorzien in het eerste kwartaal van 2026. Dit is mede afhankelijk van de besluitvorming rondom de woonzorgvisie. 61
Tijd (indicator) Doelstellingen We zorgen voor duidelijkheid over eigendomssituaties van snippergroen Activiteiten Snippergroen en illegaal grondgebruik Het grondgebruik binnen de gemeente Winterswijk is geïnventariseerd. Hieruit is gebleken dat op 595 locaties sprake is van ingebruikname van gemeentegrond door particulieren en (agrarische) bedrijven. Er is op pilotbasis een projectmatige aanpak ontwikkeld en toegepast in de wijken Bargerbosch en de Hoge Wieber Noord. Kwaliteit (toelichting) In 2026 zetten wij het project snippergroen voort in de bebouwde kom van Winterswijk en starten wij de aanpak oneigenlijk gebruik gemeentebermen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Beide projecten zullen meerdere jaren in beslag nemen. Tijd (indicator) Indicatoren Jaarlijks worden gemiddeld 100 woningen gerealiseerd, in totaal 900 nieuwe woningen in de periode 2022-2030. We monitoren het aantal gerealiseerde woningen. Nieuwe woningbouwplannen moeten inspelen op een 'mismatch' tussen vraag en aanbod op de Winterswijkse woningmarkt. (Woon- en Vastgoedmonitor 8RHK) Met de Woondeal Achterhoek en de Regionale Woonagenda Achterhoek 2023-2030, hebben wij ons gecommitteerd aan de opgave om 60% betaalbare woningen te bouwen voor 2030. Risico's Dit beleidsveld bestaat uit veel verschillende activiteiten en daarom benoemen wij geen specifieke risico's.
In elk project of in elke activiteit worden de risico's zelfstandig afgewogen. Algemene risico's bij gebiedsontwikkeling en wonen zijn prijsstijgingen, denk bijvoorbeeld aan bouw- en investeringskosten. Daarnaast kan ook de stikstofcrisis veel projecten stilleggen.
3.5 Economie en Lobby Ambitie Wij koesteren de hoeveelheid en verscheidenheid aan bedrijven in Winterswijk. Bedrijvigheid en de nabijgelegen werkgelegenheid zijn van vitaal belang voor de leefbaarheid en aantrekkingskracht van Winterswijk. Bedrijven moeten voldoende ruimte hebben om zich te ontwikkelen. Samenwerking tussen ondernemers, onderwijs en overheid wordt voortgezet. Wij streven naar een stabiele arbeidsmarkt. In samenwerking met de sector zorgen we jaarrond voor voldoende aanbod in vrijetijdsbesteding. We kijken hierbij ook nadrukkelijk naar evenementen. We dragen Winterswijk als merk uit, binnen en buiten Nederland. Ook onderhouden we duurzame relaties met regionale, landelijke en buitenlandse samenwerkingspartners. Daarnaast maken we actief gebruik van (Europese) subsidies voor de realisatie van onze activiteiten. Relevante documenten: 62
Beleidsnota Economie Winterswijk 2017. Omgevingsvisie buitengebied 2019. Centrumvisie 2021. Raadsbesluit Heroverwegen locatiekeuze bedrijventerrein d.d. 23 maart 2023. Nota (EU) regionale samenwerking & lobby 2025-2029. Doelstellingen Het bieden van voldoende ruimte voor de bedrijvigheid in Winterswijk met als uitgangspunt, inbreiding, revitalisering en herontwikkeling Activiteiten Programma toekomstbestendige bedrijventerreinen We werken samen met het bedrijfsleven en de provincie aan het programma toekomstbestendige bedrijventerreinen. Het programma heeft als doel om bedrijventerreinen te verduurzamen, een groenere en gezondere werkomgeving te creëren en de samenwerking tussen bedrijven op de bedrijventerreinen te verbeteren. Daarbij richt het programma zich zowel op samenwerking en organisatiegraad op het bedrijventerrein, als op het programmatisch uitvoeren van fysieke maatregelen. Het programma ondersteunt de gemeente bij het omzetten van de beleidsambities op het gebied van duurzaamheid en klimaat naar concrete maatregelen op de bedrijventerreinen. Kwaliteit (toelichting) In samenwerking met industriekring OWIN werken we aan drie doelen: Het verbeteren van de organisatiegraad van ondernemers op het bedrijventerrein. We verkennen hiervoor de mogelijkheden van het parkmanagement op het bedrijventerrein.
Het opzetten van een programma met fysieke en organisatorische maatregelen op het bedrijventerrein, onder meer gericht op duurzaamheid, klimaat, verkeer en veiligheid. Samenwerking in het Platform Veilig Ondernemen is hier onderdeel van. Het onderzoeken van de haalbaarheid van een Smart Energy Hub op het bedrijventerrein. Dit project richt zich op de optimalisatie van de lokale energieopwekcapaciteit en het energieverbruik op het bedrijventerrein, en wordt ondersteund vanuit de Achterhoek Visie 2030, Thematafel Circulaire Economie & Energietransitie. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit project loopt conform planning. Tijd (indicator) Gebiedsvisie bedrijventerrein Het Regionaal Programma Werklocaties laat zien dat er in Winterswijk behoefte is aan een nieuw bedrijventerrein voor de groei van lokale ondernemingen. Voor het succes van ons bedrijfsleven is ruimte nodig, terwijl bedrijventerreinen schaars zijn. Om in Winterswijk een aantrekkelijk ruimtelijk en economisch vestigingsklimaat te behouden, is er in 2024 een nieuwe locatie voor een bedrijventerrein aangewezen. In 2025 werken we aan de gebiedsvisie van het bedrijventerrein.
63
Kwaliteit (toelichting) In het vierde kwartaal van 2025 en in 2026 werken we aan de gebiedsvisie voor het nieuwe bedrijventerrein en worden de kaders ter vaststelling aan de raad aangeboden. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De gebiedsvisie wordt na een zorgvuldig proces in 2026 ter vaststelling aan de raad voorgelegd. Tijd (indicator) Doelstellingen In samenwerking ontwikkelen van een jaarrond toeristisch/recreatief aanbod Activiteiten Uitvoeren regionale vrijetijdsagenda We werken samen met de andere Achterhoekse gemeenten aan de uitvoering van de Vrijetijdsagenda Achterhoek 2020-2030. Vanuit deze agenda werken we aan vijf speerpunten: 1. Het vergroten van de beleefbaarheid van de Achterhoek met aanbodontwikkeling. 2. Het op peil houden en verbeteren van de vitaliteit van de verblijfsrecreatie. 3. Het realiseren van een onderscheidende profilering en zichtbaarheid van de Achterhoek voor de nationale en internationale gast. 4. Het bevorderen van de gastvrijheid in de regio. 5. Het versterken van de positie van de vrijetijdssector binnen de Achterhoek en het intensiveren van verbindingen met andere sectoren. We voeren dit uit met concrete projecten, onder andere gericht op de routestructuren voor wandelen, fietsen, paardrijden en mountainbiken. Eén van de concrete projecten is ‘Onbeperkt genieten in de Achterhoek’.
Dit project sluit goed aan bij de Winterswijkse opgave ‘Iedereen doet mee’. Kwaliteit (toelichting) De vrijetijdsagenda is in 2024 herzien tot de Vrijetijdsagenda 2025-2035, inclusief Uitvoeringsprogramma 2025-2028. De vrijetijdsagenda heeft inwonersprofijt en brede welvaart als centrale doelstelling en sluit op regionaal niveau aan op ons lokale recreatiebeleid. Het uitvoeringsprogramma bevat diverse projecten die bijdragen aan deze doelstellingen. Winterswijk draagt daar ambtelijk, bestuurlijk en financieel aan bij, via het portefeuillehoudersoverleg Vrijetijdseconomie Achterhoek. De projecten en de voortgang daarvan worden tweemaandelijks besproken in zowel het ambtelijk overleg als het portefeuillehoudersoverleg. Daarmee is er sturing op geld, organisatie, tijd, informatie en kwaliteit. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het huidige uitvoeringsprogramma loopt van 2025 tot en met 2028. Tijd (indicator) Stimuleren van evenementen voor en door jongeren
64
We versterken de gemeentelijke ondersteuning van evenementen voor en door jongeren. Met een groter en beter evenementenaanbod wordt Winterswijk aantrekkelijker voor jongeren, versterken we de dagrecreatie en dragen we bij aan seizoensverlenging voor de verblijfsrecreatie. Kwaliteit (toelichting) We hebben aandacht voor de specifieke behoeften van evenementenorganisatoren. Doel is om het beschikbare budget zuiver en effectief in te zetten in relatie tot de doelstelling: het stimuleren van evenementen voor en door jongeren. SPOT Jongerenwerk wordt bij het programma betrokken. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Conform planning. Tijd (indicator) Uitvoeringsagenda Recreatie en Toerisme De lokale Uitvoeringsagenda Recreatie en Toerisme wordt opgesteld in samenwerking met de toeristische sector en 100% Winterswijk. De uitvoeringsagenda beschrijft de activiteiten waarmee we uitvoering geven aan de Beleidsvisie Recreatie en Toerisme. Kwaliteit (toelichting) De uitvoeringsagenda geeft uitvoering aan de speerpunten en ontwikkelrichting uit de Beleidsvisie Recreatie en Toerisme, zoals vastgesteld in 2024. De activiteiten die hiervoor nodig zijn, worden in samenwerking met de toeristische sector en 100% Winterswijk bepaald.
Voor de financiering van de uitvoeringsagenda wordt een beroep gedaan op de inkomsten uit de toeristenbelasting, waarvoor nieuwe meerjarige afspraken met de sector worden gemaakt. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De uitwerking van de uitvoeringsagenda loopt van 2025 door in 2026. De vaststelling volgt medio 2026. Tijd (indicator) Doelstellingen Winterswijk (inter-)nationaal op de kaart zetten, waarbij we ons aanbod op het gebied van wonen, werken, winkelen en toerisme uitdragen en streven naar een betere bereikbaarheid over de weg en het spoor Activiteiten Grensoverschrijdende samenwerking Onder grensoverschrijdende samenwerking valt de samenwerking met de overheid, ondernemers en maatschappelijke organisaties in de Achterhoek, de Regio Achterhoek en de Euregio. We verbinden mensen, ondernemers, overheid en onderwijs aan beide zijden van de grens met elkaar op het gebied van economie, onderwijs, cultuur, toerisme en sport. Kwaliteit (toelichting) We streven naar structurele inbedding van Europees beleid in ons internationale beleid. In 2026 gaan we de Nota (EU) regionale samenwerking & lobby, die we in 2025 hebben geactualiseerd, tot uitvoering brengen. Het onderzoek naar windmolens aan de grens in samenwerking met de provincie is nog in uitvoering. 65
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een doorlopend proces. Tijd (indicator) Lobby We zetten in op regionale, landelijke en grensoverschrijdende lobby. Lobbyen stelt ons in staat de belangen van onze inwoners te vertegenwoordigen bij de overheid en andere belanghebbenden. Het zorgt ervoor dat samenwerkingsverbanden tussen gemeenten en bedrijven ontstaan. Ook lobbyen over de grens is belangrijk. De toenemende Europeanisering van het beleid en de besluitvorming zorgen ervoor dat veel belangrijke beslissingen niet alleen op nationaal niveau, maar ook op Europees niveau worden genomen. Kwaliteit (toelichting) Een gestructureerde lobby is nodig. Vanuit de behoefte om een heldere, gezamenlijke boodschap te vertellen, is gewerkt aan focus in onze lobby. Tijdens het Lentefestival 2026 brengen we de Achterhoek en onze Achterhoekse ambities dichter bij Den Haag. Ook zetten we in op lobby richting de provincie. Lokaal zetten we in op politieke actualiteiten. We richten ons op het vergroten van de M50 (netwerk van middelgrote gemeenten). We willen de gemeente profileren als een actieve en betrokken speler in het M50-netwerk, zodat het netwerk kan groeien en we nieuwe partnerschappen kunnen aangaan. Ook willen we op deze manier de positie van het netwerk en de gemeente versterken. In 2026 zijn de gemeenten Oost Gelre en Winterswijk gastgemeente voor het VNG Jaarcongres.
De uitvoering van het congres is belangrijk voor Winterswijk en de Regio Achterhoek om ons landelijk te profileren en ons netwerk te versterken. Het congres biedt de kans om lokale initiatieven en innovaties te presenteren, wat de zichtbaarheid van de gemeente Winterswijk en de regio vergroot. Daarnaast heeft het een positieve economische impact op lokale bedrijven. Team Europa is een van de trekkers van het congres en zorgt ervoor dat het jaarcongres een groot succes wordt. Zo'n 70% van alle wet- en regelgeving voor gemeenten wordt op Europees niveau bepaald. We zijn ons ervan bewust dat we grensoverschrijdend moeten denken om lokale uitdagingen onder de aandacht te brengen. Winterswijk staat bekend als een Europa-actieve gemeente. Mede door het winnen van de Green Leaf Award en de lobby in verschillende Europese gremia (zoals de Association of European Border Regions (AEBR)), wordt Winterswijk vaak als voorbeeld genoemd. De jaarlijkse deelname aan de European Week of Regions and Cities zien wij als een kans om kennis te delen met bestuurders uit heel Europa. Ook kunnen we op deze manier de Achterhoekse ambities en uitdagingen zichtbaar maken in Den Haag en Brussel. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een doorlopende activiteit.
66
Tijd (indicator) Indicatoren Beschikbaarheid van direct uit te geven bedrijventerrein op korte termijn. Leegstandsontwikkeling op bedrijventerreinen. Langetermijnreservering voor voldoende nieuwe bedrijventerreinen volgens vraag- en aanbodontwikkeling, zoals vastgelegd in het Regionaal Programma Werklocaties. Groei van het aantal arbeidsplaatsen in Winterswijk (registratie op basis van de provinciale werkgelegenheidsenquête). Aantal vierkante meters leegstand in het winkelcentrum. Aantal bezoekers aan het winkelcentrum. Aantal toeristische overnachtingen. Risico's Er is geen vrij uitgeefbaar bedrijventerrein meer beschikbaar. Concrete vraag op korte termijn kunnen we niet bedienen. Wel is De Vlijt beschikbaar, maar dit is niet voldoende voor de lange termijn. Dit stelt bedrijven mogelijk voor de keus om uitbreiding uit te stellen dan wel uit te wijken naar een locatie buiten Winterswijk, met verlies aan werkgelegenheid als gevolg. Langetermijneffecten van de coronacrisis en de energiecrisis op centrumondernemers kunnen leiden tot meer leegstand en een minder vitaal winkelcentrum. Langetermijneffecten van de coronacrisis en de energiecrisis op de toeristische sector kunnen effect hebben op het investeringsvermogen van de sector, de aanbodcapaciteit en het aantal bezoekers.
Energiecrisis en andere effecten van de oorlog in Oekraïne verstoren de economische ontwikkeling en leiden tot kortetermijninflatie en mogelijk langetermijnrecessie. Dit werkt door in consumentenvertrouwen en bestedingen, met gevolgen voor alle economische sectoren.
Financiële onderbouwing programma 3
67
Baten en Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie
Rekening 2024
Begroting 2025
Begroting 2026 stand 1e prognose 2025
Aanpassing begroting 2026
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Baten 3.1 Openbare ruimte 2.1 Verkeer en vervoer
247
142
142
0
142
142
142
142
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
76
142
102
50
152
152
152
152
7.5 Begraafplaatsen en crematoria
232
239
239
-1
238
238
238
238
Totaal 3.1 Openbare ruimte
554
522
482
49
531
531
531
531
7.2 Riolering
3.673
4.967
4.967
142
5.108
5.187
5.264
5.276
7.3 Afval
3.455
3.685
3.685
5
3.690
3.690
3.690
3.690
Totaal 3.2 Klimaat, water en milieu
7.128
8.651
8.652
147
8.799
8.877
8.955
8.966
733
3.074
606
0
606
606
606
606
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
1.871
7.554
0
0
0
0
0
0
8.1 Ruimte en leefomgeving
1.037
1.185
1.185
-10
1.175
1.175
1.175
1.175
8.2 Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen)
743
408
96
3
99
99
99
99
8.3 Wonen en bouwen
987
343
143
615
758
957
396
-82
4.637
9.489
1.423
608
2.031
2.230
1.670
1.192
3.1 Economische ontwikkeling
-24
2
0
0
0
0
0
0
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
87
142
142
3
145
145
145
145
3.4 Economische promotie
1.359
1.269
1.249
86
1.335
1.335
1.335
1.335
Totaal 3.5 Economie en lobby
1.421
1.413
1.391
89
1.480
1.480
1.480
1.480
Totaal Baten
14.474
23.149
12.554
893
13.447
13.725
13.242
12.776
5.456
6.061
6.007
443
6.450
6.619
6.509
6.436
3.2 Klimaat, water en milieu
3.3 Duurzaamheid 7.4 Milieubeheer 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen
Totaal 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen 3.5 Economie en lobby
Lasten 3.1 Openbare ruimte 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren
80
110
109
0
109
130
128
127
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
4.303
5.031
4.163
987
5.150
5.107
5.206
5.303
7.5 Begraafplaatsen en crematoria
331
363
338
29
367
367
367
367
Totaal 3.1 Openbare ruimte
10.171
11.565
10.617
1.459
12.077
12.223
12.210
12.233
68
Exploitatie
Rekening 2024
Begroting 2025
Begroting 2026 stand 1e prognose 2025
Aanpassing begroting 2026
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
3.2 Klimaat, water en milieu 7.2 Riolering
3.603
7.754
3.544
94
3.637
3.722
3.800
3.812
7.3 Afval
2.752
3.116
3.032
149
3.181
3.181
3.181
3.181
Totaal 3.2 Klimaat, water en milieu
6.354
10.871
6.576
242
6.818
6.903
6.981
6.992
2.231
4.694
2.094
194
2.287
2.315
2.315
2.322
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
2.124
7.547
75
-5
70
70
70
70
8.1 Ruimte en leefomgeving
2.465
3.839
2.266
63
2.328
2.413
2.413
2.413
8.2 Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen)
-488
3.610
278
7
285
285
285
285
8.3 Wonen en bouwen
1.455
1.843
1.389
102
1.491
1.491
1.491
1.491
Totaal 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen
5.557
16.839
4.007
166
4.173
4.258
4.258
4.258
3.1 Economische ontwikkeling
136
166
129
-10
119
119
119
119
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
234
358
268
13
281
281
281
281
3.4 Economische promotie
428
509
379
89
468
468
423
423
Totaal 3.5 Economie en lobby
798
1.032
776
92
868
868
823
823
25.110
45.002
24.069
2.153
26.223
26.567
26.587
26.629
15
15
2
0
2
2
2
2
24
0
0
0
0
0
0
0
8.2 Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen)
0
3.002
0
0
0
0
0
0
8.3 Wonen en bouwen
0
1.754
0
0
0
0
0
0
Totaal 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen
0
4.756
0
0
0
0
0
0
Totaal Onttrekkingen
39
4.771
2
0
2
2
2
2
8.3 Wonen en bouwen
2.000
10.000
0
0
0
0
0
0
Gerealiseerd resultaat
-12.597
-27.081
-11.513
-1.260
-12.774
-12.840
-13.343
-13.851
3.3 Duurzaamheid 7.4 Milieubeheer 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen
3.5 Economie en lobby
Totaal Lasten Onttrekkingen 3.2 Klimaat, water en milieu 7.2 Riolering 3.3 Duurzaamheid 7.4 Milieubeheer 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen
Stortingen 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen
69
Openbare ruimte Van de provincie hebben we een structurele subsidie (tot en met 2029) ontvangen voor biodiversiteit en landschap. Hiermee is het voordeel van € 49.000 aan de batenkant grotendeels verklaard. Het nadeel van € 1.459.000 aan de lastenkant bestaat met name uit : Hogere bijdrage ROVA beheer openbare ruimte
€ 422.000 N
Vervanging bestaande gemeentelijke speelvoorzieningen en verhoging onderhoudsbudget
€ 374.000 N
Extra onderhoud buitenwegen
€ 250.000 N
Verkeersvoorzieningen
€ 50.000 N
Kleine plantsoenrenovaties
€ 25.000 N
Biodiversiteit en landschap
€ 100.000 N
Uitvoering landschapsontwikkeling (LOP)
€ 25.000 N
Hogere doorbelasting
€ 166.000 N
Hogere bijdrage ROVA beheer openbare ruimte Het college heeft 3 juni 2025 besloten kennis te nemen van het verbeterproces ten behoeve van een nieuwe samenwerkingsovereenkomst met ingang van 2026, en van een meerjarige tariefontwikkeling voor de BBR-dienstverlening (Beheer Buitenruimte) die ROVA in Winterswijk verricht. Ook stemt het college in met een ingroeimodel voor de jaren 2026 tot en met 2030. Hierbij is als voorwaarde gesteld dat de raad de conceptbegroting 2026-2029 vaststelt, waarin de financiële consequenties van het ingroeimodel zijn verwerkt. De financiële consequenties zijn verwerkt in de begroting 2026-2029. Dit is inclusief de contractueel vastgelegde ROVA-index van 4,35%. De structureel hogere bijdragen vanaf 2026 (prijspeil 2026) zijn €422.000 (2026), €580.000 (2027), €738.000 (2028) en €896.000 (2029). Vervanging bestaande gemeentelijke speelvoorzieningen en verhoging onderhoudsbudget Op 27 maart 2025 heeft de raad besloten bij de meerjarenbegroting 2026-2029 de structurele financiële consequenties integraal af te wegen. Dit betekent het beschikbaar stellen van een budget van in totaal €661.000 ten behoeve van het vervangen van bestaande gemeentelijke speelvoorzieningen. Ook verhoogt ze het jaarlijkse onderhoudsbudget van € 25.000 naar € 35.000. Dit is verdeeld over de jaren 2026 tot en met 2029.
2026 : €374.000 (€ 364.000 + € 10.000 extra onderhoudsbudget) 2027 : € 193.000 (€ 183.000 +10.000) 2028 : € 124.000 (114.000+10.000) 70
2029 : € 85.000 (€ 50.000 +€ 35.000) De hiervoor reeds eerder begrote kredieten van Hakkelerkamp Oost 2026 (€ 103.000) en Bargerbosch 2027 (€ 95.000) zijn afgeraamd. Zie ook bijlage 4 Investeringen. Extra onderhoud buitenwegen De gemeenteraad heeft op 26 juni 2025 de motie 'impuls wegenonderhoud buitengebied' aangenomen. Daarin wordt gevraagd om voor de jaren 2026 en 2027 aanvullend budget in de begroting op te nemen voor de uitvoering van kleine reparaties en preventief onderhoud. Uiterlijk 2026 moet er een nieuw beheerplan wegen worden opgesteld. Voor 2026 is hiervoor € 250.000 en voor 2027 € 200.000 in de begroting opgenomen. Verkeersvoorzieningen Verzocht wordt het budget structureel met € 50.000 te verhogen voor 2026, 2027 én 2028. Doel is de bebordingsbasis verkeerskundig op orde te brengen naar aanleiding van uitgevoerde inventarisatie en verplichte digitalisering, en het opstellen van het beheerplan (landelijke Datatop15). Vanwege de hoge kosten van het op orde brengen (inclusief sanering, bijplaatsen en aanpassen), worden de werkzaamheden meerjarig uitgesmeerd. Kleine plantsoenrenovaties Jaarlijks moeten door diverse omstandigheden meer groenvakken worden gerenoveerd. Doordat de kosten voor beplanting stijgen, wordt voorgesteld het budget structureel met € 25.000 te verhogen.
Biodiversiteit en landschap Van de provincie hebben we een subsidie ontvangen voor biodiversiteit en landschap (zie ook de batenkant). Voorwaarde is wel dat de gemeente hetzelfde bedrag als cofinanciering beschikbaar stelt. Uitvoering landschapsontwikkeling (LOP) Voor het opstellen van gebiedsbeschrijvingen voor deelgebieden van de kom van Winterswijk, stellen wij voor een budget beschikbaar te stellen. Dit als inspiratie en ontwikkelingsrichting voor initiatieven, en als uitwerking voor de Omgevingsvisie kom. Hogere doorbelasting Dit betreft de doorbelaste bedrijfsvoering en kapitaallasten, zie bijlage 5 Uitgangspunten. Klimaat, water en milieu Het voordeel van € 147.000 aan de batenkant bestaat uit : Onttrekking aan voorziening riolering
€ 28.000 V
Structurele verhoging afvalstoffenheffing
€ 55.000 V
Structurele indexering rioolheffing
€ 114.000 V
Structurele aframing vergoeding inzameling PMD
€ 50.000 N
Onttrekking aan de begrote voorziening riolering De gemeente heeft een forse achterstand als het gaat om rioolcamerabeelden. Uit de recente inspecties is gebleken dat het stamriool gebreken vertoont (scheurvorming). Omdat het risico van uitstel niet meer verantwoord is, wordt voorgesteld hiervoor in de meerjarenbegroting 2026 tot en met 2029 een extra krediet van € 3.861.000 op te nemen. Zie ook bijlage 4 Investeringen. 71
Tijdens de uitvoering van het Water- en Rioleringsprogramma (WRP) 2024-2028 is gebleken dat een aantal noodzakelijke investeringen in de riolering - specifiek ten aanzien van het stamriool en het drukrioleringssysteem - niet of onvoldoende is meegenomen. De onttrekking aan de begrote voorziening riolering 2026 tot en met 2029 betreft de uitvoering van het raadsbesluit bij de Bestuursrapportage 2025. Hierin staat als separaat beslispunt opgenomen in te stemmen met de aanvulling op het WRP 2024-2028, en daartoe € 3.861.000 toe te voegen aan de voorziening riolering ten laste van de algemene reserve. De onttrekking van € 28.000 (2026), € 106.000 (2027), € 183.000 (2028) en € 195.000 (2029) betreft het verschil tussen de geraamde riooluitgaven en de inkomsten. Structurele verhoging van de afvalstoffenheffing 2026 De contractueel vastgelegde hogere bijdrage voor afvalverwerking aan ROVA van € 36.000 en de begrote lagere ambtelijke inzet van € 31.000, leidt per saldo tot € 5.000 hogere lasten voor de reinigingsbegroting van 2026. Hier tegenover staat een € 50.000 lager geraamde vergoeding voor plastic verpakkingen, metalen verpakkingen en drankenkartons (PMD). Dit leidt op basis van een kostendekking van 100% tot een (structurele) verhoging van de afvalstoffenheffing voor 2026 met € 55.000.
Structurele verhoging van de rioolheffing 2026 De structurele verhoging van € 114.000 voor de rioolheffing voor 2026 vloeit voort uit de Consumentenprijsindex (CPI) 2026 van 2,6%, conform het WRP. Structurele aframing van de vergoeding voor de inzameling van plastic verpakkingen, metalen verpakkingen en drankkartons (PMD) De overeenkomst met Verpact is met een jaar verlengd tot en met 2025. Er is op dit moment landelijk nog geen overeenkomst tussen VNG/NVRD/verpakkend Nederland over de vergoeding vanaf 2026 voor ingezameld PMD. ROVA adviseert om die reden een voorzichtige vergoeding van € 261 per ton zuiver PMD als grondslag te nemen voor de begroting 2026. Op basis van het aantal ingezamelde ton PMD in 2024 (1.301 ton zuiver PMD), betekent dit dat we structureel € 50.000 minder begroten dan in 2025. Dit betekent € 274.000 (2026) in plaats van € 324.000 (2025). Mogelijk lopen we een financieel risico. Hoe groot dit risico is, kunnen we op dit moment niet aangeven. Het nadeel van € 242.000 aan de lastenkant bestaat met name uit : Structurele bijraming rioolcamera-inspecties en preventief onderhoud
€ 50.000 N
Structurele bijraming budget Huishoudelijk grondstoffenbeleidsplan (HGB)
€ 102.000 N
Structureel hogere bijdrage afvalverwerking aan ROVA
€ 36.000 N
Structureel hogere bijdrage ROVA voor onderhoudsuitgaven riolering
€ 12.000 N
Structureel hogere doorbelaste bedrijfsvoering en kapitaallasten
€ 32.000 N
72
Rioolcamera-inspecties respectievelijk preventief onderhoud De gemeente heeft een forse achterstand in rioolcamerabeelden. Zie ook de batenkant en bijlage Investeringen. De investeringsopgave kan toenemen indien uit aanvullende inspecties meer gebreken blijken. De bedoeling is om een paar extra vraagtekens op te lossen door een camera-inspectie uit te voeren. Hoe eerder wij dit in beeld hebben, hoe beter we effectieve maatregelen kunnen nemen door juiste keuzes te maken. Daarom is er het verzoek om het budget voor rioolcamerainspecties structureel met € 50.000 te verhogen. Budget Huishoudelijk grondstoffenbeleidsplan (HGB) Deze structurele uitgave is de tegenhanger van de structurele inkomst uit single-use plastic (SUP) van € 102.000, die in tegenstelling tot de uitgave wel was opgenomen in de begroting voor 2025. Voorstel is om dit budget conform het raadsbesluit van 29 februari 2024 alsnog in de begroting voor 2026 op te nemen. Hogere bijdrage afvalverwerking aan ROVA Dit betreft de contractueel vastgelegde hogere bijdrage voor afvalverwerking aan ROVA, met name veroorzaakt door hogere verwerkingstarieven. Denk bijvoorbeeld aan de CO2-heffing op restafval. Hogere bijdrage ROVA voor onderhoudsuitgaven riolering Dit betreft de contractueel vastgelegde ROVA-indexering van 4,35% in 2026.
Doorbelaste bedrijfsvoering en kapitaallasten Voor de hogere doorbelaste bedrijfsvoering en kapitaallasten, zie bijlage 5 Uitgangspunten. Duurzaamheid Het nadeel van € 194.000 aan de lastenkant bestaat met name uit de structurele bijraming van € 183.000 ten behoeve van de Omgevingsdienst Achterhoek, en de structurele bijraming van € 24.000 voor de plaagdierenbestrijding. Omgevingsdienst Achterhoek De omgevingsdienst heeft zijn begroting voor 2026 opgesteld. Voor Winterswijk betekent dit, als gevolg van indexering en hogere kosten voor specialistische adviezen en bedrijfsvoering, een hogere bijdrage van € 183.000. Plaagdierenbestrijding Sinds de veranderde wetgeving in 2023 vraagt de aanpak en beheersing van onder andere de rattenpopulatie in de openbare ruimte andere en intensievere maatregelen. Om te blijven voldoen aan de zorgtaak op het gebied van het voorkomen van schade en ziekten (volksgezondheid), leidt dit tot hogere kosten. Daarom wordt voorgesteld om het budget structureel met € 24.000 te verhogen. Gebiedsontwikkeling en wonen Het voordelige resultaat aan de batenkant van € 608.000 bestaat met name uit hogere inkomsten vanuit leges voor de omgevingsvergunning. De verwachting is dat de eerstkomende paar jaar een aantal grote bouwprojecten wordt vergund. Daarna zullen de leges voor de omgevingsvergunning waarschijnlijk weer op een lager niveau liggen.
Het nadelige resultaat aan de lastenkant van € 166.000 bestaat met name uit: Structureel budget voor wijkaanpak
€ 50.000 N
Hogere doorbelasting bedrijfsvoering en kapitaallasten
€ 61.000 N
73
Wijkaanpak Om invulling te kunnen geven aan de op 27 juni 2024 bij de Kaderbrief 2025 aangenomen motie 'M8 gezonde wijkaanpak', wordt voorgesteld een structureel budget van € 50.000 in de begroting voor 2026 op te nemen. Dit ten behoeve van het ontplooien en realiseren van initiatieven. Daarnaast is de motie uitgevoerd door de functie van wijkregisseur in de formatie op te nemen. Hogere doorbelasting bedrijfsvoering en kapitaallasten Voor de hogere doorbelaste bedrijfsvoering en kapitaallasten, zie bijlage 5 Uitgangspunten. Economie en lobby Het voordelige resultaat aan de batenkant van € 89.000 bestaat met name uit de bijraming van € 86.000 van de belastinginkomsten. Dit betreft toeristenbelasting (€ 46.000) en forensenbelasting (€ 20.000), gezien de toename van het aantal overnachtingen in Winterswijk. De verwachting is dat deze lijn zich doorzet. De reclamebelasting neemt met € 20.000 toe, wat wordt gecompenseerd door een hogere reclameheffing (afdracht). Het nadelige resultaat aan de lastenkant van € 92.000 komt vooral door de structureel hogere reclameheffing (afdracht) van € 30.000, de bijraming van het online budget voor 100% Winterswijk van € 25.000 en de bijraming van het budget voor de uitvoering van de vrijetijdseconomie. De structureel hogere reclameheffing (afdracht) is terug te zien aan de batenkant.
Bijraming online budget 100% Winterswijk De digitale campagne 100% Winterswijk loopt af. Omdat de campagne zeer succesvol is geweest, stellen wij voor deze met twee jaar te verlengen. Bijraming budget uitvoering vrijetijdseconomie Voor de ondersteuning van het organiseren van evenementen, wordt voorgesteld om voor 2026 en 2027 een bedrag van € 20.000 beschikbaar te stellen. Kredieten De belangrijkste begrote kredieten voor 2026 binnen dit programma staan hieronder weergegeven. Voor een toelichting op de geraamde kredieten voor 2026 tot en met 2029 wordt verwezen naar bijlage 4 Investeringen. Laanbomen (vervanging)
€ 265.000
Project Hakkelerkamp Oost
€ 2.242.000
Openbare verlichting
€ 494.000
Verbeteren fietsroutes en schoolomgevingen, fietspaden
€ 537.000
Reconstructie wegen binnen en buiten de kom
€ 2.376.000
Maatregelen klimaatadaptatie
€ 400.000
Vervanging pompunits, leidingwerk en gemalen
€ 445.000
Herstel stamriool Riolering Bargerbosch, Europark en overige riolering
€ 1.400.000 € 383.000
74
Project Dennenoord (afronding) Totaal begrote kredieten 2026
€ 20.000 € 8.562.000
Onttrekkingen en toevoegingen reserves Binnen dit programma zijn er geen aanpassingen geweest ten aanzien van de onttrekkingen en toevoegingen aan de reserves.
Programma 4 Bestuurlijk Winterswijk Inleiding Algemene ondersteuning, bestuur Onze manier van besturen is betrokken, laagdrempelig en transparant. Met een nuchtere kijk op zaken en gezond verstand. We werken in het belang van de inwoner en waarderen hun mening. We hechten aan inwonersparticipatie en trekken als raad en college graag samen op. Dienstverlening We gaan samen aan de slag en inwoners worden tijdig, actief en laagdrempelig betrokken bij besluiten die hen direct raken. Daarnaast hebben wij aandacht voor de interne dienstverlening en optimaliseren bestaande processen waar mogelijk. Veiligheid en ondermijning Je veilig voelen is een basisbehoefte en vraagt om aandacht. Criminaliteit wordt voorkomen. We ondersteunen een integrale aanpak om ondermijning tegen te gaan en onze gemeente veilig te houden.
4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening Ambitie We hebben een bestuur en een organisatie die er voor heel Winterswijk zijn; voor alle inwoners, organisaties en bedrijven. We versterken de lokale democratie. We gaan samen aan de slag voor en met inwoners. Zij worden tijdig, actief en laagdrempelig betrokken. Daarnaast zetten wij ons in voor een krachtige organisatie waarin we nog efficiënter gaan functioneren. Waar mogelijk dringen we de kosten terug. Relevante documenten: Organisatievisie Visie op dienstverlening Doelstellingen We betrekken zoveel mogelijk inwoners, organisaties en bedrijven bij wat we willen realiseren met een open en transparante bestuurlijke stijl Activiteiten Uitvoeren programma dienstverlening
75
In het uitvoeringsprogramma dienstverlening wordt de dienstverleningsvisie concreet vertaald naar de praktijk. Wat goed gaat, blijven we goed doen. De basis op orde. We verbeteren de dienstverlening door input te verzamelen bij klanten (klantreizen). Ook informeren we klanten actief over de duur en status van hun aanvraag of verzoek, en houden we ons aan de afspraken. We werken met servicenormen die we monitoren in een dashboard waarop wordt gestuurd. Daarnaast werken we met een proef van beeldbrieven voor laaggeletterden en anderstaligen. Kwaliteit (toelichting) Belangrijke aandachtspunten zijn een tijdige afhandeling van zaken en afspraak is afspraak. Onze manier van communiceren is open en transparant en het liefst mondeling. Op die manier komen we meer in verbinding met de klant en creëren we meer begrip voor onze besluiten. In 2026 gaat Winterswijk verder op de ingeslagen weg. Leidend is de dienstverleningsvisie waarbij wij nog intensiever aan de slag gaan met de afgesproken lijn: tijdige afhandeling van zaken en afspraak is afspraak. Op het gebied van HR, competenties, communicatie en I-kolom worden slagen gemaakt om de teams verder te professionaliseren. De ontwikkelingen vinden stap voor stap plaats. Zo is in 2025 geïnvesteerd in het integreren van de teams telefonie bij team KCC, met als doel om onder andere de doorlooptijden te volgen.
In de diverse team- en domeinplannen is de vertaling gemaakt van de dienstverleningsvisie naar de praktijk. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Deze activiteit loopt het hele jaar door. Dienstverlening moet centraal staan in het hele doen en laten van de gemeente Winterswijk. Daarom is het nodig om continu aandacht te geven aan de ontwikkeling van onze dienstverlening. Tijd (indicator) Doelstellingen We hebben een slagvaardige en deskundige organisatie Activiteiten Optimaliseren bedrijfsvoering We werken aan integraliteit van werkprocessen en kijken waar zaken efficiënter en effectiever kunnen door meer te standaardiseren. Ook beperken we de inhuur en onderzoeken door externe partijen. We omarmen waar mogelijk regionale samenwerking om synergiën te benutten. Ten slotte blijven wij inzetten op een brede digitale dienstverlening. Ons doel is een robuuste organisatie die haar kerntaken voor inwoners en bedrijven waarmaakt.
76
Kwaliteit (toelichting) Een betrouwbare bedrijfsvoering is essentieel voor het goed functioneren van de overige organisatieonderdelen. Op dit moment wordt de laatste hand gelegd aan de visie voor de bedrijfsvoering, waarbij de uitvoering in 2026 een plek gaat krijgen. Met goed werkende systemen en processen, op basis van actuele en juiste informatie, is het mogelijk besluitvaardig te werk te gaan en daar waar nodig maatregelen te nemen om (bij) te sturen. Een vereiste voor het functioneren van het geheel is het waarborgen van actuele sturingsinformatie en ondersteuning. We verbeteren onze rapportageprocessen om de organisatie heldere en gedetailleerde financiële informatie te kunnen bieden. Dat stelt ons in staat om beter te kunnen sturen op resultaat. Voor het sturen op de personeelskosten wordt gebruikgemaakt van een dashboard dat vanaf april 2025 in gebruik is genomen. In 2026 wordt dit voortgezet. Voor de organisatieonderdelen die zich met informatie en automatisering bezighouden, worden taken en rollen definitief bepaald en vastgelegd. Hierbij krijgt ook de grote hoeveelheid projecten op het gebied van informatie en automatisering aandacht. Deze worden aan de hand van een realistische planning opgepakt. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het dashboard voor de personeelskosten is aan het eind van het eerste kwartaal van 2025 operationeel geworden.
De definitieve inrichting van het team Informatie (Informatievoorziening en IT) is in het laatste halfjaar van 2025 afgerond. Tijd (indicator) Doelstellingen We interesseren inwoners voor de democratie en politiek Activiteiten Implementatie kinderraad en andere projecten gericht op jeugd Er komt een kindergemeenteraad om de jeugd beter bij de politiek te betrekken. Kwaliteit (toelichting) In 2023 is voor het eerst een kindergemeenteraad gevormd onder voorzitterschap van de burgemeester. Tijdens de vergadering van de kindergemeenteraad gaan de kinderen met elkaar in debat over hun zelfbedachte plannen voor iets in de gemeente wat zij willen realiseren. Het beste plan wordt ook echt uitgevoerd. Vanaf 2024 heeft de kindergemeenteraad een structureel vervolg gekregen. In 2025 is er geen kindergemeenteraad gehouden. Wel hebben we in 2024 de eerste kinderburgemeester in de gemeente Winterswijk benoemd. Inmiddels is een tweede kinderburgemeester benoemd die het komende jaar (2025-2026) optrekt met de burgemeester. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De kindergemeenteraad krijgt in 2026 een vervolg. De contacten daarover met het basisonderwijs lopen inmiddels. 77
Tijd (indicator) Doelstellingen We zorgen voor een laagdrempelige en persoonlijke gemeentelijke dienstverlening Activiteiten E-diensten uitbreiden en achterliggende processen optimaliseren We breiden de e-diensten uit aan de hand van de ontwikkelingen van de vakspecifieke software van bijvoorbeeld het sociaal en ruimtelijk domein. Waar deze vakspecifieke software ontbreekt, ontwikkelen we zelf e-diensten. We passen achterliggende processen aan, zodat we zo efficiënt en effectief mogelijk werken. Daarbij streven we naar een hoge gebruikersvriendelijkheid en snelle afhandeling van vragen van onze inwoners of andere klanten. Kwaliteit (toelichting) Er zijn inmiddels zo'n honderd e-diensten in gebruik, met name voor duurzaamheid, openbare ruimte, burgerzaken en de Omgevingswet. Denk bijvoorbeeld aan het doorgeven van een verhuizing, aanvragen voor de Basisregistratie Personen (BRP), subsidie voor de lokale aanpak van isolatie, een verzoek voor de Wet open overheid (Woo) en een fors aantal verzoeken voor Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH). De werkprocessen en de systemen worden hierop aangepast, zodat de werkzaamheden zo effectief mogelijk en digitaal kunnen verlopen. Een aantal e-diensten staat nog in de wacht voor verdere uitwerking. Dit proces loopt gestaag door. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het team Informatievoorziening is in opbouw.
De planning is bijgesteld vanwege de extra benodigde hulp om volledig digitaal te werken. Wel zijn er circa twintig extra ediensten in de testomgeving uitgewerkt die binnenkort live gaan of al live zijn gezet. Tijd (indicator) Indicatoren Het klantwaarderingscijfer is afkomstig van de uitkomsten van het tweejaarlijkse gemeentelijke onderzoek 'Waar staat je gemeente.nl'. Momenteel onderzoeken wij of er voor 2025 en daarna alternatieve methoden zijn om het klantwaarderingscijfer vast te stellen. Andere indicatoren zijn onze servicenormen en doorlooptijden. Risico's Digitalisering kost geld en vraagt om de juiste vaardigheden en systemen. Risico is dat we hier niet snel genoeg op kunnen acteren door onvoldoende capaciteit. Daarnaast moet het personeel door middel van training en opleiding bekend gemaakt worden met de nieuwe werkwijzen en/of nieuwe applicaties. Ten slotte bestaat het risico dat we bij de inrichting van de I-kolom op onverwachte kosten kunnen stuiten .
4.2 Openbare orde en veiligheid Ambitie We houden onze gemeente veilig, ontmoedigen criminaliteit en verhogen het veiligheidsgevoel van onze inwoners. Relevante documenten: Wabo-beleidsplan gemeente Winterswijk. Uitvoeringsprogramma Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving. 78
Doelstellingen We gaan drugsproblematiek tegen Activiteiten Actieve aanpak straathandel drugs, onder andere bij scholen en evenementen Bij het aantreffen van drugshandel zetten wij waar mogelijk bestuurlijke handhaving in. Daarnaast investeren wij in een nog intensievere samenwerking met scholen, om zowel preventief als repressief te kunnen optreden tegen drugsgebruik en drugshandel op scholen. Denk hierbij aan de inzet van drugshonden en het aanpassen van schoolreglementen, om de aanpak laagdrempeliger te kunnen inzetten. Kwaliteit (toelichting) In 2026 wordt de aanpak voortgezet. De integrale samenwerking met partners in de aanpak van drugshandel is belangrijk. Naast het inzetten van repressieve maatregelen wordt er ook ingezet op preventie. Voorlichting en preventieve controles maken hier onderdeel van uit. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In 2026 worden de activiteiten om drugshandel en drugsgebruik tegen te gaan voorlichting, controle en samenwerking met betrokken partijen - voortgezet. De inzet van bestuurlijke maatregelen is doorlopend. Tijd (indicator) Hard optreden tegen drugsoverlast Samen met de politie treden we hard op tegen drugsoverlast. Hierbij maken we gebruik van elkaars handhavingsinstrumenten. Kwaliteit (toelichting) Als er sprake is van drugsoverlast, treden we op via zowel het strafrecht als het bestuursrecht.
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een doorlopend proces. Tijd (indicator) Doelstellingen We vergroten het gevoel van veiligheid bij inwoners Activiteiten Samenwerking en zichtbaarheid boa's en politie De buitengewoon opsporingsambtenaren (boa's) en de politie werken nauw samen. Daarnaast werken de boa's nauw samen met diverse ketenpartners, zoals jongerenwerkers en Halt. Voor die partijen zijn de boa's de ogen en oren in het centrum, de wijk(en) en het buitengebied. We geven prioriteit aan de zichtbaarheid en benaderbaarheid van onze boa's. Kwaliteit (toelichting) Met de huidige capaciteit zetten we ons in voor de leefbaarheidsvraagstukken die in Winterswijk spelen. Deze zijn in toenemende mate vergelijkbaar met de kleinstedelijke problematiek. De samenwerking met de politie en de zichtbaarheid en benaderbaarheid van de boa's is door capaciteitsuitbreiding geïntensiveerd. 79
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De samenwerking tussen de politie en de boa's heeft doorlopend de aandacht. Tijd (indicator) Voortzetting uitbreiding bluswatervoorzieningen We ronden in 2027 het complete pakket aan bluswatervoorzieningen in Winterswijk af. Hierbij vragen wij een sluitend advies van de Veiligheidsregio Noord- en OostGelderland, uiteraard in goed overleg met de lokale brandweerpost. Kwaliteit (toelichting) Vanuit de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland wordt een advies gegeven over de bluswatervoorziening in de gemeente. Als dit advies ontvangen is, wordt er in de aankomende jaren, indien nodig, uitvoering aan gegeven. De uitvoering van de bluswatervoorzieningen loopt parallel aan de gebiedsgerichte aanpak van natuurbranden, waarbij bluswatervoorzieningen ook een vraagstuk zijn. De looptijd van dit project is 2025-2027. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In 2026 wordt er, in het kader van natuurbranden, verder uitvoering gegeven aan het project bluswatervoorzieningen. Tijd (indicator) Doelstellingen We voorkomen en beperken criminaliteit en ondermijning Activiteiten Aanpak ondermijning De regionaal coördinator ondermijning blijft werkzaam voor de Achterhoekse gemeenten. Daarnaast geven we in 2025 de internationale ondermijningstafel met Duitsland verder vorm.
Kwaliteit (toelichting) Om ondermijning goed tegen te kunnen gaan en een waterbedeffect te voorkomen, is regionale samenwerking belangrijk. Deze regionale samenwerking wordt in 2026 voortgezet. Onder andere op het gebied van de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Bibob) en ondermijning is er sprake van afstemming. In de Week tegen ondermijning vinden er diverse acties en voorlichtingsbijeenkomsten plaats. Daarnaast is er zeswekelijkse afstemming tussen ketenpartners over lokale ondermijningscasuïstiek. Daarnaast wordt in 2026 een pilot gestart met een zogenoemd interventieteam, waarbij vier gemeenten in Achterhoek-Oost en de politie inzetten op samenwerking en controles. De samenwerking met Duitsland in de aanpak van ondermijning wordt in 2026, al dan niet in samenwerking met de Euregio, verder vormgegeven.
80
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een doorlopend proces. Tijd (indicator) Weerbaarheid van inwoners en ondernemers vergroten door preventiecampagnes We maken inwoners en ondernemers bewust van de schade die ze kunnen ondervinden van ondermijnende criminaliteit. Daarnaast maken we ze bewust van de rol die zij kunnen spelen in de aanpak van ondermijnende criminaliteit, en wat ze zelf kunnen doen om niet in het criminele speelveld te belanden. Kwaliteit (toelichting) In 2026 is weerbaarheid en preventie een proces waar we op gaan inzetten. We maken ondernemers en inwoners bewust van de verschillende vormen van ondermijning. Daarnaast maken we ze weerbaarder tegen ondermijning. Een onderdeel van de bewustwording bij inwoners is het verhogen van de meldingsbereidheid. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een doorlopend proces, waarbij we in 2026 aandacht geven aan de weerbaarheid van inwoners tegen ondermijning. Tijd (indicator) Doelstellingen We voorkomen oplichting en digitale criminaliteit Activiteiten Bewustwording cyberweerbaarheid We organiseren activiteiten om mensen van alle leeftijden op hun eigen niveau cyberweerbaar te maken. Kwaliteit (toelichting) Het thema cyberweerbaarheid is ook in 2026 geprioriteerd. Het weerbaar maken van inwoners en bedrijven vraagt doorlopend aandacht.