CConstaterende datWinterswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2026-2029 (incl. erratum 13-10-2025)

Raadsvergadering 4 november 2025, gemeente WinterswijkBij agendapunt: Programmabegroting 2026-202933.142 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

De budgetten voor jeugdhulp zijn met 4,24% geïndexeerd. Hiervoor gebruiken we het OVA-indexeringspercentage. Het budget voor het ondersteuningsteam is al meerdere jaren niet geïndexeerd als gevolg van de CAO-ontwikkelingen. Voor de toelichting op de hogere doorbelasting verwijzen we naar bijlage 5 Uitgangspunten. Kredieten Er zijn geen kredieten binnen dit programma. Onttrekkingen en toevoegingen reserves In 2026 zijn er geen onttrekkingen of toevoegingen aan de bestemmingsreserves begroot.

Programma 2 Meedoen in Winterswijk Inleiding Dit programma is uitgewerkt in vier onderdelen: meedoen met sport, cultuur, onderwijs en werk. Programma 2 sluit daarmee aan op programma 1, waarin het vooral gaat om meedoen op het gebied van welzijn en gezondheid. De kracht van cultuur, sport en verenigingen Cultuur verrijkt, brengt mensen samen en verbindt: een belangrijke factor voor welzijn. We zetten in op de verbinding tussen kunst, cultuur, onderwijs en het sociaal domein. Sport zorgt voor preventie, ontspanning en een gezond leven. Samen met cultuur heeft sport een positieve invloed op de persoonlijke ontwikkeling. Wij waarderen dat en dragen hieraan bij. Bestaanszekerheid Het hebben van werk en daarmee het meedoen in de samenleving, draagt in hoge mate bij aan het welzijn en het voorkomen van armoede. We ondersteunen de weg naar een reguliere baan, rekening houdend met de kwetsbaarheid en ontwikkelkansen. Onderwijs voor iedereen Gelijke kansen betekent soms ongelijk investeren; passend en bereikbaar onderwijs is essentieel. Voor gelijke kansen werken we samen met onderwijs en verenigingen.

2.1 Cultuur Ambitie Cultuur verrijkt, brengt mensen samen en verbindt. Het is een belangrijke factor voor het welzijn en de persoonlijke ontwikkeling van onze inwoners. Cultuur draagt ook bij aan een aantrekkelijke fysieke omgeving. Het is daarmee ook een belangrijke drager van onze toeristische en daarmee ook economische sector. We willen cultuur behouden en waar mogelijk versterken. Relevante documenten:  Cultuurnota  Museumvisie  Erfgoednota ‘Wi-j doet ’t samen’  Beleidsnota ‘Archeologische monumentenzorg in de gemeente Winterswijk’  Beleidsnota ‘Aardkundige waarden in Winterswijk’  Kerkenvisie Oost Achterhoek Doelstellingen 28

Inzetten op behoud en ontwikkeling van (fysiek) erfgoed Activiteiten Uitvoeringsagenda erfgoednota 'Wi-j doet 't samen' We voeren ons erfgoedbeleid samen met de gemeenten Aalten en Oost Gelre uit. Kwaliteit (toelichting) Implementatie Omgevingswet en Verdrag van Faro (wettelijke taken) Ons cultureel erfgoed speelt een belangrijke rol bij de ruimtelijke transities. Zo kunnen leegstaande monumenten zoals boerderijen en kerken een rol spelen bij het vinden van ruimte voor wonen en nieuwe activiteiten. Tegelijkertijd kunnen ze dienen als drager voor gebiedsontwikkelingen. We benutten het verleden en sluiten bij ruimtelijke ontwikkeling aan bij de kenmerken en identiteit van gebieden. Gebiedsbiografieën die worden opgesteld vanuit het project ‘De verhalenfabriek’ geven hier handvatten voor. In de gebiedsbiografieën wordt gekeken naar erfgoed in de breedste zin van het woord, zoals archeologie, aardkundige waarden en landschap. Dit wordt in de komende jaren uitgerold voor het hele grondgebied van Winterswijk. Beleidsnota Erfgoed Oost Achterhoek Samen met de gemeenten Aalten en Oost Gelre hebben we een beleidsnota erfgoed. We werken in de uitvoeringsagenda samen aan de focuspunten uit de nota. De Omgevingswet en het Verdrag van Faro zijn belangrijke ontwikkelingen die in het erfgoedbeleid Oost Achterhoek een plek hebben gekregen.

Cultuur- en Erfgoedpact Achterhoek We werken regionaal samen binnen een breed akkoord voor erfgoed en cultuur. Hier maakt het regionale Cultuur- en Erfgoedpact Achterhoek onderdeel van uit. Tot slot zijn we gestart met een samenwerkingsproject van tien Achterhoekse gemeenten, de provincie Gelderland en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed om aandacht te besteden aan de transformatie van erven in het buitengebied. Dit doen we samen met partners als de Regio Achterhoek en LTO Noord. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Cultuur- en Erfgoedpact Achterhoek: in 2025 is een nieuw pact gesloten met de provincie Gelderland. In 2026 geven we hier uitvoering aan. Tijd (indicator) Doelstellingen Lokaal toereikend media-aanbod Activiteiten Vorming streekomroep Gemeente Winterswijk heeft op dit moment een lokale publieke omroep: RTV Slingeland. Vanuit het Rijk is er het voornemen om per 2027 enkel nog te werken met streekomroepen per regio, in plaats van per gemeente. Voor de Achterhoek betekent dit dat er één streekomroep komt voor negen Achterhoekse gemeenten. Alle lokale publieke omroepen moeten fuseren tot één streekomroep.

29

Kwaliteit (toelichting) Het stelsel, de financiering en de regelgeving rond lokale omroepen gaat de komende jaren fors op de schop. Dat heeft ook gevolgen voor de gemeente Winterswijk en RTV Slingeland. Zo verdwijnt de wettelijke zorgplicht (en verplichte financiering) door gemeenten. Ook krijgen gemeenten te maken met een streekomroep in plaats van een lokale omroep. Hiermee beoogt het Rijk een grote kwaliteitsimpuls te kunnen geven aan de lokale omroepen, met veel meer aandacht voor de journalistieke taak van media. Ter voorbereiding hierop is RTV Slingeland een (tijdelijke) vorm van samenwerking aangegaan met Regio8, in aanloop naar de vorming van een streekomroep voor de Achterhoek. Over de definitieve samenwerkingsvorm worden afspraken gemaakt met de andere gemeenten in de regio. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De gewijzigde Mediawet gaat in op 1 januari 2028. Tot die tijd blijven we de lokale omroep RTV Slingeland houden in Winterswijk. Tijd (indicator) Doelstellingen Uitvoering cultuurnota Activiteiten Culturele infrastructuur bestendigen en waar mogelijk versterken We hebben als middelgrote gemeente met centrumfunctie een rijk en divers cultureel aanbod, met een hoog voorzieningenniveau en rijk verenigingsleven. We willen onze huidige culturele infrastructuur bestendigen en waar mogelijk versterken.

Onder andere door middel van meer verbinding, nauwere samenwerking en het vergroten van het culturele netwerk zetten we hierop in. Kwaliteit (toelichting) Door middel van meer verbinding, een nauwere samenwerking en het vergroten van het culturele netwerk zetten we in op het versterken van de culturele infrastructuur. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Doorlopend. Tijd (indicator) Stimuleren van meedoen aan kunst & cultuur We vinden het belangrijk dat iedereen in Winterswijk kan meedoen, ook als het gaat om kunst en cultuur. Zowel actief (bijvoorbeeld door het bespelen van een instrument) als receptief (bijvoorbeeld door naar een theatervoorstelling te gaan). Kunst en cultuur dragen bij aan het welzijn en de kwaliteit van leven van onze inwoners. Samen met culturele partners zetten we hiervoor een aantal nieuwe activiteiten op. Kwaliteit (toelichting) Het mee kunnen doen aan kunst en cultuur wordt gestimuleerd door:  Kunstactiviteiten voor ouderen die via het project Lang Leve Kunst OostAchterhoek worden uitgevoerd binnen het Cultuur- en Erfgoedpact Achterhoek. 30

Extra stimuleren van taalvaardigheid voor jong en oud. De bibliotheek doet dit onder meer met een taaloffensief en het versterken van digitaal burgerschap.  De gemeente Winterswijk legt in 2026 meer verbinding tussen diverse partijen die zich inzetten voor het verbeteren van het welzijn van jongeren via cultuur. Dit doet ze door ontmoeting te faciliteren om integrale samenwerking te stimuleren.  Het project Kunstbende, waarbij jongeren de mogelijkheid krijgen om hun creatieve talenten te ontdekken, ontwikkelen en exposeren, is verlengd met twee schooljaren en wordt tot het schooljaar 2026/2027 uitgevoerd.  Als gemeente faciliteren we en stellen we budget beschikbaar voor een open call, die oproept tot een initiatief dat bijdraagt aan het creëren van een tijdelijke, culturele ontmoetingsplaats voor jongeren.  Doorlopend wordt er in de gemeente gewerkt met het Coördinatiepunt Cultuur Educatie die vraag van onderwijs en aanbod van cultuuraanbieders met elkaar verbindt. In het basisonderwijs wordt er Algemene Muzikale Vorming gegeven, waardoor alle basisschoolkinderen in aanraking komen met muziek. Onze cultuurcoach werkt wijkgericht en biedt kinderen culturele activiteiten aan. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) 2026 en verder. Tijd (indicator) Met kunst & cultuur toerisme versterken Kunst en cultuur dragen bij aan het aantrekken van bezoekers naar onze gemeente.

We willen met culturele activiteiten en evenementen bijdragen aan de gewenste seizoensverlenging binnen de toeristische en recreatieve sector. Kwaliteit (toelichting) Door de Stichting Ondernemen met Cultuur (OMC) worden doorlopend gratis toegankelijke, culturele evenementen georganiseerd in het centrum. Deze evenementen voegen beleving toe aan het centrum en dragen bij aan het stimuleren van de vrijetijdseconomie. Daarnaast wordt de zichtbaarheid van het museale aanbod vergroot, om zo meer toeristen te bereiken. Ook wordt op marktdagen en bij bijzondere gelegenheden het carillon bespeeld door de beiaardier. Bovendien draagt 100% Winterswijk door promotiecampagnes bij aan het vergroten van de zichtbaarheid van het kunst- en cultuuraanbod onder inwoners en bezoekers. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Doorlopend. Tijd (indicator) Indicatoren  Het huidige niveau van het culturele aanbod blijft in stand.  De activiteiten uit de uitvoeringsagenda's zijn behaald. Risico's  Het aantal bezoekers blijft achter als gevolg van economische ontwikkelingen.

31

 

Het 'vermarkten' van archeologische en aardkundige waarden lukt onvoldoende door gebrek aan capaciteit. Denk bijvoorbeeld aan de afname van het aantal vrijwilligers. Bij onderhoud en restauratie aan monumenten wordt het steeds moeilijker om aan vakmensen en materialen te komen. Hierdoor lopen subsidieaanvragen nog wel eens langer door. Of er zijn aanvullende kosten, doordat er extra schade ontstaat door te lang wachten op herstel.

2.2 Sport Ambitie Sport moet voor iedereen betaalbaar en toegankelijk zijn. Sport levert een belangrijk aandeel aan de preventiedoelen. We stimuleren mensen die weinig tot niet actief zijn tot meer bewegen. Relevante documenten:  Sportnota  Lokaal sportakkoord  Regionaal sportakkoord Doelstellingen Het stimuleren van mensen tot (meer) beweging Activiteiten Uitvoeren activiteiten Achterhoek in Beweging en lokaal sportakkoord Achterhoek in Beweging is een netwerk van mensen en organisaties die sport en bewegen inzetten voor een inclusieve samenleving en een gezonde en uitdagende leefomgeving. Het lokale sportakkoord 'Samen actief in Winterswijk' voeren we samen met onze sportverenigingen en maatschappelijke organisaties uit. Kwaliteit (toelichting) Samen met Achterhoek in Beweging stimuleren we sport, bewegen en een gezonde leefstijl onder de inwoners. In het regionale Beweeg- en Sportakkoord zijn de ambities vastgelegd. In 2026 wordt ingezet op de volgende thema's: inclusie en diversiteit, vaardig in bewegen, vitaal en veilig sportklimaat, maatschappelijke waarde van topsport en sport en preventie. We zetten ons samen in voor de ambities uit ons lokale sportakkoord 'Samen Actief in Winterswijk'. Lokaal wordt intensiever de verbinding gemaakt (sociaal domein, gezondheid, sport/cultuur, onderwijs en openbare ruimte).

Sport wordt benut als preventiemiddel voor een gezonde en actieve leefstijl voor alle inwoners. In 2026 organiseren buurtsportcoaches programma's en activiteiten voor onze inwoners. Ook is er in 2026 de mogelijkheid om als initiatiefnemer subsidie aan te vragen voor een project dat betrekking heeft op één van de thema's van het sportakkoord, en dat inwoners stimuleert om in beweging te komen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In 2026 wordt er gewerkt aan de thema's en ambities uit het regionale en lokale sportakkoord. Tijd (indicator) Doelstellingen Sportvoorzieningen zijn toekomstbestendig en betaalbaar Activiteiten 32

We hebben een eerlijk en simpel financieringssysteem voor sportverenigingen We werken aan een nieuw en eenvoudiger financieringssysteem voor sportverenigingen. Kwaliteit (toelichting) In 2026 wordt het nieuwe, eenvoudigere financieringssysteem geïmplementeerd. Dit systeem is in nauw overleg met de sportverenigingen tot stand gekomen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In 2026 ligt er een nieuw en eenvoudiger financieringssysteem. Per 2027 worden de bezuinigingen gerealiseerd. Tijd (indicator) We hebben een duurzaam zwembad met een gezonde exploitatie Wij zien het overdekte zwembad als een belangrijke voorziening voor onze inwoners. Daarom willen we graag een les-, doelgroepen- en sportbad voor Winterswijk behouden. We onderzoeken hoe we de voorziening ook op de lange termijn kunnen en willen behouden. Kwaliteit (toelichting) In 2026 worden toekomstscenario's voor huisvesting en exploitatie voorgelegd aan de raad. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In 2026 worden toekomstscenario's voor huisvesting en exploitatie voorgelegd aan de raad. Tijd (indicator) Indicatoren  Het aantal actieve sporters blijft op het niveau van 2024. (Bron: Waarstaatjegemeente.nl)  Het aantal maatschappelijke activiteiten bij sportverenigingen breidt zich uit. Risico's De risico's zijn zo divers dat ze in elk project/elke activiteit apart worden afgewogen.

2.3 Inkomen en participatie Ambitie Wij zorgen ervoor dat iedereen kan meedoen in de samenleving. Werk en inkomen en een goed vangnet voor bestaanszekerheid zijn hiervoor belangrijk. We willen intergenerationele problematiek, waaronder armoede, zoveel mogelijk doorbreken. Onze ambitie is dat Winterswijk in 2040 armoedevrij is. Relevante documenten:  Integrale verordening sociaal domein.  Samen aan het stuur.  Wij Winterswijk, visie sociaal domein 2025-2033.  Beleidsplan armoedevrij Winterswijk 2025.  Beleidsnotitie Wet inburgering 2022. Doelstellingen 33

Meedoen zonder belemmeringen Activiteiten Ontwikkeling eenduidige inkomenstoets voor instellingen We willen inwoners sneller en efficiënter de juiste ondersteuning bieden door een eenduidig beeld van hun financiële situatie te krijgen, en versnippering van inkomenstoetsen bij verschillende instellingen tegen te gaan. Hiermee wordt voorkomen dat inwoners bij verschillende instellingen steeds opnieuw hun financiële situatie moeten toelichten. Kwaliteit (toelichting) Het Sociaal Team is al begonnen met de ontwikkeling van een uniforme toets die een duidelijk overzicht geeft van de financiële situatie van de inwoner. Aan de hand van deze toets kunnen we inwoners direct doorverwijzen naar de maatschappelijke instellingen. Ook kan het Sociaal Team verdere hulpverlening aanbieden en bijvoorbeeld doorverwijzen naar de Stadsbank of de inkomensvoorzieningen van Fijnder. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De voorbereidingen zijn inmiddels gestart. De implementatie is gepland voor het eerste kwartaal. Eind 2026 onderzoeken we hoe deze maatregel werkt en of inwoners en maatschappelijke organisaties tevreden zijn. Tijd (indicator) Activeren inwoners om duurzame uitstroom uit armoede te bevorderen We bevorderen duurzame uitstroom uit armoede door inwoners te stimuleren om actief deel te nemen aan de samenleving en ze in hun eigen kracht te zetten.

Kwaliteit (toelichting) Er loopt een pilot bij de Voedselbank. Deze pilot gaan we evalueren en bij succes verder uitrollen naar andere initiatieven. Wij vragen onze maatschappelijke partners om aan te geven hoe zij inwoners willen laten meedoen, zodat zij vanuit hun eigen kracht bijdragen aan een drempelvrije, inclusieve samenleving en meer bestaanszekerheid. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Deze pilot is inmiddels van start gegaan. Tijd (indicator) Doelstellingen Nieuwkomers en statushouders moeten zo goed mogelijk inburgeren Activiteiten Monitoring nieuwe Wet inburgering De gemeente Winterswijk heeft het inburgeringsproces binnen de wettelijke kaders ingericht. Halfjaarlijks monitoren en evalueren we de resultaten.

34

Kwaliteit (toelichting) In 2026 blijft het de taak van de gemeente om de Wet inburgering 2021 uit te voeren en te monitoren. De monitoring vindt plaats op de volgende onderdelen:  Brede intake: klanttevredenheid.  Persoonlijk plan Inburgering en Participatie (PIP): klanttevredenheid.  Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP): draagt deze bij aan toeleiding naar de arbeidsmarkt?  Financieel ontzorgen: is de gekozen werkwijze werkbaar en voorkomt het financiële problemen?  Financiële zelfredzaamheid: leren nieuwkomers voldoende om financieel zelfredzaam te zijn/worden?  Participatieverklaringstraject (PVT): draagt het programma voldoende bij aan het participeren in Nederland of dienen thema's en/of de groepssamenstelling aangepast te worden?  Maatschappelijke begeleiding: zijn er verbeterpunten, loopt het ergens spaak?  Inburgeringstraject taalaanbieders: subregionaal op inhoud en regionaal op contractniveau.  Participatieaanbod: is er voldoende aanbod, leidt het aanbod naar (vrijwilligers)werk, meedoen in de maatschappij? Een groot aantal inburgeraars heeft te kampen met stressklachten en/of zware psychische klachten. Ondanks inzet van consulenten en de sociaal werker is het moeilijk om deze doelgroep in een hulpverleningstraject te laten starten, met als gevolg een hoge uitval bij de inburgeringstrajecten.

Naar aanleiding van het signaal dat jonge inburgeraars de mbo-onderwijsroute niet binnen de gewenste termijn halen, start in het najaar de pilot 'voorschakelklas'. Deze pilot bevat de pijlers: didactiek, welzijn, digitale en financiële vaardigheden en diagnostiek. Daarnaast hebben we als regio de inburgeringsroute 'B1-Entree aanbod' gerealiseerd, dat ook in het najaar van start gaat. De doorstroom van statushouders uit de Hotel- en Accommodatieregeling (HAR)/tussenvoorziening naar reguliere woningen verloopt moeizaam. Hierdoor blijven statushouders langer dan verwacht op de tijdelijke locatie, wat onvrede met zich meebrengt. Zorg dragen voor verwachtingsmanagement is van belang, evenals het zoeken naar doorstroommogelijkheden. Het blijft een uitdaging om duale trajecten aan te bieden, waarbij inburgeraars naast onderwijs ook (parttime) werken. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Monitoring vindt in heel 2026 plaats. Ieder kwartaal wordt de balans opgemaakt en worden de processen indien nodig bijgestuurd. Tijd (indicator) Doelstellingen 35

Perspectief bieden op een betere toekomst Activiteiten Pilot perspectief: verbinden van re-integratie en bestaanszekerheid We voeren een pilot uit waarin we re-integratie aan bestaanszekerheid verbinden. In de dienstverlening aan inwoners op weg naar (regulier) werk worden belemmeringen op alle leefgebieden in samenhang en parallel aangepakt. Kwaliteit (toelichting) Er is aandacht voor individuele inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt en veelal meervoudige problematiek. De kwaliteit wordt gewaarborgd door een lage caseload (werklast van de professional), veel aandacht en samenwerking met maatschappelijke instellingen. De pilot moet nog uitgewerkt worden, dat kan zodra de raad de begroting met daarin de benodigde formatie voor de pilot heeft vastgesteld. Vervolgens kunnen we aan de slag. In het plan van aanpak van de pilot worden doelstellingen en randvoorwaarden benoemd. Deze formuleren wij met Fijnder, lokale werkgevers en het sociaal team. Het wegnemen van belemmeringen om te participeren in de samenleving is het belangrijkste doel. Participeren kan door aan het werk te gaan, maar ook vrijwilligerswerk is een mogelijkheid. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het plan van aanpak volgt in het eerste kwartaal van 2026.

Tijd (indicator) Nazorg schuldhulpverlening We bieden na afloop van het schuldhulpverleningstraject nazorg, om terugval te voorkomen en financiële zelfredzaamheid duurzaam te bevorderen. Kwaliteit (toelichting) In 2026 continueren wij voor iedereen die dat nodig heeft nazorg in na een schuldhulpverleningstraject. We werken samen met professionele hulpverleners van de Stadsbank Oost Nederland. Aan het eind van het traject voert de Stadsbank of Humanitas een uitstroomgesprek met de inwoner. Na een aantal maanden vindt een peilmoment plaats. De Stadsbank neemt contact op met de inwoner en kan zo nodig ‘warm doorverwijzen’ naar een medewerker vroegsignalering van de gemeente of naar Humanitas. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Start in het eerste kwartaal van 2026, met een uitstroomgesprek en peilmoment. Tijd (indicator) Doelstellingen Voorkomen van armoede en schulden Activiteiten Stimuleren van financiële educatie op scholen We stimuleren scholen om lessen te geven over financiën.

36

Kwaliteit (toelichting) In 2026 bieden we iedere school een aanbod doen voor financiële educatie in alle klassen. Wij stimuleren basisscholen deel te nemen aan landelijke initiatieven, zoals de Week van het geld. Ook wijzen wij scholen op subsidies en financiële educatieprogramma's. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) 2026. Tijd (indicator) Vroegsignalering schulden Schulden worden vroegtijdig gesignaleerd. Zo voorkomen we hoge schulden. Kwaliteit (toelichting) Op basis van signalen van zorgverzekeraars, energiebedrijven, woningverhuurders en drinkwaterbedrijven (de zogenaamde signaalpartners), benaderen we onze inwoners met betaalachterstanden proactief door hen hulp aan te bieden. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Doorlopend. Tijd (indicator) Indicatoren  Het aantal bijstandsgerechtigden blijft op het niveau van 2022.  We komen uit met het rijksbudget voor het betalen van bijstandsuitkeringen. Risico's  De economie verslechtert, waardoor er meer mensen een beroep doen op een bijstandsuitkering.  Door de hoge inflatie groeit het aantal mensen met problematische schulden.  De financiële compensatieregeling van het Rijk voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen wordt niet verlengd, terwijl we nog wel Oekraïners opvangen.

2.4 Educatie Ambitie Onderwijs is essentieel voor iedereen. Daarom werken we, samen met onderwijs en verenigingen, aan gelijke kansen. We bouwen onderwijsvoorzieningen conform het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP). Duurzaam, met goede ventilatie en groene schoolpleinen. Relevante documenten:  Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2021-2037.  Beleidsnotitie Voor- en Vroegschoolse Educatie. Doelstellingen Onderwijshuisvesting wordt uitgevoerd conform het Integraal Huisvestingsplan Activiteiten Uitvoeren Integraal Huisvestingsplan (IHP) scholen

37

Onderwijs, kinderopvang, belangenverenigingen en de gemeente voeren het Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2021-2037 uit. We zijn gestart met de school in het Woold en vrije school De Esch. De ontwikkeling van andere scholen uit de eerste fase is bij de besluitvorming over de begroting eind 2023 tijdelijk uitgesteld. Samen met betrokken partijen werkt de gemeente aan een actualisatie van het IHP en de bijbehorende planning. Kwaliteit (toelichting) Voor de uitvoering van het resterende deel van de eerste fase van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs, stellen wij voor om ten laste van de algemene reserve een bestemmingsreserve te vormen van € 18.332.302. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Nadat de begroting is vastgesteld, stellen we samen met betrokken partijen een geactualiseerde planning op. Tijd (indicator) Doelstellingen We bevorderen kansengelijkheid Activiteiten Aanpak laaggeletterdheid De Rijksoverheid heeft als doel laaggeletterdheid terug te dringen. Kwaliteit (toelichting) In de Achterhoek kan iedere volwassene die ondersteuning kan gebruiken bij basisvaardigheden en moeite heeft met lezen, schrijven en/of rekenen, een passend leertraject volgen. Het verbeteren van basisvaardigheden (taal, rekenen en werken met digitale apparaten) draagt bij aan een betere gezondheid, een betere arbeidsmarktpositie en financiële zelfredzaamheid.

De afgelopen jaren is geïnvesteerd in een infrastructuur en samenwerking om de doelgroep, met name mensen met Nederlands als eerste taal, te bereiken. Onze inzet blijft gericht op het behouden en verder ontwikkelen hiervan. Hiertoe is in 2025 het regioplan 'Aanpak basisvaardigheden' opgesteld. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het regioplan 'Aanpak basisvaardigheden’ wordt vanaf 2026 uitgevoerd. Tijd (indicator) Uitvoeren Notitie Lokale Educatieve Agenda gemeente Winterswijk 2025-2033 Onderwijs, kinderopvang en de gemeente Winterswijk bevorderen samen de kansengelijkheid, talentontwikkeling, inclusie en het welzijn voor alle kinderen van nul tot achttien jaar in Winterswijk. Dit is afgesproken in de Notitie Lokale Educatieve Agenda Winterswijk 2025-2033.

38

Kwaliteit (toelichting) In het kader van het uitvoeringsprogramma bij de Notitie Lokale Educatieve Agenda Winterswijk 2025-2033 start het bestuurlijke overleg in september 2025 met de uitvoering van de doelen uit de notitie. In de periode 2025-2033 werken we aan de volgende doelen: - We zetten ons in voor gelijke kansen en talentontwikkeling voor alle kinderen van nul tot achttien jaar. We werken aan het voorkomen van onderwijsachterstanden, ondersteunen kinderen in armoede, bieden een rijk naschools aanbod, stimuleren het behalen van een startkwalificatie en versterken basisvaardigheden. - We bevorderen inclusie voor alle kinderen van nul tot achttien jaar door te werken aan gelijke onderwijskansen, het tegengaan van segregatie (afzondering) en het stimuleren van integratie. Ieder kind krijgt toegang tot kinderopvang en onderwijs in de buurt. Ook zetten we in op een sterke ketenaanpak voor zorg en veiligheid, zodat ondersteuning goed op elkaar aansluit. - We bevorderen het welzijn van alle kinderen van nul tot achttien jaar door onderwijs sterker te verbinden met kunst, cultuur en sport, en door in te zetten op weerbaarheid en mentale gezondheid. We versterken de samenwerking tussen ouders, school en omgeving (de gouden driehoek) en zorgen voor een veilige en ondersteunende schoolomgeving met passende zorg.

Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De doelen uit de Notitie Lokale Educatieve Agenda Winterswijk worden uitgevoerd in de periode van 2025 tot en met 2033. Tijd (indicator) Indicatoren  Het aantal mensen dat deelneemt aan alfabetiseringstrajecten stijgt ten opzichte van 2024.  De voortgang van de (ver)bouw van scholen gaat volgens planning van de eerste fase van het Integraal Huisvestingsplan. Risico's  Integraal Huisvestingsplan: stijgende bouwkosten.

Financiële onderbouwing programma 2

39

Baten en Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie

Rekening 2024

Begroting 2025

Begroting 2026 stand 1e prognose 2025

Aanpassing begroting 2026

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Baten 2.1 Cultuur 5.5 Cultureel erfgoed

56

77

77

0

77

77

77

5.6 Media

175

104

0

0

0

0

0

77 0

Totaal 2.1 Cultuur

231

181

77

0

77

77

77

77

5.1 Sportbeleid en activering

408

309

178

7

185

0

0

0

5.2 Sportaccommodaties

729

638

638

200

838

838

838

838

1.137

947

817

207

1.023

838

838

838

6.3 Inkomensregelingen

10.135

10.387

9.723

539

10.262

10.262

10.262

10.262

6.4 WSW en beschut werk

6.829

4.754

1.131

-35

1.096

1.070

1.047

1.023

6.5 Arbeidsparticipatie

201

465

0

0

0

0

0

0

Totaal 2.3 Inkomen en participatie

17.165

15.606

10.853

504

11.358

11.332

11.309

11.285

4.2 Onderwijshuisvesting

198

0

0

0

0

0

0

0

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

1.111

1.651

1.100

0

1.100

1.100

1.100

1.100

2.2 Sport

Totaal 2.2 Sport 2.3 Inkomen en participatie

2.4 Educatie

Totaal 2.4 Educatie

1.309

1.651

1.100

0

1.100

1.100

1.100

1.100

Totaal Baten

19.841

18.384

12.847

711

13.558

13.347

13.324

13.300

1.675

1.783

1.729

143

1.872

1.841

1.831

1.831

5.4 Musea

205

218

218

11

230

230

230

230

5.5 Cultureel erfgoed

463

548

532

-4

529

504

489

489

5.6 Media

658

728

524

153

678

678

637

637

3.002

3.278

3.004

304

3.308

3.252

3.187

3.187

5.1 Sportbeleid en activering

1.262

2.591

1.029

52

1.081

1.013

1.013

1.013

5.2 Sportaccommodaties

2.611

2.992

2.980

135

3.115

3.040

2.955

2.941

Totaal 2.2 Sport

3.873

5.583

4.009

187

4.196

4.053

3.968

3.954

6.3 Inkomensregelingen

18.362

18.727

18.003

1.074

19.077

18.984

18.984

18.984

6.4 WSW en beschut werk

9.431

9.797

6.197

-200

5.997

5.855

5.880

5.880

6.5 Arbeidsparticipatie

574

1.250

785

-196

590

610

630

650

Totaal 2.3 Inkomen en participatie

28.368

29.774

24.986

678

25.664

25.448

25.493

25.513

Lasten 2.1 Cultuur 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

Totaal 2.1 Cultuur 2.2 Sport

2.3 Inkomen en participatie

2.4 Educatie

40

Exploitatie

Rekening 2024

Begroting 2025

Begroting 2026 stand 1e prognose 2025

Aanpassing begroting 2026

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

4.2 Onderwijshuisvesting

1.810

1.611

1.784

17

1.801

1.770

1.756

1.729

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

2.089

2.754

2.238

120

2.359

2.358

2.358

2.357

Totaal 2.4 Educatie

3.899

4.365

4.022

137

4.159

4.128

4.114

4.086

Totaal Lasten

39.142

43.000

36.020

1.306

37.326

36.881

36.762

36.740

45

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

18.332

18.332

0

0

0

-19.256

-24.616

-23.173

-18.928

-42.101

-23.535

-23.439

-23.440

Onttrekkingen 2.3 Inkomen en participatie 6.5 Arbeidsparticipatie Stortingen 2.4 Educatie 4.2 Onderwijshuisvesting Gerealiseerd resultaat

Cultuur De hogere lasten van € 304.000 zijn grotendeels als volgt te verklaren: 

Hogere lasten De Storm

€ 31.000 N

Hogere lasten Boogie Woogie

€ 40.000 N

Hogere lasten bibliotheek

€ 123.000 N

Hogere lasten kunst en cultuur

€ 33.000 N

Hogere lasten Informatiepunt Digitale Overheid (IDO)

€ 29.000 N

Hogere doorbelasting

€ 10.000 N

De subsidies aan De Storm, Boogie Woogie en de bibliotheek zijn geïndexeerd met 4,7%. Daarnaast heeft het Rijk € 100.000 beschikbaar gesteld voor de bibliotheek in gemeenten met minder dan 30.000 inwoners. Het doel van deze uitkering is om de bibliotheekvestiging voldoende uren in de week open te kunnen houden, bereikbaar te zijn voor alle inwoners en activiteiten aan te kunnen bieden die passen bij de doelgroepen van de bibliotheek. De hogere lasten voor kunst en cultuur worden met name verklaard door het terugdraaien van de bezuiniging van het coördinatiepunt cultuureducatie. Tot en met 2025 ontvangen wij voor het IDO een specifieke uitkering (SPUK). Vanaf 2026 is dit gewijzigd in een decentralisatie-uitkering en landen de inkomsten in de algemene uitkering. Vandaar dat nu alleen de uitgaven worden begroot. Voor de toelichting op de hogere doorbelasting verwijzen we naar bijlage 5 Uitgangspunten. Sport 41

Vanuit het Rijk ontvangen wij jaarlijks een bedrag voor de compensatie van de btw op sport. Hiermee is het voordeel van € 207.000 aan de batenkant grotendeels verantwoord. De hogere lasten van € 187.000 zijn grotendeels als volgt te verklaren: 

Hogere lasten zwembad Jaspers

€ 23.000 N

Hogere lasten Achterhoek in beweging

€ 8.000 N

Hogere doorbelasting

€ 133.000 N

De subsidie aan zwembad Jaspers is geïndexeerd met 4,7%. De jaarlijkse bijdrage aan Achterhoek in beweging wordt verhoogd. Deze verhoging is voor de Sportkaart Achterhoek. Voor de toelichting op de hogere doorbelasting verwijzen we naar bijlage 5 Uitgangspunten. Inkomen en participatie Het voordeel aan de batenkant van € 504.000 wordt grotendeels als volgt verklaard: 

Hogere baten algemene bijstand

€ 539.000 V

Hogere detacheringsvergoedingen SW-medewerkers

€ 62.000 V

Lagere baten Lage-inkomensvoordeel (LIV)

€ 97.000 N

Het Rijk heeft het bedrag voor de specifieke uitkeringen (SPUK) algemene bijstand (BUIG) voor 2026 verhoogd. Door het aanpassen van de tarieven van de detacheringsvergoedingen van de SWmedewerkers, is de verwachting dat de detacheringsopbrengsten stijgen. Het Rijk heeft het LIV met ingang van 2025 afgeschaft. De middelen worden ingezet voor andere tegemoetkomingen voor werkgevers en compensatie voor sociaal ontwikkelbedrijven. Het nadeel aan de lastenkant van € 678.000 wordt grotendeels als volgt verklaard: 

Hogere lasten algemene bijstand

€ 569.000 N

Hogere lasten integratie-uitkering inburgering

€ 100.000 N

Lagere salarislasten SW-medewerkers

€ 200.000 V

Hogere lasten uitvoeringskosten Fijnder

€ 279.000 N

Hogere lasten bijzondere bijstand

€ 58.000 N

Lagere lasten re-integratie

€ 200.000 V 42

€ 66.000 N

Hogere doorbelasting

Het Rijk heeft het bedrag voor de specifieke uitkering (SPUK) algemene bijstand (BUIG) voor 2026 verhoogd. Hierdoor nemen de lasten ook toe. Het aantal inburgeraars is hoger en het blijkt dat er in het tweede jaar meer inzet nodig is. Hierdoor stellen wij voor het budget met € 100.000 te verhogen. Door ontwikkelingen in de SW-populatie is gebleken dat de salarislasten voor de SW-medewerkers verlaagd kunnen worden. De uitvoeringskosten van Fijnder moeten als gevolg van de cao-ontwikkelingen worden verhoogd. De raad heeft ingestemd om de norm bij de individuele inkomenstoeslag en meedoenregelingen te verhogen naar 130%. Hierdoor moet het budget voor de bijzondere bijstand naar boven worden bijgesteld. Op basis van de begroting van Fijnder kan het budget voor re-integratie naar beneden worden bijgesteld. Voor de toelichting op de hogere doorbelasting verwijzen we naar bijlage 5 Uitgangspunten. Educatie Het nadeel van € 137.000 aan de lastenkant wordt grotendeels als volgt verklaard: 

Hogere lasten regionale leerplicht

Hogere doorbelasting

€ 40.000 N € 96.000 N

Door het wegvallen van landelijke bekostiging komen de lasten nu voor rekening van de deelnemende gemeenten. Voor de toelichting op de hogere doorbelasting verwijzen we naar bijlage 5 Uitgangspunten. Kredieten In dit programma is in 2029 een krediet van € 500.000 geraamd voor de vervanging van de toplaag bij atletiekvereniging Archeus. Onttrekkingen en toevoegingen reserves Voor de uitvoering van het resterende deel van de eerste fase van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs stellen wij voor een bestemmingsreserve te vormen van € 18.332.302.

Programma 3 Wonen en werken in Winterswijk Inleiding Openbare ruimte, klimaat, water en milieu, gebiedsontwikkeling en wonen Het programma Wonen en werken in Winterswijk gaat aan de hand van vijf beleidsvelden in op alles wat we doen om onze inwoners een omgeving te bieden waar ze gezond, veilig en duurzaam kunnen wonen, werken, ondernemen en recreëren. Hieronder worden de beleidsvelden besproken.

43

Openbare ruimte Het beleidsveld openbare ruimte behandelt de ambities en de openbare ruimte. Een gezonde leefomgeving met een goede infrastructuur, duurzaamheid en sociale cohesie zijn belangrijk. Ook biodiversiteit en de uitvoering van het visiedocument BOSS (bewegen, ontmoeten, spelen en sporten) zijn belangrijke thema's. Klimaat, water en milieu Naast de zorg voor een schone en veilige leefomgeving is het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie een belangrijk speerpunt. Duurzaamheid en milieu Het beleidsveld duurzaamheid en milieu gaat over het beschermen en behouden van de huidige kwaliteit op het gebied van klimaat, biodiversiteit, cultuurhistorisch erfgoed en natuurlijke voorraden. Gebiedsontwikkeling en wonen Het beleidsveld gebiedsontwikkeling is gericht op de realisatie of ontwikkeling van plannen. Dit zijn plannen die met een projectmatige aanpak worden uitgevoerd. Het buitengebied is een belangrijke parel van Winterswijk. Het unieke karakter staat onder druk en we moeten inzetten op een gebiedsgerichte aanpak. Daarnaast is de visieontwikkeling op wonen een belangrijk speerpunt. We bieden ruimte voor woningen waar in Winterswijk behoefte aan is. Projecten die betrekking hebben op nieuwbouw of invulling van een gebied met een hooggewaardeerde leefbaarheid. Meer concreet: er wordt onder andere een aantal mooie plannen (door)ontwikkeld en/of uitgevoerd.

Denk bijvoorbeeld aan de woningbouw op de Rikker, aan de Narcisstraat, Kloetenseweg en de Ribeslocatie. Economie en lobby We koesteren de diversiteit aan Winterswijkse bedrijven en maken een visie op het soort bedrijven waar we ons in de toekomst op willen richten. Bedrijvigheid en nabije werkgelegenheid zijn van vitaal belang voor de leefbaarheid en aantrekkingskracht van Winterswijk. Er moet voldoende ruimte zijn voor deze ontwikkelingen. Ook de vrijetijdseconomie is een belangrijke sector. Daarnaast behouden we de komende jaren de duurzame relaties met samenwerkingspartners in de regio en over de grens. We dragen Winterswijk als merk uit, binnen én buiten Nederland.

3.1 Openbare ruimte Ambitie Winterswijk heeft een uniek landschap met veel bijzondere planten en dieren. Om dit te behouden leggen we veel nadruk op de bescherming en verbetering van de biodiversiteit. Wij vinden een veilige, gezonde leefomgeving met een goede infrastructuur, duurzaamheid en sociale cohesie belangrijk. Die gemeente maken we samen. De betrokkenheid en saamhorigheid van mensen bij hun wijk, buurtschap of dorp vinden we daarin cruciaal. We creëren voor iedereen een waardevolle leefomgeving die schoon, heel en veilig is. Bereikbaarheid en verkeersveiligheid vinden we van groot belang; elke Winterswijker - jong of oud, voetganger, fietser of automobilist - moet zich veilig kunnen voelen en bewegen. We houden het centrum aantrekkelijk voor inwoners en bezoekers. We stimuleren wijkkracht door het realiseren van een laagdrempelige ingang bij de gemeente voor vragen op alle domeinen. Relevante documenten:  Groenstructuurplan Winterswijk  Omgevingsvisie buitengebied  Beleidsvisie landschap en biodiversiteit 44

Doelstellingen De gemeente zorgt voor een laagdrempelig aanspreekpunt voor vragen van inwoners en stakeholders in een specifiek gebied Activiteiten Pilot wijkaanpak en wijkregie De afgelopen periode is flink geïnvesteerd in het bouwen van een netwerk. Ook is gewerkt aan een wijkanalyse. Op basis van de wijkanalyse stellen we een strategie met doelstellingen op voor de verdere wijkaanpak in Winterswijk-Oost. Kwaliteit (toelichting) Een veilige, gezonde leefomgeving met een goede infrastructuur, duurzaamheid en sociale cohesie is belangrijk voor Winterswijk. Die gemeente maken we samen. De betrokkenheid en saamhorigheid van mensen bij hun wijk, buurtschap of het dorp vinden we daarin cruciaal. Inwoners hebben waardevolle kennis van hun directe leefomgeving. Ze hebben daarom vaak goede ideeën over wat er nodig is in hun eigen wijk, buurt en omgeving. We steunen daarom initiatieven van inwoners om hun omgeving te verbeteren. In 2026 intensiveren en professionaliseren wijkgericht werken. We werken verder aan de wijkaanpak in Winterswijk-Oost. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In 2026 wordt er een plan van aanpak opgeleverd voor Winterswijk-Oost. Wat willen we daar bereiken en welke activiteiten leveren daaraan een bijdrage. In 2026 pakken we de vraag op om een wijkaanpak te ontwikkelen voor heel Winterswijk. Tijd (indicator) Doelstellingen Een gezond en veilig leefklimaat.

Activiteiten Dienstverleningsovereenkomst ROVA We geven uitvoering aan de Dienstverleningsovereenkomst (DVO) met ROVA voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Uitgangspunt is om het merendeel van de werkzaamheden op kwaliteitsgestuurde wijze uit te voeren, conform de standaardkwaliteitsniveaus van het Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek (CROW). Kwaliteit (toelichting) De DVO wordt in het najaar van 2025 op onderdelen gewijzigd. De gewijzigde overeenkomst moet met ingang van 2026 van kracht zijn en is het resultaat van het doorlopen van een verbeterproces. De gemeente wenst daarmee haar regiefunctie te versterken: een betere regie op resultaten en kosten. In 2026 gaan wij aan de slag met de implementatie van de herziene DVO. Dit betekent onder meer dat wij gaan werken op basis van een ‘verrekenmodel’; een financieel jaaroverzicht van de uit te voeren dienstverlening, waarbij de kosten per onderhoudstaak inzichtelijk zijn gemaakt. Daarnaast wordt data-gestuurd werken steeds belangrijker in de samenwerking, gaan we de periodieke schouw anders organiseren en worden optimalisaties doorgevoerd in werkprocessen. In 2026 moet structureel invulling worden gegeven aan een bezuinigingsopdracht, die met ingang van 2025 is opgelegd. 45

Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het uitvoering geven aan de DVO, alsook de monitoring van geldende kwaliteitsafspraken, is een continu en jaarrond proces. Tijd (indicator) Herstellen stormschade Op 2 juli 2025 werd Winterswijk getroffen door een valwind. In het eerste noodzakelijke herstel is veel werk verzet. In de Startnotitie herstel stormschade Winterswijk wordt een eerste aanzet gegeven voor een meerjarig herstel (20252029). Het doel is om maatschappelijke meerwaarde te realiseren, waarbij het cultuurlandschap in een betere staat wordt gebracht dan voor de storm en sociale cohesie wordt versterkt. Kwaliteit (toelichting) Er wordt een gefaseerde aanpak voorgesteld. Een aanpak die bestaat uit drie fases. De eerste twee fases (crisis en voldoen aan zorgplicht) zijn voor het grote deel in 2025 uitgevoerd. De derde fase, herstel gemeentelijk areaal bomen en terreinen van derden, loopt naar verwachting van 2026 tot 2029. Eind 2025 worden daarvoor scenario's aan de raad voorgelegd. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het voornemen is om in 2026 op basis van een plan van aanpak een herstelprogramma voor de stormschade uit te werken. De omvang van dit plan is afhankelijk van de nog beschikbaar te stellen middelen. De inzet is om in het derde kwartaal 2026 te besluiten over het herstelprogramma.

Tijd (indicator) Doelstellingen We optimaliseren de bereikbaarheid en verkeersdoorstroming van Winterswijk Activiteiten Parkeerroute-informatiesysteem We werken door aan een modern parkeerroute-informatiesysteem (PRIS). Kwaliteit (toelichting) Met de investering in het parkeerroute-informatiesysteem (PRIS) kunnen bezoekers van binnen en buiten Winterswijk sneller een vrije parkeerplaats vinden in het centrum. We verbeteren hiermee de beleving van bezoekers, we beperken het zoekverkeer en dragen bij aan de verbetering van de leefomgeving op plekken waar dat zoekverkeer nu nog onnodig rijdt. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Uitvoering staat gepland in 2026 Tijd (indicator) Indicatoren

46

We werken optimaal en transparant samen met ROVA en inwoners. De resultaten meten we door middel van de maandelijkse beeldschouwrapportage en daarnaast voeren we maandelijks gesprekken over verbetermaatregelen.  We monitoren het aantal (klacht)meldingen ten aanzien van de beeldkwaliteit. Risico's  Wijzigingen in de mate van groenonderhoud en bermbeheer leiden tot een ander straatbeeld. Hierover communiceren we met onze inwoners.  De eenheidsprijzen zijn in beeld. Hieruit blijkt dat het totale budget voor beheer en onderhoud van de openbare ruimte niet toereikend is om aan gemaakte kwaliteitsafspraken te kunnen voldoen. Hierop is geanticipeerd in de begroting. Echter, het totale budget is onder meer onderhevig aan wijzigingen in areaal en materiaalkosten. Dit brengt een bepaalde onzekerheid met zich mee.

3.2 Klimaat, water en milieu Ambitie Samen met inwoners en ondernemers zorgen we voor een schone leefomgeving. We waarborgen een optimale milieukwaliteit en richten ons op de basisvoorwaarden gezond, schoon en veilig. Voor het onderhoud van de riolering maken we transparante keuzes op basis van een risicoafweging. Om in de toekomst gezond en veilig te kunnen wonen, verkleinen we de kans op wateroverlast, droogte en hittestress. Relevante documenten:  Water- en Rioleringsprogramma 2024-2028.  Klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda (raadsbesluit september 2022).  Huishoudelijk grondstoffenbeleid Winterswijk 2024-2030 (raadsbesluit februari 2024).  Afvalstoffenverordening Winterswijk 2015.  Uitvoeringsbesluit afvalstoffenverordening Winterswijk 2018. Doelstellingen We voeren noodzakelijke projecten uit op het gebied van het milieu Activiteiten Project sanering wegverkeerslawaai Door de autonome groei van het wegverkeer ervaren bewoners langs drukke wegen geluidsoverlast van het verkeer. In het verleden zijn daarom 177 woningen aangemeld bij het Rijk om in aanmerking te komen voor geluidssanering. De gemeente voert de sanering wegverkeerslawaai uit met subsidie van de Rijksoverheid. Kwaliteit (toelichting) Na vaststelling van het saneringsprogramma, in het vierde kwartaal van 2025, wordt verdere uitvoering gegeven aan het project.

Hiervoor benaderen wij een specialistisch bureau om te bepalen wat het geluidsniveau in de woning is en welke woningen daadwerkelijk voor maatregelen in aanmerking komen. Wij hebben subsidie ontvangen voor de voorbereidingen, inclusief het bepalen van de binnenniveaus. Voor de woningen met een te hoog binnenniveau vragen wij subsidie aan voor de uitvoering van gevelmaatregelen.

47

Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In 2026 benaderen wij een specialistisch bureau om te bepalen wat het geluidsniveau in de woning is en welke woningen daadwerkelijk voor maatregelen in aanmerking komen. Hiervoor vragen we in 2026 een uitvoeringssubsidie aan. Tijd (indicator) Sanering stortplaats WAL De deklaag van de voormalige stortplaats WAL (tussen de Driemarkweg en de Vreehorstweg, ter hoogte van Vreehorstweg 43) is te dun en voldoet niet aan de wettelijke eisen. Daarom hebben we een saneringsplan opgesteld. De sanering wordt gefaseerd uitgevoerd (in 2024 en 2027) vanwege de beschermde dieren op de WAL. Naast de deklaag wordt ook de Japanse duizendknoop aangepakt, de waterafvoer verbeterd en de WAL heringericht. Kwaliteit (toelichting) Er zijn afspraken gemaakt met de provincie over de uitvoering. De provincie voert regie over de sanering. In september 2024 is de voorbereiding voor de sanering gestart. De werkzaamheden van de eerste fase van de sanering zijn in 2025 afgerond. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De eerste fase van de sanering is gereed, het aanbrengen van de beplanting wordt in het vierde kwartaal van 2025 afgerond. In de tweede helft van 2026 worden de voorbereidingen gestart voor de tweede fase. Tijd (indicator) Indicatoren In (beeld)schouwrapportages legt ROVA verantwoording af over de geleverde prestaties.

Het gaat hier om behaalde resultaten op het gebied van het beheer van de buitenruimte, maar ook op het gebied van afvalinzameling. Deze rapportages geven onder meer inzicht in:  Het aantal meldingen over de buitenruimte: groen, wegen, water, verlichting et cetera.  De inzamelprestaties: de ingezamelde hoeveelheid kilogram per inwoner, verdeeld over de fracties restafval, GFT, PMD en papier.  Het aantal klachten over afvalinzameling. Uitgangspunt is niet meer dan 2,0 klachten per 1.000 aansluitingen.  Verder monitoren we de voortgang van de maatregelen en acties zoals benoemd in de uitvoeringsagenda van de klimaatstrategie die tot en met 2027 wordt uitgevoerd. Risico's  Voor het behalen van de doelstellingen uit de klimaatagenda en de (zwerf)afvalinzameling is draagvlak en inzet van inwoners nodig. Met uitgebreide communicatie ontstaat hiervoor draagvlak en gaan inwoners hier ook zelf mee aan de slag.

48

De komende periode zijn er prijsstijgingen van materialen en uren te verwachten. Hierop is geanticipeerd in de begroting, maar dit blijft onzeker en dus een risico.

3.3 Duurzaamheid en milieu Ambitie Winterswijk wil dat de huidige kwaliteiten - klimaat, biodiversiteit, cultuurhistorisch erfgoed en natuurlijke voorraden - ook beschikbaar zijn voor volgende generaties. Duurzaamheid gaat over het beschermen en behouden van deze waarden. Omdat we wel de gevolgen ondervinden van de verandering van het klimaat, is het ook een ambitie om ons daarop voor te bereiden. In 2050 is Winterswijk klimaatneutraal, energieneutraal en circulair. Relevante documenten:  Akkoord van Groenlo  Uitvoeringsagenda duurzaamheid januari 2019  RES 1.0  Moratorium windturbines Doelstellingen We wekken in 2030 voldoende duurzame energie op voor de doelstelling van een energieneutraal gebouwde omgeving in 2030 Activiteiten Opstellen warmteprogramma In de Warmtetransitievisie staat beschreven hoe we gebouwen klaarmaken voor de toekomst. Hiervoor wordt een plan van aanpak gemaakt. In Winterswijk ontbreekt een bron voor grootschalige warmteopwekking die we kunnen inzetten voor verwarming. Dit betekent dat we voor het grootste deel uitgaan van vervanging van gasketels door warmtepompen op elektriciteit. We zetten ons ervoor in dat zoveel mogelijk woningen transitiegereed worden gemaakt. We maken hiervoor gebruik van rijkssubsidies in het kader van de aanpak van slechte energielabels.

De mogelijkheden voor waterstof ten behoeve van monumenten en de andere kansen op dit gebied, houden we in de gaten. Kwaliteit (toelichting) We richten ons op het doelmatig inzetten van subsidies voor het aanpakken van woningen met slechte labels. Daarnaast stellen we in 2026 het warmteprogramma op. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het inzetten van de subsidie gaat via Duurzaam Winterswijk. De transitievisie pakken we op via het warmteprogramma. Dit moet gereed zijn in 2026. Tijd (indicator) Uitvoering RES 1.0 In de RES 1.0 is afgesproken dat het regionale bod bestaat uit grootschalige zon op daken (0,35 TWh) en grootschalige opwek op land (1 TWh). Voor Winterswijk betekent dit dat we aan beide werken. Over zon op bedrijfsdaken wordt elders gerapporteerd. De plannen voor grootschalige opwek op land passen in ons beleidskader zonneparken en zonnevelden. Het gaat hier op dit moment over de realisatie van 120 hectare voor Winterswijk. Ondertussen werken we in regionaal verband aan de RES 2.0. 49

Kwaliteit (toelichting) Samen met de RES-partners realiseren we de opwek die is afgesproken voor het doel in 2030. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Samen met onze partners in de regio werken we aan de realisatie van de RESdoelen. Dit loopt tot en met 2030. Tijd (indicator) Realiseren zonnepanelen op bedrijfsdaken Ook in 2025 gaan we door met de plannen voor zonnepanelen op bedrijfsdaken. Dit gaat om bedrijven met een kleinzakelijke aansluiting. Samen met ondernemers kijken we welke aandachtspunten er in hun situatie zijn. Dit gaat dan om de mogelijkheden voor het dak, subsidies en leenmogelijkheden, offertevergelijkingen en andere vraagstukken. Omdat er momenteel onzekerheden zijn over onderwerpen als teruglevering, tarieven en netcapaciteit, is het des te belangrijker dat we ondernemers helpen. Kwaliteit (toelichting) Ondernemers kunnen bij Duurzaam Winterswijk terecht voor informatie over zon op bedrijfsdaken. Daarnaast wordt er gewerkt aan meer zonnepanelen op gemeentelijke panden. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De uitvoering vindt in heel 2026 plaats. Tijd (indicator) We zijn bereikbaar in ons Centrum Duurzaam Winterswijk Het Centrum Duurzaam Winterswijk is een kennis- en inspiratiecentrum op het gebied van duurzaamheid.

Via de thema’s energietransitie, klimaatadaptatie, biodiversiteit, kringlopen en cultuurhistorie, wordt duurzaamheid op een laagdrempelige manier zichtbaar, tastbaar en beleefbaar gemaakt. Vanuit het centrum helpen we mensen onder meer met subsidies en leningen. Het Centrum Duurzaam Winterswijk is tevens ons energieloket. Kwaliteit (toelichting) In het centrum ontvangen we gemiddeld ongeveer 120 bezoekers per maand. Via het platform Duurzaam Winterswijk ontvangen we gemiddeld duizend digitale bezoekers per maand. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De uitvoering vindt in heel 2026 plaats. Tijd (indicator) Evaluatie moratorium windenergie Op 29 juni 2017 is in de raad een moratorium op windturbines ingesteld. Afgesproken is dat dit besluit vanaf 1 januari 2023 periodiek wordt geëvalueerd.

50

Kwaliteit (toelichting) Voor de evaluatie van het moratorium wordt een stuk opgesteld op basis waarvan de raad kan bepalen of het moratorium wordt gehandhaafd of beëindigd. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De raad heeft voor deze evaluatie op 20 juni 2024 een plan van aanpak vastgesteld. De evaluatie is inmiddels, conform plan van aanpak, gestart. De planning is dat de raad begin 2026 een besluit neemt over het moratorium. Tijd (indicator) Doelstellingen We willen duurzaamheid bereikbaar en betaalbaar maken voor iedereen Activiteiten Verduurzamen woningen als onderdeel bestrijden energiearmoede We helpen inwoners om hun energierekening omlaag te brengen. Dit doen we door onderstaande maatregelen: - De aanpak met energieconciërges en energiebespaarmaatjes gaan we continueren. Samen met andere organisaties helpen we inwoners met energiearmoede om energie te besparen en hun woning te verduurzamen. - We bieden ondersteuning via het Centrum Duurzaam Winterswijk. - We ondersteunen door middel van subsidies en regelingen. Kwaliteit (toelichting) We zetten ons in voor een goede voortzetting van de aanpak van energiearmoede. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De uitvoering vindt in heel 2026 plaats. Tijd (indicator) Indicatoren  Gemiddeld bezoeken 120 mensen per maand ons Centrum Duurzaam Winterswijk.

 Gemiddeld hebben we iedere maand duizend digitale bezoekers op ons platform Duurzaam Winterswijk. Risico's Het behalen van de opwekdoelstellingen is sterk afhankelijk van technische factoren, zoals de aansluitingsmogelijkheden op het elektriciteitsnet. Ook is het afhankelijk van politieke keuzes rondom de opwek van duurzame energie.

3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen Ambitie We willen dat Winterswijk een aantrekkelijke plaats is om te wonen, te werken en te recreëren. Het buitengebied is een belangrijke parel van Winterswijk en verdient een aanpak waarbij we de handen ineenslaan. In de buurtschappen streven we naar behoud van leefbaarheid. In het centrum komen wonen en culturele functies samen, waarbij ontmoeten, ontdekken en ontplooiing voorop staan. Nieuwe ontwikkelingen krijgen de ruimte, met behoud van kwaliteit van de leefomgeving. Relevante documenten:  Woonvisie gemeente Winterswijk 2020-2025. 51

 Volkshuisvestelijk afwegingskader woningbouw Winterswijk 2019-2025.  Structuurvisie kom Winterswijk 2010-2020.  Groenstructuurplan Winterswijk.  Omgevingsvisie buitengebied.  Beleidsvisie landschap en biodiversiteit.  Centrumvisie 2021. Doelstellingen We bereiden de organisatie voor op de nieuwe wetten in de fysieke leefomgeving Activiteiten We werken volgens de Omgevingswet De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. Voor de inwerkingtreding moet er een Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) zijn ingeregeld. Verder bereiden we de organisatie voor op het werken volgens de wet, zowel op juridisch en technisch gebied als op het gebied van dienstverlening, participatie, houding en gedrag. Kwaliteit (toelichting) In 2026 werken we aan de hand van het opgestelde transitieplan verder aan het omgevingsplan. Daarnaast wordt in 2026 de omgevingsvisie vastgesteld. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het door het college vastgestelde transitieplan zorgt ervoor dat we ook in 2026 verder werken aan het omgevingsplan, en op schema liggen om op 1 januari 2032 de beschikking te hebben over een nieuw gebiedsdekkend omgevingsplan. In 2026 wordt de Omgevingsvisie voor de kom ter vaststelling aangeboden aan de gemeenteraad.

Tijd (indicator) Doelstellingen We maken plannen en voeren deze uit voor specifieke vraagstukken, zoals, WOOOW, de Steengroeve en de Ribeslocatie Activiteiten Afdekken kleiput We ronden het afdekken van de kleiput af. Kwaliteit (toelichting) De raad neemt begin 2026 een besluit over de afronding van de kleiput. Er wordt gewerkt aan één of meerdere nieuwe voorstellen. Daar is de klankbordgroep ook bij betrokken. Uiteindelijk neemt de gemeenteraad een besluit over het voorstel. Nadat dit besluit is genomen, wordt een inrichtingsplan opgesteld.

52

Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Op dit moment worden er verschillende inrichtingsvarianten opgesteld. De gemeentelijke variant is in juli 2025 besproken in de klankbordgroep. De Actiegroep Behoud Kleiput (ABK) en de buurt Molenveld presenteren hun voorstel in september 2025. De voorstellen van de gemeente en de ABK/buurt worden besproken en vergeleken. Het doel is te komen tot een gezamenlijk ontwerp waarin de gemeente en ABK/buurt zich in voldoende mate kunnen vinden. Een en ander is geagendeerd voor het overleg met de klankbordgroep op 1 september 2025. Het gezamenlijke voorstel (of beide voorstellen als onverhoopt geen consensus wordt bereikt), wordt/worden financieel doorgerekend en beoordeeld op ecologische effecten en mogelijke risico's. Hoewel het Waterschap Rijn en IJssel is vertegenwoordigd in de klankbordgroep en op de hoogte is van de ontwikkelingen, moet het waterschap nog wel formeel beoordelen en beslissen of de varianten kunnen worden uitgevoerd op basis van de 'Nota bodembeheer verondiepen kleiput Driemarkweg Winterswijk'. Gelet op het bovenstaande scenario verwachten we dat de gemeenteraad begin 2026 een beslissing kan nemen over de variant die wordt uitgewerkt in een inrichtingsplan. Mogelijk kan in het najaar van 2025 worden begonnen met de (voorbereidende) werkzaamheden in het gebied.

Tijd (indicator) Bestemmingsplan uitbreiding Het Winkel We behandelen het initiatief tot uitbreiding van camping Het Winkel. Kwaliteit (toelichting) Op dit moment is de gemeente in afwachting van de indiening van een voorstel voor de verdere ontwikkeling van Het Winkel. De hele planologische procedure wordt opgestart na indiening van de aanvraag. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De start wordt bepaald door het moment waarop het voorstel door de initiatiefnemer wordt ingediend. Tijd (indicator) De Rikker We werken aan woningbouw op het nog onbebouwde gedeelte van de Rikker. Kwaliteit (toelichting) Het bestemmingsplan is vastgesteld en bekendgemaakt. De beroepstermijn is inmiddels verstreken. Er is één beroepschrift ontvangen bij de Raad van State. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het beroep is op 13 februari 2025 ingetrokken. Hiermee is het bestemmingsplan onherroepelijk geworden.

53

Tijd (indicator) Gebiedsontwikkeling De Morse (voorheen Gaudium) De gemeente Winterswijk is eigenaar van het pand aan de Laan van Hilbelink 32 waarin een weverij is gevestigd. Het aangrenzende pand aan de Laan van Hilbelink 28 (De Hazewind) is opgekocht door een ontwikkelaar die woningen in dit pand wil realiseren. Er zijn ontwikkelingen die vragen om een integrale visie voor dit gebied. Kwaliteit (toelichting) Er ligt een concreet initiatief om de cultuurhistorisch waardevolle voormalige textielfabriek De Hazewind aan de Laan van Hilbelink 28/Morsestraat 32-34 te transformeren tot een woongebouw met 26 appartementen. Door de milieudruk van meerdere omliggende bedrijven is het op dit moment niet mogelijk medewerking aan dit initiatief te verlenen, omdat er geen goed woonklimaat kan worden gerealiseerd. Met het bedrijf dat grenst aan de ontwikkellocatie zijn onderhandelingen gaande om het bedrijf te verplaatsen naar een andere locatie. Hierdoor ontstaat er ruimte voor nieuwe functies in het pand dat eigendom is van de gemeente, en is er mogelijk voldoende milieuruimte om medewerking aan het transformatieplan van De Hazewind te kunnen verlenen. Het gebied De Morse (van oudsher textielindustrie) leent zich mede door de ligging aan de Whemerbeek voor een combinatie van functies (wonen, werken, bedrijvigheid en voorzieningen).

Inzetten op een combinatie van functies sluit aan bij de bestaande dynamiek in het gebied én biedt de condities voor een nieuw woon- en leefmilieu waar Winterswijk op dit moment nog geen tot weinig aanbod in heeft. Vanwege de actuele ontwikkelingen is het gewenst om voor dit gebied een ontwikkelvisie op te stellen en daarbij de omliggende gebieden mee te nemen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De noodzaak voor het opstellen van de ontwikkelvisie is sterk afhankelijk van de hierboven genoemde bedrijfsverplaatsing. Daarover is nog geen definitieve duidelijkheid. Dit project wordt opgepakt zodra er zekerheid bestaat over de bedrijfsverplaatsing. Tijd (indicator) Gebiedsontwikkeling recreatiegebied 't Hilgelo We behandelen een door Leisurelands BV ingediende aanvraag ter ontwikkeling van recreatiegebied 't Hilgelo. Het plan is gericht op een bestendiging van bestaande functies (zandwinning, dagrecreatie, natuur et cetera) en een versterking van de recreatieve mogelijkheden binnen dat gebied. In hoofdzaak gaat het daarbij om een uitbreiding van verblijfsrecreatie en horeca. Kwaliteit (toelichting) Op basis van het participatietraject is de initiatiefnemer bezig met de doorontwikkeling van het plan.

54

Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het conceptplan voor wijziging van het omgevingsplan is ingediend door de initiatiefnemer. De Omgevingskamer adviseert over het gewijzigde plan en aan de hand daarvan worden er vervolgstappen genomen. Tijd (indicator) Gebiedsontwikkeling de Steengroeve We werken aan een gebiedsontwikkeling rondom de Steengroeve. Onderdeel hiervan is de ontwikkeling van het museaal concept Terra Temporalis. Kwaliteit (toelichting) Het ontwerpbestemmingsplan is in december 2023 ter inzage gelegd. Er zijn zienswijzen op binnengekomen. Door de nieuwe jurisprudentie over stikstof van eind 2024 en begin 2025 en de reactie daarop van de provincie, is onduidelijkheid ontstaan over de haalbaarheid en de planning. Als de door de provincie aangekondigde strokenzonering doorgaat, hangt het van de maatregelen binnen die zone af wat de consequenties zijn voor de gebiedsontwikkeling. Met name voor Sibelco, het bedrijf dat de groeve exploiteert. Ook bij Terra Temporalis, de stichting die het Steengroevemuseum wil realiseren, is onzekerheid ontstaan. Tegelijkertijd heeft de stichting inmiddels in afstemming met de provincie de weg ingeslagen naar een fasering in tweeën: 1. Realisatie van de educatieve functies (bezoekerscentrum). 2. Realisatie van het museum.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Winterswijk&id=b15159a0-b3e1-42ec-9ad4-b8e602fa8c55