CConstaterende datWinterswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2026-2029 (incl. erratum 13-10-2025)

Raadsvergadering 4 november 2025, gemeente WinterswijkBij agendapunt: Programmabegroting 2026-202933.142 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

De gemeente heeft een rol in de preventie, vooral bij kwetsbare groepen zoals jongeren, senioren, laaggeletterden en mkb-ondernemers. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Voor alle doelgroepen is er in 2026 aandacht voor voorlichting over cyberweerbaarheid. Hierbij zijn ketenpartners zoals de politie en jongerenwerkers betrokken. Tijd (indicator) Indicatoren Om te kunnen beoordelen of we de genoemde doelstellingen hebben behaald, raadplegen we de volgende bronnen:  Waarstaatjegemeente.nl  De misdaadcijfers van de politie  De veiligheidsmonitor 81

 Datalab GO  Conneqt Op basis van deze bronnen krijgen wij onder andere inzicht in het percentage inwoners dat zich veilig voelt, het aantal misdrijven en het aantal overlastmeldingen. Ons streven is dat het percentage inwoners dat zich veilig voelt stijgt, en het aantal misdrijven en overlastgevallen daalt. Op basis van de gegevens uit deze bronnen kunnen wij onze inzet waar nodig bijsturen. Risico's Dit beleidsveld bestaat uit veel verschillende soorten activiteiten. Om die reden benoemen we geen algemene risico's. De risico's worden per activiteit zelfstandig afgewogen.

Financiële onderbouwing programma 4

82

Baten en Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie

Rekening 2024

Begroting 2025

Begroting Aanpassing 2026 stand begroting 2026 1e prognose 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Baten 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening 0.1 Bestuur

186

6

6

-5

1

223

223

1

0.2 Burgerzaken

638

592

657

105

762

821

709

482

0.4 Overhead

1.486

1.171

1.115

-13

1.102

1.047

1.047

1.047

Totaal 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening

2.310

1.770

1.778

87

1.865

2.091

1.979

1.531

1.1 Crisisbeheersing en brandweer

-2

120

0

0

0

0

0

0

1.2 Openbare orde en veiligheid

35

118

18

-1

18

18

18

18

Totaal 4.2 Openbare orde en veiligheid

32

238

18

-1

18

18

18

18

Totaal Baten

2.343

2.008

1.796

87

1.883

2.109

1.997

1.549

0.1 Bestuur

2.640

3.493

3.019

567

3.586

3.379

3.394

3.034

0.2 Burgerzaken

1.164

1.131

1.171

236

1.408

1.425

1.304

1.313

0.4 Overhead

13.854

14.994

13.503

1.996

15.499

15.888

15.293

15.245

Totaal 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening

17.659

19.618

17.693

2.799

20.493

20.691

19.991

19.592

1.1 Crisisbeheersing en brandweer

2.160

2.290

2.169

72

2.241

2.240

2.239

2.238

1.2 Openbare orde en veiligheid

1.030

1.261

1.154

125

1.279

1.232

1.224

1.242

Totaal 4.2 Openbare orde en veiligheid

3.190

3.551

3.323

196

3.520

3.472

3.463

3.480

Totaal Lasten

20.848

23.169

21.017

2.995

24.012

24.164

23.454

23.072

8.583

17.416

0

19.675

19.675

0

0

0

4.2 Openbare orde en veiligheid

Lasten 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening

4.2 Openbare orde en veiligheid

Onttrekkingen 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening 0.1 Bestuur Stortingen 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening 0.1 Bestuur

1.375

0

0

0

0

0

0

0

Gerealiseerd resultaat

-11.298

-3.745

-19.221

16.766

-2.455

-22.055

-21.457

-21.523

83

Bestuur, organisatie en dienstverlening Aan de batenkant is er sprake van € 87.000 hogere baten. Dit is grotendeels als volgt te verklaren: Hogere gemeentelijke leges voor reisdocumenten. Er is ook sprake van hogere rijksleges voor reisdocumenten, zie de toelichting bij de lasten.

€ 105.000

De lasten zijn € 2.799.000 hoger, wat grotendeels als volgt is te verklaren: Organisatie VNG-congres 2026, samen met gemeente Oost Gelre

€ 300.000

Hogere rijksleges reisdocumenten

€ 90.000

Hogere lasten organisatie gemeenteraadsverkiezingen

€ 20.000

Hogere lasten continue beveiliging gemeentekantoor

€ 100.000

Hogere lasten in verband met belastingheffing werkkostenregeling (WKR) politieke ambtsdragers

€ 56.000

Hogere lasten personeel:  Noodzakelijke formatie-uitbreiding (zie Eerste bestuursrapportage 2025)  Formatie-uitbreiding Uitvoeringsprogramma Visie Sociaal Domein  Formatie-uitbreiding aanspreekpunt buitengebied Winterswijk (motie 1 raadsvergadering 26 juni 2025)  Formatie-uitbreiding Ondermijning en Weerbaarheid (2026 en 2027)  Cao-ontwikkelingen  Loonkosten wethouders  Aanpassing grondslag berekening personeelslasten

€ 1.626.000

Structurele aframing van de urendekking van de kredieten. Dit is gebaseerd op de gemiddeld gerealiseerde urendekking in 2022 tot en met 2024.

€ 95.000

Openbare orde en veiligheid Aan de batenkant zijn er geen mutaties groter dan € 50.000. De lasten zijn € 196.000 hoger, wat grotendeels als volgt is te verklaren:  Hogere inwonerbijdrage Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland (VNOG) € 65.000 (N) (als gevolg van indexering)  Hogere doorbelasting € 124.000 (N) Kredieten In dit programma zijn in de begroting 2026 tot en met 2029 de volgende kredieten opgenomen (zie ook bijlage 4):  Hardware/servers/telefonie/back-up: € 1.176.000 (€ 761.000 in 2026 en € 415.000 in 2027) 84

 Vervanging auto (handhaving): € 45.000 (2028) Onttrekkingen en toevoegingen reserves De onttrekking van € 19.675.000 bestaat voor het grootste deel (€18.330.000) het vormen van een bestemmingsreserve voor het Integraal HuisvestingsPlan Scholen (IHP). Tevens bestaat de onttrekking uit een bedrag van € 1.343.000 om te komende tot een sluitende begroting in 2026.

Programma 5 Inkomsten van Winterswijk Inleiding Dit programma omvat de inkomsten van onze gemeente die ook algemene dekkingsmiddelen zijn: de algemene uitkering uit het gemeentefonds en onze lokale heffingen. In de andere vier programma's staan nu de activiteiten en budgetten die ook daadwerkelijk horen bij onze ambities en doelstellingen én waarop wij (bij)sturingsmogelijkheden hebben. Het college voert de begroting uit binnen de programma's en is in dat kader bevoegd om activiteiten bij te sturen en budgetten bij te stellen. De (bij)sturingsmogelijkheden voor programma 5 zijn beperkt. Op de algemene uitkering hebben wij als individuele gemeente geen invloed. Daarnaast kunnen we de hoogte van de lokale heffingen alleen voor aanvang van het begrotingsjaar bepalen.

5.1 Algemene middelen Ambitie We zijn een financieel gezonde gemeente. De ambities in onze begroting zijn passend bij het financiële perspectief zoals dat nu bekend is. Relevante documenten:  Financiële verordening gemeente Winterswijk  Treasurystatuut  Planning- en control-documenten Doelstellingen Behouden gezonde financiële positie Activiteiten Monitoring en uitvoering van de begroting via P&C-documenten Met de documenten in onze planning- en control (P&C)-cyclus stellen we onze ambities, doelstellingen en activiteiten voor het komende jaar vast (de begroting). Daarnaast volgen we de realisatie daarvan (bestuursrapportage), stellen we indien nodig budgetten bij (financiële prognoses) en leggen we verantwoording af (jaarstukken). Hierdoor houden we zicht op onze financiële positie en kunnen we bijsturen wanneer dat nodig is. Kwaliteit (toelichting) In het jaar 2026 stellen we de volgende P&C-documenten op:  Jaarstukken 2025.  Kaderbrief 2027.  Eerste bestuursrapportage 2026, inclusief eerste financiële prognose.  Tweede voortgangsrapportage 2026, inclusief tweede financiële prognose.  Begroting 2027.

85

Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Raadsvergadering juni 2026:  Jaarstukken 2025.  Kaderbrief 2026.  Eerste bestuursrapportage 2026, inclusief eerste financiële prognose. Raadsvergadering oktober/november (uiterlijk 15 november) 2026:  Begroting 2027. Raadsvergadering december 2026:  Tweede voortgangsrapportage 2026, inclusief tweede financiële prognose. Tijd (indicator) Indicatoren  Financiële kengetallen  Weerstandsratio Een toelichting op deze indicatoren staat in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Risico's Ontwikkeling algemene uitkering: zie hoofdstuk 'De financiële positie van de gemeente Winterswijk in meerjarenperspectief'. Ontwikkeling van lonen, prijzen en rente: in de bijlage Uitgangspunten begroting staat vermeld van welke loon-, prijs- en renteontwikkelingen we uitgaan. Als deze in 2025 sterker stijgen dan geraamd, dan is dat nadelig voor onze begroting.

5.2 Lokale belastingen Ambitie Met de opbrengst van onze lokale belastingen betalen we een deel van onze voorzieningen en zijn we minder afhankelijk van het Rijk. Daarbij vinden we een eerlijke verdeling van de lasten belangrijk. Onze lokale belastingdruk is in balans met het niveau van dienstverlening dat we bieden. Wanneer het gaat om heffingen en leges, is ons uitgangspunt dat deze doorgaans de kosten dekken. Tenzij ze significant afwijken van vergelijkbare tarieven in andere gemeenten of als er plotseling sprake is van een aanzienlijke verhoging. Om ervoor te zorgen dat onze ambities financieel haalbaar blijven, leggen we tevens de nadruk op het verkrijgen van (Europese) subsidies in plaats van op het verhogen van lokale belastingen. Relevante documenten:  Belastingverordeningen Doelstellingen De onroerende zaakbelastingen worden gefixeerd op de opbrengst, met uitzondering van inflatie en areaaluitbreiding Doelstellingen We maken meerjarige afspraken over de toeristenbelasting Indicatoren Zie de paragraaf lokale heffingen. Risico's

86

De riool- en waterzorgheffing wordt geheven op basis van het waterverbruik van burgers. Het tarief wordt gebaseerd op het gemiddelde verbruik in de afgelopen drie jaar, maar de afrekening is gebaseerd op het daadwerkelijke verbruik. Dit kan afwijken van het gemiddelde over de drie voorgaande jaren. De bouwleges worden grotendeels gebaseerd op de bouwkosten. De totale aanvragen en de bouwsommen zijn lastig in te schatten, ook gezien ontwikkelingen waar de gemeente geen invloed op heeft (zoals stijgende bouwkosten). De daadwerkelijke opbrengsten van de riool- en waterzorgheffing en de bouwleges kunnen hierdoor significant afwijken van de begroting.

Financiële onderbouwing programma 5

87

Baten en Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie

Rekening 2024

Begroting 2025

Begroting Aanpassing 2026 stand begroting 2026 1e prognose 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Baten 5.1 Algemene middelen 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

472

804

107

0

107

107

107

107

0.5 Treasury

1.180

543

541

-59

482

477

477

477

0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds

72.129

74.216

68.068

9.456

77.524

76.668

74.638

74.686

Totaal 5.1 Algemene middelen

73.781

75.563

68.716

9.397

78.113

77.252

75.222

75.270

0.61 OZB woningen

4.066

4.228

4.261

111

4.372

4.372

4.372

4.372

0.62 OZB nietwoningen

3.068

3.156

3.166

82

3.248

3.248

3.248

3.248

0.64 Belastingen overig

65

50

50

15

65

65

65

65

Totaal 5.2 Lokale belastingen

7.199

7.434

7.477

207

7.685

7.685

7.685

7.685

Totaal Baten

80.979

82.997

76.193

9.604

85.798

84.937

82.907

82.955

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

529

997

261

-3

258

257

256

256

0.5 Treasury

-1.031

-197

-390

-680

-1.069

-978

-990

-1.121

0

36

36

0

36

36

36

36

-502

836

-92

-683

-775

-685

-698

-829

0.61 OZB woningen

241

293

293

17

310

310

310

310

0.62 OZB nietwoningen

104

94

94

5

99

99

99

99

0.64 Belastingen overig

22

22

22

1

24

24

24

24

Totaal 5.2 Lokale belastingen

367

409

409

23

432

432

432

432

5.2 Lokale belastingen

Lasten 5.1 Algemene middelen

0.8 Overige baten en lasten Totaal 5.1 Algemene middelen 5.2 Lokale belastingen

Totaal Lasten

-135

1.245

317

-660

-343

-253

-266

-398

Gerealiseerd resultaat

81.115

81.752

75.876

10.264

86.141

85.190

83.173

83.353

Algemene middelen 88

Het voordeel van € 9.397.000 aan de batenkant wordt verklaard door de hogere algemene uitkering (€ 9.456.000). Deze is gebaseerd op de septembercirculaire 2024 (€ 2.192.000), de decembercirculaire 2024 (€ 468.000) en de meicirculaire 2025 (€ 6.796.000). Het begrote dividend van Alliander valt lager uit (€ 62.000), omdat eerdere eenmalige opbrengsten niet structureel terugkomen. Het voordeel aan de lastenkant bedraagt € 683.000, wat met name wordt veroorzaakt door lagere rentelasten op langlopende leningen. Op basis van de liquiditeitspositie hoeven minder gelden aangetrokken te worden. Daarnaast is de doorberekende rente € 65.000 hoger. Deze rente wordt doorberekend naar posten in andere beleidsvelden, dus het betreft een budgetneutrale correctie. Lokale belastingen Het voordeel van € 207.000 aan de batenkant wordt met name verklaard door hogere opbrengsten uit de Onroerende Zaakbelasting (OZB) van € 193.000 (indexatie van de OZB-tarieven en areaaluitbreiding). Aan de lastenkant zijn er geen mutaties groter dan € 50.000. Kredieten Binnen dit programma zijn er geen kredieten opgenomen. Onttrekkingen en toevoegingen reserves Binnen dit programma zijn er geen onttrekkingen of toevoegingen aan de reserves.

Paragrafen Paragraaf lokale heffingen Inleiding Deze paragraaf gaat over de gemeentelijke belastingen. Na de algemene uitkering uit het gemeentefonds vormen de belastingen onze belangrijkste inkomstenbronnen. We onderscheiden drie typen gemeentelijke belastingen. De onderstaande drie belastingtypen lichten we later in deze paragraaf verder toe:  Algemene belastingen  Bestemmingsheffingen  Retributies De opbrengsten van de algemene belastingen tellen we op bij de algemene middelen. Dit betekent dat we de opbrengsten van deze belastingen niet labelen. We kunnen ze daardoor voor alle gemeentelijke taken en voorzieningen inzetten. Voorbeelden van deze algemene belastingen zijn de onroerendezaakbelastingen (OZB), precariobelasting, reclamebelasting, forensenbelasting en toeristenbelasting. De opbrengsten van bestemmingsheffingen worden ingezet voor specifieke voorzieningen. Deze specifieke voorzieningen hebben wel een duidelijk algemeen belang. Onder deze categorie vallen de afvalstoffenheffing en rioolheffing. We heffen retributies als de gemeente een specifieke dienst verleent; de leges, begraafrechten en marktgelden zijn de belangrijkste retributies binnen de gemeente Winterswijk. We mogen geen winst maken op bestemmingsheffingen en retributies. De begrote opbrengst mag dus niet hoger zijn dan de begrote kosten om de diensten te verlenen.

Beleid We hanteren de volgende uitgangspunten:  De opbrengst van de onroerendezaakbelasting (OZB) is in 2026 gelijk aan die van 2025 (exclusief inflatie en areaaluitbreiding). 89

Het inflatiepercentage van 2,6% is gebaseerd op de loon- en prijsindices van het Centraal Planbureau (CPB). Dit staat in tabel 4.2.2 van de meicirculaire van het Gemeentefonds 2025.  De rioolheffing is 100% kostendekkend op basis van het Gemeentelijk Waterplan (GWP). We zijn aan het zoeken naar mogelijkheden om de kosten zodanig te beheersen dat de kaders van het GWP overeind blijven. Momenteel wordt er een deel uit de algemene reserve gebruikt om de kosten niet harder te laten stijgen dan de inflatie.  De afvalstoffenheffing is 100% kostendekkend.  Bij de leges streven we naar 100% kostendekking. Belastingdruk De belastingdruk geeft aan welke belastingen onze inwoners direct in hun portemonnee voelen. Om deze belastingdruk te berekenen, tellen we de OZB, de afvalstoffenheffing en de riool- en waterzorgheffing bij elkaar op. In de tabel Belastingdruk 2026 rekenen we met een gemiddelde WOZ-waarde van € 338.000 voor een woning. De verwachte waardestijging is 10% voor woningen. Verderop in deze paragraaf lichten we de vermelde bedragen verder toe. De belastingdruk voor de inwoner ziet er als volgt uit: Gezin (eigen woning)

2024

2025

2026

WOZ-waarde € 297.000

WOZ-waarde € 307.000

WOZ-waarde € 338.000*

293,00

303,00

314,00

- vastrecht

187,00

205,00

212,00

- variabel deel (14 aanbiedingen)

21,00

21,00

21,70

Rioolheffing (127m³)

384,75

389,89

400,05

Totaal

885,75

918,89

947,75 3,14%

2024

2025

2026

- vastrecht

187,00

205,00

212,00

- variabel deel (14 aanbiedingen)

21,00

21,00

21,70

Rioolheffing (127m³)

384,75

389,89

400,05

TOTAAL

592,75

615,89

633,75 2,90%

Belastingen: Onroerende-zaakbelasting Afvalstoffenheffing

Gezin (huurwoning) Belastingen: Afvalstoffenheffing

* 10% waardestijging

De stijging is het gevolg van een hogere OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing. Het college heeft als uitgangspunt dat de OZB-opbrengst gelijk blijft, met uitzondering van de areaaluitbreiding en de inflatie. Dit betekent dat ongeacht de waardestijging (of -daling) de verschuldigde OZB niet verandert. Voor 2025 verwachten we een waardestijging voor woningen van gemiddeld 10%, wat hoger is dan de inflatie. Rekening houdend met het inflatiepercentage, dat voor 2026 is vastgesteld op 2,6%, daalt het tarief. Daarnaast stijgt het tarief voor de afvalstoffenheffing. Dit komt doordat de kosten van ROVA stijgen. Om 100% kostendekkend te blijven, verhogen we het tarief voor het vastrecht met € 7 (€ 212,00) en het tarief voor de aanbiedingen met € 0,05 (€ 1,55). Dit is in beide gevallen een stijging van 3,4%. Tot slot gaan we ook de tarieven voor de riool- en waterzorgheffing verhogen. De tarieven stijgen met € 0,08 per m³ ingenomen water. Dat is een stijging van 2,6%. De verwachting is dat het verbruik stabiel blijft. 90

De belastingdruk voor de inwoner die in een eigen woning woont met een gemiddelde WOZ-waarde, stijgt met € 28,86. Rekening houdend met de inflatie (2,6%), stijgt de belastingdruk in reële zin met 0,54%. Voor de inwoner in een huurwoning stijgt de belastingdruk met € 17,86. Rekening houdend met de inflatie stijgt de belastingdruk in reële zin met 0,3%. Door afval goed te scheiden, kunnen inwoners zelf invloed uitoefenen op een deel van de verschuldigde afvalstoffenheffing. Immers, hoe minder restafval wordt aangeboden, hoe lager het variabele deel. Door verstandig met het waterverbruik om te gaan, is het ook mogelijk om minder riool- en waterzorgheffing te betalen. Dit komt doordat we de riool- en waterzorgheffing per m³ ingenomen water afrekenen. Opbrengst heffingen Belastingsoort

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

OZB eigenaren woningen

3.907.000

4.188.000

4.332.000

OZB eigenaren niet-woning

1.816.000

1.873.000

1.928.000

OZB gebruikers niet-woning

1.244.000

1.283.000

1.320.000

OZB Totaal

6.967.000

7.344.000

7.580.000

Reclamebelasting

105.000

105.000

125.000

Toeristenbelasting

1.054.000

1.054.000

1.100.000

Forensenbelasting

90.000

90.000

110.000

Precariobelasting

50.000

50.000

65.000

Afvalstoffenheffing

2.910.000

3.160.000

3.215.000

Rioolheffing

4.174.000

4.355.000

4.470.000

Grafrechten

242.000

239.000

238.000

Marktgelden

104.000

130.000

133.000

Leges omgevingsvergunningen

874.428

1.340.000

1.948.880

Leges

581.000

572.000

769.000

Totaal

17.151.428

18.439.000

19.753.880

Onroerendezaakbelastingen De woningmarkt is tussen 2024 en 2025 weer fors in beweging. De verwachting is dat de gemiddelde WOZ-waarde met zo’n 10% stijgt. Voor niet-woningen is de verwachting dat de waarden met 2% stijgen. Deze aannames zijn op basis van de inschatting van de Waarderingskamer. De exacte invloed is op dit moment nog niet bekend, omdat de herwaardering voor belastingjaar 2026 nog in volle gang is. Eind 2025 wordt de herwaardering afgerond en is duidelijk wat de nieuwe WOZ-waarden voor 2026 zijn. Het college heeft als uitgangspunt dat de opbrengst van de OZB wordt gefixeerd. Wel wordt er nog rekening gehouden met areaaluitbreidingen en de inflatiecorrectie (2,6% voor 2026). Door het fixeren van de opbrengst wordt het tarief dus gewijzigd. Hierbij geldt dat bij een daling van de WOZ-waarden het tarief stijgt, en bij een stijging van de WOZ-waarden wordt het tarief lager. Dit komt doordat we bij het berekenen van de OZB de WOZ-waarde vermenigvuldigen met het tarief. De OZB-tarieven voor 2026 zijn, onder voorbehoud van de vaststelling van de belastingverordeningen eind 2025, als volgt: Tarieven Onroerende-zaakbelasting (OZB)

2024

2025

2026

Eigendom woning

0,0987%

0,0987%

0,0929%

Eigendom niet-woning

0,2672%

0,2723%

0,2746%

Gebruik niet-woning

0,2114%

0,2154%

0,2173%

Toeristenbelasting 91

Het college stelt de raad voor om de toeristenbelasting gelijk te laten met het tarief van 2025. Voor de komende jaren blijven we in gesprek met de sector. Forensenbelasting Voor het tarief van de forensenbelasting zoeken we aansluiting bij de toeristenbelasting. Het forfaitaire tarief voor een vakantiewoning in de toeristenbelasting is ook van toepassing op de gemeubileerde woning bij de forensenbelasting. Aangezien het tarief voor de toeristenbelasting niet wijzigt, blijft dit tarief gelijk op € 370. Precariobelasting We heffen precariobelasting voor het gebruik van gemeentegrond. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de terrassen bij cafés en restaurants en aan uitstallingen. Deze worden voor 2026 geïndexeerd. Er is geconstateerd dat de tarieven voor het organiseren van commerciële evenementen te hoog zijn. We adviseren dan ook om deze aan te passen. Afvalstoffenheffing Inwoners betalen alleen voor het aanbieden van hun restafval. Herbruikbare afvalstoffen halen we tegen nultarief op. De afvalstoffenheffing bestaat daarom uit een vastrecht en een tarief per restafvalaanbieding. Wij berekenen de kosten voor de afvalinzameling van ROVA door in onze tarieven. Omdat deze kosten gestegen zijn, stijgen ook de tarieven. Om 100% kostendekkend te blijven, hebben we de kostenstijging verwerkt in zowel het vastrecht, als in de aanbiedingen. Zo betaalt iedereen mee aan de toegenomen lasten.

De tariefontwikkeling ziet er als volgt uit: Tarieven afvalstoffenheffing

2024

2025

2026

187,00

205,00

212,00

Ondergrondse verzamelcontainer

1,50

1,50

1,55

140 liter restafvalcontainer

6,00

6,00

6,20

240 liter restafvalcontainer

9,00

9,00

9,30

Afvalstoffenheffing Vastrecht Variabel:

Rioolheffing Het Gemeentelijk Waterbeheersingsplan (GWP) vormt de basis voor de tarieven. Hierin is opgenomen welke kosten we hebben gemaakt en welke we de komende jaren gaan maken. Door de uitbreiding van de watertaken van de gemeente, kunnen we meer kosten onder de riool- en waterzorgheffing scharen. In het GWP is hier een verdere invulling aan gegeven. Binnen de gemeente Winterswijk volgen we het waterspoor voor de riool- en waterzorgheffing. Dit betekent dat we de inwoner belasten voor het daadwerkelijke waterverbruik. De aanslagoplegging verloopt via het waterbedrijf Vitens. De gemeente 'lift’ mee met de aanslagoplegging door Vitens. Aan de hand van het door Vitens berekende waterverbruik, legt Vitens namens de gemeente de aanslag voor de riool- en waterzorgheffing op. Bij het bepalen van de tarieven gaan we uit van een gemiddeld waterverbruik over de afgelopen drie jaar. Vitens levert in november het waterverbruik over de afgelopen periode aan. Met dit waterverbruik houden we rekening bij het berekenen van de tarieven voor 2026.

92

Tarieven Riool- en waterzorgheffing

2024

2025

2026

0-500 m³

2,85

3,07

3,15

501 - 5.000 m³

2,80

3,03

3,10

5.001 - 20.000 m³

2,76

2,95

3,06

20.001m³ en meer

0,00

0,00

0,00

per m³

Grafrechten De kosten voor de begraafplaats zijn al jaren hoger dan de opbrengsten. Dit komt voornamelijk doordat we voor de oudere graven geen inkomsten meer ontvangen, maar we deze wel moeten onderhouden. De mogelijkheden op de begraafplaats zijn uitgebreid met natuurbegraven en islamitisch begraven. Daarnaast is de kinderbegraafplaats opgeknapt. Marktgelden De marktgelden leggen we op aan de marktkooplui die op de woensdag en zaterdag een kraam hebben op de markt. Deze worden voor 2026 geïndexeerd, zoals is afgesproken met de sector. Tarieven marktgeld

2024

2025

2026

Zaterdag

0,98

1,18

1,21

Zaterdag vette waren

1,33

1,60

1,64

Woensdag

0,62

0,74

0,76

Woensdag vette waren

0,83

1,00

1,03

per m³:

Leges algemene dienstverlening Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Dit betekent voor de gemeente dat de werkzaamheden voor de beoordeling van een vergunningsaanvraag zijn veranderd. Dit heeft ook gevolgen voor de in rekening te brengen leges. We blijven leges heffen voor het uitvoeren van de ruimtelijke toets. Daarnaast kunnen we leges gaan heffen voor de aanvraag van milieuvergunningen. De vaste tarieven worden wel geïndexeerd, maar de percentages die een relatie hebben met de bouwsom blijven gelijk. Dit omdat de aanname is dat de bouwsom al geïndexeerd is. Ook is ingeschat dat er meer wordt gebouwd tegen een hogere bouwsom. Reclamebelasting Het hoofddoel van de reclamebelasting is de bevordering en versterking van het centrale gebied van Winterswijk. Om dit te bereiken is de stichting Ondernemers Fonds Centrum Winterswijk (OFCW) in het leven geroepen. De gemeente int reclamebelasting, met als doel zoveel mogelijk ondernemers in het centrum te betrekken. Nadat we onze eigen kosten hebben afgetrokken, storten we de opbrengst op de rekening van de stichting. Er is een convenant gesloten tussen de stichting en de gemeente, waarin duidelijke afspraken zijn vastgelegd over de besteding van het geld. Dit waarborgt dat de middelen daadwerkelijk worden ingezet ten behoeve van het centrumgebied.

In 2025 is vanuit het OFCW het verzoek gekomen om de heffingsgrondslag en het tarief te wijzigen. Dit is doorgevoerd, en voor 2026 wordt de tweede verhoging doorgevoerd. De eventuele meeropbrengsten worden dan ook aan het OFCW afgedragen. Kwijtschelding 93

Burgers die op het sociaal minimum leven, kunnen kwijtschelding aanvragen voor de afvalstoffenheffing en de riool- en waterzorgheffing. Voor burgers die het afgelopen jaar kwijtschelding hebben gehad, laten we bij het inlichtingenbureau controleren of zij nog voldoen aan de voorwaarden. Als dit zo is, wordt automatisch kwijtschelding verleend. Burgers hoeven hiervoor dan geen verzoek tot kwijtschelding meer in te dienen. Het gaat hierbij alleen om het vastrecht van de afvalstoffenheffing. Zo stimuleren we ook burgers die in aanmerking komen voor kwijtschelding om het afval zoveel mogelijk te scheiden. Bij de riool- en waterzorgheffing schelden we een waterverbruik kwijt van maximaal 45 m³ per persoon per huishouden. We informeren Vitens ook als er kwijtschelding is verleend. Kostenonderbouwing In de paragraaf lokale heffingen is een overzicht opgenomen van de baten en lasten voor die heffingen waarbij sprake is van het verhalen van kosten. In deze paragraaf is inzichtelijk gemaakt in hoeverre de afvalstoffenheffing, riool- en waterzorgheffing, begraafrechten, marktgelden en leges kostendekkend zijn. Voor deze belastingsoorten geldt dat deze maximaal kostendekkend mogen zijn. Onder maximaal kostendekkend verstaan we dat de geraamde baten de geraamde kosten niet mogen overschrijden. Verder houden we rekening met de overhead.

Dit zijn ‘de kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces'. Hieronder geven we achtereenvolgens een overzicht van de kostenonderbouwing voor de afvalstoffenheffing, riool- en waterzorgheffing, begraafrechten, marktgelden en leges. Kostenonderbouwing afvalstoffenheffing Kostendekkendheid afvalstoffenheffing Kosten Afval overhead Totale kosten

3.450.000 138.000 3.588.000

Opbrengsten Opbrengst belastingen

3.215.000

Overige opbrengsten

373.000

Totale opbrengsten

3.588.000

Dekking

100%

Kostenonderbouwing rioolheffing

94

Kostendekkendheid riool- en waterzorgheffing Kosten Riolering Overhead Totale kosten

4.167.000 345.000 4.512.000

Opbrengsten Opbrengst belastingen

4.470.000

Overige opbrengsten

42.000

Totale opbrengsten

4.512.000

Dekking

100%

Kostenonderbouwing grafrechten Kostendekkendheid grafrechten Kosten Begraafplaats

302.000

Overhead

65.000

Totale kosten

367.000

Opbrengsten Opbrengst belastingen Overige opbrengsten Totale opbrengsten Dekking

238.000 0 238.000 65%

Kostenonderbouwing marktgelden Kostendekkendheid marktgelden Kosten Warenmarkt

113.000

Overhead

51.000

Totale kosten

164.000

Opbrengsten Opbrengst belastingen

133.000

Overige opbrengsten

12.000

Totale opbrengsten

145.000

Dekking

88%

Kostenonderbouwing leges Voor de kostendekkendheid van de leges geldt dat de opbrengst van alle leges samen maximaal 100% mag zijn van de begrote kosten. Dit kan betekenen dat er op onderdelen een overdekking is en op andere onderdelen een onderdekking. Uit de tabel blijkt dat er voor geen van de leges sprake is van overdekking. Hiermee voldoen we aan de wettelijke eis dat de totaal begrote opbrengsten de begrote kosten niet mogen overschrijden.

95

De genoemde titels en hoofdstukken zijn terug te vinden in de tarieventabel die hoort bij de legesverordening. Hierin staan de diverse productgroepen opgenomen, met de daarbij behorende tarieven. Opgenomen zijn alleen die hoofdstukken waar activiteiten in plaatsvinden. Kostendekkendheid leges Lasten Overhead Totaal lasten

Baten Dekking in %

Titel 1 Algemene dienstverlening H1

Burgerlijke stand

24.035

18.051

42.086

25.000

59%

H2

Reisdocumenten/ID-kaart

434.795

161.901

596.696

506.659

85%

H3

Rijbewijzen

114.127

73.444

187.571

160.572

86%

H4

Verstrekkingen uit Basisregistratie Personen

19.174

20.147

39.321

24.000

61%

H5

Bestuursstukken

0

0

0

0

0%

H6

Vastgoedinformatie

0

0

0

0

0%

H7

Overige publiekszaken

17.610

4.316

21.926

15.000

68%

H8

Gemeentearchief

0

0

0

0

0%

H9

Bijzondere wetten

20.000

8.992

28.992

25.500

88%

H 10

Diversen

2.691

1.773

4.464

1.500

34%

Subtotaal

632.432

288.624

921.056

758.231

82% 0%

Titel 2 Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving H1

Algemene bepalingen

0

0

0

0

H2

Voorfase

0

0

0

0

0%

H3

Activiteiten met betrekking tot bouwwerken

1.265.838

798.253

2.064.091 1.937.380

94%

H4

Activiteiten met betrekking tot cultureel erfgoed en werelderfgoed

0

0

0

0

0%

H5

Milieubelastende activiteiten

0

0

0

0

0%

H6

Lozingsactiviteiten

0

0

0

0

0%

H7

Aanlegactiviteiten

0

0

0

0

0%

H8

Overige activiteiten

0

0

0

0

0%

H9

Maatwerkvoorschriften bij bouwactiviteiten

0

0

0

0

0%

H 10

Gelijkwaardigheid

0

0

0

0

0%

H 11

Overige tarieven

0

0

0

0

0%

H 12

Modaliteiten

6.239

5.718

11.957

11.500

96%

H 13

Vermindering

0

0

0

0

0%

H 14

Teruggaaf

0

0

0

0

0%

Subtotaal

1.272.077

803.971

2.076.048 1.948.880

94%

Titel 3 Europese Dienstenrichtlijn H1

Horeca

1.953

1.287

3.240

1.001

31%

H2

Seksbedrijven

0

0

0

0

0%

H3

Winkeltijdenwet

0

0

0

0

0%

H4

Organiseren evenementen

35.393

23.311

58.704

5.000

9%

H5

APV-vergunningen

0

0

0

0

0%

H6

Gereserveerd

0

0

0

0

0%

H7

In dit hoofdstuk niet benoemd besluit

10.679

7.033

17.712

4.000

23%

Subtotaal

48.025

31.631

79.656

10.001

13%

3.076.760 2.717.112

88%

Totaal

1.952.534 1.124.226

Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding In deze paragraaf komen aan de orde:  Het weerstandsvermogen  Overzicht risico's  De financiële kengetallen met toelichting

96

Normen Er gelden geen voorgeschreven normen voor de hoogte van het weerstandsvermogen of voor de verplicht voorgeschreven financiële kengetallen. Voor de hoogte van het weerstandsvermogen hanteren we een weerstandsratio van minimaal 1 (zie de toelichting in het onderdeel weerstandsratio). Wat de financiële kengetallen betreft sluiten we aan bij de signaalwaarden van de provincie Gelderland. In het kader van het benutten van het surplus van de algemene reserve, is de weerstandscapaciteit een bepalende factor. De systematiek voor het inventariseren van de risico's hebben we in aanloop naar deze begroting herzien. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is het vermogen van de gemeente Winterswijk om risico’s op te vangen, zonder dat de normale bedrijfsvoering dan wel cruciale voorzieningen voor onze inwoners en bedrijven in gevaar komen. In deze paragraaf richten we ons vooral op de risico’s met een financieel effect; hiervoor is immers een weerstandsvermogen nodig. Risico’s die een ‘bedreiging’ vormen voor het realiseren van beleidsdoelen of projecten, zijn primair onderdeel van de programma’s dan wel projecten. Verder geldt voor de beoordeling van de risico’s in deze paragraaf dat het moet gaan om onzekere gebeurtenissen, waarvan het (financieel) effect niet of nauwelijks is in te schatten.

En die niet op een andere manier, bijvoorbeeld door te verzekeren, te verleggen zijn of door andere beheersmaatregelen kunnen worden afgedekt. De hoogte van een uiteindelijk gekozen investering is geen risico in het kader van deze paragraaf. Het gaat immers niet om een onzekere gebeurtenis, maar om een besluit waarop het college en de raad zelf invloed hebben. Eenmaal in uitvoering kan er wel sprake zijn van risico’s in de vorm van onzekere gebeurtenissen tijdens de uitvoering. Het is dan zaak dat deze kenbaar zijn voordat het besluit wordt genomen, om deze zoveel mogelijk uit te sluiten dan wel bewust te aanvaarden. In die gevallen dat een risico vrij zeker is en ook het financieel effect redelijk te kwantificeren is, schrijft het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) voor dat hiervoor een voorziening moet worden getroffen. Dit is bijvoorbeeld aan de orde bij voorziene verliezen op grondexploitaties. Mocht dit bij de jaarlijkse actualisatie duidelijk worden, is dat meteen het moment om hiervoor een voorziening te treffen. Het is dan zaak om de begroting op een andere wijze weer in evenwicht te krijgen. Dat kan door ombuigingen, bezuinigingen, inkomstenverhogingen of een combinatie hiervan.

Een ruime algemene reserve (hoge weerstandsratio) biedt echter wel de mogelijkheid om de tijd te nemen voor een dergelijk proces en tot weloverwogen, breed gedragen, afwegingen te komen. Incidentele weerstandscapaciteit Feitelijk vormt de algemene reserve, naast de bestedingsfunctie die deze reserve heeft, onze incidentele weerstandscapaciteit. Zolang er geen harde verplichtingen zijn aangegaan ten aanzien van bestemmingsreserves, kan de bestemming van die reserves in theorie worden heroverwogen en kan worden besloten deze toe te voegen aan de algemene reserve. Gezien de stand van de algemene reserve bestaat hiervoor voorlopig geen aanleiding; deze bedraagt ultimo 2026 naar verwachting € 25 miljoen.

97

Structurele weerstandscapaciteit Zoals hiervoor genoemd wordt onze structurele weerstandscapaciteit in theorie gevormd door een combinatie van ombuigingen, bezuinigingen en inkomstenverhogingen. Ombuigen en bezuinigen is een lastig proces en vraagt om veel flexibiliteit van de begroting. Dat laatste blijkt echter bijzonder lastig. Aan alle uitgaven liggen immers bewust gekozen beleid of wettelijke regels ten grondslag die we moeten uitvoeren, en waarvan een steeds groter deel een open-einde-karakter heeft. Dat laatste zien we de afgelopen jaren bij vrijwel alle gemeenten als het gaat om de Wmo en jeugdzorg. Maar ook als het lukt om andere beleidsmatige keuzes te maken, zijn de (positieve) financiële effecten hiervan niet direct in te boeken. Vaak is er namelijk al sprake van meerjarige financiële ‘verplichtingen’ in de vorm van kapitaallasten of subsidies die, wettelijk voorschrift, niet van het ene op het andere moment mogen worden afgebouwd. In deze gevallen biedt de incidentele weerstandscapaciteit (algemene reserve) dus wel tijdelijk uitkomst om dit proces weloverwogen uit te voeren. Een deel van onze inkomsten (waar ook dienstverlening tegenover staat) zijn al gemaximeerd, omdat een kostendekking van 100% wordt gehanteerd of nagestreefd. Denk bijvoorbeeld aan riool- en afvalstoffenheffing en leges voor vergunningen.

Voor een inkomstenverhoging blijven dan feitelijk de algemene belastingen over, zoals de toeristenbelasting en de OZB. Deze belastingen zijn immers vrij besteedbaar. Voor de hoogte van (de tarieven voor) de toeristenbelasting geldt geen maximum. Het zijn belastingen die door verblijfsaanbieders in de gemeenten aan hun gasten worden doorberekend en aan de gemeente worden afgedragen. Bij een eventuele verhoging is het vooral van belang om te beoordelen of dit een (te) negatief effect heeft op de concurrentiepositie van de verblijfsaanbieders. Ten aanzien van de hoogte van de OZB gelden ook geen (wettelijke) maximumtarieven. De hoogte daarvan is een politieke keuze. Momenteel is daarover afgesproken dat deze maximaal met de inflatie mag stijgen (gecorrigeerd voor waardestijgingen). Om die reden ligt het voor de hand om eerst naar ombuigingen en bezuinigingen te kijken voordat een OZB-verhoging (boven inflatie) wordt overwogen. Er kan sprake zijn van heel bijzondere lokale omstandigheden waardoor er grote structurele tekorten zijn die ook niet meteen door ombuigen of bezuinigen kunnen worden opgelost. In dat geval kan een beroep worden gedaan op het zogenaamde artikel 12 van de Financiële-verhoudingswet (FVW). Een beroep op dit artikel kent echter zware ‘toelatingseisen’, waaronder de eis dat er een OZB-tarief geldt dat minimaal 20% hoger ligt dan het landelijk gemiddelde.

Bij ‘eigen schuld’ kan dit percentage hoger worden vastgesteld, omdat de bijdrage op basis van artikel 12 via de algemene uitkering wordt verstrekt en daarmee dus door alle andere gemeenten wordt betaald. Op basis van die ‘norm’ van 120% bedraagt de onbenutte belastingcapaciteit voor onze gemeente zo’n € 2 miljoen. Samenvatting totaal weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen ultimo 2026, dat we direct kunnen aanwenden, dus zonder heroverweging van bestemmingsreserves dan wel ombuigingen of bezuinigingen, bestaat uit een incidentele capaciteit van ruim € 25 miljoen (algemene reserve) en een structurele capaciteit van € 2 miljoen (OZB-verhoging). Risico’s

98

Om te kunnen beoordelen of we over voldoende weerstandsvermogen beschikken, voeren we tweemaal per jaar (bij de begroting en de jaarstukken) een organisatiebrede risico-inventarisatie uit. Voor de inschatting van de risico's maken we gebruik van de volgende categorieën: Kans:

Risico-inschatting:

Zeer klein

10%

Klein

25%

Gemiddeld

50%

Groot

70%

Zeer groot

90%

Zeer klein: Deze classificatie wordt gebruikt voor risico’s waarvan het onwaarschijnlijk is dat ze zich in het komende jaar daadwerkelijk voordoen. Het zijn risico’s die zich slechts een keer in de twintig jaar voordoen of risico’s waarvan de kans op optreden erg laag is (tot 10%). Klein: Deze classificatie wordt gebruikt voor risico’s waarvan het niet zo waarschijnlijk is dat ze zich in het komende jaar daadwerkelijk voordoen. Het zijn risico’s die zich een keer in de vier jaar voordoen of risico’s waarvan de kans op optreden laag is (25%). Gemiddeld: Deze classificatie wordt gebruikt voor risico’s die nog beide kanten op kunnen. Het kan zijn dat ze zich komend jaar voordoen, het kan ook zijn van niet. Het zijn risico’s die zich een keer in de twee jaar voordoen of risico’s waarvan de kans op optreden gemiddeld is (50%). Groot: Deze classificatie wordt gebruikt voor risico’s waarvan het waarschijnlijk is dat ze zich voordoen in het komende jaar, of risico’s waarvan de kans op optreden groot is (70%). Zeer groot: Deze classificatie wordt gebruikt voor risico’s waarvan het zeer waarschijnlijk is dat ze zich komend jaar daadwerkelijk voordoen of risico’s waarvan de kans op optreden zeer groot is (90%). Alle manieren om tot een kwalificatie van de risico’s te komen zijn subjectief; het gaat immers om onzekere gebeurtenissen.

We hanteren om die reden een relatief simpele methode, waarbij zowel de kans als de impact (€) van belang zijn. Daarbij houden we er rekening mee dat niet alle risico’s zich gelijktijdig en in volle omvang voordoen. We willen voorkomen dat we een onnodig groot deel van onze algemene reserve als weerstandscapaciteit aanmerken, waardoor deze reserve niet meer voor andere doeleinden kan worden ingezet. In onderstaande tabel zijn de risico's opgenomen met een financieel effect groter dan € 50.000.

99

Progra Omschrijving risico mma

Ka Gesch Structu Scenario's Beheersmaatregel Meest Financiële Impact Toelichting ns at reel en waarschijnlijke consequen financi scenario ties meest eel waarschijn risico klijke scenario

1

Budget-overschrijding 50 De Voor wat betreft De budgetten Geen. sociaal domein (open- % 1.000. 500.00 budgetten het budget hebben zijn voldoende eind-regelingen). 000 0 zijn we als om de voldoende beleidsuitgangspu benodigde om de nt dat we de zorg te benodigde budgetten leveren. zorg te begroten op grond leveren. van de uitgaven De van voorgaande budgetten jaren en zijn niet prognoses voor de voldoende komende jaren. om de Gedurende het benodigde jaar worden de zorg te budgetten continu leveren. gemonitord. We moeten toch betalen, omdat het openeindregelin gen betreft.

2

Overschrijding inkomensbudget Participatiewet.

50 De Fijnder heeft een Er hoeft geen % 500.00 250.00 budgetten businessplan beroep 0 0 zijn opgesteld met gedaan te voldoende daarin worden op de om de maatregelen om aanvullende benodigde het aantal klanten bijdrage. zorg te zo laag mogelijk te leveren. houden. Bij de De toetsing of we in budgetten aanmerking zijn niet komen voor een voldoende vangnetregeling, om de moet namelijk benodigde duidelijk in beeld zorg te zijn wat er aan de leveren. beperking van het We klantenbestand is moeten te doen. toch betalen, omdat het openeindregelin gen betreft.

500.00 De gemeente 0is 1.000. verantwoorde 000 lijk voor de uitvoering van het sociaal domein. Wij begroten nu op basis van ervaringscijfe rs van voorgaande jaren en ontwikkelinge n. Omdat er sprake is van openeindregelinge n en de ondersteunin g aan inwoners geboden moet worden, kan er bij een toename van het aantal cliënten en in te zetten ondersteunin g een overschrijdin g op het budget ontstaan. Zowel bij de jeugdhulp als de Wmo zien we een (beperkte) overschrijdin g.

Als het 200.00 De risico zich 0 gemeente over het 500.00 ontvangt lopende 0 jaarlijks voordoet vooraf een betalen we uitkering van de hele het Rijk voor overschrijdi het betalen ng zelf. De van aanvullend bijstandsuitke e ringen voorwaard levensonderh e is oud. Het Rijk namelijk heeft een dat het vangnetregeli tekort over ng om forse de overschrijdin afgelopen gen van het drie jaar budget op te samen ook vangen. meer Deze bedraagt regeling dan 5%. compenseert Omdat het een deel van budget de een afgelopen eventueel jaren niet tekort. Om is voor de overschred vangnetregeli en, komen ng in

100

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Winterswijk&id=b15159a0-b3e1-42ec-9ad4-b8e602fa8c55